മഹാഭാരതം · അധ്യായം 4.22
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.22.1
सा सूतपुत्राभिहता राजपुत्री सुदुःखिता ।
वधं कृष्णा परीप्सन्ती सूतपुत्रस्य भामिनी ॥ ४.२२.१ ॥
സൂതപുത്രനാൽ അപമാനിതയായ ആ രാജകുമാരി അത്യന്തം ദുഃഖിതയായി. സൂതപുത്രന്റെ വധം ആഗ്രഹിച്ച ആ ഭാമിനി കൃഷ്ണയായിരുന്നു (ദ്രൗപദി).
4.22.2
जगामावासमेवाथ तदा सा द्रुपदात्मजा ।
कृत्वा शौचं यथान्यायं कृष्णा सा तनुमध्यमा ॥ ४.२२.२ ॥
അപ്പോൾ ആ ദ്രുപദപുത്രി തന്റെ വാസസ്ഥലത്തേക്ക് പോയി. ശാസ്ത്രവിധിപ്രകാരം ശൗചം ചെയ്ത ആ മെലിഞ്ഞ അരക്കെട്ടുള്ള കൃഷ്ണ അവിടെ എത്തി.
4.22.3
गात्राणि वाससी चैव प्रक्षाल्य सलिलेन सा ।
चिन्तयामास रुदती तस्य दुःखस्य निर्णयम् ॥ ४.२२.३ ॥
വെള്ളംകൊണ്ട് ശരീരവും വസ്ത്രവും കഴുകി, കരഞ്ഞുകൊണ്ട് ആ ദുഃഖത്തിന് പരിഹാരം അവൾ ചിന്തിച്ചു.
4.22.4
किं करोमि क्व गच्छामि कथं कार्यं भवेन्मम ।
इत्येवं चिन्तयित्वा सा भीमं तं मनसाऽगमत्।
अन्यः कर्ता विना भीमान्न मेऽद्य मनसेप्सितम् ॥ ४.२२.४ ॥
'ഞാൻ എന്തു ചെയ്യും? എവിടെ പോകും? എന്റെ കാര്യം എങ്ങനെ നടക്കും?' എന്ന് ചിന്തിച്ച് അവൾ മനസ്സാൽ ആ ഭീമന്റെ അടുത്തേക്ക് പോയി. ഭീമനല്ലാതെ ഇന്ന് എന്റെ മനസ്സിലെ ആഗ്രഹം നിറവേറ്റാൻ മറ്റാരുമില്ല.
4.22.5
प्रादुर्भूते क्षणे रात्रौ विहाय शयनं स्वकम् ।
दुःखेन महता युक्ता मानसेन मनस्विनी ।
प्राद्रवन्नाथमिच्छन्ती तथा नाथवती सती ॥ ४.२२.५ ॥
രാത്രിയിലെ ഒരു നിമിഷത്തിൽ, തന്റെ ശയ്യ ഉപേക്ഷിച്ച്, വലിയ മാനസികദുഃഖത്തോടെ ആ മനസ്വിനി ഒരു രക്ഷകനെ ആഗ്രഹിച്ച് ഓടി. അങ്ങനെ രക്ഷകനുള്ളവളാകാൻ ആഗ്രഹിച്ച ആ സതി.
4.22.6
सा वै महानसं प्राप्य भीमसेनं सुचिस्मिता ।
उपासर्पत पाञ्चाली वासितेव महागजम् ॥ ४.२२.६ ॥
ആ സുന്ദരമായി പുഞ്ചിരിക്കുന്ന പാഞ്ചാലി അടുക്കളയിലെത്തി ഭീമസേനനെ സമീപിച്ചു, മദിച്ച പെൺയാന ഒരു വലിയ ആനയെ സമീപിക്കുന്നതുപോലെ.
4.22.7
सर्वश्वेतेव माहेयी वने वृद्धा त्रिहायणी ।
महर्पभं यथा सुप्तमर्थिनी वननिर्झरे ।
संप्रसुप्तं तथा सिंहिं मृगराजवधूरिव ॥ ४.२२.७ ॥
കാട്ടിൽ സമ്പൂർണ്ണ വെളുത്ത മാഹേയി, വൃദ്ധയായ മൂന്ന് വയസ്സുകാരി, കാട്ടരുവിയരികെ ഉറങ്ങുന്ന മഹാവൃഷഭത്തെ ആഗ്രഹിക്കുന്നവളെപ്പോലെ, ആഴത്തിൽ ഉറങ്ങുന്ന സിംഹത്തെ മൃഗരാജന്റെ ഭാര്യ സമീപിക്കുന്നതുപോലെ.
4.22.8
अभिप्रसार्य बाहुभ्यां पतिं सुप्तं समाश्लिषत् ।
सुजातं गोमतीतीरे सालं वल्लीव पुष्पिता ॥ ४.२२.८ ॥
ഇരുകൈകളും നീട്ടി ഉറങ്ങുന്ന ഭർത്താവിനെ അവൾ ആലിംഗനം ചെയ്തു, ഗോമതീതീരത്തെ നന്നായി വളർന്ന സാലവൃക്ഷത്തെ പൂത്ത വള്ളി ചുറ്റുന്നതുപോലെ.
4.22.9
परिस्पृस्य च पाणिभ्यां पतिं सुप्तमबोधयत् ।
श्रीरिवान्या महोत्साहं सुप्तं विष्णुमिवार्णवे ।
क्षौमावदाते शयने शयानं वृषभेक्षणम् ॥ ४.२२.९ ॥
കൈകൾകൊണ്ട് തൊട്ട് ഉറങ്ങുന്ന ഭർത്താവിനെ അവൾ ഉണർത്തി, മഹോത്സാഹിയായ വിഷ്ണുവിനെ സമുദ്രത്തിൽ മറ്റൊരു ശ്രീ ഉണർത്തുന്നതുപോലെ, വെളുത്ത പട്ടുമെത്തയിൽ കിടക്കുന്ന വൃഷഭേക്ഷണനെ.
4.22.10
यथा शची देवराजं रुद्राणी शंकरं यथा ।
ब्रह्माणमिव सावित्री देवसेना गुहं यथा ॥ ४.२२.१० ॥
ശചി ദേവരാജനെയും, രുദ്രാണി ശങ്കരനെയും, സാവിത്രി ബ്രഹ്മാവിനെയും, ദേവസേന ഗുഹനെയും പോലെ.
4.22.11
दिशागजसमाकारं गजं गजवधूरिव ।
भीमं प्राबोधयत्कान्ता लक्ष्मीर्दामोदरं यथा ॥ ४.२२.११ ॥
ദിഗ്ഗജസമാനമായ ഗജത്തെ ഗജവധു ഉണർത്തുന്നതുപോലെ, പ്രിയപത്നി ഭീമനെ ഉണർത്തി, ലക്ഷ്മി ദാമോദരനെ ഉണർത്തുന്നതുപോലെ.
4.22.12
वीणेव मधुरालापा स्वरं गान्धारमाश्रिता ।
अभ्यभाषत पाञ्चाली कौरवं पाण्डुनन्दनम् ॥ ४.२२.१२ ॥
വീണപോലെ മധുരമായ സംസാരമുള്ള പാഞ്ചാലി, ഗാന്ധാരസ്വരത്തെ ആശ്രയിച്ച്, പാണ്ഡുപുത്രനായ കൗരവനോട് സംസാരിച്ചു.
4.22.13
उत्तिष्ठोत्तिष्ठ किं शेषे भीमसेन मृतो यथा ।
न मृतः स हि पापीयान्भार्यामालम्ब्य जीवति ॥ ४.२२.१३ ॥
എഴുന്നേൽക്കൂ, എഴുന്നേൽക്കൂ! ഭീമസേനാ, മരിച്ചവനെപ്പോലെ എന്തിന് കിടക്കുന്നു? ആ പാപി മരിച്ചിട്ടില്ല; ഭാര്യയെ ആശ്രയിച്ച് ജീവിച്ചിരിക്കുന്നു.
4.22.14
तस्मिञ्जीवति पापिष्ठे सेनावाहे मम द्विषि ।
तत्कर्मं कृतवत्यद्य कथं निद्रां निषेवसे ॥ ४.२२.१४ ॥
ആ പാപി, എന്റെ ശത്രുവായ സേനാപതി, ജീവിച്ചിരിക്കെ, ഇന്ന് ആ കർമ്മം ചെയ്തിരിക്കുന്നു; പിന്നെ എങ്ങനെ നീ ഉറങ്ങുന്നു?
4.22.15
सुखसुप्तश्च तं शब्दं निशम्य स वृकोदरः ।
संवेदितः कुरुश्रेष्ठः तोत्रैरिव महागजः ॥ ४.२२.१५ ॥
സുഖമായി ഉറങ്ങിയ ആ വൃകോദരൻ ആ ശബ്ദം കേട്ട്, അങ്കുശങ്ങളാൽ ഉണർത്തപ്പെട്ട മഹാഗജംപോലെ കുരുശ്രേഷ്ഠൻ ഉണർന്നു.
