มหาภารตะ · อัธยายะ 4.14
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.14.1
ततः कृष्णा सुकेशी सा दर्शनीया शुचिस्मिता ।
वेणीकेशान्समुत्क्षिप्य पीनवृत्तकुचा शुभा ।
जुगूहे दक्षिणे पार्श्वे मृदूनसितलोचना ॥ ४.१४.१ ॥
ครั้งนั้น กฤษณา ผมงาม น่าชม ยิ้มอย่างบริสุทธิ์ ยกปอยผมที่ถักเปียขึ้น มีนมกลมและเต็มอิ่ม งามพร้อม ซ่อนตัวอยู่ทางข้างขวา ใบหน้าอ่อนโยนและดวงตาดำ
4.14.2
वासश्च परिधायैकं कृष्णा सुमलिनं महत् ।
कृत्वा वेषं च सैरन्ध्र्याः कृष्णा व्यचरदार्तवत् ॥ ४.१४.२ ॥
กฤษณาสวมผ้าผืนเดียวที่สกปรกมากและใหญ่ แต่งกายอย่างสาวใช้ เดินเตร่ไปมาเหมือนคนที่กำลังทุกข์ร้อน
4.14.3
प्रविष्टा नगरं भीरूः सैरन्ध्रीवेषसंयुता ।
तां नराः परिधावन्तः स्त्रियश्च समुपाद्रवन् ॥ ४.१४.३ ॥
หญิงผู้ขี้ขลาดเข้าไปในนคร แต่งกายอย่างสาวใช้ ชายทั้งหลายวิ่งวนรอบตัวนาง และหญิงทั้งหลายก็พากันรุมเข้ามา
4.14.4
अपृच्छंस्ते च तां दृष्ट्वा का त्वं किं च चिकीर्षसि ।
सा तानुवाच राजेन्द्र सैरन्ध्र्यहमुपागता।
कर्म चेच्छामि वै कर्तुं तस्य या मां भरिष्यति ॥ ४.१४.४ ॥
พวกเขาเห็นนางแล้วถามว่า "เจ้าเป็นใคร และต้องการทำอะไร" นางตอบพวกเขาว่า "ข้าแต่จอมกษัตริย์ ข้ามาในฐานะสาวใช้ ข้าปรารถนาจะทำงานให้แก่ผู้ที่จะเลี้ยงดูข้า"
4.14.5
तस्या रूपेण वेषेण श्लक्ष्णया च गिरा तथा ।
न श्रद्दधानास्तां देवीमन्नहेतोरुपस्थिताम् ॥ ४.१४.५ ॥
พวกเขาไม่เชื่อนางเพราะรูปโฉม การแต่งกาย และถ้อยคำอ่อนหวานของนาง หญิงดุจเทวีผู้นี้มาใกล้เพียงเพื่อขอข้าวกิน
4.14.6
विराटस्य तु कैकेयी भार्या परमसंमता ।
आलोकयन्ती ददृशे प्रासादाद्द्रुपदात्मजाम् ॥ ४.१४.६ ॥
กัยเกยีมเหสีของท้าววิราฏ เป็นที่เคารพยิ่ง ขณะที่มองออกมาจากปราสาท นางก็เห็นธิดาของท้ายรุปท
4.14.7
सा समीक्ष्य तथारूपामनाथामेकवाससम् ।
स्त्रीभिश्च पुरुषैश्चापि सर्वतः परिवारिताम् ॥ ४.१४.७ ॥
เมื่อนางเห็นหญิงผู้นั้นเป็นเช่นนั้น ไร้ที่พึ่ง สวมผ้าผืนเดียว และถูกล้อมรอบด้วยทั้งหญิงและชาย
4.14.8
विराटभार्या तां देवी कारुण्याज्जातसंभ्रमा ।
अप्रेषयत्समीपस्थाः स्त्रियो वृद्धाश्च तत्पराः ॥ ४.१४.८ ॥
พระนางวิราฏมเหสีผู้เป็นเทวี ด้วยความสงสารจึงรู้สึกหวั่นใจ จึงส่งหญิงที่ยืนอยู่ใกล้และหญิงชราที่ทุ่มเทให้กิจนั้นไป
4.14.9
अपनीय ततः सर्वा आनयध्वमिहैव ताम् ।
यदा दृष्टा मया साध्वी कम्पते मे मनस्तदा।
तस्माच्छीघ्रमिहानाय दर्शयध्वं यदीच्छथ ॥ ४.१४.९ ॥
แล้วท่านทั้งหลายจงพาหญิงนั้นออกมาจากที่นั่น แล้วนำมาที่นี่ เพราะตั้งแต่ข้าได้เห็นหญิงผู้ทรงคุณธรรมนั้น ใจของข้าก็สั่นไหว ฉะนั้น หากพวกท่านประสงค์ ก็จงรีบนำนางมาที่นี่และให้ข้าได้เห็น
4.14.10
तास्तथोक्ता उपागम्य द्रौपदीं परिसंगताः ।
आनीय सर्वथा त्वेनामब्रुवन्मधुराक्षरम् ॥ ४.१४.१० ॥
เมื่อได้รับคำสั่งเช่นนั้น หญิงเหล่านั้นก็เข้าไปหาเทราปที ล้อมรอบนาง แล้วพูดกับนางด้วยถ้อยคำไพเราะ
4.14.11
भद्रे त्वां द्रष्टुमिच्छन्ती सुदेष्णा हर्म्यभूतले ।
त्वदर्थं प्रैषयच्चास्मान्द्रष्टुं तां त्वं यदीच्छसि।
