महाभारत · अध्याय 4.14
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.14.1
ततः कृष्णा सुकेशी सा दर्शनीया शुचिस्मिता ।
वेणीकेशान्समुत्क्षिप्य पीनवृत्तकुचा शुभा ।
जुगूहे दक्षिणे पार्श्वे मृदूनसितलोचना ॥ ४.१४.१ ॥
तेव्हा सुंदर केसांची, पाहण्यास मनोहर, शुद्ध हसणारी कृष्णा आपल्या वेणीचे केस वर उचलून, गोलाकार उन्नत स्तनांची ती शुभा, कोमल मुखाची व पांढऱ्या डोळ्यांची, उजव्या बाजूला लपली.
4.14.2
वासश्च परिधायैकं कृष्णा सुमलिनं महत् ।
कृत्वा वेषं च सैरन्ध्र्याः कृष्णा व्यचरदार्तवत् ॥ ४.१४.२ ॥
कृष्णेने एक अतिशय मळकट मोठे वस्त्र परिधान करून, सैरंध्रीचा वेष धारण करून, पीडितेसारखी फिरू लागली.
4.14.3
प्रविष्टा नगरं भीरूः सैरन्ध्रीवेषसंयुता ।
तां नराः परिधावन्तः स्त्रियश्च समुपाद्रवन् ॥ ४.१४.३ ॥
नगरात प्रवेश केलेल्या, भित्रीच्या, सैरंध्रीच्या वेषात असलेल्या तिच्याभोवती पुरुष धावत आले आणि स्त्रियांनीही तिच्याकडे धाव घेतली.
4.14.4
अपृच्छंस्ते च तां दृष्ट्वा का त्वं किं च चिकीर्षसि ।
सा तानुवाच राजेन्द्र सैरन्ध्र्यहमुपागता।
कर्म चेच्छामि वै कर्तुं तस्य या मां भरिष्यति ॥ ४.१४.४ ॥
त्यांनी तिला पाहून विचारले, 'तू कोण आहेस व तुला काय करायचे आहे?' ती त्यांना म्हणाली, 'हे राजेंद्रा, मी सैरंध्री म्हणून आले आहे; मला पोषण देणाऱ्यासाठी काम करायचे आहे.'
4.14.5
तस्या रूपेण वेषेण श्लक्ष्णया च गिरा तथा ।
न श्रद्दधानास्तां देवीमन्नहेतोरुपस्थिताम् ॥ ४.१४.५ ॥
तिचे रूप, वेष व मृदू वाणी यांवरूनही त्यांचा विश्वास बसला नाही; अन्नासाठी आलेल्या त्या देवीसदृश स्त्रीवर.
4.14.6
विराटस्य तु कैकेयी भार्या परमसंमता ।
आलोकयन्ती ददृशे प्रासादाद्द्रुपदात्मजाम् ॥ ४.१४.६ ॥
विराटाची अत्यंत आदरणीय पत्नी कैकेयी, प्रासादातून पाहत असताना द्रुपदकन्येला दिसली.
4.14.7
सा समीक्ष्य तथारूपामनाथामेकवाससम् ।
स्त्रीभिश्च पुरुषैश्चापि सर्वतः परिवारिताम् ॥ ४.१४.७ ॥
तिला अशा स्थितीत, रक्षकाशिवाय, एकाच वस्त्रात, स्त्रिया व पुरुषांनी सर्व बाजूंनी वेढलेली पाहून
4.14.8
विराटभार्या तां देवी कारुण्याज्जातसंभ्रमा ।
अप्रेषयत्समीपस्थाः स्त्रियो वृद्धाश्च तत्पराः ॥ ४.१४.८ ॥
विराटाची पत्नी ती देवी करुणेने व्याकुळ होऊन जवळ असलेल्या स्त्रियांना व त्या कामात गुंतलेल्या वृद्धांना पाठवती झाली
4.14.9
अपनीय ततः सर्वा आनयध्वमिहैव ताम् ।
यदा दृष्टा मया साध्वी कम्पते मे मनस्तदा।
तस्माच्छीघ्रमिहानाय दर्शयध्वं यदीच्छथ ॥ ४.१४.९ ॥
मग तुम्ही सर्वांनी तिला तेथून दूर करून येथेच घेऊन या. ज्या क्षणी मी त्या साध्वीला पाहिले, तेव्हापासून माझे मन कंपित झाले आहे; म्हणून इच्छा असल्यास तिला लवकर येथे आणून दाखवा
4.14.10
तास्तथोक्ता उपागम्य द्रौपदीं परिसंगताः ।
आनीय सर्वथा त्वेनामब्रुवन्मधुराक्षरम् ॥ ४.१४.१० ॥