4.22.16
स वै विहाय शयनं यस्मिन्सुप्तः प्रबोधितः ।
उदतिष्ठदमेयात्मा पर्यङ्के सोत्तरच्छदे ॥ ४.२२.१६ ॥
അവൻ ഉറങ്ങിക്കിടന്ന ശയ്യ വിട്ട്, ഉണർന്ന്, അമേയാത്മാവ് മേൽവിരിപ്പുള്ള ആ മഞ്ചത്തിൽ നിന്ന് എഴുന്നേറ്റു.
4.22.17
उपवेश्य च दुर्धर्पः पाञ्चालकुलवर्धनीम् ।
अथाब्रवीद्राजपुत्रीं कौरव्यो महिषीं प्रियाम् ॥ ४.२२.१७ ॥
ആ ദുർധർഷനായ കൗരവൻ, പാഞ്ചാലകുലം വളർത്തുന്ന രാജപുത്രിയെ ഇരുത്തി, തന്റെ പ്രിയ മഹിഷിയോട് പറഞ്ഞു.
4.22.18
केनार्थेन च संप्राप्ता त्वरितेव ममान्तिकम् ।
न ते प्रकृतिमान्वर्णः कृशा त्वमभिलक्ष्यसे ॥ ४.२२.१८ ॥
ഏത് കാരണത്താൽ നീ വേഗത്തിൽ എന്റെ അടുത്തെത്തി? നിന്റെ സ്വാഭാവിക വർണം കാണുന്നില്ല; നീ ക്ഷീണിച്ചവളായി തോന്നുന്നു.
4.22.19
प्रकाशं यदि वा गुह्यं सर्वमाख्यातुमर्हसि ।
आचक्ष्व त्वमशेषेण सर्वं विद्यामहं यथा ॥ ४.२२.१९ ॥
ഇത് പരസ്യമോ രഹസ്യമോ ആകട്ടെ, നീ എല്ലാം പറയണം. നീ എല്ലാം പൂർണ്ണമായി പറയൂ, ഞാൻ അറിയട്ടെ.
4.22.20
सुखं वा यदि वा दुःखं शुभं वा यदि वाऽशुभम् ।
यद्यप्यसुकरं कर्म कृतमित्यवधारय ॥ ४.२२.२० ॥
സുഖമോ ദുഃഖമോ, ശുഭമോ അശുഭമോ, കർമ്മം എത്ര കഠിനമായാലും അത് ചെയ്യപ്പെട്ടുവെന്ന് അറിയൂ.
4.22.21
अहमेव हि ते कृष्णे विश्वास्यः सर्वकर्मसु ।
अहमापत्सु चापि त्वां मोक्षयामि पुनः पुनः ॥ ४.२२.२१ ॥
കൃഷ്ണേ, എല്ലാ കർമ്മങ്ങളിലും നിനക്ക് വിശ്വസിക്കാവുന്നവൻ ഞാൻ തന്നെയാണ്. ആപത്തുകളിലും ഞാൻ നിന്നെ വീണ്ടും വീണ്ടും രക്ഷിക്കും.
4.22.22
शीघ्रमुक्त्वा यथाकामं यत्ते कार्यं विवक्षितम् ।
गच्छ वै शयनायैव यावदन्यो न बुध्यते ॥ ४.२२.२२ ॥
നീ പറയാനുദ്ദേശിച്ചത് ഇഷ്ടംപോലെ വേഗം പറഞ്ഞ്, മറ്റാരും അറിയുന്നതിന് മുമ്പ് ഉറങ്ങാൻ പോകൂ.
4.22.23
सा लञ्जमाना भीता च अधोमुखमुखी ततः ।
नोवाच किंचिद्वचनं बाष्पदूषितलोचना ॥ ४.२२.२३ ॥
ലജ്ജിച്ചും ഭയന്നും മുഖം താഴ്ത്തി, കണ്ണുനീരാൽ നിറഞ്ഞ കണ്ണുകളോടെ അവൾ പിന്നെ ഒന്നും പറഞ്ഞില്ല.
4.22.24
अथाब्रवीद्भीमपराक्रमो बली वृकोदरः पाण्डवमुख्यसंमतः ।
प्रब्रूहि किं ते करवाणि सुन्दरि प्रियं प्रिये वारणमत्तगामिनि ॥ ४.२२.२४ ॥
അപ്പോൾ പാണ്ഡവരിൽ മുഖ്യനായി ആദരിക്കപ്പെട്ട, ഭീമപരാക്രമനും ബലവാനുമായ വൃകോദരൻ പറഞ്ഞു: സുന്ദരീ, പറയൂ, നിനക്കായി ഞാൻ എന്ത് പ്രിയം ചെയ്യണം? മദിച്ച ആനയെപ്പോലെ നടക്കുന്ന പ്രിയേ!
4.22.25
अशोच्यता कुतस्तस्या यस्या भर्ता युधिष्ठिरः ।
जानन्सर्वाणि दुःखानि किं मां भीमानुपृच्छसि ॥ ४.२२.२५ ॥
യുധിഷ്ഠിരൻ ഭർത്താവായവൾക്ക് ദുഃഖിക്കേണ്ടതില്ലാത്ത അവസ്ഥ എവിടെനിന്ന്? എല്ലാ ദുഃഖങ്ങളും അറിഞ്ഞിരിക്കെ, ഭീമാ, നീ എന്നെ എന്തിന് ചോദിക്കുന്നു?
4.22.26
यन्मां दासीप्रवादेन प्रातिकामी तदाऽनयत् ।
सभायां परिषन्मध्ये तन्मे मर्माणि कृन्तति ॥ ४.२२.२६ ॥
അന്ന് പ്രാതികാമി എന്നെ 'ദാസി' എന്ന് വിളിച്ച് സഭയിൽ, സഭയുടെ നടുവിലേക്ക് കൊണ്ടുവന്നത് എന്റെ മർമ്മങ്ങളെ മുറിക്കുന്നു.
4.22.27
विकृष्टा हास्तिनपुरे सभायां राजसंसदि ।
दुःशासनेन केशान्ते परामृष्टा रजस्वला ॥ ४.२२.२७ ॥
ഹസ്തിനപുരത്തിൽ, രാജസഭയിൽ ഞാൻ വലിച്ചിഴയ്ക്കപ്പെട്ടു; ദുശ്ശാസനൻ മുടി പിടിച്ച്, ആർത്തവാവസ്ഥയിലായിരുന്ന എന്നെ സ്പർശിച്ചു.
4.22.28
क्षत्रियैस्तत्र कर्णाद्यैर्दृष्टा दुर्योधनेन च ।
श्वशुराभ्यां च भीष्मेण विदुरेण च धीमता।
द्रोणेन च महाबाहो कृपेण च परंतप ॥ ४.२२.२८ ॥
അവിടെ കർണ്ണാദി ക്ഷത്രിയന്മാരും ദുര്യോധനനും ശ്വശുരന്മാരും ഭീഷ്മനും ബുദ്ധിമാനായ വിദുരനും ദ്രോണനും കൃപനും എന്നെ കണ്ടു; ശത്രുക്കളെ ചുട്ടുകളയുന്നവനേ!
4.22.29
साऽहं श्वशुरयोर्मध्ये भ्रातृमध्ये च पाण्डव ।
केशे गृहीत्वा च सभां नीता जीवति वै त्वयि ॥ ४.२२.२९ ॥
ഞാൻ, ശ്വശുരന്മാർക്കും സഹോദരന്മാർക്കും മധ്യേ, പാണ്ഡവാ, മുടി പിടിച്ച് സഭയിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകപ്പെട്ടു—നീ ജീവിച്ചിരിക്കെ.
4.22.30
विप्रयुक्ता ततश्चाहं वने राज्याद्वनं गता ।
साऽहं वने दुर्वसतिं वसती त्वध्वकर्शिता ।
जटासुरपरिक्लेशात्प्राप्तापि सुमहद्भयम् ॥ ४.२२.३० ॥
പിന്നെ വേർപിരിഞ്ഞ് ഞാൻ രാജ്യത്തുനിന്ന് കാട്ടിലേക്ക് പോയി. കാട്ടിൽ ദുർവാസമായി കഴിഞ്ഞ്, വഴിനടപ്പിനാൽ ക്ഷീണിച്ച്, ജടാസുരന്റെ പീഡയാൽ വലിയ ഭയവും ഞാൻ നേരിട്ടു.
4.22.31
पार्थिवस्य सुता नाम कानु जीवेन मादृशी ।
अनुभूय भृशं दुःखमन्यत्र द्रौपदीं प्रभो ॥ ४.२२.३१ ॥
രാജപുത്രിയായ എന്നെപ്പോലെയുള്ളവൾ ജീവിച്ചിരിക്കെ ഇത്രയേറെ ദുഃഖം അനുഭവിച്ചത് ആരാണ്? ഓ പ്രഭോ, ദ്രൗപദിയല്ലാതെ മറ്റാര്?
