ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 4.22
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.22.1
सा सूतपुत्राभिहता राजपुत्री सुदुःखिता ।
वधं कृष्णा परीप्सन्ती सूतपुत्रस्य भामिनी ॥ ४.२२.१ ॥
ਸੂਤਪੁੱਤਰ ਵੱਲੋਂ ਅਪਮਾਨਿਤ ਹੋਈ ਉਹ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋਈ। ਸੂਤਪੁੱਤਰ ਦੇ ਵਧ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੀ ਉਹ ਭਾਮਿਨੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ (ਦ੍ਰੌਪਦੀ) ਸੀ।
4.22.2
जगामावासमेवाथ तदा सा द्रुपदात्मजा ।
कृत्वा शौचं यथान्यायं कृष्णा सा तनुमध्यमा ॥ ४.२२.२ ॥
ਫਿਰ ਉਹ ਦ੍ਰੁਪਦ ਦੀ ਧੀ ਆਪਣੇ ਨਿਵਾਸ ਵੱਲ ਚਲੀ ਗਈ। ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼ੌਚ ਕਰਕੇ ਉਹ ਪਤਲੀ ਕਮਰ ਵਾਲੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਉੱਥੇ ਪਹੁੰਚੀ।
4.22.3
गात्राणि वाससी चैव प्रक्षाल्य सलिलेन सा ।
चिन्तयामास रुदती तस्य दुःखस्य निर्णयम् ॥ ४.२२.३ ॥
ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਕਪੜੇ ਧੋ ਕੇ, ਰੋਂਦੀ ਹੋਈ ਉਹ ਉਸ ਦੁੱਖ ਦੇ ਨਿਵਾਰਣ ਬਾਰੇ ਸੋਚਣ ਲੱਗੀ।
4.22.4
किं करोमि क्व गच्छामि कथं कार्यं भवेन्मम ।
इत्येवं चिन्तयित्वा सा भीमं तं मनसाऽगमत्।
अन्यः कर्ता विना भीमान्न मेऽद्य मनसेप्सितम् ॥ ४.२२.४ ॥
'ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ? ਕਿੱਥੇ ਜਾਵਾਂ? ਮੇਰਾ ਕੰਮ ਕਿਵੇਂ ਹੋਵੇ?' ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ ਉਹ ਮਨ ਵਿੱਚ ਉਸ ਭੀਮ ਕੋਲ ਚਲੀ ਗਈ। ਭੀਮ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਅੱਜ ਮੇਰੀ ਮਨ-ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ।
4.22.5
प्रादुर्भूते क्षणे रात्रौ विहाय शयनं स्वकम् ।
दुःखेन महता युक्ता मानसेन मनस्विनी ।
प्राद्रवन्नाथमिच्छन्ती तथा नाथवती सती ॥ ४.२२.५ ॥
ਰਾਤ ਦੇ ਇੱਕ ਪਲ ਵਿੱਚ, ਆਪਣਾ ਬਿਸਤਰਾ ਛੱਡ ਕੇ, ਵੱਡੇ ਮਾਨਸਿਕ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰੀ ਉਹ ਮਨਸਵਿਨੀ, ਇੱਕ ਰੱਖਿਅਕ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੀ ਦੌੜ ਪਈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੱਖਿਅਕ ਵਾਲੀ ਹੋਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀ ਉਹ ਸਤੀ।
4.22.6
सा वै महानसं प्राप्य भीमसेनं सुचिस्मिता ।
उपासर्पत पाञ्चाली वासितेव महागजम् ॥ ४.२२.६ ॥
ਉਹ ਮਿੱਠਾ ਮੁਸਕਰਾਉਂਦੀ ਪਾਂਚਾਲੀ ਰਸੋਈ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਭੀਮਸੇਨ ਕੋਲ ਗਈ, ਜਿਵੇਂ ਮਸਤ ਹਥਣੀ ਵੱਡੇ ਹਾਥੀ ਕੋਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
4.22.7
सर्वश्वेतेव माहेयी वने वृद्धा त्रिहायणी ।
महर्पभं यथा सुप्तमर्थिनी वननिर्झरे ।
संप्रसुप्तं तथा सिंहिं मृगराजवधूरिव ॥ ४.२२.७ ॥
ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਚਿੱਟੀ ਮਾਹੇਯੀ, ਬੁੱਢੀ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਦੀ, ਜੰਗਲੀ ਝਰਨੇ ਕੋਲ ਸੁੱਤੇ ਮਹਾਵ੍ਰਿਸ਼ਭ ਵੱਲ ਇੱਛੁਕ ਵਾਂਗ, ਗਹਿਰੀ ਨੀਂਦ ਸੁੱਤੇ ਸ਼ੇਰ ਕੋਲ ਮ੍ਰਿਗਰਾਜ ਦੀ ਪਤਨੀ ਵਾਂਗ।
4.22.8
अभिप्रसार्य बाहुभ्यां पतिं सुप्तं समाश्लिषत् ।
सुजातं गोमतीतीरे सालं वल्लीव पुष्पिता ॥ ४.२२.८ ॥
ਦੋਵੇਂ ਬਾਹਾਂ ਫੈਲਾ ਕੇ ਸੁੱਤੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਉਸਨੇ ਗਲ ਲਾਇਆ, ਗੋਮਤੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਚੰਗੇ ਉੱਗੇ ਸਾਲ ਰੁੱਖ ਨੂੰ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੀ ਵੇਲ ਲਪੇਟਦੀ ਵਾਂਗ।
4.22.9
परिस्पृस्य च पाणिभ्यां पतिं सुप्तमबोधयत् ।
श्रीरिवान्या महोत्साहं सुप्तं विष्णुमिवार्णवे ।
क्षौमावदाते शयने शयानं वृषभेक्षणम् ॥ ४.२२.९ ॥
ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਛੂਹ ਕੇ ਉਸਨੇ ਸੁੱਤੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਜਗਾਇਆ, ਮਹਾਉਤਸਾਹੀ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਸ਼੍ਰੀ ਜਗਾਉਂਦੀ ਵਾਂਗ, ਚਿੱਟੇ ਰੇਸ਼ਮੀ ਪਲੰਘ ਤੇ ਲੇਟੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭਨੇਤਰ ਨੂੰ।
4.22.10
यथा शची देवराजं रुद्राणी शंकरं यथा ।
ब्रह्माणमिव सावित्री देवसेना गुहं यथा ॥ ४.२२.१० ॥
ਸ਼ਚੀ ਜਿਵੇਂ ਦੇਵਰਾਜ ਦੀ, ਰੁਦ੍ਰਾਣੀ ਜਿਵੇਂ ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ, ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ ਜਿਵੇਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ, ਦੇਵਸੇਨਾ ਜਿਵੇਂ ਗੁਹ ਦੀ।
4.22.11
दिशागजसमाकारं गजं गजवधूरिव ।
भीमं प्राबोधयत्कान्ता लक्ष्मीर्दामोदरं यथा ॥ ४.२२.११ ॥
ਦਿਗਗਜ ਵਰਗੇ ਆਕਾਰ ਵਾਲੇ ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਹਥਨੀ ਜਗਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਪਿਆਰੀ ਪਤਨੀ ਨੇ ਭੀਮ ਨੂੰ ਜਗਾਇਆ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਦਾਮੋਦਰ ਨੂੰ ਜਗਾਉਂਦੀ ਵਾਂਗ।
4.22.12
वीणेव मधुरालापा स्वरं गान्धारमाश्रिता ।
अभ्यभाषत पाञ्चाली कौरवं पाण्डुनन्दनम् ॥ ४.२२.१२ ॥
ਵੀਣਾ ਵਾਂਗ ਮਿੱਠੀ ਬੋਲੀ ਵਾਲੀ ਪਾਂਚਾਲੀ ਨੇ ਗਾਂਧਾਰ ਸੁਰ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ ਪਾਂਡੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਕੌਰਵ ਨੂੰ ਬੋਲਿਆ।
4.22.13
उत्तिष्ठोत्तिष्ठ किं शेषे भीमसेन मृतो यथा ।
न मृतः स हि पापीयान्भार्यामालम्ब्य जीवति ॥ ४.२२.१३ ॥
ਉੱਠ, ਉੱਠ! ਭੀਮਸੇਨ, ਮੁਰਦੇ ਵਾਂਗ ਕਿਉਂ ਪਿਆ ਹੈਂ? ਉਹ ਪਾਪੀ ਨਹੀਂ ਮਰਿਆ; ਪਤਨੀ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਲੈ ਕੇ ਜੀ ਰਿਹਾ ਹੈ।
4.22.14
तस्मिञ्जीवति पापिष्ठे सेनावाहे मम द्विषि ।
तत्कर्मं कृतवत्यद्य कथं निद्रां निषेवसे ॥ ४.२२.१४ ॥
ਉਹ ਪਾਪੀ, ਮੇਰਾ ਵੈਰੀ, ਸੈਨਾਪਤੀ ਜੀਉਂਦਾ ਹੁੰਦਿਆਂ, ਅੱਜ ਉਸ ਨੇ ਉਹ ਕਰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ; ਫਿਰ ਤੂੰ ਕਿਵੇਂ ਸੌਂ ਰਿਹਾ ਹੈਂ?