त्यांना असे सांगितले गेले तेव्हा त्या द्रौपदीजवळ जाऊन, तिच्याभोवती जमून, गोड शब्दांत तिला म्हणाल्या
4.14.11
भद्रे त्वां द्रष्टुमिच्छन्ती सुदेष्णा हर्म्यभूतले ।
त्वदर्थं प्रैषयच्चास्मान्द्रष्टुं तां त्वं यदीच्छसि।
आयाह्यस्माभिरेवाद्य रक्ष्यमाणा यथेष्टतः ॥ ४.१४.११ ॥
"हे भद्रे! सुदेष्णा महालाच्या जमिनीवर तुला पाहू इच्छिते; तुझ्यासाठीच तिने आम्हांस पाठवले आहे. तुझी इच्छा असेल तर आजच आमच्याबरोबर ये; तुझ्या इच्छेप्रमाणे संरक्षित राहून
4.14.12
तच्छ्रुत्वा द्रौपदी तासां वचनं वाक्यकोविदा ।
ईप्सितर्थातिलाभेन हृष्टाऽऽयाता गृहोत्तमम् ॥ ४.१४.१२ ॥
त्यांचे ते बोलणे ऐकून, बोलण्यात निपुण असलेली द्रौपदी, आपला इष्ट हेतू साध्य झाल्याने हर्षित होऊन त्या उत्तम गृहाकडे गेली
4.14.13
राजवेश्म ह्युपाक्रम्य यत्राग्र्यमहिषी स्थिता ।
सुदेष्णामगमत्कृष्णा राजभार्यां यशस्विनीम् ॥ ४.१४.१३ ॥
राजवाड्यात प्रवेश करून, जिथे पट्टराणी उभ्या होत्या, कृष्णा (द्रौपदी) यशस्विनी राजभार्या सुदेष्णेकडे गेली.
4.14.14
कृष्णान्केशान्मृदून्दीर्घान्समुद्ग्रथ्यासितेक्षणा ।
कुञ्चिताग्रांस्तु सूक्ष्माग्रान्दर्शनीयान्निबध्य च।
जुगूहे दक्षिणे पार्श्वे मृदूनायतलोचना ॥ ४.१४.१४ ॥
काळे, मऊ, लांब केस बांधून, टोके कुरळी व बारीक असलेले सुंदर केस विशाल नेत्रांच्या तिने उजव्या बाजूला लपवले.
4.14.15
सा प्रविश्य विराटस्य द्रौपद्यन्तःपुरं शुभा ।
ह्रीनिषेवान्विता बाला कम्पमाना लतेव सा ॥ ४.१४.१५ ॥
विराटाच्या अंतःपुरात प्रवेश करून ती शुभ द्रौपदी, लज्जेने युक्त बाला, वेलीसारखी थरथरत होती.
4.14.16
अभिगम्य च सुश्रोणी सर्वलक्षणसंयुता ।
ददर्शावस्थितां हैमे पीठे रत्नपरिच्छदे ॥ ४.१४.१६ ॥
जवळ जाऊन, सुंदर कटी असलेली, सर्व शुभलक्षणांनी युक्त ती, रत्नांनी सजवलेल्या सोन्याच्या पीठावर बसलेली पाहिली.
4.14.17
रक्तसूक्ष्माम्बरधरां मेघे सौदामिनीमिव ।
नानावर्णविचित्रां च सर्वाभरणभूषिताम् ॥ ४.१४.१७ ॥
लाल सूक्ष्म वस्त्र धारण केलेली, मेघातील विजेसारखी, अनेक रंगांनी विचित्र, सर्व अलंकारांनी सजलेली.
4.14.18
सुभ्रूं सुकेशीं सुश्रोणीं कुब्जवामनमध्यगाम् ।
बहुपुष्पोपकीर्णायां भूम्यां वेदिमिवाध्वरे ॥ ४.१४.१८ ॥
सुंदर भुवया, सुंदर केस, सुंदर कटी असलेली; कुबड्या व बटक्या दासींमध्ये असलेली, फुलांनी आच्छादलेल्या भूमीवर यज्ञवेदीसारखी.
4.14.19
सुदेष्णां राजमहिषीं सर्वालंकारभूषिताम् ।
श्रीमतीं राजपुत्रीणां शतेन परिवारिताम् ॥ ४.१४.१९ ॥
सुदेष्णा, राजाची प्रमुख राणी, सर्व अलंकारांनी सजलेली, शंभर राजकन्यांनी वेढलेली.
4.14.20
ताः सर्वा द्रौपदीं दृष्ट्वा सन्तप्ताः परमाङ्गनाः ।
परितश्चोपतस्थुस्ताः सहसोत्थाय चासनात् ॥ ४.१४.२० ॥
द्रौपदीला पाहून त्या सर्व श्रेष्ठ स्त्रिया विचलित होऊन अचानक आसनांवरून उठून तिच्याभोवती उभ्या राहिल्या.