4.22.32
वनवासगता चाहं सैन्धवेन दुरात्मना ।
परामृष्टा द्वितीयं च सोद्रुमुत्सहते तु का ॥ ४.२२.३२ ॥
വനവാസത്തിലിരിക്കെ ദുരാത്മാവായ സൈന്ധവൻ എന്നെ സ്പർശിച്ചു. രണ്ടാമതും അത് സഹിക്കാൻ ഏത് സ്ത്രീക്ക് കഴിയും?
4.22.33
पद्भ्यां पर्यचरं चाहं देशान्विषमसंस्थितान् ।
दुर्गाञ्श्वापदसंकीर्णांस्त्वयि जीवति पाण्डवे ॥ ४.२२.३३ ॥
ഓ പാണ്ഡവാ, നീ ജീവിച്ചിരിക്കെ ഞാൻ കാൽനടയായി ഒരുപാട് ദുർഘടമായ, ഹിംസ്രജന്തുക്കൾ നിറഞ്ഞ ദേശങ്ങളിൽ അലഞ്ഞു.
4.22.34
ततोऽहं द्वादशे वर्षे वन्यमूलफलाशना ।
इदं पुरमनुप्राप्ता सुदेष्णापरिचारिका।
परस्त्रियमुपातिष्ठे सत्यधर्मपरायणा ॥ ४.२२.३४ ॥
പിന്നെ പന്ത്രണ്ടാം വർഷത്തിൽ കാട്ടുകിഴങ്ങും പഴങ്ങളും ഭക്ഷിച്ച് ഈ നഗരത്തിലെത്തി സുദേഷ്ണയുടെ പരിചാരികയായി. സത്യധർമ്മ നിഷ്ഠയോടെ അന്യസ്ത്രീയെ സേവിച്ചു.
4.22.35
गोशीर्षकं पद्मकं च हरिश्यामं च चन्दनम् ।
नित्यं पिषे विराटस्य त्वयि जीवति पाण्डव ॥ ४.२२.३५ ॥
ഓ പാണ്ഡവാ, നീ ജീവിച്ചിരിക്കെ ഞാൻ വിരാടന് ഗോശീർഷകം, പദ്മകം, ഹരിശ്യാമം എന്നീ ചന്ദനങ്ങൾ നിത്യവും അരയ്ക്കുന്നു.
4.22.36
साऽहं बहूनिः दुःखानि गणयामि न ते कृते ॥ ४.२२.३६ ॥
എനിക്കുണ്ടായ പലതരം ദുഃഖങ്ങൾ ഞാൻ എണ്ണാറില്ല; നിന്റെ കാരണത്താലുള്ളവയും ഞാൻ എണ്ണുന്നില്ല.
4.22.37
मत्स्यराजसमक्षं तु तस्य धूर्तस्य पश्यतः ।
कीचकेन पदा स्पृष्टा का नु जीवेत मादृशी ॥ ४.२२.३७ ॥
മത്സ്യരാജാവിന്റെ മുന്നിൽ, ആ ദുഷ്ടൻ നോക്കിനിൽക്കെ, കീചകന്റെ കാലാൽ തൊടപ്പെട്ട എന്നെപ്പോലൊരു സ്ത്രീ ആര് ജീവിക്കും?
4.22.38
एवं बहुविधैर्दुःखैः क्लिश्यमाना च पाण्डव ।
न मां जानासि कौन्तेय किं फलं जीवितेन मे ॥ ४.२२.३८ ॥
ഇങ്ങനെ പലതരം ദുഃഖങ്ങളാൽ വേദനിക്കുന്ന എന്നെ, പാണ്ഡവാ, നീ അറിയുന്നില്ലേ? കൗന്തേയാ, ജീവിതംകൊണ്ട് എനിക്ക് എന്ത് പ്രയോജനം?
4.22.39
द्रुपदस्य सुता चाहं धृष्टद्युम्नस्य चानुजा ।
अग्निकुण्डात्समुद्भूता नोर्व्यां जातु चराम्यहम् ॥ ४.२२.३९ ॥
ഞാൻ ദ്രുപദന്റെ മകളാണ്, ധൃഷ്ടദ്യുമ്നന്റെ അനുജത്തി. അഗ്നികുണ്ഡത്തിൽ നിന്ന് ഉദ്ഭവിച്ചവൾ. ഈ ഭൂമിയിൽ ഞാൻ ഒരിക്കലും സാധാരണയായി സഞ്ചരിച്ചിട്ടില്ല.
4.22.40
कीचकं चेन्न हन्यास्त्वं ग्रीवां बद्ध्वा जले म्रिये ।
विषमालेड्य पास्यामि प्रवेक्ष्याम्यथवाऽनलं ॥ ४.२२.४० ॥
നീ കീചകനെ കൊല്ലുന്നില്ലെങ്കിൽ, കഴുത്തിൽ കുരുക്കിട്ട് ജലത്തിൽ മരിക്കും; അല്ലെങ്കിൽ വിഷം നക്കിക്കുടിക്കും; അല്ലെങ്കിൽ അഗ്നിയിൽ പ്രവേശിക്കും.
4.22.41
आत्मानं नाशयिष्यामि वृक्षमारुह्य वा पते ।
शस्त्रेणाङ्गं च भेत्स्यामि किं फलं जीवितेन मे ॥ ४.२२.४१ ॥
ഞാൻ എന്നെത്തന്നെ നശിപ്പിക്കും; അല്ലെങ്കിൽ മരത്തിൽ കയറി, പതേ; അല്ലെങ്കിൽ ആയുധംകൊണ്ട് എന്റെ ശരീരം കുത്തിത്തുളയ്ക്കും. ജീവിതംകൊണ്ട് എനിക്ക് എന്ത് പ്രയോജനം?
4.22.42
योऽयं राज्ञो विराटस्य कीचको नाम भारत ।
सेनानीः पुरुषव्याघ्र स्यालः परमदुर्मतिः ॥ ४.२२.४२ ॥
ഭാരതാ, ഈ വിരാടരാജാവിന്റെ സേനാപതിയായ കീചകൻ — പുരുഷവ്യാഘ്രാ — രാജാവിന്റെ ഭാര്യാസഹോദരനാണ്; അത്യന്തം ദുർബുദ്ധിയുള്ളവൻ.
4.22.43
स मां सैरन्ध्रिवेषेण वसन्तीं राजवेश्मनि ।
नित्यमेवाह दुष्टात्मा भार्या मम भवेति वै ॥ ४.२२.४३ ॥
രാജഗൃഹത്തിൽ സൈരന്ധ്രീവേഷത്തിൽ വസിച്ചിരുന്ന എന്നോട് ആ ദുഷ്ടാത്മാവ് എപ്പോഴും 'നീ എന്റെ ഭാര്യയാകൂ' എന്നു പറയുമായിരുന്നു.
4.22.44
तेनैवमुच्यमानाया वधार्हेणारिसूदन ।
कालेनेव फलं पक्वं हृदयं मे विदीर्यते ॥ ४.२२.४४ ॥
ശത്രുസൂദനാ! വധാർഹനായ അവൻ ഇങ്ങനെ പറയുമ്പോൾ, കാലമായി പഴുത്ത ഫലംപോലെ എന്റെ ഹൃദയം പിളർന്നുപോകുന്നു.
4.22.45
शरणं भव कौन्तेय मा स्म गच्छे युधिष्ठिरम् ।
निरुद्योगं निरामर्षं निर्वीर्यमरिमर्दन ॥ ४.२२.४५ ॥
കൗന്തേയാ! എനിക്ക് ശരണമായിരിക്കൂ; യുധിഷ്ഠിരന്റെ അടുത്ത് പോകരുത്. ശത്രുമർദ്ദനാ! അവൻ ഉദ്യോഗരഹിതനും രോഷരഹിതനും വീര്യരഹിതനുമാണ്.
4.22.46
मा स्म सीमन्तिनी काचिञ्जनयेत्पुत्रमीदृशम् ॥ ४.२२.४६ ॥
ഒരു സ്ത്രീയും ഇങ്ങനെയൊരു പുത്രനെ പ്രസവിക്കാതിരിക്കട്ടെ.
4.22.47
विजानामि तवामर्षं बलं वीर्यं च पाण्डव ।
ततोऽहं परिदेवामि चाग्रतस्ते महाबल ॥ ४.२२.४७ ॥
പാണ്ഡവാ! നിന്റെ രോഷവും ബലവും വീര്യവും ഞാൻ അറിയുന്നു; അതുകൊണ്ട് മഹാബലാ, നിന്റെ മുന്നിൽ ഞാൻ വിലപിക്കുന്നു.