आयाह्यस्माभिरेवाद्य रक्ष्यमाणा यथेष्टतः ॥ ४.१४.११ ॥
"ข้าแต่หญิงผู้เจริญ พระนางสุเทษณาอยากพบท่านบนพื้นของปราสาท จึงส่งพวกเรามาเพื่อท่าน หากท่านประสงค์ ก็จงมากับพวกเราวันนี้ โดยได้รับการคุ้มครองตามที่ท่านปรารถนาเถิด"
4.14.12
तच्छ्रुत्वा द्रौपदी तासां वचनं वाक्यकोविदा ।
ईप्सितर्थातिलाभेन हृष्टाऽऽयाता गृहोत्तमम् ॥ ४.१४.१२ ॥
เทราปทีได้ยินถ้อยคำของหญิงเหล่านั้นก็มีความรู้ในการพูด ด้วยความยินดีที่ได้สิ่งที่ปรารถนาเกินคาด จึงไปยังเรือนอันประเสริฐ
4.14.13
राजवेश्म ह्युपाक्रम्य यत्राग्र्यमहिषी स्थिता ।
सुदेष्णामगमत्कृष्णा राजभार्यां यशस्विनीम् ॥ ४.१४.१३ ॥
นางกฤษณา (เทราปที) เข้าไปยังพระราชวัง ณ ที่ซึ่งพระมเหสีเอกประทับอยู่ แล้วไปหาพระนางสุเทษณา พระมเหสีผู้มีชื่อเสียงของพระราชา
4.14.14
कृष्णान्केशान्मृदून्दीर्घान्समुद्ग्रथ्यासितेक्षणा ।
कुञ्चिताग्रांस्तु सूक्ष्माग्रान्दर्शनीयान्निबध्य च।
जुगूहे दक्षिणे पार्श्वे मृदूनायतलोचना ॥ ४.१४.१४ ॥
หญิงผู้มีดวงตาดำ รวบมวยผมดำ นุ่ม ยาว และนางรวบปลายผมที่หยิกและเรียวเล็กไว้อย่างงดงาม แล้วซ่อนผมไว้ทางข้างขวา หญิงผู้มีดวงตากว้างนั้น
4.14.15
सा प्रविश्य विराटस्य द्रौपद्यन्तःपुरं शुभा ।
ह्रीनिषेवान्विता बाला कम्पमाना लतेव सा ॥ ४.१४.१५ ॥
เทราปทีผู้งดงามเข้าไปในที่พักฝ่ายในของท้าววิราฏ นางเป็นหญิงสาวที่เต็มไปด้วยความอายอันถ่อมตน สั่นไหวดุจเถาวัลย์
4.14.16
अभिगम्य च सुश्रोणी सर्वलक्षणसंयुता ।
ददर्शावस्थितां हैमे पीठे रत्नपरिच्छदे ॥ ४.१४.१६ ॥
หญิงที่มีสะโพกงามและมีลักษณะมงคลครบถ้วน เมื่อเข้าไปใกล้ ก็เห็นพระนางสุเทษณานั่งอยู่บนอาสนะทองคำประดับด้วยอัญมณี
4.14.17
रक्तसूक्ष्माम्बरधरां मेघे सौदामिनीमिव ।
नानावर्णविचित्रां च सर्वाभरणभूषिताम् ॥ ४.१४.१७ ॥
พระนางสวมผ้าสีแดงบางเบา ดุจสายฟ้าในเมฆ ประดับด้วยสีต่าง ๆ มากมาย และประดับด้วยเครื่องอาภรณ์ทั้งปวง
4.14.18
सुभ्रूं सुकेशीं सुश्रोणीं कुब्जवामनमध्यगाम् ।
बहुपुष्पोपकीर्णायां भूम्यां वेदिमिवाध्वरे ॥ ४.१४.१८ ॥
พระนางมีคิ้วงาม ผมงาม สะโพกงาม ท่ามกลางหญิงค่อมและคนแคระ พระนางดูดุจแท่นบูชาในพิธียัญ บนพื้นดินที่โปรยด้วยดอกไม้มากมาย
4.14.19
सुदेष्णां राजमहिषीं सर्वालंकारभूषिताम् ।
श्रीमतीं राजपुत्रीणां शतेन परिवारिताम् ॥ ४.१४.१९ ॥
พระนางสุเทษณาเป็นพระมเหสีเอกของพระราชา ประดับด้วยเครื่องอาภรณ์ทั้งปวง เป็นผู้ทรงเกียรติ มีหญิงจากพระราชธิดาหนึ่งร้อยคนล้อมรอบ
4.14.20
ताः सर्वा द्रौपदीं दृष्ट्वा सन्तप्ताः परमाङ्गनाः ।
परितश्चोपतस्थुस्ताः सहसोत्थाय चासनात् ॥ ४.१४.२० ॥
เมื่อหญิงทั้งหมดนั้นเห็นเทราปที ก็เกิดความวุ่นวายใจ และทันใดนั้นพวกนางก็ลุกจากอาสนะ แล้วยืนล้อมรอบนาง
4.14.21
निरीक्षमाणाः सर्वास्ताः शचीं देवीमिवागताम् ।
गूढगुल्फां वरारोहां कृष्णां ताम्रायतेक्षणाम्।
अतिसर्वानवद्याङ्गीं नतगात्रीं सुमध्यमाम् ॥ ४.१४.२१ ॥
ทุกคนจ้องมองนางราวกับพระนางศจีเทวีเสด็จมาเอง ข้อเท้าซ่อนเร้น สะโพกงดงาม ผิวคล้ำ มีดวงตายาวสีแดงทองแดง ไร้ที่ติทุกส่วนร่าง ร่างเพรียวบาง เอวคอดกิ่ว