4.14.21
निरीक्षमाणाः सर्वास्ताः शचीं देवीमिवागताम् ।
गूढगुल्फां वरारोहां कृष्णां ताम्रायतेक्षणाम्।
अतिसर्वानवद्याङ्गीं नतगात्रीं सुमध्यमाम् ॥ ४.१४.२१ ॥
त्या सर्व तिच्याकडे पाहत राहिल्या; जणू देवी शची स्वतः आली आहे — लपलेले घोटे, सुंदर कंबर, सावळी, तांबूस विशाल नेत्रांची, सर्वांगसुंदर, नम्र देहाची, बारीक कमरेची.
4.14.22
न ह्रस्वां नातिमहतीं जातां बहुतृणे वने ।
ऋश्यरोहीमिवानिन्द्यां सुकेशीं मृगलोचनाम् ॥ ४.१४.२२ ॥
ना लहान, ना फार उंच; पुष्कळ गवत असलेल्या अरण्यात जन्मलेल्या ऋश्यरोही हरिणीसारखी निर्दोष, सुंदर केसांची, हरिणाच्या डोळ्यांची.
4.14.23
तां मृगीमिव वित्रस्तां यूथभ्रष्टामिव द्विपाम् ।
लक्ष्मीमिव विशालाक्षीं विद्यामिव यशस्विनीम् ॥ ४.१४.२३ ॥
ती घाबरलेल्या हरिणीसारखी, कळपापासून विलग झालेल्या हत्तिणीसारखी, विशाल नेत्रांच्या लक्ष्मीसारखी, यशस्विनी विद्येसारखी होती.
4.14.24
रोहिणीमिव ताराणां दीप्तामग्निशिखामिव ।
पार्वतीमिव रुद्राणीं वेलामिव महोदधेः ॥ ४.१४.२४ ॥
ती ताऱ्यांमध्ये रोहिणीसारखी, तेजस्वी अग्निज्वालेसारखी, पार्वती किंवा रुद्राणीसारखी, महासागराच्या किनाऱ्यासारखी होती.
4.14.25
सुलभामिव नागीनां मृगीणामिव किन्नरीम् ।
गङ्गामिव विशुद्धाङ्गीं शारदीमिव शर्वरीम् ॥ ४.१४.२५ ॥
ती नागिनींप्रमाणे सुलभ, मृगींप्रमाणे किन्नरी, गंगेप्रमाणे निर्मल अंगांची आणि शरद ऋतूच्या रात्रीसारखी होती.
4.14.26
तामचिन्त्यतमां लोके इलामिव यशस्विनीम् ।
सावित्रीमिव दुर्धषां ब्राह्म्या लक्ष्म्या समन्वितां ॥ ४.१४.२६ ॥
जगात अत्यंत अचिंत्य, इलेप्रमाणे यशस्विनी, सावित्रीप्रमाणे दुर्धर्ष, ब्राह्मी लक्ष्मीने युक्त अशा तिला.
4.14.27
सीतामिव सतीं शुद्धामरुन्धतीमिव प्रियाम् ।
सुदेष्णा पर्यपृच्छत्तां विस्मयोत्फुल्ललोचना ॥ ४.१४.२७ ॥
सीतेप्रमाणे सती व शुद्ध, अरुंधतीप्रमाणे प्रिय अशा तिला विस्मयाने विस्फारलेल्या नेत्रांनी सुदेष्णेने विचारले.
4.14.28
का त्वं सर्वानवद्याङ्गि कुतोसि त्वमिहागता ।
कस्य वा त्वं विशालाक्षि किं वा ते करवाण्यहम् ॥ ४.१४.२८ ॥
हे सर्वांगसुंदरी, तू कोण आहेस? कुठून तू येथे आलीस? हे विशालाक्षी, तू कोणाची आहेस? किंवा तुझ्यासाठी मी काय करू शकते?
4.14.29
गूढगुल्फा समानोरूस्त्रिगम्भीरा षडुन्नता ।
स्निग्धा पञ्चसु रक्तेषु हंसगद्गदभाषिणी ॥ ४.१४.२९ ॥
लपलेले घोटे, समान मांड्या, तीन ठिकाणी खोल, सहा ठिकाणी उन्नत, पाच लाल अवयवांत स्निग्ध, हंसासारख्या गद्गद स्वराने बोलणारी.
4.14.30
शुकेशी सुस्वरा श्यामा पीनश्रोणीपयोधरा ।
अरालपक्ष्मनयना बिम्बोष्ठी तनुमध्यमा ॥ ४.१४.३० ॥
पोपटासारखे केस, मधुर स्वर, श्यामा, भरदार नितंब व स्तन, वळलेल्या पापण्यांचे डोळे, बिंबफलासारखे ओठ, बारीक कंबर असलेली.
4.14.31
कम्बुग्रीवा गूढसिरा पूर्णचन्द्रनिभानना ।
दानवी किन्नरी वा त्वं गन्धर्वी वनदेवता ॥ ४.१४.३१ ॥
शंखासारखी मान, लपलेल्या शिरा, पौर्णिमेच्या चंद्रासारखे मुख असलेली — तू दानवी आहेस, किन्नरी आहेस, गंधर्वी आहेस, की वनदेवता?