4.22.15
सुखसुप्तश्च तं शब्दं निशम्य स वृकोदरः ।
संवेदितः कुरुश्रेष्ठः तोत्रैरिव महागजः ॥ ४.२२.१५ ॥
ਸੁਖ ਨਾਲ ਸੁੱਤਾ ਹੋਇਆ ਉਹ ਵ੍ਰਿਕੋਦਰ ਉਸ ਆਵਾਜ਼ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ, ਅੰਕੁਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਜਗਾਏ ਗਏ ਮਹਾਗਜ ਵਾਂਗ ਕੁਰੂਆਂ ਦਾ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਜਾਗ ਪਿਆ।
4.22.16
स वै विहाय शयनं यस्मिन्सुप्तः प्रबोधितः ।
उदतिष्ठदमेयात्मा पर्यङ्के सोत्तरच्छदे ॥ ४.२२.१६ ॥
ਜਿਸ ਬਿਸਤਰ ਉੱਤੇ ਉਹ ਸੁੱਤਾ ਸੀ ਉਸਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਜਾਗ ਕੇ, ਅਮੇਯਾਤਮਾ ਉੱਪਰਲੀ ਚਾਦਰ ਵਾਲੇ ਪਲੰਘ ਤੋਂ ਉੱਠ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ।
4.22.17
उपवेश्य च दुर्धर्पः पाञ्चालकुलवर्धनीम् ।
अथाब्रवीद्राजपुत्रीं कौरव्यो महिषीं प्रियाम् ॥ ४.२२.१७ ॥
ਉਸ ਦੁਰਧਰਸ਼ ਕੌਰਵ ਨੇ, ਪੰਚਾਲ ਕੁਲ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਨੂੰ ਬਿਠਾ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਪਿਆਰੀ ਮਹਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
4.22.18
केनार्थेन च संप्राप्ता त्वरितेव ममान्तिकम् ।
न ते प्रकृतिमान्वर्णः कृशा त्वमभिलक्ष्यसे ॥ ४.२२.१८ ॥
ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਤੂੰ ਛੇਤੀ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆਈ ਹੈਂ? ਤੇਰਾ ਕੁਦਰਤੀ ਰੰਗ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦਾ; ਤੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਲੱਗਦੀ ਹੈਂ।
4.22.19
प्रकाशं यदि वा गुह्यं सर्वमाख्यातुमर्हसि ।
आचक्ष्व त्वमशेषेण सर्वं विद्यामहं यथा ॥ ४.२२.१९ ॥
ਇਹ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਗੁਪਤ, ਤੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਤੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸ, ਤਾਂ ਜੋ ਮੈਂ ਜਾਣ ਸਕਾਂ।
4.22.20
सुखं वा यदि वा दुःखं शुभं वा यदि वाऽशुभम् ।
यद्यप्यसुकरं कर्म कृतमित्यवधारय ॥ ४.२२.२० ॥
ਸੁਖ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਦੁੱਖ, ਸ਼ੁਭ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਅਸ਼ੁਭ, ਕਰਮ ਕਿੰਨਾ ਵੀ ਔਖਾ ਹੋਵੇ, ਇਹ ਸਮਝ ਕਿ ਉਹ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
4.22.21
अहमेव हि ते कृष्णे विश्वास्यः सर्वकर्मसु ।
अहमापत्सु चापि त्वां मोक्षयामि पुनः पुनः ॥ ४.२२.२१ ॥
ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨੇ, ਸਾਰੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਹੀ ਤੇਰੇ ਲਈ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਹਾਂ। ਆਫ਼ਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮੈਂ ਤ੍ਹਾਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਛੁਡਾਵਾਂਗਾ।
4.22.22
शीघ्रमुक्त्वा यथाकामं यत्ते कार्यं विवक्षितम् ।
गच्छ वै शयनायैव यावदन्यो न बुध्यते ॥ ४.२२.२२ ॥
ਜੋ ਤੂੰ ਕਹਿਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈਂ, ਉਹ ਮਰਜ਼ੀ ਅਨੁਸਾਰ ਜਲਦੀ ਕਹਿ ਕੇ, ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੌਣ ਚਲੀ ਜਾ।
4.22.23
सा लञ्जमाना भीता च अधोमुखमुखी ततः ।
नोवाच किंचिद्वचनं बाष्पदूषितलोचना ॥ ४.२२.२३ ॥
ਸ਼ਰਮਾਈ ਅਤੇ ਡਰੀ ਹੋਈ ਉਹ, ਮੂੰਹ ਹੇਠਾਂ ਕਰਕੇ, ਅੱਥਰੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ, ਫਿਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਬੋਲੀ।
4.22.24
अथाब्रवीद्भीमपराक्रमो बली वृकोदरः पाण्डवमुख्यसंमतः ।
प्रब्रूहि किं ते करवाणि सुन्दरि प्रियं प्रिये वारणमत्तगामिनि ॥ ४.२२.२४ ॥
ਤਦ ਪਾਂਡਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਮੰਨੇ ਗਏ, ਭੀਮ-ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ, ਬਲਵਾਨ ਵ੍ਰਿਕੋਦਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਸੁੰਦਰੀ, ਦੱਸ, ਤੇਰਾ ਕਿਹੜਾ ਪਿਆਰਾ ਕੰਮ ਮੈਂ ਕਰਾਂ? ਹੇ ਪਿਆਰੀ, ਮਸਤ ਹਾਥੀ ਵਾਂਗ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀ!
4.22.25
अशोच्यता कुतस्तस्या यस्या भर्ता युधिष्ठिरः ।
जानन्सर्वाणि दुःखानि किं मां भीमानुपृच्छसि ॥ ४.२२.२५ ॥
ਜਿਸਦਾ ਪਤੀ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਲਈ ਸ਼ੋਕ ਨਾ ਕਰਨ ਯੋਗ ਹੋਣਾ ਕਿੱਥੋਂ? ਸਾਰੇ ਦੁੱਖ ਜਾਣਦਿਆਂ ਵੀ, ਹੇ ਭੀਮ, ਤੂੰ ਮੈਥੋਂ ਕਿਉਂ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈਂ?
4.22.26
यन्मां दासीप्रवादेन प्रातिकामी तदाऽनयत् ।
सभायां परिषन्मध्ये तन्मे मर्माणि कृन्तति ॥ ४.२२.२६ ॥
ਉਦੋਂ ਪ੍ਰਾਤਿਕਾਮੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ 'ਦਾਸੀ' ਆਖ ਕੇ ਸਭਾ ਵਿੱਚ, ਸਭਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਲਿਆਂਦਾ; ਉਹ ਮੇਰੇ ਮਰਮ-ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਕੱਟਦਾ ਹੈ।
4.22.27
विकृष्टा हास्तिनपुरे सभायां राजसंसदि ।
दुःशासनेन केशान्ते परामृष्टा रजस्वला ॥ ४.२२.२७ ॥
ਹਸਤਿਨਾਪੁਰ ਵਿੱਚ, ਰਾਜਸਭਾ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਖਿੱਚਿਆ ਗਿਆ; ਦੁਸ਼ਾਸਨ ਨੇ ਵਾਲ ਫੜ ਕੇ, ਰਜਸਵਲਾ ਹੋਣ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਛੂਹਿਆ।
4.22.28
क्षत्रियैस्तत्र कर्णाद्यैर्दृष्टा दुर्योधनेन च ।
श्वशुराभ्यां च भीष्मेण विदुरेण च धीमता।
द्रोणेन च महाबाहो कृपेण च परंतप ॥ ४.२२.२८ ॥
ਉੱਥੇ ਕਰਨ ਆਦਿ ਖੱਤਰੀਆਂ, ਦੁਰਯੋਧਨ, ਸਹੁਰਿਆਂ, ਭੀਸ਼ਮ, ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਵਿਦੁਰ, ਦ੍ਰੋਣ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਪ ਨੇ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਵੇਖਿਆ; ਹੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਤਪਾਉਣ ਵਾਲੇ!