4.14.22
न ह्रस्वां नातिमहतीं जातां बहुतृणे वने ।
ऋश्यरोहीमिवानिन्द्यां सुकेशीं मृगलोचनाम् ॥ ४.१४.२२ ॥
ไม่เตี้ยนัก ไม่สูงนัก ประดุจกวางตัวเมียแห่งพันธุ์ฤศยโรหินีที่เกิดในป่าที่มีหญ้าอุดม ไร้ที่ติ ผมงาม ดวงตาดุจกวาง
4.14.23
तां मृगीमिव वित्रस्तां यूथभ्रष्टामिव द्विपाम् ।
लक्ष्मीमिव विशालाक्षीं विद्यामिव यशस्विनीम् ॥ ४.१४.२३ ॥
นางประดุจกวางตัวเมียที่หวาดกลัว ประดุจช้างตัวเมียที่พลัดจากฝูง ประดุจพระลักษมีผู้มีดวงตากว้าง ประดุจความรู้อันรุ่งโรจน์
4.14.24
रोहिणीमिव ताराणां दीप्तामग्निशिखामिव ।
पार्वतीमिव रुद्राणीं वेलामिव महोदधेः ॥ ४.१४.२४ ॥
นางประดุจพระโรหิณีท่ามกลางดวงดาว ประดุจเปลวไฟที่ลุกโชน ประดุจพระปารวตีหรือพระรุทรานี ประดุจชายฝั่งของมหาสมุทร
4.14.25
सुलभामिव नागीनां मृगीणामिव किन्नरीम् ।
गङ्गामिव विशुद्धाङ्गीं शारदीमिव शर्वरीम् ॥ ४.१४.२५ ॥
นางหาพบได้ง่ายประดุจนาคีตัวเมีย ประดุจกินนรีในหมู่กวางตัวเมีย มีอวัยวะบริสุทธิ์ดุจแม่น้ำคงคา และประดุจราตรีแห่งฤดูสารท
4.14.26
तामचिन्त्यतमां लोके इलामिव यशस्विनीम् ।
सावित्रीमिव दुर्धषां ब्राह्म्या लक्ष्म्या समन्वितां ॥ ४.१४.२६ ॥
นางเป็นผู้ที่ไม่มีใครในโลกคาดคิดถึงได้ รุ่งโรจน์ประดุจพระอิลา ยากที่ใครจะย่ำยีได้ประดุจพระสาวิตรี ประกอบพร้อมด้วยความงามรุ่งเรืองของพระพรหมีลักษมี
4.14.27
सीतामिव सतीं शुद्धामरुन्धतीमिव प्रियाम् ।
सुदेष्णा पर्यपृच्छत्तां विस्मयोत्फुल्ललोचना ॥ ४.१४.२७ ॥
นางประดุจพระสีดาผู้ซื่อตรงและบริสุทธิ์ ประดุจพระอรุนธตีผู้เป็นที่รัก พระสุเทษณาทอดพระเนตรนางด้วยดวงพระเนตรที่เบิกกว้างด้วยความอัศจรรย์ แล้วทรงซักถามนาง
4.14.28
का त्वं सर्वानवद्याङ्गि कुतोसि त्वमिहागता ।
कस्य वा त्वं विशालाक्षि किं वा ते करवाण्यहम् ॥ ४.१४.२८ ॥
ผู้ไร้ที่ติทุกส่วนร่าง เจ้าเป็นผู้ใด มาจากที่ไหนจึงมาถึงที่นี่ ผู้มีดวงตากว้างเอ๋ย เจ้าเป็นของผู้ใด หรือข้าจะทำสิ่งใดให้เจ้าได้
4.14.29
गूढगुल्फा समानोरूस्त्रिगम्भीरा षडुन्नता ।
स्निग्धा पञ्चसु रक्तेषु हंसगद्गदभाषिणी ॥ ४.१४.२९ ॥
มีข้อเท้าซ่อนเร้น มีต้นขาเสมอกัน ลึกในสามแห่ง สูงในหกแห่ง นุ่มนวลในห้าส่วนที่แดงระเรื่อ พูดด้วยเสียงอ่อนหวานดุจหงส์
4.14.30
शुकेशी सुस्वरा श्यामा पीनश्रोणीपयोधरा ।
अरालपक्ष्मनयना बिम्बोष्ठी तनुमध्यमा ॥ ४.१४.३० ॥
มีผมดุจขนนกแก้ว เสียงไพเราะ ผิวคล้ำ อ่อนเยาว์ สะโพกและทรวงอกอิ่มเต็ม มีขนตายาวโค้ง มีริมฝีปากดุจผลบิมพะ เอวเรียวบาง
4.14.31
कम्बुग्रीवा गूढसिरा पूर्णचन्द्रनिभानना ।
दानवी किन्नरी वा त्वं गन्धर्वी वनदेवता ॥ ४.१४.३१ ॥
มีคอดุจสังข์ มีเส้นเลือดซ่อนเร้น มีใบหน้าดุจพระจันทร์เพ็ญ เจ้าเป็นหญิงทานพ กินนรี คันธรรพ์ หรือเทพีแห่งป่า
4.14.32
अप्सरा वाऽसि नागी वा तारा वा त्वं विलासिनी ।
अलम्बुसा मिश्रकेशी पुण्डरीकाऽथ मालिनी ॥ ४.१४.३२ ॥
เจ้าเป็นอัปสรา นาคี หรือดาวดวงหนึ่ง หรือหญิงที่ชวนหลงใหล เป็นอลัมพุษา มิศรเกศี ปุณฑรีกา หรือมาลินีกระนั้นหรือ
4.14.33
तेनतेनैव संपन्ना काश्मीरीव तुरंगमा ।