4.22.48
यथा यूथपतिर्मत्तः कुञ्जरः षाष्टिहायनः ।
भूमौ निपतितं बिल्वं पद्भ्यमाक्रम्य पीडयेत् ॥ ४.२२.४८ ॥
അറുപതു വയസ്സുള്ള മദിച്ച യൂഥപതിയായ ആന നിലത്തു വീണ വിളാമ്പഴത്തെ കാലുകൊണ്ട് ചവിട്ടി ഞെരിക്കുന്നതുപോലെ.
4.22.49
तथैव च शिरस्तस्य निपात्य धरणीतले ।
वामेन पुरुषव्याघ्र मर्द मादेन पाण्डव ॥ ४.२२.४९ ॥
അതുപോലെ അവന്റെ തല നിലത്ത് വീഴ്ത്തി, ഹേ പുരുഷവ്യാഘ്ര പാണ്ഡവാ, ഇടത് കാൽകൊണ്ട് അവനെ ചവിട്ടിമർദ്ദിക്കൂ.
4.22.50
स चेदुद्यन्तमादित्यं प्रातरुत्थाय पश्यति ।
कीचकः शर्वरीं व्युष्टां नाहं जीवितुमुत्सहे ॥ ४.२२.५० ॥
കീചകൻ പ്രഭാതത്തിൽ ഉണർന്ന് ഉദിക്കുന്ന സൂര്യനെ കാണുമെങ്കിൽ, രാത്രി കഴിഞ്ഞ് പുലരുമെങ്കിൽ, ഞാൻ ജീവിക്കാൻ ധൈര്യപ്പെടില്ല.
4.22.51
शापितोसि मम प्राणैः सुकृतेनार्जुनस्य च ।
युधिष्ठिरस्य पादाभ्यां यमयोर्जीवितेन च।
कीचकस्य वधं नाद्य प्रतिजानासि भारत ॥ ४.२२.५१ ॥
എന്റെ പ്രാണനാൽ, അർജുനന്റെ പുണ്യത്താൽ, യുധിഷ്ഠിരന്റെ പാദങ്ങളാൽ, ഇരട്ടകളുടെ ജീവനാൽ ഞാൻ നിന്നെ സത്യം ചെയ്യിക്കുന്നു. ഹേ ഭാരതാ, ഇന്ന് കീചകന്റെ വധം പ്രതിജ്ഞ ചെയ്യില്ലേ?
4.22.52
भ्रात च विगर्हस्व ज्येष्ठं दुर्द्यूतदेविनम् ।
यस्मास्मि कर्मणा प्राप्ता दुःखमेतदनन्तकम् ॥ ४.२२.५२ ॥
ദുഷിച്ച ചൂതാട്ടത്തിൽ മുഴുകിയ മൂത്ത സഹോദരനെ നീ നിന്ദിക്കൂ. അവന്റെ കർമ്മം കൊണ്ടാണ് ഞാൻ ഈ അനന്തമായ ദുഃഖം നേടിയത്.
4.22.53
येषां मुख्यतमो ज्येष्ठो भवेत्तु कुलपांसनः ।
भ्रातरं परमन्वीयुस्तेऽपि शालीनबुद्धयः ॥ ४.२२.५३ ॥
ആരുടെ ഇടയിൽ മൂത്തവൻ കുലത്തെ കളങ്കപ്പെടുത്തുന്നവനായിരിക്കുമോ, അവരും വിനീത ബുദ്ധിയോടെ ആ സഹോദരനെത്തന്നെ പിന്തുടരുന്നു.
4.22.54
को हि राज्यं परित्यज्य सपुत्रपशुबान्धवम् ।
प्रव्रजेत महारण्यमजिनैः परिवारितः ॥ ४.२२.५४ ॥
രാജ്യവും പുത്രന്മാരും കന്നുകാലികളും ബന്ധുക്കളും ത്യജിച്ച്, തോൽവസ്ത്രം ധരിച്ച് മഹാവനത്തിലേക്ക് ആരാണ് പോകുക?
4.22.55
यदि निष्कसहस्राणि यद्वाऽन्यत्सारवद्धनम् ।
सायं प्रातरदेविष्यदपि संवत्सरायुतम् ॥ ४.२२.५५ ॥
ആയിരക്കണക്കിന് സ്വർണനാണയങ്ങളോ മറ്റേതെങ്കിലും വിലയേറിയ സമ്പത്തോ ഉണ്ടായിരുന്നെങ്കിൽ, രാവിലെയും വൈകുന്നേരവും പതിനായിരം വർഷം വരെയും അത് നൽകാമായിരുന്നു.
4.22.56
रुक्मं हिरण्यं वासांसि यानं युग्यमजाविकम् ।
अश्वाश्वतरसङ्घाश्च न जातु क्षयमाव्रजेत् ॥ ४.२२.५६ ॥
സ്വർണാഭരണങ്ങൾ, സ്വർണം, വസ്ത്രങ്ങൾ, വണ്ടികൾ, വണ്ടി വലിക്കുന്ന മൃഗങ്ങൾ, ആടുകളും ചെമ്മരിയാടുകളും, കുതിരകളുടെയും കോവർകഴുതകളുടെയും കൂട്ടങ്ങൾ എന്നിവ ഒരിക്കലും കുറയുമായിരുന്നില്ല.
4.22.57
सोयं द्यूतप्रवादेन श्रियश्चैवावरोपितः ।
तूष्णीमास्ते यथा मूढः स्वानि कर्माणि चिन्तयन् ॥ ४.२२.५७ ॥
ചൂതാട്ടത്തിന്റെ വാക്കുകളാൽ ഐശ്വര്യം പോലും നഷ്ടപ്പെട്ടവൻ ഇവനാണ്; ഒരു മൂഢനെപ്പോലെ മൗനമായിരുന്ന് തന്റെ കർമ്മങ്ങളെക്കുറിച്ച് ചിന്തിക്കുകയാണ്.
4.22.58
पुरा दशसहस्राणि दन्तिनां वाजिनामपि ।
यं यान्तमनुयान्ति स्म सोयं द्यूतेन जीवति ॥ ४.२२.५८ ॥
മുൻപ് പതിനായിരം ആനകളും കുതിരകളും ആരുടെ പിന്നാലെ പോയിരുന്നുവോ, അവൻ തന്നെയാണ് ഇപ്പോൾ ചൂതാട്ടം കൊണ്ട് ജീവിക്കുന്നത്.
4.22.59
तथा शतसहस्राणि स्त्रीणाममिततेजसाम् ।
उपासते स्म राजानमिन्द्रप्रस्थे युधिष्ठिरम् ॥ ४.२२.५९ ॥
അതുപോലെ ഇന്ദ്രപ്രസ്ഥത്തിൽ അളവറ്റ തേജസ്സുള്ള ലക്ഷക്കണക്കിന് സ്ത്രീകൾ രാജാവായ യുധിഷ്ഠിരനെ സേവിച്ചിരുന്നു.
4.22.60
शतं दासीसहस्राणां यस्य नित्यं महानसे ।
पात्रहस्ता दिवारात्रमतिथीन्भोजयन्त्युत ॥ ४.२२.६० ॥
ആരുടെ മഹാനസത്തിൽ നൂറുകണക്കിന് ആയിരം ദാസിമാർ കയ്യിൽ പാത്രങ്ങളുമായി രാവും പകലും അതിഥികൾക്ക് ഭക്ഷണം നൽകിയിരുന്നുവോ.
4.22.61
एष निष्कसहस्राणि दत्त्वा प्रातर्दिनेदिने ।
द्यूतजेन ह्यनर्थेन महता समुपावृतः ॥ ४.२२.६१ ॥
ഇദ്ദേഹം എല്ലാ ദിവസവും രാവിലെ ആയിരക്കണക്കിന് സ്വർണനാണയങ്ങൾ നൽകുന്നു; എന്നാൽ ചൂതാട്ടത്തിൽ നിന്നുണ്ടായ മഹാദുരിതത്തിൽ അദ്ദേഹം ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
4.22.62
एनं सुस्वरसंपन्ना बहवः सूतमागधाः ।
सुप्तं प्रातरुपातिष्ठन्सुमृष्टमणिकुण्डलाः ॥ ४.२२.६२ ॥
മധുരസ്വരമുള്ള പല സൂതന്മാരും മാഗധന്മാരും, നന്നായി മിനുക്കിയ മണികുണ്ഡലങ്ങൾ അണിഞ്ഞവരായി, രാവിലെ ഉറങ്ങുന്ന അദ്ദേഹത്തിന്റെ അടുത്ത് സേവനത്തിനായി എത്തിയിരുന്നു.