4.22.29
साऽहं श्वशुरयोर्मध्ये भ्रातृमध्ये च पाण्डव ।
केशे गृहीत्वा च सभां नीता जीवति वै त्वयि ॥ ४.२२.२९ ॥
ਮੈਂ, ਸਹੁਰਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਅਤੇ ਭਰਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਹੇ ਪਾਂਡਵ, ਵਾਲ ਫੜ ਕੇ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਲਿਜਾਈ ਗਈ—ਤੇਰੇ ਜੀਂਦੇ ਹੋਏ ਵੀ।
4.22.30
विप्रयुक्ता ततश्चाहं वने राज्याद्वनं गता ।
साऽहं वने दुर्वसतिं वसती त्वध्वकर्शिता ।
जटासुरपरिक्लेशात्प्राप्तापि सुमहद्भयम् ॥ ४.२२.३० ॥
ਫਿਰ ਵਿਛੋੜੀ ਹੋ ਕੇ ਮੈਂ ਰਾਜ ਤੋਂ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਗਈ। ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਔਖਾ ਵਾਸ ਕਰਦੀ, ਰਾਹ ਦੇ ਥਕੇਵੇਂ ਨਾਲ ਥੱਕੀ, ਜਟਾਸੁਰ ਦੇ ਦੁੱਖ ਕਾਰਨ ਬਹੁਤ ਡਰ ਵੀ ਪਾਇਆ।
4.22.31
पार्थिवस्य सुता नाम कानु जीवेन मादृशी ।
अनुभूय भृशं दुःखमन्यत्र द्रौपदीं प्रभो ॥ ४.२२.३१ ॥
ਰਾਜੇ ਦੀ ਧੀ, ਮੇਰੇ ਵਰਗੀ ਜੀਉਂਦੀ ਹੋ ਕੇ ਇੰਨਾ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਕਿਸ ਨੇ ਝੱਲਿਆ? ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੋਰ ਕੌਣ?
4.22.32
वनवासगता चाहं सैन्धवेन दुरात्मना ।
परामृष्टा द्वितीयं च सोद्रुमुत्सहते तु का ॥ ४.२२.३२ ॥
ਬਨਵਾਸ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਮੈਨੂੰ ਦੁਰਾਤਮਾ ਸੈਂਧਵ ਨੇ ਛੂਹਿਆ। ਦੂਜੀ ਵਾਰ ਇਹ ਸਹਿਣ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਕਿਹੜੀ ਔਰਤ ਕਰੇ?
4.22.33
पद्भ्यां पर्यचरं चाहं देशान्विषमसंस्थितान् ।
दुर्गाञ्श्वापदसंकीर्णांस्त्वयि जीवति पाण्डवे ॥ ४.२२.३३ ॥
ਹੇ ਪਾਂਡਵ, ਤੂੰ ਜਿਉਂਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਮੈਂ ਪੈਦਲ ਉੱਚੇ-ਨੀਵੇਂ, ਔਖੇ, ਹਿੰਸਕ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਦੇਸਾਂ ਵਿੱਚ ਭਟਕੀ।
4.22.34
ततोऽहं द्वादशे वर्षे वन्यमूलफलाशना ।
इदं पुरमनुप्राप्ता सुदेष्णापरिचारिका।
परस्त्रियमुपातिष्ठे सत्यधर्मपरायणा ॥ ४.२२.३४ ॥
ਫਿਰ ਬਾਰ੍ਹਵੇਂ ਸਾਲ ਜੰਗਲੀ ਜੜ੍ਹਾਂ ਤੇ ਫਲ ਖਾ ਕੇ ਮੈਂ ਇਸ ਨਗਰ ਆਈ ਅਤੇ ਸੁਦੇਸ਼ਣਾ ਦੀ ਦਾਸੀ ਬਣੀ। ਸੱਚ ਤੇ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਠਾ ਰੱਖ ਕੇ ਮੈਂ ਪਰਾਈ ਇਸਤਰੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ।
4.22.35
गोशीर्षकं पद्मकं च हरिश्यामं च चन्दनम् ।
नित्यं पिषे विराटस्य त्वयि जीवति पाण्डव ॥ ४.२२.३५ ॥
ਹੇ ਪਾਂਡਵ, ਤੂੰ ਜਿਉਂਦਾ ਹੈਂ ਤਾਂ ਮੈਂ ਵਿਰਾਟ ਲਈ ਗੋਸ਼ੀਰਸ਼ਕ, ਪਦਮਕ ਅਤੇ ਹਰਿਸ਼ਿਆਮ ਚੰਦਨ ਰੋਜ਼ ਘਸਾਉਂਦੀ ਹਾਂ।
4.22.36
साऽहं बहूनिः दुःखानि गणयामि न ते कृते ॥ ४.२२.३६ ॥
ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖ ਗਿਣਦੀ ਨਹੀਂ; ਤੇਰੇ ਕਾਰਨ ਹੋਏ ਦੁੱਖ ਵੀ ਨਹੀਂ ਗਿਣਦੀ।
4.22.37
मत्स्यराजसमक्षं तु तस्य धूर्तस्य पश्यतः ।
कीचकेन पदा स्पृष्टा का नु जीवेत मादृशी ॥ ४.२२.३७ ॥
ਮਤਸ੍ਯ ਰਾਜੇ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਉਸ ਦੁਸ਼ਟ ਦੇ ਵੇਖਦਿਆਂ, ਕੀਚਕ ਦੇ ਪੈਰ ਨਾਲ ਛੂਹੀ ਗਈ ਮੇਰੇ ਵਰਗੀ ਕਿਹੜੀ ਔਰਤ ਜੀਵੇਗੀ?
4.22.38
एवं बहुविधैर्दुःखैः क्लिश्यमाना च पाण्डव ।
न मां जानासि कौन्तेय किं फलं जीवितेन मे ॥ ४.२२.३८ ॥
ਏਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਨੇਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਤੜਫਦੀ ਮੈਨੂੰ, ਹੇ ਪਾਂਡਵ, ਕੀ ਤੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ? ਹੇ ਕੌਂਤੇਯ, ਮੇਰੇ ਜੀਣ ਦਾ ਕੀ ਫਲ?
4.22.39
द्रुपदस्य सुता चाहं धृष्टद्युम्नस्य चानुजा ।
अग्निकुण्डात्समुद्भूता नोर्व्यां जातु चराम्यहम् ॥ ४.२२.३९ ॥
ਮੈਂ ਦ੍ਰੁਪਦ ਦੀ ਧੀ ਅਤੇ ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਦਯੁੰਮਨ ਦੀ ਛੋਟੀ ਭੈਣ ਹਾਂ, ਅਗਨੀਕੁੰਡ ਤੋਂ ਉਪਜੀ ਹੋਈ। ਮੈਂ ਇਸ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਕਦੇ ਵੀ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਵਿਚਰੀ।
4.22.40
कीचकं चेन्न हन्यास्त्वं ग्रीवां बद्ध्वा जले म्रिये ।
विषमालेड्य पास्यामि प्रवेक्ष्याम्यथवाऽनलं ॥ ४.२२.४० ॥
ਜੇ ਤੂੰ ਕੀਚਕ ਨੂੰ ਨਾ ਮਾਰੇਂ, ਤਾਂ ਗਲ ਵਿੱਚ ਫਾਹਾ ਪਾ ਕੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਮਰਾਂਗੀ; ਜਾਂ ਜ਼ਹਿਰ ਚੱਟ ਕੇ ਪੀ ਲਵਾਂਗੀ; ਜਾਂ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਵੜ ਜਾਵਾਂਗੀ।
4.22.41
आत्मानं नाशयिष्यामि वृक्षमारुह्य वा पते ।
शस्त्रेणाङ्गं च भेत्स्यामि किं फलं जीवितेन मे ॥ ४.२२.४१ ॥
ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨਾਸ਼ ਕਰ ਲਵਾਂਗੀ; ਜਾਂ ਹੇ ਪਤੀ, ਰੁੱਖ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ; ਜਾਂ ਹਥਿਆਰ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਵਿੰਨ੍ਹ ਲਵਾਂਗੀ। ਮੇਰੇ ਜੀਣ ਦਾ ਕੀ ਫਲ?