इन्द्राणी त्वथ रुद्राणी स्वधा वाऽप्यथवा रतिः ॥ ४.१४.३३ ॥
ผู้มีคุณลักษณะของแต่ละคนเหล่านั้นครบถ้วน ดุจม้าแห่งแคว้นกัศมีร์ เจ้าเป็นพระอินทราณี พระรุทราณี พระสวธา หรือพระรติกระนั้นหรือ
4.14.34
देवि देवेषु विख्याता ब्रूहि का त्वमिहागता ।
तव ह्यनुपमं रूपं भूषणैरपि वर्जितम् ॥ ४.१४.३४ ॥
เทวีผู้มีชื่อเสียงในหมู่เทวดา จงบอกข้าเถิดว่าเจ้าเป็นผู้ใด และมาที่นี่ด้วยเหตุใด รูปโฉมของเจ้าหาที่เปรียบมิได้ แม้ไม่ประดับเครื่องอาภรณ์
4.14.35
त्वां सृष्ट्वोपरतं मन्ये लोककर्तारमीश्वरम् ।
न तृप्यन्ति स्त्रियो दृष्ट्वा का न पुंसां रतिर्भवेत् ॥ ४.१४.३५ ॥
ข้าคิดว่าพระผู้เป็นเจ้า ผู้สร้างโลก ได้หยุดการสร้างไปแล้วเมื่อสร้างเจ้าขึ้นมา สตรีเมื่อได้เห็นเจ้าก็ไม่อิ่มเอม บุรุษใดเล่าจะไม่เกิดความใคร่
4.14.36
प्रवालपुष्पस्तबकैराचिता वनदेवताः ।
त्वामेव हि निरीक्षन्ते विस्मिता रूपसंपदा ॥ ४.१४.३६ ॥
เทพีแห่งป่าที่ประดับด้วยช่อดอกและดอกไม้ดุจปะการัง ต่างจ้องมองเจ้าเพียงผู้เดียว ด้วยความอัศจรรย์ในความงามอันบริบูรณ์ของเจ้า
4.14.37
अन्तःपुरगता नार्यो मृगाः पक्षिगणा नराः ।
सर्वे त्वामेव कल्याणि निरीक्षन्ते सुविस्मिताः ॥ ४.१४.३७ ॥
สตรีในพระราชฐานชั้นใน กวาง ฝูงนก และบุรุษทั้งหลาย ต่างจ้องมองเจ้าเพียงผู้เดียว ดูกรผู้เป็นมงคล ด้วยความอัศจรรย์ใจยิ่ง
4.14.38
न त्वादृशी काचन मे त्रिषु लोकेषु सुन्दरी ।
दृष्टपूर्वा श्रुता वाऽपि चक्षुपा विद्यते शुभा ॥ ४.१४.३८ ॥
ในสามโลกนี้ สำหรับข้า ไม่มีหญิงงามเช่นเจ้า ทั้งที่เคยเห็นด้วยตาหรือเคยได้ยินมา ก็ไม่มีผู้ใดที่มีรูปอันเป็นมงคลเช่นเจ้า
4.14.39
नास्ति देवी न गन्धर्वी न यक्षी न च किन्नरी ।
सैरन्ध्री नाम मे जातिर्वन्यमूलफलाशना ॥ ४.१४.३९ ॥
ข้าไม่ใช่เทวี ไม่ใช่คันธรรพ์หญิง ไม่ใช่ยักษิณี และไม่ใช่กินนรีด้วย ชื่อของข้าคือไสรันธรี นั่นคือชาติกำเนิดของข้า ข้ากินรากและผลไม้ในป่าเป็นอาหาร
4.14.40
पतीनां प्रेक्षमाणानां कस्मिंश्चित्कारणान्तरे ।
केशपाशे परामृष्टा साऽहं त्रस्ता वनं गता ॥ ४.१४.४० ॥
ขณะที่สามีของข้ากำลังมองดูอยู่ ด้วยเหตุผลอื่นบางประการ เปียผมของข้าถูกจับไว้ ข้าหวาดกลัวจึงหนีเข้าป่ามา
4.14.41
तत्र द्वादशवर्षाणि वन्यमूलफलाशना ।
चराम्यनिलया सुभ्रूः सा तवान्तिकमागता ॥ ४.१४.४१ ॥
ข้าพเจ้าได้เดินท่องไปในป่าเป็นเวลาสิบสองปี ไม่มีที่อยู่อาศัยเป็นหลักแหล่ เลี้ยงชีพด้วยรากไม้และผลไม้ป่า โอ้ผู้มีคิ้วงาม นี่แหละเหตุที่ข้าพเจ้ามาอยู่ใกล้พระองค์
4.14.42
जानामि केशान्ग्रथितुं विचित्रान्ग्रथितुं मणीन् ।
मल्लिकोत्पलपद्मानां जानामि ग्रथितुं स्रजः ॥ ४.१४.४२ ॥
ข้าพเจ้ารู้วิธีถักผมเป็นลวดลายงดงามหลากแบบ รู้วิธีร้อยอัญมณี และรู้วิธีถักพวงมาลัยจากดอกมัลลิกา อุบล และปทุม
4.14.43
सिन्धुवारकजातीनां रचयाम्यवतंसकान् ।
पत्रं मृगाङ्गमगरुं पिषे च हरिचन्दनम् ।
ग्रथयिष्यामि चित्राश्च स्रजः परमशोभनाः ॥ ४.१४.४३ ॥
ข้าพเจ้าทำต่างหูจากดอกสินธุวาระและดอกชาตี ข้าพเจ้าบดชะมด กฤษณา และจันทน์เหลือง ข้าพเจ้าจะร้อยพวงมาลัยหลากลวดลายที่งดงามยิ่ง