4.14.32
अप्सरा वाऽसि नागी वा तारा वा त्वं विलासिनी ।
अलम्बुसा मिश्रकेशी पुण्डरीकाऽथ मालिनी ॥ ४.१४.३२ ॥
तू अप्सरा आहेस, नागी आहेस, तारा आहेस, की विलासिनी? अलंबुषा आहेस, मिश्रकेशी आहेस, पुंडरीका आहेस, की मालिनी?
4.14.33
तेनतेनैव संपन्ना काश्मीरीव तुरंगमा ।
इन्द्राणी त्वथ रुद्राणी स्वधा वाऽप्यथवा रतिः ॥ ४.१४.३३ ॥
यांपैकी प्रत्येकाच्या गुणांनी संपन्न, काश्मिरी घोडीसारखी — तू इंद्राणी आहेस, रुद्राणी आहेस, स्वधा आहेस, की रती?
4.14.34
देवि देवेषु विख्याता ब्रूहि का त्वमिहागता ।
तव ह्यनुपमं रूपं भूषणैरपि वर्जितम् ॥ ४.१४.३४ ॥
हे देवी, देवांमध्ये प्रसिद्ध असलेली — सांग, तू कोण आहेस आणि येथे का आली आहेस? तुझे रूप अनुपम आहे, अलंकारांशिवायही.
4.14.35
त्वां सृष्ट्वोपरतं मन्ये लोककर्तारमीश्वरम् ।
न तृप्यन्ति स्त्रियो दृष्ट्वा का न पुंसां रतिर्भवेत् ॥ ४.१४.३५ ॥
तुला निर्माण केल्यानंतर लोकनिर्माता ईश्वर थांबला असावा असे मला वाटते. तुला पाहून स्त्रियांनाही तृप्ती होत नाही; पुरुषांमध्ये कोणती आसक्ती जागी होणार नाही?
4.14.36
प्रवालपुष्पस्तबकैराचिता वनदेवताः ।
त्वामेव हि निरीक्षन्ते विस्मिता रूपसंपदा ॥ ४.१४.३६ ॥
नवी पालवी आणि फुलांच्या गुच्छांनी सजलेल्या वनदेवताही तुलाच पाहत आहेत, तुझ्या रूपसंपत्तीने थक्क होऊन.
4.14.37
अन्तःपुरगता नार्यो मृगाः पक्षिगणा नराः ।
सर्वे त्वामेव कल्याणि निरीक्षन्ते सुविस्मिताः ॥ ४.१४.३७ ॥
अंतःपुरातील स्त्रिया, हरिण, पक्ष्यांचे थवे आणि माणसे — सर्वजण, हे कल्याणी, अत्यंत विस्मित होऊन तुलाच पाहत आहेत.
4.14.38
न त्वादृशी काचन मे त्रिषु लोकेषु सुन्दरी ।
दृष्टपूर्वा श्रुता वाऽपि चक्षुपा विद्यते शुभा ॥ ४.१४.३८ ॥
तिन्ही लोकांत तुझ्यासारखी सुंदरी माझ्या पाहण्यात किंवा ऐकण्यात कधी आलेली नाही; या शुभ रूपात दुसरी कोणीही नाही.
4.14.39
नास्ति देवी न गन्धर्वी न यक्षी न च किन्नरी ।
सैरन्ध्री नाम मे जातिर्वन्यमूलफलाशना ॥ ४.१४.३९ ॥
मी देवी नाही, गंधर्वी नाही, यक्षी नाही आणि किन्नरीही नाही. माझे नाव सैरंध्री असे आहे, हीच माझी जात; वनातील कंदमुळे व फळे खाते.
4.14.40
पतीनां प्रेक्षमाणानां कस्मिंश्चित्कारणान्तरे ।
केशपाशे परामृष्टा साऽहं त्रस्ता वनं गता ॥ ४.१४.४० ॥
पती पाहत असताना कोणत्या तरी दुसऱ्या कारणाने माझी केशरचना धरली गेली; भयभीत होऊन मी वनात गेले.
4.14.41
तत्र द्वादशवर्षाणि वन्यमूलफलाशना ।
चराम्यनिलया सुभ्रूः सा तवान्तिकमागता ॥ ४.१४.४१ ॥
तेथे बारा वर्षे वनातील कंदमुळे व फळे खाऊन, घराविना भटकत राहिले; हे सुंदर भुवयांच्या, म्हणूनच मी तुझ्याजवळ आले आहे.
4.14.42
जानामि केशान्ग्रथितुं विचित्रान्ग्रथितुं मणीन् ।
मल्लिकोत्पलपद्मानां जानामि ग्रथितुं स्रजः ॥ ४.१४.४२ ॥
विचित्र प्रकारे केसांची वेणी घालता येते हे मला माहीत आहे; मणी ओवता येतात; मोगरा, निळे कमळ व कमळ यांच्या माळा गुंफता येतात.