4.22.42
योऽयं राज्ञो विराटस्य कीचको नाम भारत ।
सेनानीः पुरुषव्याघ्र स्यालः परमदुर्मतिः ॥ ४.२२.४२ ॥
ਹੇ ਭਰਤ, ਰਾਜਾ ਵਿਰਾਟ ਦਾ ਸੈਨਾਪਤੀ ਕੀਚਕ ਨਾਮ ਦਾ ਇਹ — ਹੇ ਪੁਰਸ਼ਵਿਆਘ੍ਰ — ਰਾਜੇ ਦਾ ਸਾਲਾ ਹੈ; ਬਹੁਤ ਦੁਸ਼ਟ ਮਨ ਵਾਲਾ।
4.22.43
स मां सैरन्ध्रिवेषेण वसन्तीं राजवेश्मनि ।
नित्यमेवाह दुष्टात्मा भार्या मम भवेति वै ॥ ४.२२.४३ ॥
ਰਾਜ-ਮਹਿਲ ਵਿੱਚ ਸੈਰੰਧਰੀ ਦੇ ਭੇਸ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਦੁਸ਼ਟ-ਆਤਮਾ ਸਦਾ ਆਖਦਾ ਸੀ, 'ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਬਣ ਜਾ।'
4.22.44
तेनैवमुच्यमानाया वधार्हेणारिसूदन ।
कालेनेव फलं पक्वं हृदयं मे विदीर्यते ॥ ४.२२.४४ ॥
ਹੇ ਅਰਿਸੂਦਨ! ਮੌਤ ਦੇ ਯੋਗ ਉਸ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖੇ ਜਾਣ ਨਾਲ, ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਪੱਕੇ ਫਲ ਵਾਂਗ ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਫਟ ਰਿਹਾ ਹੈ।
4.22.45
शरणं भव कौन्तेय मा स्म गच्छे युधिष्ठिरम् ।
निरुद्योगं निरामर्षं निर्वीर्यमरिमर्दन ॥ ४.२२.४५ ॥
ਹੇ ਕੌਂਤੇਯ! ਮੇਰੀ ਸ਼ਰਨ ਬਣ, ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਕੋਲ ਨਾ ਜਾ। ਹੇ ਅਰਿਮਰਦਨ! ਉਹ ਉੱਦਮਹੀਣ, ਰੋਸਹੀਣ ਅਤੇ ਵੀਰਜਹੀਣ ਹੈ।
4.22.46
मा स्म सीमन्तिनी काचिञ्जनयेत्पुत्रमीदृशम् ॥ ४.२२.४६ ॥
ਕੋਈ ਵੀ ਇਸਤਰੀ ਅਜਿਹਾ ਪੁੱਤਰ ਨਾ ਜਨਮੇ।
4.22.47
विजानामि तवामर्षं बलं वीर्यं च पाण्डव ।
ततोऽहं परिदेवामि चाग्रतस्ते महाबल ॥ ४.२२.४७ ॥
ਹੇ ਪਾਂਡਵ! ਤੇਰਾ ਰੋਸ, ਬਲ ਅਤੇ ਵੀਰਜ ਮੈਂ ਜਾਣਦੀ ਹਾਂ; ਇਸ ਲਈ ਹੇ ਮਹਾਬਲੀ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਅੱਗੇ ਵਿਲਾਪ ਕਰਦੀ ਹਾਂ।
4.22.48
यथा यूथपतिर्मत्तः कुञ्जरः षाष्टिहायनः ।
भूमौ निपतितं बिल्वं पद्भ्यमाक्रम्य पीडयेत् ॥ ४.२२.४८ ॥
ਸੱਠ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਮਦਮਸਤ ਯੂਥਪਤੀ ਹਾਥੀ ਜਿਵੇਂ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗੇ ਬੇਲ ਫਲ ਨੂੰ ਪੈਰਾਂ ਹੇਠ ਲਿਤਾੜ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
4.22.49
तथैव च शिरस्तस्य निपात्य धरणीतले ।
वामेन पुरुषव्याघ्र मर्द मादेन पाण्डव ॥ ४.२२.४९ ॥
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸਦਾ ਸਿਰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡੇਗ ਕੇ, ਹੇ ਪੁਰਸ਼ਵਿਆਘ੍ਰ ਪਾਂਡਵ, ਖੱਬੇ ਪੈਰ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਕੁਚਲ ਦੇ।
4.22.50
स चेदुद्यन्तमादित्यं प्रातरुत्थाय पश्यति ।
कीचकः शर्वरीं व्युष्टां नाहं जीवितुमुत्सहे ॥ ४.२२.५० ॥
ਜੇ ਕੀਚਕ ਸਵੇਰੇ ਉੱਠ ਕੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਵੇਖੇ, ਅਤੇ ਰਾਤ ਬੀਤ ਕੇ ਸਵੇਰਾ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਜੀਣ ਦਾ ਹੌਸਲਾ ਨਹੀਂ ਕਰਾਂਗੀ।
4.22.51
शापितोसि मम प्राणैः सुकृतेनार्जुनस्य च ।
युधिष्ठिरस्य पादाभ्यां यमयोर्जीवितेन च।
कीचकस्य वधं नाद्य प्रतिजानासि भारत ॥ ४.२२.५१ ॥
ਮੇਰੇ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਦੀ, ਅਰਜੁਨ ਦੇ ਪੁੰਨ ਦੀ, ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ, ਜੁੜਵਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸਹੁੰ ਤੈਨੂੰ ਚੁਕਾਉਂਦੀ ਹਾਂ। ਹੇ ਭਾਰਤ, ਕੀ ਅੱਜ ਤੂੰ ਕੀਚਕ ਦੇ ਵਧ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਨਹੀਂ ਕਰੇਂਗਾ?
4.22.52
भ्रात च विगर्हस्व ज्येष्ठं दुर्द्यूतदेविनम् ।
यस्मास्मि कर्मणा प्राप्ता दुःखमेतदनन्तकम् ॥ ४.२२.५२ ॥
ਅਤੇ ਬੁਰੇ ਜੂਏ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰ। ਜਿਸਦੇ ਕਰਮ ਕਾਰਨ ਮੈਂ ਇਹ ਅੰਤਹੀਣ ਦੁੱਖ ਪਾਇਆ ਹੈ।
4.22.53
येषां मुख्यतमो ज्येष्ठो भवेत्तु कुलपांसनः ।
भ्रातरं परमन्वीयुस्तेऽपि शालीनबुद्धयः ॥ ४.२२.५३ ॥
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਕੁਲ ਨੂੰ ਕਲੰਕਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਵੀ ਨਿਮਰ ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਉਸ ਭਰਾ ਦੇ ਹੀ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲਦੇ ਹਨ।
4.22.54
को हि राज्यं परित्यज्य सपुत्रपशुबान्धवम् ।
प्रव्रजेत महारण्यमजिनैः परिवारितः ॥ ४.२२.५४ ॥
ਰਾਜ, ਪੁੱਤਰ, ਪਸ਼ੂ ਤੇ ਬੰਧੂਆਂ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ, ਚਮੜੇ ਦੇ ਵਸਤਰ ਪਹਿਨ ਕੇ ਕੌਣ ਮਹਾਂਵਨ ਵਿੱਚ ਜਾਵੇਗਾ?
4.22.55
यदि निष्कसहस्राणि यद्वाऽन्यत्सारवद्धनम् ।
सायं प्रातरदेविष्यदपि संवत्सरायुतम् ॥ ४.२२.५५ ॥
ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਮੋਹਰਾਂ ਜਾਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਕੀਮਤੀ ਧਨ ਹੁੰਦਾ, ਤਾਂ ਸਵੇਰੇ ਸ਼ਾਮ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਵੀ ਉਹ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ।
4.22.56
रुक्मं हिरण्यं वासांसि यानं युग्यमजाविकम् ।
अश्वाश्वतरसङ्घाश्च न जातु क्षयमाव्रजेत् ॥ ४.२२.५६ ॥
ਸੋਨੇ ਦੇ ਗਹਿਣੇ, ਸੋਨਾ, ਕੱਪੜੇ, ਰੱਥ, ਖਿੱਚਣ ਵਾਲੇ ਪਸ਼ੂ, ਬੱਕਰੀਆਂ ਤੇ ਭੇਡਾਂ, ਅਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਤੇ ਖੱਚਰਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਕਦੇ ਵੀ ਘਟਦੇ ਨਹੀਂ ਸਨ।
4.22.57
सोयं द्यूतप्रवादेन श्रियश्चैवावरोपितः ।
तूष्णीमास्ते यथा मूढः स्वानि कर्माणि चिन्तयन् ॥ ४.२२.५७ ॥
ਇਹ ਉਹੀ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਜੂਏ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਾਰਨ ਸੰਪਤੀ ਵੀ ਗੁਆ ਦਿੱਤੀ; ਮੂਰਖ ਵਾਂਗ ਚੁੱਪ ਬੈਠਾ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਬਾਰੇ ਹੀ ਸੋਚ ਰਿਹਾ ਹੈ।
4.22.58
पुरा दशसहस्राणि दन्तिनां वाजिनामपि ।
यं यान्तमनुयान्ति स्म सोयं द्यूतेन जीवति ॥ ४.२२.५८ ॥
ਪਹਿਲਾਂ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਹਾਥੀ ਅਤੇ ਘੋੜੇ ਜਿਸਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲਦੇ ਸਨ, ਉਹੀ ਇਹ ਹੁਣ ਜੂਏ ਨਾਲ ਜੀਅ ਰਿਹਾ ਹੈ।
4.22.59
तथा शतसहस्राणि स्त्रीणाममिततेजसाम् ।
उपासते स्म राजानमिन्द्रप्रस्थे युधिष्ठिरम् ॥ ४.२२.५९ ॥
ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇੰਦਰਪ੍ਰਸਥ ਵਿੱਚ ਅਪਾਰ ਤੇਜ ਵਾਲੀਆਂ ਲੱਖਾਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਰਾਜਾ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀਆਂ ਸਨ।
4.22.60
शतं दासीसहस्राणां यस्य नित्यं महानसे ।
पात्रहस्ता दिवारात्रमतिथीन्भोजयन्त्युत ॥ ४.२२.६० ॥
ਜਿਸ ਦੇ ਮਹਾਨਸ ਵਿੱਚ ਸੈਂਕੜੇ ਹਜ਼ਾਰ ਦਾਸੀਆਂ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਂਡੇ ਲੈ ਕੇ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਾਉਂਦੀਆਂ ਸਨ।
4.22.61