4.14.44
आराधनं सत्यभामां कृष्णस्य महिषीं प्रियाम् ।
कृष्णां च भार्यां पार्थानां नारीणामुत्तमां तथा ॥ ४.१४.४४ ॥
ข้าพเจ้าเคยรับใช้สัตยภามา มเหสีเอกและที่รักของพระกฤษณะ และกฤษณา ภริยาของบรรดาบุตรแห่งปฤถา ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่สตรี
4.14.45
तथाऽस्मि सुभ्रुवा चाहमिष्टलाभेन तोषिता ।
मालिनी चेति मे नाम स्वयं देवी चकार ह।
कृष्णा कमलपत्राक्षी सा मे प्राणसमा सखी ॥ ४.१४.४५ ॥
ข้าพเจ้าจึงได้รับความยินดีจากการได้สิ่งที่ปรารถนาจากผู้มีคิ้วงามนั้น เทวีเองได้ตั้งชื่อให้ข้าพเจ้าว่ามาลินี กฤษณา ผู้มีดวงตาดุจกลีบบัว เป็นเพื่อนที่ข้าพเจ้ารักยิ่งกว่าชีวิต
4.14.46
न चाहं चिरमिच्छामि क्वचिद्वस्तुं शुभानने ।
व्रतं किलैतदस्माकं कुलधर्मोऽयमीदृशः ॥ ४.१४.४६ ॥
ข้าพเจ้าไม่ปรารถนาจะอยู่ที่ใดนาน โอ้ผู้มีใบหน้างาม นี่คือคำปฏิญาณของพวกเรา และเป็นธรรมเนียมของตระกูลเราเช่นนี้
4.14.47
योऽस्माकं तु हरेद्द्रव्यं देशं वसनमेव वा ।
न क्रोद्धव्यं किलास्माभिरस्मद्गुरुरमर्षणः ॥ ४.१४.४७ ॥
ผู้ใดเอาทรัพย์สิน สถานที่ หรือแม้แต่ผ้านุ่งของพวกเราไป พวกเราไม่พึงโกรธ เพราะนายของพวกเราไม่อดทนต่อการถูกขัดใจ
4.14.48
साऽहं वनानि दुर्गाणि तीर्थानि च सरांसि च ।
शैलांश्च विविधान्रम्यान्सरितश्च समुद्रगाः ॥ ४.१४.४८ ॥
ข้าพเจ้าได้เดินผ่านป่าทึบที่ผ่านยากลำบาก ท่าน้ำศักดิ์สิทธิ์ และทะเลสาบ ภูเขาอันงดงามหลายแห่ง และแม่น้ำที่ไหลลงสู่มหาสมุทร
4.14.49
भर्तृशोकपरीताङ्गी भर्तृसब्रह्मचारिणी ।
विचरामि महीं दुर्गां यत्र सायंनिवेशना ॥ ४.१४.४९ ॥
ร่างกายของข้าพเจ้าซูบเซียวเพราะความโศกเศร้าต่อสามี ข้าพเจ้าถือศีลพรหมจรรย์ร่วมกับสามี ข้าพเจ้าท่องพเนจรไปทั่วแผ่นดินอันขรุขระ ซึ่งเป็นที่ที่ข้าพเจ้าพักอาศัยเมื่อยามเย็น
4.14.50
वीरपत्नी यदा देवी चरमाणेषु भर्तृषु ।
साऽहं विवत्सा विधिना गन्धमादनपर्वतात्।
शृणोमि तव सौशील्यं भर्तुर्मधुरभाषिणि ॥ ४.१४.५० ॥
โอ้เทวี ภริยาของวีรบุรุษ เมื่อสามีทั้งหลายของข้าพเจ้าท่องเที่ยวไปอยู่ ข้าพเจ้าก็ได้พลัดพรากจากภูเขาคันธมาทนตามโชคชะตา โอ้ผู้พูดจาไพเราะ ข้าพเจ้าได้ยินถึงความอ่อนโยนของท่านและของสามีท่าน
4.14.51
माहात्म्यं च ततः श्रुत्वा ब्राह्मणानां समीपतः ।
त्वामुपस्थातुमिच्छामि ततश्चाहमिहागता ॥ ४.१४.५१ ॥
แล้วข้าพเจ้าได้ฟังถึงความยิ่งใหญ่ของท่านจากพวกพราหมณ์ที่อยู่ใกล้ จึงปรารถนาจะรับใช้ท่าน และนั่นจึงเป็นเหตุให้ข้าพเจ้ามาที่นี่
4.14.52
गुरवो मम धर्मश्च वायुः शक्रस्तथाऽश्विनौ ।
तेषां प्रसादाच्च न मां कश्चिद्धर्षयते पुमान् ॥ ४.१४.५२ ॥
ครูของข้าพเจ้าคือพระธรรม พระวายุ พระศักระ และพระอัศวินทั้งสองเช่นกัน ด้วยพระกรุณาของท่านเหล่านั้น ไม่มีบุรุษใดกล้าข่มเหงข้าพเจ้า
4.14.53
एवमुक्त्वा सुदेष्णां तां कृताञ्जलिपुटा स्थिता ।
साऽब्रवीद्विस्मयाविष्टा द्रौपदीं योषितां वराम् ॥ ४.१४.५३ ॥
เมื่อกล่าวกับสุเทษณาดังนี้แล้ว นางยืนประนมมือ แล้วนางได้กล่าวกับเทราปที ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่สตรี ด้วยความอัศจรรย์ใจ