4.14.43
सिन्धुवारकजातीनां रचयाम्यवतंसकान् ।
पत्रं मृगाङ्गमगरुं पिषे च हरिचन्दनम् ।
ग्रथयिष्यामि चित्राश्च स्रजः परमशोभनाः ॥ ४.१४.४३ ॥
सिंधुवार आणि जाई फुलांचे मी कर्णभूषणे बनवते. कस्तुरी, अगरू आणि हरिचंदन मी वाटते. विचित्र आणि अतिशय सुंदर माळा मी गुंफेन.
4.14.44
आराधनं सत्यभामां कृष्णस्य महिषीं प्रियाम् ।
कृष्णां च भार्यां पार्थानां नारीणामुत्तमां तथा ॥ ४.१४.४४ ॥
कृष्णाची प्रिय पट्टराणी सत्यभामा आणि पृथेच्या पुत्रांची पत्नी, स्त्रियांमध्ये उत्तम अशा कृष्णेची मी सेवा केली आहे.
4.14.45
तथाऽस्मि सुभ्रुवा चाहमिष्टलाभेन तोषिता ।
मालिनी चेति मे नाम स्वयं देवी चकार ह।
कृष्णा कमलपत्राक्षी सा मे प्राणसमा सखी ॥ ४.१४.४५ ॥
अशा प्रकारे सुभ्रूच्या इष्टलाभाने मी संतुष्ट झाले आहे. त्या देवीनेच माझे नाव मालिनी ठेवले. कमळदलनयना कृष्णा माझी प्राणासमान सखी आहे.
4.14.46
न चाहं चिरमिच्छामि क्वचिद्वस्तुं शुभानने ।
व्रतं किलैतदस्माकं कुलधर्मोऽयमीदृशः ॥ ४.१४.४६ ॥
हे शुभानने, मला कुठेही दीर्घकाळ राहण्याची इच्छा नाही. हेच आमचे व्रत आहे; आमचा कुलधर्मही असाच आहे.
4.14.47
योऽस्माकं तु हरेद्द्रव्यं देशं वसनमेव वा ।
न क्रोद्धव्यं किलास्माभिरस्मद्गुरुरमर्षणः ॥ ४.१४.४७ ॥
आमचे द्रव्य, स्थान किंवा वस्त्र कोणी हरण केले तरी आम्ही क्रोध करू नये; आमचे गुरु असहिष्णू आहेत.
4.14.48
साऽहं वनानि दुर्गाणि तीर्थानि च सरांसि च ।
शैलांश्च विविधान्रम्यान्सरितश्च समुद्रगाः ॥ ४.१४.४८ ॥
ती मी दुर्गम अरण्ये, तीर्थे व सरोवरे, अनेक रमणीय पर्वत आणि समुद्राकडे वाहणाऱ्या नद्यांमध्ये फिरले आहे.
4.14.49
भर्तृशोकपरीताङ्गी भर्तृसब्रह्मचारिणी ।
विचरामि महीं दुर्गां यत्र सायंनिवेशना ॥ ४.१४.४९ ॥
पतींच्या शोकाने शरीर व्याकुळ झालेली, पतींसह ब्रह्मचर्य पाळणारी मी सायंकाळी मुक्काम करणाऱ्या या दुर्गम पृथ्वीवर फिरत आहे.
4.14.50
वीरपत्नी यदा देवी चरमाणेषु भर्तृषु ।
साऽहं विवत्सा विधिना गन्धमादनपर्वतात्।
शृणोमि तव सौशील्यं भर्तुर्मधुरभाषिणि ॥ ४.१४.५० ॥
वीरपत्नी देवी, माझे पती संचार करत असताना दैवयोगाने मी गंधमादन पर्वतापासून वेगळी झाले. हे मधुरभाषिणी, तुझे आणि तुझ्या पतीचे सौशील्य मी ऐकत आहे.
4.14.51
माहात्म्यं च ततः श्रुत्वा ब्राह्मणानां समीपतः ।
त्वामुपस्थातुमिच्छामि ततश्चाहमिहागता ॥ ४.१४.५१ ॥
नंतर ब्राह्मणांकडून तुझे माहात्म्य ऐकून तुझी सेवा करण्याच्या इच्छेने मी येथे आले आहे.
4.14.52
गुरवो मम धर्मश्च वायुः शक्रस्तथाऽश्विनौ ।
तेषां प्रसादाच्च न मां कश्चिद्धर्षयते पुमान् ॥ ४.१४.५२ ॥
माझे गुरू धर्म, वायू, इंद्र आणि दोन अश्विनीकुमार आहेत. त्यांच्या प्रसादाने कोणताही पुरुष माझा अपमान करण्याचे धाडस करत नाही.