एष निष्कसहस्राणि दत्त्वा प्रातर्दिनेदिने ।
द्यूतजेन ह्यनर्थेन महता समुपावृतः ॥ ४.२२.६१ ॥
ਇਹ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸਵੇਰੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਮੋਹਰਾਂ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਫਿਰ ਵੀ ਜੂਏ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਮਹਾਨ ਬਿਪਤਾ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਹਨ।
4.22.62
एनं सुस्वरसंपन्ना बहवः सूतमागधाः ।
सुप्तं प्रातरुपातिष्ठन्सुमृष्टमणिकुण्डलाः ॥ ४.२२.६२ ॥
ਮਿੱਠੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਾਲੇ ਅਨੇਕ ਸੂਤ ਤੇ ਮਾਗਧ, ਚਮਕਦੇ ਮਣੀ-ਕੁੰਡਲ ਪਹਿਨੇ, ਸਵੇਰੇ ਸੁੱਤੇ ਹੋਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਹਾਜ਼ਰ ਹੁੰਦੇ ਸਨ।
4.22.63
सहस्रं वालखिल्यानां सहस्रमुदवासिनाम् ।
सहस्रमश्मकुट्टानां सहस्रं वायुभोजिनाम् ॥ ४.२२.६३ ॥
ਵਾਲਖਿਲਯਾਂ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰ, ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰ, ਪੱਥਰ ਕੁੱਟਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰ, ਅਤੇ ਹਵਾ ਖਾਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰ।
4.22.64
सहस्रं मुनिपत्नीनां सहस्रं ब्रह्मचारिणाम् ।
सहस्रं मौनशीलानां सहस्रं गृहमेधिनाम् ॥ ४.२२.६४ ॥
ਮੁਨੀਆਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰ, ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀਆਂ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰ, ਮੌਨ ਰੱਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰ, ਅਤੇ ਗ੍ਰਹਿਸਥੀਆਂ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰ।
4.22.65
हंसाः परमहंसाश्च योगिनश्च द्विजातयः ।
कुटीरकाः परिव्राजो ये चान्ये वनचारिणः ॥ ४.२२.६५ ॥
ਹੰਸ ਤੇ ਪਰਮਹੰਸ, ਯੋਗੀ ਤੇ ਦੁਿਜ, ਕੁਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ, ਪਰਿਵ੍ਰਾਜਕ, ਅਤੇ ਜੋ ਹੋਰ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਫਿਰਦੇ ਹਨ।
4.22.66
संविभक्तात्मकाश्चैव बहवश्चोर्ध्वरेतसः ।
चतुर्वेदविदो विप्राः शिक्षामीमांसपारगाः ।
क्रमपाठाश्च ये विप्राः सामाध्यायनिकाश्च ये ॥ ४.२२.६६ ॥
ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੰਡਣ ਵਾਲੇ ਬਹੁਤੇ, ਊਰਧਵਰੇਤਾ, ਚਾਰੇ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਸ਼ਿਕਸ਼ਾ ਤੇ ਮੀਮਾਂਸਾ ਦੇ ਮਾਹਿਰ, ਕ੍ਰਮ-ਪਾਠੀ, ਅਤੇ ਸਾਮਵੇਦ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ।
4.22.67
सहस्रमृषयो यस्य नित्यमासन्सभासदः ।
तपःश्रुतोपसंपन्नाः सर्वकामैरुपास्थिताः ॥ ४.२२.६७ ॥
ਜਿਸਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਹਜ਼ਾਰ ਰਿਸ਼ੀ ਸਭਾਸਦ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ, ਜੋ ਤਪ ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰ-ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਸੰਪੰਨ ਸਨ ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ।
4.22.68
अन्धान्वृद्धाननाथांस्तु सर्वराष्ट्रेषु दुःखितान् ।
बिभर्त्यन्नार्थिनो नित्यमानृशंस्याद्युधिष्ठिरः ॥ ४.२२.६८ ॥
ਅੰਨ੍ਹਿਆਂ, ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ, ਅਨਾਥਾਂ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਦੁਖੀਆਂ ਤੇ ਅੰਨ ਮੰਗਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਦਇਆ ਨਾਲ ਸਦਾ ਪਾਲਦਾ ਹੈ।
4.22.69
स एष निलयं प्राप्तो मत्स्यस्य परिचारकः ।
सभायां विनतो राज्ञः कङ्को नाम युधिष्ठिरः ॥ ४.२२.६९ ॥
ਉਹੀ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਮੱਤਸਯ ਰਾਜੇ ਦੇ ਘਰ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੇਵਕ ਬਣਿਆ ਹੈ; ਰਾਜੇ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ 'ਕੰਕ' ਨਾਮ ਨਾਲ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਬੈਠਾ ਹੈ।
4.22.70
इन्द्रप्रस्थे निवसतः समये यस्य पार्थिवाः ।
आसन्बलिकराः सर्वे सोन्येभ्यो भृतिमिच्छति ॥ ४.२२.७० ॥
ਇੰਦਰਪ੍ਰਸਥ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਮੇਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਰਾਜੇ ਕਰ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਉਹੀ ਹੁਣ ਦੂਜਿਆਂ ਤੋਂ ਜੀਵਿਕਾ ਮੰਗ ਰਿਹਾ ਹੈ।
4.22.71
पार्थिवाः पृथिवीपाला यस्यासन्वशवर्तिनः ।
स वशे विवशो राज्ञां परेषामद्य वर्तते ॥ ४.२२.७१ ॥
ਜਿਸਦੇ ਅਧੀਨ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਰਾਜੇ ਸਨ, ਉਹ ਅੱਜ ਦੂਜੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਮਜਬੂਰ ਹੋ ਕੇ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
4.22.72
संप्राप्य पृथिवीं कृत्स्नां रश्मिवानिव तेजसा ।
सोद्य राज्ञो विराटस्य सभास्तारो युधिष्ठिरः ॥ ४.२२.७२ ॥
ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਤੇਜ ਨਾਲ ਚਮਕਣ ਵਾਲਾ ਉਹੀ ਅੱਜ ਰਾਜਾ ਵਿਰਾਟ ਦੀ ਸਭਾ ਦਾ ਸਭਾਸਦ ਬਣਿਆ ਬੈਠਾ ਹੈ।
4.22.73
यमुपासत राजानं सभायामृषिसत्तमाः ।
तमुपासीनमद्यान्यं पश्य पाण्डव पाण्डवम् ॥ ४.२२.७३ ॥
ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਜਿਸ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਿਸ਼ੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਉਸੇ ਨੂੰ ਅੱਜ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਬੈਠਾ ਵੇਖੋ, ਹੇ ਪਾਂਡਵ, ਪਾਂਡਵ ਨੂੰ।
4.22.74
अनवद्यं महाप्राज्ञं जीवितार्थेन संवृतम् ।
दृष्ट्वा कस्य न दुःखं स्याद्धर्मराजं युधिष्ठिरम् ॥ ४.२२.७४ ॥
ਨਿਰਦੋਸ਼, ਮਹਾਪ੍ਰਾਗਿਆ ਵਾਲੇ, ਜੀਵਿਕਾ ਲਈ ਸਿਮਟੇ ਹੋਏ ਧਰਮਰਾਜ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਕਿਸ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਨਾ ਹੋਵੇ?
4.22.75
उपास्ते स्म सभायां यं कृत्स्नाऽपि च वसुन्धरा ।
तमुपासीनमद्यान्यं पश्य भारत भारतम् ॥ ४.२२.७५ ॥
ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਵੀ ਜਿਸ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੀ ਸੀ, ਉਸੇ ਨੂੰ ਅੱਜ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਬੈਠਾ ਵੇਖੋ, ਹੇ ਭਾਰਤ, ਭਾਰਤ ਨੂੰ।
4.22.76
एवं बहुविदैर्दुःखैः पीड्यमानामनाथवत् ।
शोकसागरमध्यस्थां किं मां भीम न पश्यसि ॥ ४.२२.७६ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਨੇਕ ਦੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ, ਅਨਾਥ ਵਾਂਗ ਸ਼ੋਕ-ਸਾਗਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਖੜ੍ਹੀ ਮੈਨੂੰ, ਹੇ ਭੀਮ, ਤੁਸੀਂ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੇ?