4.14.54
न भरेयमहं भद्रे संशयो मम विद्यते ।
राजा त्वयं हि त्वां दृष्ट्वा मतिं पापां करिष्यति ॥ ४.१४.५४ ॥
โอ้สตรีผู้เจริญ ข้าพเจ้าไม่อาจรับรองดูแลท่านได้ ข้าพเจ้ามีความสงสัยในเรื่องนี้ เพราะพระราชาเมื่อได้เห็นท่านแล้วจะคิดการชั่วร้ายขึ้นแน่
4.14.55
साऽहं त्वां न क्षमां मन्ये वसन्तीमिह वेश्मनि ।
एष दोषोस्ति सुश्रोणि कथं वाभीरु मन्यसे ॥ ४.१४.५५ ॥
ข้าพเจ้าเห็นว่าไม่สมควรที่ท่านจะพำนักอยู่ในเรือนนี้ โอ้ผู้มีสะโพกงาม นี่เป็นโทษอย่างหนึ่ง โอ้ผู้ไม่หวาดกลัว ท่านคิดเห็นเรื่องนี้อย่างไร
4.14.56
स्थिता राजकुले नार्यो याश्चेमा मम वेश्मनि ।
त्वामेवैकां निरीक्षन्ते विस्मयाद्वरवर्णिनि ॥ ४.१४.५६ ॥
บรรดาสตรีที่อยู่ในวังหลวงและในเรือนของข้าพเจ้านี้ ต่างจ้องมองท่านเพียงผู้เดียวด้วยความอัศจรรย์ใจ โอ้ผู้มีผิวพรรณงาม
4.14.57
वृक्षांश्चोपस्थितान्पश्य य इमे मम वेश्मनि ।
विनमन्ते हि त्वां दृष्ट्वा पुमांसं कं न लोभयेः ॥ ४.१४.५७ ॥
ดูต้นไม้ที่ยืนอยู่ใกล้เรือนของข้าพเจ้านี้สิ ต้นไม้เหล่านี้โน้มกิ่งลงเมื่อเห็นท่าน บุรุษคนใดเล่าที่ท่านจะไม่ทำให้หลงใหลได้
4.14.58
बिभर्षि परमं रूपमतिमानुषमद्भुतम् ।
तिर्यग्योनिगताश्चापि निरीक्षन्ते सविस्मयाः ।
तव रूपमनिन्द्याङ्गि किं पुनर्मानवा भुवि ॥ ४.१४.५८ ॥
ท่านทรงความงามอันสูงสุด อัศจรรย์และเหนือมนุษย์ แม้สัตว์ที่เกิดในครรภ์สัตว์ยังจ้องมองท่านด้วยความอัศจรรย์ โอ้ผู้มีอวัยวะไร้ที่ติ แล้วมนุษย์บนโลกเล่าจะเป็นเช่นไร
4.14.59
राजा विराटः सुश्रोणि दृष्ट्वा ते परमं वपुः ।
मां विहाय वरारोहे त्वां गच्छेत्सर्वचेतसा ॥ ४.१४.५९ ॥
โอ้ผู้มีสะโพกงาม พระเจ้าวิราฏ เมื่อได้เห็นร่างอันสูงสุดของท่าน โอ้ผู้มีต้นขางาม จะละข้าพเจ้าไว้ แล้วไปหาท่านด้วยใจทั้งหมด
4.14.60
यं हि त्वमनवद्याङ्गी नरमायतलोचने ।
सुप्रसन्ना हि वीक्षेथाः स कामवरागो भवेत् ॥ ४.१४.६० ॥
โอ้ผู้มีอวัยวะไร้ที่ติ โอ้ผู้มีดวงตากว้าง บุรุษใดที่ท่านมองด้วยความเมตตาอย่างยิ่ง บุรุษนั้นย่อมถูกความปรารถนาครอบงำ
4.14.61
सुस्नाताऽलंकृता हि त्वं यमीक्षेथा हि मानुषम् ।
ग्लानिर्न तस्य दुःखं वा न तन्द्रिर्न पराजयः ॥ ४.१४.६१ ॥
เจ้าอาบน้ำชำระและแต่งกายงดงามแล้ว ไม่ว่าชายใดที่เจ้าแลดู เขาจะไม่มีความอ่อนล้า ไม่มีความทุกข์ ไม่มีความเฉื่อยชา และไม่มีความพ่ายแพ้
4.14.62
न शोको न च सन्तापो न क्रोधो नानृतं वदे ।
यं त्वं सर्वातवद्याङ्गि भजेथाः समलंकृता ॥ ४.१४.६२ ॥
ดูกรผู้มีอวัยวะไร้ที่ติ ผู้ใดที่เจ้าแต่งกายงดงามแล้วไปใกล้ชิด ผู้นั้นจะไม่รู้จักความโศก ความเร่าร้อนใจ ความโกรธ และจะไม่กล่าวคำเท็จ
4.14.63
न व्याधिर्न जरा तस्य न तृष्णा न क्षुधा भवेत् ।
यस्य त्वं वशगा सुभ्रु भवेरङ्कगता सती ॥ ४.१४.६३ ॥
ดูกรผู้มีคิ้วงาม ผู้ที่เจ้าจะอยู่ในอำนาจ นั่งอยู่บนตักเขาในฐานะภรรยาผู้ซื่อสัตย์ เขาจะไม่มีโรคภัย ไม่มีความแก่ ไม่มีความกระหาย และไม่มีความหิว
4.14.64
पञ्चत्वमपि संप्राप्तं यं च त्वं परिपस्वजेः ।
बाहुभ्यामनुरूपाभ्यां स जीवेदिति मे मतिः ॥ ४.१४.६४ ॥