4.14.53
एवमुक्त्वा सुदेष्णां तां कृताञ्जलिपुटा स्थिता ।
साऽब्रवीद्विस्मयाविष्टा द्रौपदीं योषितां वराम् ॥ ४.१४.५३ ॥
सुदेष्णेला असे सांगून हात जोडून उभ्या राहिलेल्या द्रौपदीला, विस्मयाने भरलेली ती स्त्रियांमध्ये श्रेष्ठ द्रौपदीला म्हणाली.
4.14.54
न भरेयमहं भद्रे संशयो मम विद्यते ।
राजा त्वयं हि त्वां दृष्ट्वा मतिं पापां करिष्यति ॥ ४.१४.५४ ॥
हे भद्रे, मी तुझी जबाबदारी घेऊ शकणार नाही; याबाबत मला शंका आहे, कारण राजा तुला पाहून पापी विचार करेल.
4.14.55
साऽहं त्वां न क्षमां मन्ये वसन्तीमिह वेश्मनि ।
एष दोषोस्ति सुश्रोणि कथं वाभीरु मन्यसे ॥ ४.१४.५५ ॥
या घरात तू राहणे तुला योग्य नाही असे मला वाटते. हे सुंदर कटिप्रदेशाच्या स्त्री, हा दोष आहे. हे निर्भये, तुला हे कसे वाटते?
4.14.56
स्थिता राजकुले नार्यो याश्चेमा मम वेश्मनि ।
त्वामेवैकां निरीक्षन्ते विस्मयाद्वरवर्णिनि ॥ ४.१४.५६ ॥
राजकुलातील आणि माझ्या घरातील या स्त्रिया सर्व, हे सुंदर वर्णाच्या स्त्री, आश्चर्याने फक्त तुलाच पाहतात.
4.14.57
वृक्षांश्चोपस्थितान्पश्य य इमे मम वेश्मनि ।
विनमन्ते हि त्वां दृष्ट्वा पुमांसं कं न लोभयेः ॥ ४.१४.५७ ॥
माझ्या घरात जवळ उभ्या असलेल्या या वृक्षांकडे पाहा; तुला पाहून ते वाकतात. कोणत्या पुरुषाला तू मोहात पाडणार नाहीस?
4.14.58
बिभर्षि परमं रूपमतिमानुषमद्भुतम् ।
तिर्यग्योनिगताश्चापि निरीक्षन्ते सविस्मयाः ।
तव रूपमनिन्द्याङ्गि किं पुनर्मानवा भुवि ॥ ४.१४.५८ ॥
तू मानवापलीकडील, अद्भुत आणि परम असे रूप धारण करतेस. पशुयोनीत जन्मलेले प्राणीसुद्धा आश्चर्याने तुला पाहतात. हे निर्दोष अवयवांच्या स्त्री, मग पृथ्वीवरील मानवांची काय कथा?
4.14.59
राजा विराटः सुश्रोणि दृष्ट्वा ते परमं वपुः ।
मां विहाय वरारोहे त्वां गच्छेत्सर्वचेतसा ॥ ४.१४.५९ ॥
हे सुंदर कटिप्रदेशाच्या स्त्री, राजा विराट तुझे परम शरीर पाहून, हे सुंदर मांड्यांच्या स्त्री, मला सोडून पूर्ण मनाने तुझ्याकडे जाईल.
4.14.60
यं हि त्वमनवद्याङ्गी नरमायतलोचने ।
सुप्रसन्ना हि वीक्षेथाः स कामवरागो भवेत् ॥ ४.१४.६० ॥
हे निर्दोष अवयवांच्या स्त्री, हे विशाल नेत्रांच्या स्त्री, ज्या पुरुषाकडे तू अत्यंत प्रसन्न होऊन पाहशील, तो कामवश होईल.
4.14.61
सुस्नाताऽलंकृता हि त्वं यमीक्षेथा हि मानुषम् ।
ग्लानिर्न तस्य दुःखं वा न तन्द्रिर्न पराजयः ॥ ४.१४.६१ ॥
तू स्नान करून अलंकृत होऊन ज्या माणसाकडे पाहशील, त्याला थकवा, दुःख, आळस किंवा पराजय येणार नाही.
4.14.62
न शोको न च सन्तापो न क्रोधो नानृतं वदे ।
यं त्वं सर्वातवद्याङ्गि भजेथाः समलंकृता ॥ ४.१४.६२ ॥
हे सर्वांगसुंदरी, तू अलंकृत होऊन ज्याच्याजवळ राहशील, त्याला शोक, संताप, क्रोध किंवा असत्य भाषण होणार नाही.
4.14.63
न व्याधिर्न जरा तस्य न तृष्णा न क्षुधा भवेत् ।
यस्य त्वं वशगा सुभ्रु भवेरङ्कगता सती ॥ ४.१४.६३ ॥
हे सुंदर भुवयांच्या स्त्री, तू ज्याच्या वशात राहून त्याच्या मांडीवर बसलेली सती राहशील, त्याला रोग, वार्धक्य, तृष्णा किंवा भूक होणार नाही.