4.22.63
सहस्रं वालखिल्यानां सहस्रमुदवासिनाम् ।
सहस्रमश्मकुट्टानां सहस्रं वायुभोजिनाम् ॥ ४.२२.६३ ॥
വാലഖില്യന്മാർ ആയിരം, ജലത്തിൽ വസിക്കുന്നവർ ആയിരം, കല്ലുകൊത്തി ജീവിക്കുന്നവർ ആയിരം, വായു ഭക്ഷിക്കുന്നവർ ആയിരം.
4.22.64
सहस्रं मुनिपत्नीनां सहस्रं ब्रह्मचारिणाम् ।
सहस्रं मौनशीलानां सहस्रं गृहमेधिनाम् ॥ ४.२२.६४ ॥
മുനിപത്നിമാർ ആയിരം, ബ്രഹ്മചാരികൾ ആയിരം, മൗനശീലർ ആയിരം, ഗൃഹസ്ഥർ ആയിരം.
4.22.65
हंसाः परमहंसाश्च योगिनश्च द्विजातयः ।
कुटीरकाः परिव्राजो ये चान्ये वनचारिणः ॥ ४.२२.६५ ॥
ഹംസന്മാർ, പരമഹംസന്മാർ, യോഗികൾ, ദ്വിജന്മാർ, കുടീരവാസികൾ, പരിവ്രാജകർ, വനത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന മറ്റുള്ളവരും.
4.22.66
संविभक्तात्मकाश्चैव बहवश्चोर्ध्वरेतसः ।
चतुर्वेदविदो विप्राः शिक्षामीमांसपारगाः ।
क्रमपाठाश्च ये विप्राः सामाध्यायनिकाश्च ये ॥ ४.२२.६६ ॥
സ്വയം വിഭജിച്ചു നൽകുന്ന പലരും, ഊർധ്വരേതസ്സുകളും, നാല് വേദങ്ങളും അറിയുന്ന വിപ്രന്മാരും, ശിക്ഷയിലും മീമാംസയിലും പാരംഗതരും, ക്രമപാഠം ഓതുന്നവരും, സാമവേദം പഠിക്കുന്ന വിപ്രന്മാരും.
4.22.67
सहस्रमृषयो यस्य नित्यमासन्सभासदः ।
तपःश्रुतोपसंपन्नाः सर्वकामैरुपास्थिताः ॥ ४.२२.६७ ॥
ആരുടെ സഭയിൽ എപ്പോഴും ആയിരം ഋഷിമാർ സഭാസദസ്യരായിരുന്നുവോ, തപസ്സും വിദ്യയും നിറഞ്ഞവരും എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും സാധിക്കപ്പെട്ടവരുമായിരുന്നു അവർ.
4.22.68
अन्धान्वृद्धाननाथांस्तु सर्वराष्ट्रेषु दुःखितान् ।
बिभर्त्यन्नार्थिनो नित्यमानृशंस्याद्युधिष्ठिरः ॥ ४.२२.६८ ॥
അന്ധരെയും വൃദ്ധരെയും അനാഥരെയും എല്ലാ രാജ്യങ്ങളിലെയും ദുഃഖിതരെയും ഭക്ഷണം തേടുന്നവരെയും യുധിഷ്ഠിരൻ കാരുണ്യത്താൽ എപ്പോഴും പോറ്റുന്നു.
4.22.69
स एष निलयं प्राप्तो मत्स्यस्य परिचारकः ।
सभायां विनतो राज्ञः कङ्को नाम युधिष्ठिरः ॥ ४.२२.६९ ॥
ആ യുധിഷ്ഠിരൻ മത്സ്യരാജാവിന്റെ വീട്ടിലെത്തി അദ്ദേഹത്തിന്റെ പരിചാരകനായി; രാജസഭയിൽ 'കങ്കൻ' എന്ന പേരിൽ വിനീതനായി ഇരിക്കുന്നു.
4.22.70
इन्द्रप्रस्थे निवसतः समये यस्य पार्थिवाः ।
आसन्बलिकराः सर्वे सोन्येभ्यो भृतिमिच्छति ॥ ४.२२.७० ॥
ഇന്ദ്രപ്രസ്ഥത്തിൽ വസിച്ചിരുന്ന കാലത്ത് എല്ലാ രാജാക്കന്മാരും കപ്പം നൽകുന്നവരായിരുന്നു; ഇപ്പോൾ അവൻ മറ്റുള്ളവരിൽനിന്ന് ജീവനോപാധി തേടുന്നു.
4.22.71
पार्थिवाः पृथिवीपाला यस्यासन्वशवर्तिनः ।
स वशे विवशो राज्ञां परेषामद्य वर्तते ॥ ४.२२.७१ ॥
ആരുടെ വശവർത്തികളായ ഭൂപാലന്മാരുണ്ടായിരുന്നുവോ, അവൻ ഇന്ന് മറ്റു രാജാക്കന്മാരുടെ വശത്തിൽ നിസ്സഹായനായി കഴിയുന്നു.
4.22.72
संप्राप्य पृथिवीं कृत्स्नां रश्मिवानिव तेजसा ।
सोद्य राज्ञो विराटस्य सभास्तारो युधिष्ठिरः ॥ ४.२२.७२ ॥
ഭൂമി മുഴുവൻ നേടി സൂര്യനെപ്പോലെ തേജസ്സോടെ പ്രകാശിച്ചവൻ ഇന്ന് വിരാടരാജാവിന്റെ സഭയിലെ സദസ്യനായിരിക്കുന്നു.
4.22.73
यमुपासत राजानं सभायामृषिसत्तमाः ।
तमुपासीनमद्यान्यं पश्य पाण्डव पाण्डवम् ॥ ४.२२.७३ ॥
സഭയിൽ ശ്രേഷ്ഠരായ ഋഷിമാർ ആരെ ഉപാസിച്ചുവോ, അവൻ ഇന്ന് മറ്റൊരാളെ ഉപാസിച്ച് ഇരിക്കുന്നത് കാണുക, പാണ്ഡവാ, പാണ്ഡവനെ.
4.22.74
अनवद्यं महाप्राज्ञं जीवितार्थेन संवृतम् ।
दृष्ट्वा कस्य न दुःखं स्याद्धर्मराजं युधिष्ठिरम् ॥ ४.२२.७४ ॥
കുറ്റമറ്റവനും മഹാപ്രാജ്ഞനും ജീവിതാവശ്യത്തിനായി ചുരുങ്ങിപ്പോയവനുമായ ധർമരാജൻ യുധിഷ്ഠിരനെ കണ്ടാൽ ആർക്കാണ് ദുഃഖം തോന്നാതിരിക്കുക?
4.22.75
उपास्ते स्म सभायां यं कृत्स्नाऽपि च वसुन्धरा ।
तमुपासीनमद्यान्यं पश्य भारत भारतम् ॥ ४.२२.७५ ॥
ഭൂമി മുഴുവനും ആരുടെ സഭയിൽ ഉപാസിച്ചുവോ, അവൻ ഇന്ന് മറ്റൊരാളെ ഉപാസിച്ച് ഇരിക്കുന്നത് കാണുക, ഭാരതാ, ഭാരതനെ.
4.22.76
एवं बहुविदैर्दुःखैः पीड्यमानामनाथवत् ।
शोकसागरमध्यस्थां किं मां भीम न पश्यसि ॥ ४.२२.७६ ॥
ഇങ്ങനെ പലവിധ ദുഃഖങ്ങളാൽ പീഡിതയായി, അനാഥയെപ്പോലെ ശോകസാഗരമധ്യത്തിൽ നിൽക്കുന്ന എന്നെ, ഭീമാ, നീ എന്തുകൊണ്ട് കാണുന്നില്ല?
4.22.77
इदं तु मे दुःखतरं यत्त्वां वक्ष्यामि भारत ।
न मेऽभ्यसूया कर्तव्या दुःखादेतद्ब्रवीम्यहम् ॥ ४.२२.७७ ॥
ഭാരതാ, ഞാൻ നിന്നോട് പറയാൻ പോകുന്നത് അതിലും ദുഃഖകരമാണ്. എന്നോട് അസൂയപ്പെടരുത്; ദുഃഖം കൊണ്ടാണ് ഞാൻ ഇത് പറയുന്നത്.
4.22.78
शार्दूलैर्महिषैर्नागौरगारे योत्स्यसे सदा ।
कैकेय्याः प्रेक्षमाणायास्तदा मे कश्मलोऽभवत् ॥ ४.२२.७८ ॥
കൊട്ടാരത്തിൽ പുലികളോടും എരുമകളോടും ആനകളോടും നീ എപ്പോഴും പോരാടി; കൈകേയി നോക്കിനിൽക്കേ, അന്ന് എനിക്ക് മയക്കം വന്നു.
4.22.79
हसन्त्यन्तःपुरे नार्यो मम चेष्टां निरीक्ष्य च ॥ ४.२२.७९ ॥
അന്തഃപുരത്തിലെ സ്ത്രീകൾ എന്റെ ചേഷ്ടകൾ കണ്ട് ചിരിച്ചു.