แม้ผู้ที่ถึงความตายแล้ว หากเจ้าโอบกอดด้วยแขนทั้งสองที่เหมาะสม เขาก็จะมีชีวิตอยู่ นี่คือความเห็นของข้าพเจ้า
4.14.65
यस्य हि त्वं भवेर्भार्या यं च हृष्टा परिष्वजेः ।
अतिजीवेस्य सर्वेषु देवेष्विव पुरन्दरः ॥ ४.१४.६५ ॥
ชายผู้ที่เจ้าจะเป็นภรรยา และที่เจ้าโอบกอดด้วยความยินดี เขาจะมีอายุยืนเกินกำหนด เหมือนพระอินทร์ท่ามกลางเทพทั้งหลาย
4.14.66
अध्यारोहेद्यथा वृक्षं यथा वाऽऽरुह्य तक्षति ।
राजवेश्मनि वामोरु ननु स्यास्त्वं तथा मम ॥ ४.१४.६६ ॥
ดูกรผู้มีต้นขางาม ดังคนปีนขึ้นต้นไม้หรือปีนขึ้นแล้วตัดไม้ฉันใด เจ้าก็จะเป็นของข้าพเจ้าในพระราชวังฉันนั้นแน่นอน
4.14.67
यथा कर्कटकी गर्भमाधत्ते मृत्युमात्मनः ।
तथाविधमहं मन्ये तव सुभ्रु समागमम् ॥ ४.१४.६७ ॥
ดังปูตัวเมียที่ตั้งครรภ์ไว้ในท้องซึ่งเป็นความตายของตนเองฉันใด ข้าพเจ้าเห็นการร่วมกับเจ้าในลักษณะนี้ ดูกรผู้มีคิ้วงามฉันนั้น
4.14.68
अनुमानये त्वां सैरन्ध्रि नावमन्ये कथंचन ।
भर्तृशीलभयाद्भद्रे तव वासं न रोचये ॥ ४.१४.६८ ॥
ข้าพเจ้าขอร้องเจ้า ดูกรสัยรันธรี ข้าพเจ้าจะไม่ดูหมิ่นเจ้าไม่ว่าด้วยวิธีใด แต่เพราะความกลัวต่อนิสัยของสามี ดูกรผู้เจริญ ข้าพเจ้าไม่ปรารถนาให้เจ้าอยู่ที่นี่
4.14.69
नाहं शक्या विराटेन यद्वा चान्येन केनचित् ।
देवगन्धर्वयक्षैर्वा द्रष्टुं दुष्टेन चेतसा ॥ ४.१४.६९ ॥
ข้าพเจ้าไม่อาจถูกมองด้วยใจชั่วร้ายโดยวิราฏ หรือโดยผู้ใดก็ตาม หรือโดยเทพ คนธรรพ์ หรือยักษ์ได้
4.14.70
गन्धर्वाः पालयन्ते मां सुकुलाः पञ्च सुव्रताः ।
पुत्रा देवादिदेवानां सूर्यपावकवर्चसः ॥ ४.१४.७० ॥
คนธรรพ์ห้าองค์ผู้มีตระกูลดีและมีคำปฏิญาณงาม ย่อมคุ้มครองข้าพเจ้า พวกเขาเป็นบุตรของเทพผู้ยิ่งใหญ่ที่สุดในหมู่เทพ สว่างดังดวงอาทิตย์และไฟ
4.14.71
यश्च दुःशीलवान्मर्त्यो मां स्पृशेद्दुष्टचेतसा ।
स तामेव निशां शीघ्रं शयीत मुसलैर्हतः ॥ ४.१४.७१ ॥
มนุษย์ผู้มีนิสัยชั่วคนใดที่ถูกต้องข้าพเจ้าด้วยใจชั่วร้าย คืนนั้นเอง เขาจะถูกตีด้วยท่อนไม้จนล้มลงนอนอย่างรวดเร็ว
4.14.72
यस्यापि हि शतं पूर्णं बान्धवानां भवेदपि ।
सहस्रं वा विशालाक्षि कोटिर्वापि सहस्रिका ।
दुष्टचित्तश्च मां ब्रूयान्न स जीवेत्तवाग्रतः ॥ ४.१४.७२ ॥
แม้เขาจะมีญาติถึงหนึ่งร้อย หนึ่งพัน หรือแม้หนึ่งหมื่นคนเต็ม ดูกรผู้มีนัยน์ตากว้าง ผู้ใดมีใจชั่วแล้วพูดกับข้าพเจ้า เขาจะไม่มีชีวิตอยู่ต่อหน้าเจ้า
4.14.73
न तस्य त्रिदशा देवा नासुरा न च पन्नगाः ।
तेभ्यो गन्धर्वराजेभ्यस्त्राणं कुर्युरसंशयम् ॥ ४.१४.७३ ॥
ไม่ว่าเทพทั้งสามสิบสามองค์ อสูร หรือนาคทั้งหลาย ก็จะไม่สามารถปกป้องเขาจากบรรดาราชาแห่งคนธรรพ์เหล่านั้นได้ เป็นที่แน่นอน
4.14.74
सुदेष्णे विश्वस त्वं मां स्वजने बान्धवेऽपि वा ।
नाहं शक्या नरैर्द्रष्टुं न च मे वृत्तमीदृशम् ॥ ४.१४.७४ ॥
ดูกรสุเทษณา จงไว้วางใจข้าพเจ้าเถิด ไม่ว่าในหมู่คนของเจ้าเองหรือญาติก็ตาม ข้าพเจ้าไม่อาจให้ผู้ชายมองดูได้ และความประพฤติของข้าพเจ้าก็ไม่เป็นเช่นนั้น
4.14.75
यो मे न दद्यादुच्छिष्टं न च पादौ प्रधावयेत् ।
प्रीयेरंस्तेन वासेन गन्धर्वाः पतयो मम ॥ ४.१४.७५ ॥