4.14.64
पञ्चत्वमपि संप्राप्तं यं च त्वं परिपस्वजेः ।
बाहुभ्यामनुरूपाभ्यां स जीवेदिति मे मतिः ॥ ४.१४.६४ ॥
मृत्यू पावलेला असला तरी, तू योग्य बाहूंनी ज्याला घट्ट आलिंगन देशील, तो जिवंत होईल असे माझे मत आहे.
4.14.65
यस्य हि त्वं भवेर्भार्या यं च हृष्टा परिष्वजेः ।
अतिजीवेस्य सर्वेषु देवेष्विव पुरन्दरः ॥ ४.१४.६५ ॥
तू ज्याची भार्या होशील आणि आनंदाने ज्याला आलिंगन देशील, तो सर्व देवांमध्ये इंद्राप्रमाणे दीर्घकाळ जगेल.
4.14.66
अध्यारोहेद्यथा वृक्षं यथा वाऽऽरुह्य तक्षति ।
राजवेश्मनि वामोरु ननु स्यास्त्वं तथा मम ॥ ४.१४.६६ ॥
जसा कोणी झाडावर चढतो, किंवा चढून ते तोडतो, तसेच हे सुंदर मांड्यांच्या स्त्री, राजवाड्यात तू निश्चितच माझी होशील.
4.14.67
यथा कर्कटकी गर्भमाधत्ते मृत्युमात्मनः ।
तथाविधमहं मन्ये तव सुभ्रु समागमम् ॥ ४.१४.६७ ॥
मादी खेकडा जसे आपल्या मृत्यूलाच गर्भात धारण करते, तसेच हे सुंदर भुवयांच्या सुंदरी, तुझ्याशी समागमही मला तसाच वाटतो.
4.14.68
अनुमानये त्वां सैरन्ध्रि नावमन्ये कथंचन ।
भर्तृशीलभयाद्भद्रे तव वासं न रोचये ॥ ४.१४.६८ ॥
सैरंध्री, मी तुला विनवितो; कोणत्याही प्रकारे तुझा अपमान करणार नाही. पण पतीच्या स्वभावाच्या भीतीने, हे भद्रे, तू येथे राहावे हे मला रुचत नाही.
4.14.69
नाहं शक्या विराटेन यद्वा चान्येन केनचित् ।
देवगन्धर्वयक्षैर्वा द्रष्टुं दुष्टेन चेतसा ॥ ४.१४.६९ ॥
विराटाला किंवा इतर कोणालाही, देव, गंधर्व किंवा यक्षांनाही दुष्ट मनाने मला पाहणे शक्य नाही.
4.14.70
गन्धर्वाः पालयन्ते मां सुकुलाः पञ्च सुव्रताः ।
पुत्रा देवादिदेवानां सूर्यपावकवर्चसः ॥ ४.१४.७० ॥
उत्तम कुलातील, सुव्रत असलेले पाच गंधर्व माझे रक्षण करतात; ते देवांच्याही आदिदेवाचे पुत्र असून सूर्य आणि अग्नीसारखे तेजस्वी आहेत.
4.14.71
यश्च दुःशीलवान्मर्त्यो मां स्पृशेद्दुष्टचेतसा ।
स तामेव निशां शीघ्रं शयीत मुसलैर्हतः ॥ ४.१४.७१ ॥
जो दुराचारी मनुष्य दुष्ट मनाने मला स्पर्श करेल, तो त्याच रात्री मुसळांनी मारला जाऊन लवकरच झोपी जाईल.
4.14.72
यस्यापि हि शतं पूर्णं बान्धवानां भवेदपि ।
सहस्रं वा विशालाक्षि कोटिर्वापि सहस्रिका ।
दुष्टचित्तश्च मां ब्रूयान्न स जीवेत्तवाग्रतः ॥ ४.१४.७२ ॥
त्याचे शंभर, हजार किंवा कोटी नातेवाईक असले तरी, हे विशालाक्षी, जो दुष्ट मनाने माझ्याशी बोलेल, तो तुझ्यासमोर जिवंत राहणार नाही.
4.14.73
न तस्य त्रिदशा देवा नासुरा न च पन्नगाः ।
तेभ्यो गन्धर्वराजेभ्यस्त्राणं कुर्युरसंशयम् ॥ ४.१४.७३ ॥
त्याला देव, असुर किंवा नाग त्या गंधर्वराजांपासून संरक्षण देऊ शकणार नाहीत, यात शंका नाही.
4.14.74
सुदेष्णे विश्वस त्वं मां स्वजने बान्धवेऽपि वा ।
नाहं शक्या नरैर्द्रष्टुं न च मे वृत्तमीदृशम् ॥ ४.१४.७४ ॥
हे सुदेष्णे, माझ्यावर विश्वास ठेव, तुझे स्वजन असोत वा बांधव. मी मनुष्यांना दिसण्यायोग्य नाही, आणि माझे वर्तनही तसे नाही.