4.22.80
तत उत्थाय कैकेयी सर्वास्ताः प्रत्यभाषत ।
प्रेक्ष्य मामनवद्याङ्गीं कश्मलाभिहतामिव ॥ ४.२२.८० ॥
അപ്പോൾ കൈകേയി എഴുന്നേറ്റ് അവരെല്ലാവരോടും മറുപടി പറഞ്ഞു. കുറ്റമറ്റ അവയവങ്ങളുള്ള എന്നെ വ്യസനത്താൽ തളർന്നവളെപ്പോലെ കണ്ടിട്ട്.
4.22.81
स्नेहात्संवासजादेव तदा वै चारुहासिनी ।
युध्यमानं महावीर्यमिमं समनुशोचति ॥ ४.२२.८१ ॥
അപ്പോൾ ചാരുഹാസിനി, ഒന്നിച്ചു വസിച്ചതിൽ നിന്നുണ്ടായ സ്നേഹത്താൽ, യുദ്ധം ചെയ്യുന്ന ഈ മഹാവീര്യനെക്കുറിച്ച് ദുഃഖിക്കുന്നു.
4.22.82
कल्याणरूपा सैरन्ध्री वललश्चापि सुन्दरः ।
स्त्रीणां चित्तं हि दुर्ज्ञेयं युक्तरूपौ हि मे मतौ ॥ ४.२२.८२ ॥
സൈരന്ധ്രി സുന്ദരരൂപിണിയാണ്; വലലനും സുന്ദരനാണ്. സ്ത്രീകളുടെ മനസ്സ് സത്യത്തിൽ അറിയാൻ പ്രയാസമാണ്; ഇരുവരും യോജിച്ച രൂപമുള്ളവരെന്ന് എനിക്ക് തോന്നുന്നു.
4.22.83
सैरन्ध्री प्रियसंवासान्नित्यं करुणवादिनी ।
अस्मिन्राजकुले चैतौ तुल्यकालनिवासिनौ ॥ ४.२२.८३ ॥
സൈരന്ധ്രി പ്രിയസംസർഗ്ഗത്താൽ എപ്പോഴും കരുണാർദ്ര വാക്കുകൾ പറയുന്നു. ഈ രാജകുടുംബത്തിൽ ഈ ഇരുവരും ഒരേ കാലം വസിച്ചവരാണ്.
4.22.84
इति ब्रुवाणा वाक्यानि सा मां नित्यमजीजपत् ।
क्रुध्यन्तीं मां च संप्रेक्ष्य पर्यशङ्कत मां त्वयि ॥ ४.२२.८४ ॥
ഇങ്ങനെ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞുകൊണ്ട് അവൾ എന്നെ എപ്പോഴും ശാന്തയാക്കി. കോപിച്ചിരുന്ന എന്നെ കണ്ടപ്പോൾ അവൾ നിന്നെക്കുറിച്ച് എന്നിൽ സംശയിച്ചു.
4.22.85
तस्यां तथा ब्रुवन्त्यां तु भीमो भीमपराक्रमः ।
नोवाच किंचिद्वचनं संरम्भाद्रक्तलोचनः ॥ ४.२२.८५ ॥
അവൾ ഇങ്ങനെ സംസാരിക്കുമ്പോഴും ഭയങ്കര പരാക്രമിയായ ഭീമൻ ക്രോധത്താൽ ചുവന്ന കണ്ണുകളോടെ ഒന്നും പറഞ്ഞില്ല.
4.22.86
ज्ञात्वा-तु रुषितं भीमं द्रौपदी पुनरब्रवीत् ।
शोके यौधिष्ठिरे मग्ना नाहं जीवितुमुत्सहे ॥ ४.२२.८६ ॥
ഭീമൻ കോപിച്ചിരിക്കുന്നത് അറിഞ്ഞ ദ്രൗപദി വീണ്ടും പറഞ്ഞു: "യുധിഷ്ഠിരന്റെ ദുഃഖത്തിൽ മുങ്ങിയ ഞാൻ ജീവിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല."
4.22.87
यंस्तु देवान्मनुष्यांश्च सर्वानेकरथोऽजयत् ।
सोयं राज्ञो विराटस्य कन्यानां नर्तको युवा।
आस्ते वेषप्रतिच्छन्नः कन्यानां परिचारकः ॥ ४.२२.८७ ॥
ഒറ്റ രഥത്തിൽ ദേവന്മാരെയും മനുഷ്യരെയും എല്ലാവരെയും ജയിച്ചവൻ, ആ യുവ നർത്തകൻ ഇപ്പോൾ വിരാട രാജാവിന്റെ കന്യകമാരുടെ പരിചാരകനായി വേഷം മാറി കഴിയുന്നു.
4.22.88
योऽतर्पयदमेयात्मा खाण्डवे जातवेदसम् ।
सोऽन्तःपुरगतः पार्थः कूपेऽग्निरिव संवृतः ॥ ४.२२.८८ ॥
ഖാണ്ഡവവനത്തിൽ അഗ്നിയെ തൃപ്തിപ്പെടുത്തിയ അളവറ്റ ആത്മാവുള്ളവൻ, പാർത്ഥൻ ഇപ്പോൾ അന്തഃപുരത്തിൽ കിണറ്റിലെ തീപോലെ മറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
4.22.89
यस्माद्भयममित्राणां सदैव पुरुषर्षभात् ।
स लोकपरिभूतेन वेषेणास्ते धनंजयः ॥ ४.२२.८९ ॥
ആരിൽ നിന്നാണോ ശത്രുക്കൾക്ക് എന്നും ഭയം ഉണ്ടായിരുന്നത്, ആ പുരുഷശ്രേഷ്ഠനായ ധനഞ്ജയൻ ലോകം പുച്ഛിക്കുന്ന വേഷത്തിൽ കഴിയുന്നു.
4.22.90
यस्यं ज्यातलनिर्घोषात्समकम्पन्त शत्रवः ।
षण्डरूपं वहन्तं तं गीतं नृत्तावलम्बनम् ।
कुर्वन्तमर्जुनं दृष्ट्वा न मे स्वास्थ्यं मनो व्रजेत् ॥ ४.२२.९० ॥
ആരുടെ വില്ലിന്റെ ഞാണൊലിയാൽ ശത്രുക്കൾ എല്ലാം വിറച്ചുപോയോ, ആ അർജുനൻ ഷണ്ഡരൂപം ധരിച്ച്, പാടിക്കൊണ്ടും നൃത്തത്തെ ആശ്രയിച്ചും കഴിയുന്നത് കാണുമ്പോൾ എന്റെ മനസ്സിന് സ്വസ്ഥത ലഭിക്കുന്നില്ല.
4.22.91
स्त्रियो गीतस्वरात्तस्य मुदिताः पर्युपासते ॥ ४.२२.९१ ॥
അവന്റെ ഗാനസ്വരത്താൽ സന്തോഷിച്ച സ്ത്രീകൾ അവനെ സേവിച്ചുകൊണ്ട് ഇരിക്കുന്നു.
4.22.92
किरीटं सूर्यसंकाशं यस्य मूर्धन्यशोभत ।
वेणीविकृतकेशान्तः सोऽयमद्य धनंजयः ॥ ४.२२.९२ ॥
ആരുടെ തലയിൽ സൂര്യസമാനമായ കിരീടം ശോഭിച്ചിരുന്നുവോ, ജടയിട്ട മുടിയുടെ അറ്റങ്ങളുള്ള ആ ധനഞ്ജയൻ തന്നെയാണ് ഇന്ന് ഇദ്ദേഹം.
4.22.93
यस्मिन्नस्त्राणि दिव्यानि समस्तानि महात्मनि ।
आधारः सर्वविद्यानां यो धारयति कुण्डले ॥ ४.२२.९३ ॥
ഏത് മഹാത്മാവിൽ ദിവ്യാസ്ത്രങ്ങളെല്ലാം ഉണ്ടോ, സർവവിദ്യകൾക്കും ആധാരമായവനും രണ്ടു കുണ്ഡലങ്ങൾ ധരിക്കുന്നവനുമായ അവൻ.
4.22.94
यं वै राजसहस्राणि तेजसाऽप्रतिमं भुवि ।
समरे नातिवर्तन्ते वेलामिव महोर्मयः ॥ ४.२२.९४ ॥
ഭൂമിയിലെ അപ്രതിമമായ തേജസ്സുള്ളവനെ, യുദ്ധത്തിൽ ആയിരം രാജാക്കന്മാരും അതിലംഘിക്കുന്നില്ല — മഹാത്തരംഗങ്ങൾ തീരം കടക്കാത്തതുപോലെ.