ผู้ใดไม่ให้อาหารที่เหลือแก่ข้าพเจ้า และไม่ล้างเท้าให้ข้าพเจ้า ด้วยผ้านุ่งนั้น บรรดาคนธรรพ์ผู้เป็นสามีของข้าพเจ้าจะพอใจ
4.14.76
यो हि मां पुरुषो गृद्ध्येद्यथाऽन्याः प्राकृतस्त्रियः ।
तामेव स इमां रात्रिं प्रविशेदपरां तनुम् ॥ ४.१४.७६ ॥
ชายผู้ใดปรารถนาข้าพเจ้าเหมือนที่ปรารถนาหญิงสามัญคนอื่น ขอให้เขาเข้าสู่ร่างอื่นในคืนนั้นเอง
4.14.77
न चाप्यहं चालयितुं शक्या केनचिदङ्गने ।
दुःखशीलाश्च गन्धर्वास्त इमे बलिनः प्रियाः ।
एवं निवसमानायां मयि मा ते भयं हि भूत् ॥ ४.१४.७७ ॥
ดูกรหญิงสาว ไม่มีผู้ใดสามารถทำให้ข้าพเจ้าหวั่นไหวได้ บรรดาคนธรรพ์เหล่านี้มีนิสัยดุร้าย แข็งแรง และเป็นที่รักของข้าพเจ้า เมื่อข้าพเจ้าอยู่ในลักษณะนี้ ขอเจ้าอย่าได้มีความกลัวเลย
4.14.78
एवमुक्ता तु सैरन्ध्र्या सुदेष्णा वाक्यमब्रवीत् ।
वसेह मयि कल्याणि यदि ते वृत्तमीदृशम् ॥ ४.१४.७८ ॥
เมื่อสัยรันธรีกล่าวดังนี้แล้ว สุเทษณาจึงกล่าวถ้อยคำนี้ว่า ดูกรผู้เจริญ หากความประพฤติของเจ้าเป็นเช่นนี้ ก็จงอยู่กับข้าพเจ้าที่นี่เถิด
4.14.79
कश्च ते दातुमुच्छिष्टं पुमानर्हति भामिनि ।
प्रसारयेच्च कः पादौ लक्ष्मीं दृष्ट्वैव बुद्धिमान् ॥ ४.१४.७९ ॥
ดูกรหญิงผู้รุ่งเรือง ชายคนใดเล่าควรให้อาหารที่เหลือแก่เจ้า และคนฉลาดคนใดเมื่อเห็นเจ้าดังพระลักษมีแล้วจะยื่นมือไปแตะเท้าของเจ้า
4.14.80
एवमाचारसंपन्ना एवं देवपरायणा ।
रक्ष्या त्वमसि भूतानां सावित्रीवद्विजन्मनाम् ॥ ४.१४.८० ॥
ผู้ประกอบด้วยความประพฤติเช่นนี้และอุทิศตนแด่เทพเช่นนี้ เจ้าควรได้รับการคุ้มครองจากสรรพสัตว์ ดังพระสาวิตรีและผู้เกิดสองครั้งทั้งหลาย
4.14.81
देवता इव कल्याणि पूजिता वरवर्णिनी ।
वस भद्रे मयि प्रीता प्रीतिर्हि मयि वर्तते।
सर्वकामैः प्रमुदिता निरुद्विग्नमनाः सुखम् ॥ ४.१४.८१ ॥
ข้าแต่ผู้มีมงคล ผู้ได้รับการบูชาดุจเทวี ผู้มีผิวพรรณงดงามเลิศ จงอยู่กับเราด้วยความยินดี เพราะความรักของเราอยู่ที่เจ้า จงรื่นเริงด้วยความปรารถนาทั้งปวงที่สำเร็จแล้ว และอยู่อย่างมีความสุขด้วยใจที่ปราศจากความกังวล
4.14.82
सुदेष्णयैवमुक्ता सा संप्रीता चारुहासिनी ।
निर्विशङ्का विराटस्य विवेशान्तःपुरं सुखम् ॥ ४.१४.८२ ॥
เมื่อสุเทษณากล่าวเช่นนั้นแล้ว นางผู้พอพระทัยและมีรอยยิ้มงดงาม ได้เข้าไปยังอันตःปุระของพระวิราฏอย่างไม่หวาดหวั่นและด้วยความสุข
4.14.83
याज्ञसेनी सुदेष्णां तु शुश्रूपन्ती विशांपते ।
अवसत्परिचारार्हा सुदुःखं जनमेजय ॥ ४.१४.८३ ॥
ข้าแต่เจ้าแห่งมนุษย์ ยาชญเสนี หรือเทราปที ทำการรับใช้สุเทษณา แม้นางควรได้รับการรับใช้ ก็อาศัยอยู่ด้วยความทุกข์ยากอย่างยิ่ง ข้าแต่ชนเมชัย
4.14.84
एवं विराटे न्यवसंस्तु पाण्डवाः कृष्णा तथाऽन्तःपुरमेत्य शोभना ।
अज्ञातचर्यां प्रतिरुद्धमानसा यथाऽग्रथो भस्मनि गूढतेजसः ॥ ४.१४.८४ ॥
ปาณฑพทั้งหลายจึงอาศัยอยู่ในแคว้นของพระวิราฏเช่นนี้ และกฤษณาผู้งดงามก็เข้าไปในอันตःปุระเช่นกัน ในชีวิตที่ซ่อนเร้นของพวกเขา ใจถูกควบคุมไว้ พวกเขาอยู่อย่างไฟที่ถูกกลบด้วยเถ้าถ่าน มีความรุ่งโรจน์ถูกซ่อนไว้