4.22.77
इदं तु मे दुःखतरं यत्त्वां वक्ष्यामि भारत ।
न मेऽभ्यसूया कर्तव्या दुःखादेतद्ब्रवीम्यहम् ॥ ४.२२.७७ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਜੋ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਹਿਣ ਵਾਲੀ ਹਾਂ ਉਹ ਹੋਰ ਵੀ ਦੁਖਦਾਈ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਪ੍ਰਤੀ ਈਰਖਾ ਨਾ ਕਰਨਾ; ਦੁੱਖ ਕਰਕੇ ਹੀ ਮੈਂ ਇਹ ਕਹਿ ਰਹੀ ਹਾਂ।
4.22.78
शार्दूलैर्महिषैर्नागौरगारे योत्स्यसे सदा ।
कैकेय्याः प्रेक्षमाणायास्तदा मे कश्मलोऽभवत् ॥ ४.२२.७८ ॥
ਮਹਿਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰਾਂ, ਮੱਝਾਂ ਅਤੇ ਹਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਸਦਾ ਲੜਦੇ ਸੀ; ਕੈਕੇਈ ਵੇਖ ਰਹੀ ਸੀ, ਉਦੋਂ ਮੈਨੂੰ ਬੇਹੋਸ਼ੀ ਜਿਹੀ ਆ ਗਈ ਸੀ।
4.22.79
हसन्त्यन्तःपुरे नार्यो मम चेष्टां निरीक्ष्य च ॥ ४.२२.७९ ॥
ਅੰਤਃਪੁਰ ਦੀਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਮੇਰੀਆਂ ਹਰਕਤਾਂ ਵੇਖ ਕੇ ਹੱਸਦੀਆਂ ਸਨ।
4.22.80
तत उत्थाय कैकेयी सर्वास्ताः प्रत्यभाषत ।
प्रेक्ष्य मामनवद्याङ्गीं कश्मलाभिहतामिव ॥ ४.२२.८० ॥
ਤਦ ਕੈਕੇਈ ਉੱਠ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਸਭਨਾਂ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦੇਣ ਲੱਗੀ। ਨਿਰਦੋਸ਼ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੀ ਮੈਨੂੰ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਮਾਰੀ ਹੋਈ ਵਾਂਗ ਵੇਖ ਕੇ।
4.22.81
स्नेहात्संवासजादेव तदा वै चारुहासिनी ।
युध्यमानं महावीर्यमिमं समनुशोचति ॥ ४.२२.८१ ॥
ਤਦ ਸੁੰਦਰ ਹਾਸੇ ਵਾਲੀ ਉਹ, ਇਕੱਠੇ ਰਹਿਣ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਸਨੇਹ ਕਾਰਨ, ਯੁੱਧ ਕਰ ਰਹੇ ਇਸ ਮਹਾਬਲੀ ਲਈ ਸੋਗ ਕਰਦੀ ਹੈ।
4.22.82
कल्याणरूपा सैरन्ध्री वललश्चापि सुन्दरः ।
स्त्रीणां चित्तं हि दुर्ज्ञेयं युक्तरूपौ हि मे मतौ ॥ ४.२२.८२ ॥
ਸੈਰੰਧਰੀ ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ ਵਾਲੀ ਹੈ ਅਤੇ ਵੱਲਵ ਵੀ ਸੁੰਦਰ ਹੈ। ਇਸਤਰੀਆਂ ਦਾ ਮਨ ਸੱਚਮੁੱਚ ਅਣਜਾਣ ਹੈ; ਦੋਵੇਂ ਮੈਨੂੰ ਢੁੱਕਵੇਂ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਜਾਪਦੇ ਹਨ।
4.22.83
सैरन्ध्री प्रियसंवासान्नित्यं करुणवादिनी ।
अस्मिन्राजकुले चैतौ तुल्यकालनिवासिनौ ॥ ४.२२.८३ ॥
ਸੈਰੰਧਰੀ ਪਿਆਰੀ ਸੰਗਤ ਕਾਰਨ ਸਦਾ ਤਰਸ ਭਰੇ ਬੋਲ ਬੋਲਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਸ਼ਾਹੀ ਮਹਿਲ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਬਰਾਬਰ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
4.22.84
इति ब्रुवाणा वाक्यानि सा मां नित्यमजीजपत् ।
क्रुध्यन्तीं मां च संप्रेक्ष्य पर्यशङ्कत मां त्वयि ॥ ४.२२.८४ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੀ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਸਦਾ ਸਮਝਾਉਂਦੀ ਰਹੀ। ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਤੇਰੇ ਬਾਰੇ ਸ਼ੱਕ ਕੀਤਾ।
4.22.85
तस्यां तथा ब्रुवन्त्यां तु भीमो भीमपराक्रमः ।
नोवाच किंचिद्वचनं संरम्भाद्रक्तलोचनः ॥ ४.२२.८५ ॥
ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੋਲਦੀ ਰਹੀ ਪਰ ਭਿਆਨਕ ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ ਭੀਮ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਬੋਲਿਆ।
4.22.86
ज्ञात्वा-तु रुषितं भीमं द्रौपदी पुनरब्रवीत् ।
शोके यौधिष्ठिरे मग्ना नाहं जीवितुमुत्सहे ॥ ४.२२.८६ ॥
ਭੀਮ ਨੂੰ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਕੇ ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਨੇ ਫਿਰ ਕਿਹਾ — "ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਦੇ ਸੋਗ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੀ ਮੈਂ ਜੀਣ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੀ।"
4.22.87
यंस्तु देवान्मनुष्यांश्च सर्वानेकरथोऽजयत् ।
सोयं राज्ञो विराटस्य कन्यानां नर्तको युवा।
आस्ते वेषप्रतिच्छन्नः कन्यानां परिचारकः ॥ ४.२२.८७ ॥
ਇੱਕ ਹੀ ਰੱਥ ਉੱਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਸਭ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਉਹੀ ਜਵਾਨ ਨਰਤਕ ਹੁਣ ਰਾਜਾ ਵਿਰਾਟ ਦੀਆਂ ਕੰਨਿਆਂ ਦਾ ਸੇਵਕ ਬਣ ਕੇ ਭੇਸ ਬਦਲ ਕੇ ਰਹਿ ਰਿਹਾ ਹੈ।
4.22.88
योऽतर्पयदमेयात्मा खाण्डवे जातवेदसम् ।
सोऽन्तःपुरगतः पार्थः कूपेऽग्निरिव संवृतः ॥ ४.२२.८८ ॥
ਖਾਂਡਵ ਬਣ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਅਮੇਯ ਆਤਮਾ ਪਾਰਥ ਹੁਣ ਅੰਤਹਪੁਰ ਵਿੱਚ ਖੂਹ ਵਿੱਚ ਲੁਕੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
4.22.89
यस्माद्भयममित्राणां सदैव पुरुषर्षभात् ।
स लोकपरिभूतेन वेषेणास्ते धनंजयः ॥ ४.२२.८९ ॥
ਜਿਸ ਪੁਰਸ਼ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਤੋਂ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸਦਾ ਡਰ ਸੀ, ਉਹੀ ਧਨੰਜਯ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਤਿਰਸਕਾਰ ਵਾਲਾ ਭੇਸ ਧਾਰੀ ਰਹਿ ਰਿਹਾ ਹੈ।
4.22.90
यस्यं ज्यातलनिर्घोषात्समकम्पन्त शत्रवः ।
षण्डरूपं वहन्तं तं गीतं नृत्तावलम्बनम् ।
कुर्वन्तमर्जुनं दृष्ट्वा न मे स्वास्थ्यं मनो व्रजेत् ॥ ४.२२.९० ॥
ਜਿਸ ਦੀ ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਟੰਕਾਰ ਨਾਲ ਵੈਰੀ ਸਾਰੇ ਕੰਬ ਉੱਠਦੇ ਸਨ, ਉਸ ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਖੁਸਰੇ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਗਾਉਂਦੇ ਤੇ ਨਾਚ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਲੈਂਦੇ ਵੇਖ ਕੇ ਮੇਰਾ ਮਨ ਟਿਕਦਾ ਨਹੀਂ।
4.22.91
स्त्रियो गीतस्वरात्तस्य मुदिताः पर्युपासते ॥ ४.२२.९१ ॥
ਉਸ ਦੇ ਗੀਤ ਦੇ ਸੁਰ ਨਾਲ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋਈਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਬੈਠੀਆਂ ਹਨ।
4.22.92
किरीटं सूर्यसंकाशं यस्य मूर्धन्यशोभत ।
वेणीविकृतकेशान्तः सोऽयमद्य धनंजयः ॥ ४.२२.९२ ॥
ਜਿਸ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਸੂਰਜ ਵਰਗਾ ਤਾਜ ਸ਼ੋਭਦਾ ਸੀ, ਵੇਣੀ ਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹੇ ਵਾਲਾਂ ਦੇ ਸਿਰਿਆਂ ਵਾਲਾ ਉਹੀ ਇਹ ਅੱਜ ਧਨੰਜਯ ਹੈ।
4.22.93
यस्मिन्नस्त्राणि दिव्यानि समस्तानि महात्मनि ।
आधारः सर्वविद्यानां यो धारयति कुण्डले ॥ ४.२२.९३ ॥
ਜਿਸ ਮਹਾਤਮਾ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਦਿਵ ਅਸਤ੍ਰ ਹਨ, ਜੋ ਸਾਰੀਆਂ ਵਿਦਿਆਵਾਂ ਦਾ ਆਧਾਰ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਦੋ ਕੁੰਡਲ ਪਹਿਨਦਾ ਹੈ।
4.22.94
यं वै राजसहस्राणि तेजसाऽप्रतिमं भुवि ।
समरे नातिवर्तन्ते वेलामिव महोर्मयः ॥ ४.२२.९४ ॥
ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜਿਸ ਦੇ ਅਤੁੱਲ ਤੇਜ ਨੂੰ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਰਾਜੇ ਵੀ ਪਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਵੱਡੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਕਿਨਾਰੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਲੰਘਦੀਆਂ।
4.22.95
सोयं राज्ञो विराटस्य कन्यानां नर्तको युवा ।
आस्ते वेषप्रतिच्छन्नः कन्यानां परिचारकः ॥ ४.२२.९५ ॥
ਇਹ ਜੁਆਨ ਰਾਜਾ ਵਿਰਾਟ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ ਦਾ ਨਾਚੀ ਹੈ; ਭੇਸ ਨਾਲ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਇਹ ਧੀਆਂ ਦਾ ਸੇਵਕ ਬਣਿਆ ਬੈਠਾ ਹੈ।
4.22.96
यस्य स्म रथनिर्घोषात्समकम्पत मेदिनी ।
सपर्वतवनाकाशा सहस्थावरजङ्गमा ॥ ४.२२.९६ ॥
ਜਿਸ ਦੇ ਰਥ ਦੀ ਗੜਗੜਾਹਟ ਨਾਲ ਪਰਬਤਾਂ, ਬਨਾਂ ਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਸਮੇਤ ਧਰਤੀ, ਸਥਾਵਰ ਤੇ ਜੰਗਮ ਸਭ ਕੰਬ ਉੱਠੇ ਸਨ।
4.22.97
यस्मिञ्जाते महेष्वासे कुन्त्याः प्रीतिरवर्धत ।
न स शोचति मामद्य भीमसेन तवानुजः ॥ ४.२२.९७ ॥
ਜਿਸ ਦੇ ਜਨਮ ਨਾਲ ਕੁੰਤੀ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਵਧੀ ਸੀ, ਹੇ ਭੀਮਸੇਨ, ਤੁਹਾਡਾ ਉਹ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਮਹਾਧਨੁਰਧਰ ਅੱਜ ਮੇਰੇ ਲਈ ਸ਼ੋਕ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
4.22.98
विभूषितमलंकारैः कुण्डलैः परिपातुकैः ।
कम्बुपाणिमथायान्तं दृष्ट्वा सीदति मे मनः ॥ ४.२२.९८ ॥
ਗਹਿਣਿਆਂ ਅਤੇ ਚਮਕਦੇ ਕੁੰਡਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਸੰਖ ਲੈ ਕੇ ਆਉਂਦੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਮੇਰਾ ਮਨ ਡੁੱਬਦਾ ਹੈ।
4.22.99
वेणीविकृतकेशान्तं भीमधन्वानमर्जुनम् ।
कन्यापरिवृतं दृष्ट्वा शोकं गच्छति मे मनः ॥ ४.२२.९९ ॥
ਵੇਣੀ ਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹੇ ਵਾਲਾਂ ਦੇ ਸਿਰਿਆਂ ਵਾਲਾ, ਕੁੜੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਭਿਆਨਕ ਧਨੁਰਧਰ ਅਰਜੁਨ ਵੇਖ ਕੇ ਮੇਰਾ ਮਨ ਸ਼ੋਕ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
4.22.100
यदा ह्येनं परिवृतं कन्याभिर्देवरूपिणम् ।
प्रच्छन्नमिव मातङ्गं परिपूर्णं करेणुभिः ॥ ४.२२.१०० ॥
ਕੁੜੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ, ਦੇਵਰੂਪ ਉਹ, ਜਿਵੇਂ ਮਾਦਾ ਹਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਲੁਕਿਆ ਹਾਥੀ ਹੋਵੇ...
4.22.101
मात्स्यं पार्थं च गायन्तं विराटं समुपस्थितम् ।
पश्यामि तूर्यमध्यस्थं दृष्ट्वा मुह्यति मे मनः ॥ ४.२२.१०१ ॥
ਮਤਸਯ ਰਾਜਾ ਵਿਰਾਟ ਕੋਲ, ਪਾਰਥ ਨੂੰ ਗਾਉਂਦਾ, ਸਾਜਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਖੜ੍ਹਾ ਵੇਖਦੀ ਹਾਂ; ਉਹ ਵੇਖ ਕੇ ਮੇਰਾ ਮਨ ਮੋਹਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
4.22.102
नूनमार्या न जानाति कृच्छ्रं प्राप्तं धनंजयम् ।
अजातशत्रुं कौरव्यं मग्नं द्युर्द्यूतदेविनम् ॥ ४.२२.१०२ ॥
ਆਰਿਆ (ਕੁੰਤੀ) ਜ਼ਰੂਰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ ਕਿ ਧਨੰਜਯ ਮੁਸ਼ਕਲ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਏ ਹਨ, ਅਤੇ ਅਜਾਤਸ਼ਤਰੂ ਕੌਰਵਯ ਜੂਏ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਏ ਹਨ।
4.22.103
ऐन्द्रवारुणवायव्यब्रह्माग्नेयैः सवैष्णवैः ।
अग्नीन्संतर्पयन्पार्थः सर्वशत्रुनिबर्हणः।
दिव्यैरस्त्रैरमेयात्मा सर्वांश्चैकरथोऽजयत् ॥ ४.२२.१०३ ॥
ਇੰਦਰ, ਵਰੁਣ, ਵਾਯੂ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਅਗਨੀ ਦੇ ਦਿਵ ਅਸਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਅਸਤ੍ਰ ਨਾਲ ਅਗਨੀਆਂ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਸਾਰੇ ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਮੇਯਾਤਮਾ ਪਾਰਥ ਨੇ ਇਕੱਲੇ ਰਥ ਉੱਤੇ ਸਭ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ।
4.22.104
कौबेरं वैष्णवं शैवमस्त्राण्यन्यानि भारत ।
दर्शयन्नस्त्रवीर्यं च वासुदेवसहायवान् ॥ ४.२२.१०४ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਕੁਬੇਰ, ਵਿਸ਼ਨੂ, ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਸਤ੍ਰ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਅਸਤ੍ਰਾਂ ਦਾ ਬਲ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਵਾਸੁਦੇਵ ਨੂੰ ਸਹਾਇਕ ਪਾ ਕੇ।
4.22.105
दिव्यं गान्धर्वमस्त्रं च वायव्यमथ वैष्णवम् ।
ब्राह्मं पाशुपतं चैव स्थूणाकर्णं च दर्शयन् ॥ ४.२२.१०५ ॥
ਦਿਵ ਗੰਧਰਵ ਅਸਤ੍ਰ, ਵਾਯਵ੍ਯ, ਫਿਰ ਵੈਸ਼ਣਵ, ਬ੍ਰਾਹਮ, ਪਾਸ਼ੁਪਤ ਅਤੇ ਸਥੂਣਾਕਰਣ ਅਸਤ੍ਰ ਵੀ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹੋਏ।
4.22.106
पौलोमान्कालकेयांश्च इन्द्रशत्रून्महाबलान् ।
निवातकवचैः सार्धं घोरानेकरथोऽजयत्।
सोन्तःपुरगतः पार्थः कूपेऽग्निरिव संवृतः ॥ ४.२२.१०६ ॥
ਪੌਲੋਮਾਂ ਅਤੇ ਕਾਲਕੇਯਾਂ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਮਹਾਬਲੀ ਵੈਰੀਆਂ, ਨਿਵਾਤਕਵਚਾਂ ਸਮੇਤ ਭਿਆਨਕਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਲੇ ਰਥ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤਿਆ; ਅੰਤਃਪੁਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਪਾਰਥ ਖੂਹ ਵਿੱਚ ਢਕੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਸੀ।
4.22.107
यो वै महातपः कुर्वन्महाबलपराक्रमः ।
युद्धेन तोषयामास शंकरं शूलपाणिनम् ॥ ४.२२.१०७ ॥
ਜਿਸ ਨੇ ਮਹਾਨ ਤਪ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਮਹਾਬਲ ਤੇ ਪਰਾਕਰਮ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਰਾਹੀਂ ਸ਼ੂਲਪਾਣੀ ਸ਼ੰਕਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ।
4.22.108
कन्यापुरगतं दृष्ट्वा गोष्ठेष्विव महावृषम् ।
स्त्रीवेषविकृतं पार्थं कुन्तीं गच्छति मे मनः ॥ ४.२२.१०८ ॥
ਅੰਤਃਪੁਰ ਵਿੱਚ ਗਏ, ਗੋਸ਼ਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹਾ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ ਵਰਗੇ, ਇਸਤਰੀ ਵੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਬਦਲੇ ਪਾਰਥ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਮੇਰਾ ਮਨ ਕੁੰਤੀ ਪੁੱਤਰ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
4.22.109
यः स्त्रीभिर्नित्यसंपन्नो रूपेणास्त्रेण मेधया ।
सोऽश्वबन्धो विराटस्य पश्य कालस्य पर्ययम् ॥ ४.२२.१०९ ॥
ਜੋ ਇਸਤਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਸ਼ੋਭਦਾ ਸੀ, ਰੂਪ, ਸ਼ਸਤਰ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਉਹੀ ਹੁਣ ਵਿਰਾਟ ਦਾ ਘੋੜਿਆਂ ਦਾ ਪਾਲਕ ਹੈ। ਵੇਖੋ, ਕਾਲ ਦਾ ਫੇਰ।