4.22.95
सोयं राज्ञो विराटस्य कन्यानां नर्तको युवा ।
आस्ते वेषप्रतिच्छन्नः कन्यानां परिचारकः ॥ ४.२२.९५ ॥
ഇദ്ദേഹം വിരാടരാജാവിന്റെ കന്യകമാർക്ക് നർത്തകനായ യുവാവാണ്; വേഷത്താൽ മറഞ്ഞ്, കന്യകമാരുടെ പരിചാരകനായി ഇരിക്കുന്നു.
4.22.96
यस्य स्म रथनिर्घोषात्समकम्पत मेदिनी ।
सपर्वतवनाकाशा सहस्थावरजङ्गमा ॥ ४.२२.९६ ॥
ആരുടെ രഥഘോഷത്താൽ പർവതങ്ങളും വനങ്ങളും ആകാശവും സഹിതം ഭൂമി, സ്ഥാവരജംഗമങ്ങളോടൊപ്പം വിറച്ചുവോ.
4.22.97
यस्मिञ्जाते महेष्वासे कुन्त्याः प्रीतिरवर्धत ।
न स शोचति मामद्य भीमसेन तवानुजः ॥ ४.२२.९७ ॥
ഏത് മഹാധനുർധരൻ ജനിച്ചപ്പോൾ കുന്തിയുടെ സന്തോഷം വർധിച്ചുവോ, ഭീമസേനാ, നിന്റെ ആ അനുജൻ ഇന്ന് എനിക്കായി ദുഃഖിക്കുന്നില്ല.
4.22.98
विभूषितमलंकारैः कुण्डलैः परिपातुकैः ।
कम्बुपाणिमथायान्तं दृष्ट्वा सीदति मे मनः ॥ ४.२२.९८ ॥
ആഭരണങ്ങളാലും തിളങ്ങുന്ന കുണ്ഡലങ്ങളാലും അലങ്കരിച്ച്, കൈയിൽ ശംഖുമായി വരുന്നവനെ കണ്ട് എന്റെ മനസ്സ് തളരുന്നു.
4.22.99
वेणीविकृतकेशान्तं भीमधन्वानमर्जुनम् ।
कन्यापरिवृतं दृष्ट्वा शोकं गच्छति मे मनः ॥ ४.२२.९९ ॥
ജടപോലെ മെടഞ്ഞ മുടിത്തുമ്പുള്ള, കന്യകമാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട ഭയങ്കര ധനുർധരൻ അർജുനനെ കണ്ട് എന്റെ മനസ്സ് ദുഃഖത്തിലാകുന്നു.
4.22.100
यदा ह्येनं परिवृतं कन्याभिर्देवरूपिणम् ।
प्रच्छन्नमिव मातङ्गं परिपूर्णं करेणुभिः ॥ ४.२२.१०० ॥
കന്യകമാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട, ദേവരൂപനായ അവനെ, പിടിയാനകളാൽ നിറഞ്ഞ മറഞ്ഞിരിക്കുന്ന ആനയെപ്പോലെ കാണുമ്പോൾ...
4.22.101
मात्स्यं पार्थं च गायन्तं विराटं समुपस्थितम् ।
पश्यामि तूर्यमध्यस्थं दृष्ट्वा मुह्यति मे मनः ॥ ४.२२.१०१ ॥
മത്സ്യരാജാവായ വിരാടനെ സമീപിച്ച്, പാർത്ഥൻ പാടിക്കൊണ്ട് വാദ്യങ്ങൾക്കിടയിൽ നിൽക്കുന്നത് ഞാൻ കാണുന്നു; അത് കണ്ട് എന്റെ മനസ്സ് മയങ്ങുന്നു.
4.22.102
नूनमार्या न जानाति कृच्छ्रं प्राप्तं धनंजयम् ।
अजातशत्रुं कौरव्यं मग्नं द्युर्द्यूतदेविनम् ॥ ४.२२.१०२ ॥
ധനഞ്ജയൻ ദുരിതത്തിൽ പെട്ടിരിക്കുന്നത് ആര്യ (കുന്തി) തീർച്ചയായും അറിയുന്നില്ല; ചൂതിൽ മുങ്ങിയ അജാതശത്രു കൗരവ്യനെയും അറിയുന്നില്ല.
4.22.103
ऐन्द्रवारुणवायव्यब्रह्माग्नेयैः सवैष्णवैः ।
अग्नीन्संतर्पयन्पार्थः सर्वशत्रुनिबर्हणः।
दिव्यैरस्त्रैरमेयात्मा सर्वांश्चैकरथोऽजयत् ॥ ४.२२.१०३ ॥
ഇന്ദ്രൻ, വരുണൻ, വായു, ബ്രഹ്മാവ്, അഗ്നി എന്നിവരുടെ ദിവ്യാസ്ത്രങ്ങളാലും വിഷ്ണുവിന്റെ അസ്ത്രത്താലും അഗ്നികളെ തൃപ്തിപ്പെടുത്തി, എല്ലാ ശത്രുക്കളെയും നശിപ്പിച്ച അമേയാത്മാവായ പാർത്ഥൻ ഒറ്റ രഥത്തിൽ എല്ലാവരെയും ജയിച്ചു.
4.22.104
कौबेरं वैष्णवं शैवमस्त्राण्यन्यानि भारत ।
दर्शयन्नस्त्रवीर्यं च वासुदेवसहायवान् ॥ ४.२२.१०४ ॥
ഭാരതാ, കുബേരന്റെയും വിഷ്ണുവിന്റെയും ശിവന്റെയും മറ്റ് അസ്ത്രങ്ങളും കാണിച്ചും അസ്ത്രവീര്യം പ്രകടിപ്പിച്ചും വാസുദേവനെ സഹായിയായി ലഭിച്ചവനായി.
4.22.105
दिव्यं गान्धर्वमस्त्रं च वायव्यमथ वैष्णवम् ।
ब्राह्मं पाशुपतं चैव स्थूणाकर्णं च दर्शयन् ॥ ४.२२.१०५ ॥
ദിവ്യമായ ഗാന്ധർവാസ്ത്രം, വായവ്യം, പിന്നെ വൈഷ്ണവം, ബ്രാഹ്മം, പാശുപതം, സ്ഥൂണാകർണം എന്നിവയും കാണിച്ചുകൊണ്ട്.
4.22.106
पौलोमान्कालकेयांश्च इन्द्रशत्रून्महाबलान् ।
निवातकवचैः सार्धं घोरानेकरथोऽजयत्।
सोन्तःपुरगतः पार्थः कूपेऽग्निरिव संवृतः ॥ ४.२२.१०६ ॥
പൗലോമരെയും കാലകേയരെയും ഇന്ദ്രന്റെ മഹാബല ശത്രുക്കളെയും നിവാതകവചരോടൊപ്പമുള്ള ഘോരന്മാരെയും ഒറ്റ രഥത്തിൽ ജയിച്ചു; അന്തഃപുരത്തിൽ കഴിഞ്ഞ പാർത്ഥൻ കിണറ്റിൽ മൂടപ്പെട്ട അഗ്നിപോലെയായിരുന്നു.
4.22.107
यो वै महातपः कुर्वन्महाबलपराक्रमः ।
युद्धेन तोषयामास शंकरं शूलपाणिनम् ॥ ४.२२.१०७ ॥
മഹാതപസ്സ് ചെയ്തും മഹാബലവും പരാക്രമവും കാട്ടി യുദ്ധത്തിലൂടെ ശൂലപാണിയായ ശങ്കരനെ പ്രസാദിപ്പിച്ചവൻ.
4.22.108
कन्यापुरगतं दृष्ट्वा गोष्ठेष्विव महावृषम् ।
स्त्रीवेषविकृतं पार्थं कुन्तीं गच्छति मे मनः ॥ ४.२२.१०८ ॥
അന്തഃപുരത്തിൽ പോയ, ഗോശാലകളിലെ മഹാവൃഷഭം പോലെ, സ്ത്രീവേഷത്തിൽ രൂപം മാറിയ പാർത്ഥനെ കണ്ടപ്പോൾ എന്റെ മനസ്സ് കുന്തീപുത്രനിലേക്ക് പോകുന്നു.
4.22.109
यः स्त्रीभिर्नित्यसंपन्नो रूपेणास्त्रेण मेधया ।
सोऽश्वबन्धो विराटस्य पश्य कालस्य पर्ययम् ॥ ४.२२.१०९ ॥
സ്ത്രീകൾക്കിടയിൽ എപ്പോഴും ശോഭിച്ചവൻ, സൗന്ദര്യത്തിലും ആയുധത്തിലും ബുദ്ധിയിലും നിപുണൻ, ഇപ്പോൾ വിരാടന്റെ കുതിരപ്പാലകൻ. കാലത്തിന്റെ മാറ്റം നോക്കൂ.