4.14.75
यो मे न दद्यादुच्छिष्टं न च पादौ प्रधावयेत् ।
प्रीयेरंस्तेन वासेन गन्धर्वाः पतयो मम ॥ ४.१४.७५ ॥
जो मला उष्टे देणार नाही आणि माझे पाय धुणार नाही, त्या वस्त्राने माझे गंधर्व पती प्रसन्न होतील.
4.14.76
यो हि मां पुरुषो गृद्ध्येद्यथाऽन्याः प्राकृतस्त्रियः ।
तामेव स इमां रात्रिं प्रविशेदपरां तनुम् ॥ ४.१४.७६ ॥
जो पुरुष इतर सामान्य स्त्रियांप्रमाणे मला इच्छील, तो याच रात्री दुसऱ्या देहात प्रवेश करो.
4.14.77
न चाप्यहं चालयितुं शक्या केनचिदङ्गने ।
दुःखशीलाश्च गन्धर्वास्त इमे बलिनः प्रियाः ।
एवं निवसमानायां मयि मा ते भयं हि भूत् ॥ ४.१४.७७ ॥
हे अंगने, मला कोणीही हलवू शकत नाही. हे गंधर्व कठोर स्वभावाचे, बलवान आणि मला प्रिय आहेत. मी अशी राहत असताना तुला भय वाटू नये.
4.14.78
एवमुक्ता तु सैरन्ध्र्या सुदेष्णा वाक्यमब्रवीत् ।
वसेह मयि कल्याणि यदि ते वृत्तमीदृशम् ॥ ४.१४.७८ ॥
सैरन्ध्रीने असे म्हटल्यावर सुदेष्णा हे वचन म्हणाली — हे कल्याणी, तुझे वर्तन असे असेल तर येथे माझ्यासोबतच राहा.
4.14.79
कश्च ते दातुमुच्छिष्टं पुमानर्हति भामिनि ।
प्रसारयेच्च कः पादौ लक्ष्मीं दृष्ट्वैव बुद्धिमान् ॥ ४.१४.७९ ॥
हे भामिनी, तुला उष्टे देण्यास योग्य असा पुरुष कोण? लक्ष्मीसारखी तुला पाहून कोणता बुद्धिमान पुरुष तुझ्या पायांकडे हात पसरेल?
4.14.80
एवमाचारसंपन्ना एवं देवपरायणा ।
रक्ष्या त्वमसि भूतानां सावित्रीवद्विजन्मनाम् ॥ ४.१४.८० ॥
अशा प्रकारे सदाचारसंपन्न व देवपरायण अशी तू सावित्रीप्रमाणे, द्विजांप्रमाणे सर्व प्राण्यांनी रक्षण करण्यायोग्य आहेस.
4.14.81
देवता इव कल्याणि पूजिता वरवर्णिनी ।
वस भद्रे मयि प्रीता प्रीतिर्हि मयि वर्तते।
सर्वकामैः प्रमुदिता निरुद्विग्नमनाः सुखम् ॥ ४.१४.८१ ॥
देवतेप्रमाणे पूजित अशा हे कल्याणी, उत्तम वर्णाच्या भद्रे, माझ्याजवळ प्रेमाने राहा; माझे तुझ्यावर प्रेम आहे. सर्व इच्छा पूर्ण होऊन आनंदित व निश्चिंत मनाने सुखाने राहा.
4.14.82
सुदेष्णयैवमुक्ता सा संप्रीता चारुहासिनी ।
निर्विशङ्का विराटस्य विवेशान्तःपुरं सुखम् ॥ ४.१४.८२ ॥
सुदेष्णेने असे सांगितल्यावर अत्यंत प्रसन्न झालेली ती सुंदर हसणारी स्त्री निर्भयपणे विराटाच्या अंतःपुरात सुखाने प्रवेशली.
4.14.83
याज्ञसेनी सुदेष्णां तु शुश्रूपन्ती विशांपते ।
अवसत्परिचारार्हा सुदुःखं जनमेजय ॥ ४.१४.८३ ॥
हे विशांपते, याज्ञसेनी (द्रौपदी) सुदेष्णेची सेवा करीत, सेवेस योग्य असूनही अत्यंत दुःखात राहिली. हे जनमेजया.
4.14.84
एवं विराटे न्यवसंस्तु पाण्डवाः कृष्णा तथाऽन्तःपुरमेत्य शोभना ।
अज्ञातचर्यां प्रतिरुद्धमानसा यथाऽग्रथो भस्मनि गूढतेजसः ॥ ४.१४.८४ ॥
अशा प्रकारे पांडव विराटाच्या राज्यात राहिले; कृष्णाही शोभेने अंतःपुरात प्रविष्ट झाली. अज्ञातवासात संयमित मनाने ते राखेत झाकलेल्या अग्नींप्रमाणे गुप्त तेजाने राहिले.