4.22.110
राजकन्याश्च वेश्याश्च विशां दुहितरश्च याः ।
सर्वाः सारयुता नार्यो दामग्रन्थिवशं गताः ।
प्रेष्यकर्मणि तं दृष्ट्वा शोचामि विलपामि च ॥ ४.२२.११० ॥
ਰਾਜਕੁਮਾਰੀਆਂ, ਵੇਸਵਾਵਾਂ ਅਤੇ ਵੈਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ, ਗੁਣਵਤੀ ਸਾਰੀਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਧਾਗੇ ਦੀ ਗੰਢ ਦੇ ਵੱਸ ਪੈ ਗਈਆਂ। ਸੇਵਕ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਮੈਂ ਸੋਗ ਕਰਦੀ ਹਾਂ ਅਤੇ ਵਿਲਾਪ ਕਰਦੀ ਹਾਂ।
4.22.111
विराटमुपतिष्ठन्तं दर्शयन्तं च वाजिनम् ।
अभ्यकीर्यन्त बृन्दानि दामग्रन्थिमुदीक्षितुम् ।
विनयन्तं जवेनाश्वान्धर्मराजस्य पश्यतः ॥ ४.२२.१११ ॥
ਵਿਰਾਟ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਘੋੜਾ ਵਿਖਾਉਂਦਾ ਖੜ੍ਹਾ ਹੁੰਦਾ, ਤਾਂ ਦਾਅ ਦੀ ਗੰਢ ਵੇਖਣ ਲਈ ਭੀੜ ਜੁੜ ਜਾਂਦੀ। ਧਰਮਰਾਜ ਦੇ ਵੇਖਦਿਆਂ ਉਹ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਸਿਖਾਉਂਦਾ।
4.22.112
किंनु मां मन्यसे पार्थ सुखितेति परन्तप ।
तथा दृष्ट्वा यवीयांसं सहदेवं युधांपतिम् ॥ ४.२२.११२ ॥
ਹੇ ਪਾਰਥ, ਹੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਤਪਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਸੁਖੀ ਕਿਉਂ ਸਮਝਦਾ ਹੈਂ? ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਛੋਟੇ ਸਹਦੇਵ ਨੂੰ, ਯੋਧਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਵੀ।
4.22.113
तं दृष्ट्वा गोषु गोसङ्ख्यं वत्सचर्मक्षितीशयम् ।
दुःखशोकपरीताङ्गी पाण्डुभूताऽस्मि पाण्डव ॥ ४.२२.११३ ॥
ਗਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਗਿਣਦੇ ਅਤੇ ਵੱਛੇ ਦੀ ਖੱਲ ਉੱਤੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸੁੱਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਹੇ ਪਾਂਡਵ, ਦੁੱਖ ਅਤੇ ਸੋਗ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਮੇਰਾ ਸਰੀਰ ਪੀਲਾ ਪੈ ਗਿਆ ਹੈ।
4.22.114
सहदेवस्य वृत्तानि चिन्तयन्ती पुनःपुनः ।
न पश्यामि महाभाग सहदेवस्य दुःष्कृतम्।
यस्मादेवंविधं क्लेशं प्राप्नुयात्सत्यविक्रमः ॥ ४.२२.११४ ॥
ਸਹਦੇਵ ਦੇ ਆਚਰਣਾਂ ਬਾਰੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਸੋਚਦਿਆਂ, ਹੇ ਮਹਾਭਾਗ, ਮੈਨੂੰ ਸਹਦੇਵ ਦਾ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦਾ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਸੱਚੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਵਾਲਾ ਉਹ ਅਜਿਹਾ ਕਲੇਸ਼ ਪਾਵੇ।
4.22.115
दूयामि भरतश्रेष्ठ दृष्ट्वा ते भ्रातरं प्रियम् ।
गोषु गोवृषसंकाशं मात्स्येनापि निवेशितम् ॥ ४.२२.११५ ॥
ਹੇ ਭਰਤਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਤੇਰੇ ਪਿਆਰੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਗਾਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਬਲਦ ਵਰਗਾ, ਮਤਸਯ ਰਾਜੇ ਵੱਲੋਂ ਲਾਇਆ ਗਿਆ ਵੇਖ ਕੇ ਮੈਂ ਦੁਖੀ ਹਾਂ।
4.22.116
संरब्धतररक्ताक्षं गोपालानां पुरोगमम् ।
विराटमभिनन्दन्तं वित्ते मे भवति ज्वरः ॥ ४.२२.११६ ॥
ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਗਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਆਗੂ, ਧਨ ਵਿੱਚ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋ ਰਹੇ ਵਿਰਾਟ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਬੁਖ਼ਾਰ ਵਰਗੀ ਪੀੜ ਉੱਠਦੀ ਹੈ।
4.22.117
सहदेवं हि मे नित्यं वीरमार्या प्रशंसति ।
महाभिजनसंपन्नो नीतिमान्कुलवानपि ॥ ४.२२.११७ ॥
ਮਹਾਨ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਜੰਮੇ, ਨੀਤੀਵਾਨ ਅਤੇ ਕੁਲੀਨ ਵੀਰ ਸਹਦੇਵ ਦੀ ਆਰਿਆ ਸਦਾ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।
4.22.118
हीनिषेवो ह्यनवमो धार्मिकश्च प्रियश्च मे ।
स तेऽरण्येषु वोढव्यः पाञ्चालि रजनीष्वपि ॥ ४.२२.११८ ॥
ਉਹ ਸ਼ਰਮੀਲਾ, ਬੇਦਾਗ਼, ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਹੈ। ਹੇ ਪਾਂਚਾਲੀ, ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਰਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਹੀ ਤੇਰੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਯੋਗ ਹੈ।
4.22.119
सुकुमारश्च शूरश्च राजानं चाप्यनुव्रतः ।
ज्येष्ठापचायिनं वीरं स्वयं पाञ्चालि भोजयेः ॥ ४.२२.११९ ॥
ਉਹ ਸੁਕੁਮਾਰ, ਸੂਰਮਾ ਅਤੇ ਰਾਜੇ ਦਾ ਅਨੁਯਾਈ ਹੈ। ਹੇ ਪਾਂਚਾਲੀ, ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਉਸ ਵੀਰ ਨੂੰ ਤੂੰ ਖ਼ੁਦ ਭੋਜਨ ਖਵਾ।
4.22.120
इत्युवाच हि मां कुन्ती रुदती पुत्रगृद्धिनी ।
प्रव्रजन्तं महारण्यं तं परिष्वज्य तिष्ठती ॥ ४.२२.१२० ॥
ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਵਿੱਚ ਰੋਂਦੀ ਕੁੰਤੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਕਿਹਾ ਸੀ; ਮਹਾਨ ਬਨ ਵੱਲ ਜਾ ਰਹੇ ਉਸ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾ ਕੇ ਖੜ੍ਹੀ ਹੋਈ।
4.22.121
तं दृष्ट्वा गोषु गोपालवेषमास्थाय धिष्ठितम् ।
सहदेवं युधांश्रेष्ठं किंनु जीवामि पाण्डवः ॥ ४.२२.१२१ ॥
ਗਾਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਗਵਾਲੇ ਦਾ ਭੇਸ ਧਾਰ ਕੇ ਖੜ੍ਹੇ ਯੋਧਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਸਹਦੇਵ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਹੇ ਪਾਂਡਵ, ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਜੀਵਾਂ?
4.22.122
एवं दुःखशताविष्टा युधिष्ठिरनिमित्ततः ॥ ४.२२.१२२ ॥
ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਦੇ ਕਾਰਨ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੈਂਕੜੇ ਦੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ।
4.22.123
पुनः प्रतिविशिष्टानि दुःखानि शृणु भारत ।
वर्धन्ते मयि कौन्तेय वक्ष्याम्यन्यानि तानि वै ॥ ४.२२.१२३ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣ। ਹੇ ਕੌਂਤੇਯ, ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਉਹ ਵਧਦੇ ਹਨ; ਹੋਰ ਦੁੱਖਾਂ ਬਾਰੇ ਵੀ ਮੈਂ ਦੱਸਾਂਗੀ।
4.22.124
युष्मासु ध्रियमाणेषु दुःखानि विविधान्युत ।
शोषयन्ति शरीरं मे किंनु दुःखतरं ततः ॥ ४.२२.१२४ ॥
ਤੁਹਾਡੇ ਜਿਉਂਦੇ ਹੁੰਦਿਆਂ ਵੀ ਅਨੇਕਾਂ ਦੁੱਖ ਮੇਰੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਸੁਕਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਕਿਹੜਾ ਹੋਵੇਗਾ?
4.22.125
एकभर्ता तु या नारी सा सुखेनैव वर्तते ।
पञ्च मे पतयः सन्ति मम दुःखमनन्तकम् ॥ ४.२२.१२५ ॥
ਜਿਸ ਇਸਤਰੀ ਦਾ ਇੱਕੋ ਪਤੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੁੱਖ ਨਾਲ ਹੀ ਜੀਂਦੀ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਪੰਜ ਪਤੀ ਹਨ; ਮੇਰਾ ਦੁੱਖ ਅਨੰਤ ਹੈ।