4.22.110
राजकन्याश्च वेश्याश्च विशां दुहितरश्च याः ।
सर्वाः सारयुता नार्यो दामग्रन्थिवशं गताः ।
प्रेष्यकर्मणि तं दृष्ट्वा शोचामि विलपामि च ॥ ४.२२.११० ॥
രാജകുമാരിമാരും വേശ്യമാരും വൈശ്യരുടെ പുത്രിമാരും ഗുണവതികളായ സ്ത്രീകളെല്ലാം കയറിന്റെ കെട്ടിന്റെ വശത്തായി. ദാസകർമ്മത്തിൽ അവനെ കാണുമ്പോൾ ഞാൻ ദുഃഖിക്കുന്നു, വിലപിക്കുന്നു.
4.22.111
विराटमुपतिष्ठन्तं दर्शयन्तं च वाजिनम् ।
अभ्यकीर्यन्त बृन्दानि दामग्रन्थिमुदीक्षितुम् ।
विनयन्तं जवेनाश्वान्धर्मराजस्य पश्यतः ॥ ४.२२.१११ ॥
വിരാടനെ ശുശ്രൂഷിച്ചും കുതിരയെ കാണിച്ചും നിൽക്കുമ്പോൾ, പന്തയക്കെട്ടു കാണാൻ ജനക്കൂട്ടം തിങ്ങി. ധർമ്മരാജൻ നോക്കിനിൽക്കെ വേഗത്തിൽ കുതിരകളെ പരിശീലിപ്പിച്ചു.
4.22.112
किंनु मां मन्यसे पार्थ सुखितेति परन्तप ।
तथा दृष्ट्वा यवीयांसं सहदेवं युधांपतिम् ॥ ४.२२.११२ ॥
പാർത്ഥാ, ശത്രുക്കളെ ദഹിപ്പിക്കുന്നവനേ, ഞാൻ സുഖിയെന്നു നീ എന്തിനു കരുതുന്നു? അതുപോലെ ഇളയവനായ സഹദേവനെ, യോദ്ധാക്കളുടെ നായകനെ കണ്ടിട്ടും.
4.22.113
तं दृष्ट्वा गोषु गोसङ्ख्यं वत्सचर्मक्षितीशयम् ।
दुःखशोकपरीताङ्गी पाण्डुभूताऽस्मि पाण्डव ॥ ४.२२.११३ ॥
പശുക്കൾക്കിടയിൽ അവയെ എണ്ണിക്കൊണ്ടും കിടാവിന്റെ തോലിൽ നിലത്തു കിടന്നുറങ്ങുന്ന അവനെ കണ്ടും, പാണ്ഡവാ, ദുഃഖശോകങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട എന്റെ ശരീരം വിളറിപ്പോയി.
4.22.114
सहदेवस्य वृत्तानि चिन्तयन्ती पुनःपुनः ।
न पश्यामि महाभाग सहदेवस्य दुःष्कृतम्।
यस्मादेवंविधं क्लेशं प्राप्नुयात्सत्यविक्रमः ॥ ४.२२.११४ ॥
സഹദേവന്റെ പെരുമാറ്റങ്ങളെ വീണ്ടും വീണ്ടും ചിന്തിച്ചുകൊണ്ട്, ഹേ മഹാഭാഗേ, സഹദേവന്റെ ഒരു തെറ്റും ഞാൻ കാണുന്നില്ല; സത്യപരാക്രമിയായവൻ ഇത്തരം ക്ലേശം അനുഭവിക്കേണ്ടിവരുന്നതിന്.
4.22.115
दूयामि भरतश्रेष्ठ दृष्ट्वा ते भ्रातरं प्रियम् ।
गोषु गोवृषसंकाशं मात्स्येनापि निवेशितम् ॥ ४.२२.११५ ॥
ഹേ ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, നിന്റെ പ്രിയ സഹോദരൻ പശുക്കൾക്കിടയിൽ കാളയെപ്പോലെ മത്സ്യരാജാവിനാൽ നിയോഗിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത് കണ്ട് ഞാൻ ദുഃഖിക്കുന്നു.
4.22.116
संरब्धतररक्ताक्षं गोपालानां पुरोगमम् ।
विराटमभिनन्दन्तं वित्ते मे भवति ज्वरः ॥ ४.२२.११६ ॥
കോപം കൊണ്ട് ചുവന്ന കണ്ണുകളോടെ, ഇടയന്മാരുടെ നേതാവായി, സമ്പത്തിൽ ആനന്ദിക്കുന്ന വിരാടനെ കാണുമ്പോൾ എന്റെ മനസ്സിൽ പനിപോലെ വേദന ഉണ്ടാകുന്നു.
4.22.117
सहदेवं हि मे नित्यं वीरमार्या प्रशंसति ।
महाभिजनसंपन्नो नीतिमान्कुलवानपि ॥ ४.२२.११७ ॥
ഉന്നത കുലത്തിൽ ജനിച്ച, നീതിമാനും സത്കുലീനനുമായ വീരൻ സഹദേവനെ ആര്യ എപ്പോഴും പ്രശംസിക്കുന്നു.
4.22.118
हीनिषेवो ह्यनवमो धार्मिकश्च प्रियश्च मे ।
स तेऽरण्येषु वोढव्यः पाञ्चालि रजनीष्वपि ॥ ४.२२.११८ ॥
അവൻ ലജ്ജാശീലനും കുറവില്ലാത്തവനും ധാർമ്മികനും എനിക്ക് പ്രിയനുമാണ്. ഹേ പാഞ്ചാലീ, കാടുകളിലും രാത്രികളിലും അവൻ തന്നെ നിന്നെ പരിചരിക്കണം.
4.22.119
सुकुमारश्च शूरश्च राजानं चाप्यनुव्रतः ।
ज्येष्ठापचायिनं वीरं स्वयं पाञ्चालि भोजयेः ॥ ४.२२.११९ ॥
അവൻ സുകുമാരനും ശൂരനും രാജാവിനെ അനുസരിക്കുന്നവനുമാണ്. ഹേ പാഞ്ചാലീ, മൂത്ത സഹോദരനെ ബഹുമാനിക്കുന്ന ആ വീരന് നീ തന്നെ ഭക്ഷണം നൽകണം.
4.22.120
इत्युवाच हि मां कुन्ती रुदती पुत्रगृद्धिनी ।
प्रव्रजन्तं महारण्यं तं परिष्वज्य तिष्ठती ॥ ४.२२.१२० ॥
പുത്രസ്നേഹത്താൽ കരഞ്ഞുകൊണ്ടിരുന്ന കുന്തി എന്നോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു; മഹാവനത്തിലേക്ക് പോകുന്ന അവനെ ആലിംഗനം ചെയ്ത് നിന്നുകൊണ്ട്.
4.22.121
तं दृष्ट्वा गोषु गोपालवेषमास्थाय धिष्ठितम् ।
सहदेवं युधांश्रेष्ठं किंनु जीवामि पाण्डवः ॥ ४.२२.१२१ ॥
പശുക്കൾക്കിടയിൽ ഇടയവേഷം ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന യോദ്ധാക്കളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ സഹദേവനെ കണ്ടിട്ട് ഞാൻ എങ്ങനെ ജീവിക്കും, പാണ്ഡവാ?
4.22.122
एवं दुःखशताविष्टा युधिष्ठिरनिमित्ततः ॥ ४.२२.१२२ ॥
യുധിഷ്ഠിരന്റെ കാരണത്താൽ ഇങ്ങനെ നൂറു ദുഃഖങ്ങളാൽ ആവരിക്കപ്പെട്ടവളായി.
4.22.123
पुनः प्रतिविशिष्टानि दुःखानि शृणु भारत ।
वर्धन्ते मयि कौन्तेय वक्ष्याम्यन्यानि तानि वै ॥ ४.२२.१२३ ॥
ഹേ ഭാരതാ, വീണ്ടും ആ വിശിഷ്ട ദുഃഖങ്ങൾ കേൾക്കൂ. ഹേ കൗന്തേയാ, എന്നിൽ അവ വളരുന്നു; മറ്റുള്ളവയും ഞാൻ പറയാം.
4.22.124
युष्मासु ध्रियमाणेषु दुःखानि विविधान्युत ।
शोषयन्ति शरीरं मे किंनु दुःखतरं ततः ॥ ४.२२.१२४ ॥
നിങ്ങൾ ജീവിച്ചിരിക്കുമ്പോഴും വിവിധ ദുഃഖങ്ങൾ എന്റെ ശരീരത്തെ ഉണക്കിക്കളയുന്നു. അതിലും വലിയ ദുഃഖം എന്താണ്?
4.22.125
एकभर्ता तु या नारी सा सुखेनैव वर्तते ।
पञ्च मे पतयः सन्ति मम दुःखमनन्तकम् ॥ ४.२२.१२५ ॥
ഒരു ഭർത്താവുള്ള സ്ത്രീ സുഖമായി ജീവിക്കുന്നു. എനിക്കോ അഞ്ചു ഭർത്താക്കന്മാർ; എന്റെ ദുഃഖം അനന്തമാണ്.