Mahābhārata · Adhyāya 4.24
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.24.1
आश्वासयंस्तां पाञ्चालीं भीमसेन उवाच ह ।
शृणु भद्रे वरारोहे क्रोधात्तत्र तु चिन्तितम् ॥ ४.२४.१ ॥
Consolando a Draupadī, Bhīmasena dijo: «Escucha, oh bienaventurada, de hermosas caderas, lo que en mi cólera allí resolví.»
4.24.2
त्वं वै सभागतां दृष्ट्वा मात्स्यानां कदनं महत् ।
कर्तुकामेन भद्रं ते वृक्षश्चावेक्षितो मया ॥ ४.२४.२ ॥
Al verte llegar a la asamblea, y deseando causar una gran matanza a los Matsya — que seas bendecida — miré hacia el árbol.
4.24.3
तत्र मां धर्मराजस्तु कटाक्षेण न्यवारयत् ।
तज्ज्ञात्वाऽवाङ्भुखस्तूष्णीमास्थितोस्मि महानसं ॥ ४.२४.३ ॥
Allí el rey Dharma me contuvo con una mirada de reojo. Comprendiéndolo, permanecí en silencio en la cocina con el rostro inclinado.
4.24.4
शृणुष्वान्यत्प्रतिज्ञातं यद्वदामीह भामिनि ।
धिगस्तु मे बाहुबलं गाण्डीवं फल्गुनस्य च।
यत्ते रक्तौ पुरा भूत्वा पाणी कृतकिणाविमौ ॥ ४.२४.४ ॥
Escucha, oh bella, otro voto que pronuncio aquí: maldita sea mi fuerza de brazos y maldito sea el arco Gāṇḍīva de Phalguna, pues tus dos manos, antes enrojecidas, se han endurecido con callos.
4.24.5
तदद्य मां तु तपति यत्कृतं न मया पुरा ।
सभायां स्म विराटस्य करोमि कदनं महत् ॥ ४.२४.५ ॥
Por eso hoy me abrasa lo que antes no hice: en la asamblea de Virāṭa causaré una gran matanza.
4.24.6
तत्र मे कारणं भाति कौन्तेयो यत्प्रतीक्षते ।
तदहं तस्य विज्ञाय स्थितो धर्मस्य शासने ॥ ४.२४.६ ॥
Allí mi razón parece ser esta: el hijo de Kuntī está esperando. Así que, conociendo su intención, permanezco bajo el mandato del dharma.
4.24.7
यच्च राज्यात्प्रच्यवनं कुरूणामवधश्च यः ।
सुयोधनस्य कर्णस्य शकुनेः सौबलस्य च ॥ ४.२४.७ ॥
Y la caída de los Kurus del reino, y la matanza causada por Suyodhana, Karṇa, Śakuni, hijo de Subala.
4.24.8
दुःशासनस्य पापस्य यन्मया न हृतं शिरः ।
तन्मां दहति कल्याणि हृदि शल्यमिवार्पितम् ॥ ४.२४.८ ॥
Que no cortara la cabeza del malvado Duḥśāsana—esto, oh auspiciosa, me quema como una espina clavada en el corazón.
4.24.9
अपि चान्यद्वरारोहे स्मरिष्यसि वचो मम ।
पुण्ये तीरे सरस्वत्या यत्प्रतिष्ठाम संगताः ।
तत्राहमब्रवं कृष्णे सर्वक्लेशाननुस्मरन् ॥ ४.२४.९ ॥
Y, oh de caderas hermosas, recordarás otra palabra mía: en la santa orilla del Sarasvatī, cuando nos reunimos para establecer nuestra morada, recordando todos los sufrimientos, allí hablé.
4.24.10
न चाहमनुगच्छेयं धर्मराजं युधिष्ठिरम् ।
धनञ्जयं च पाञ्चालि माद्रिपुत्रौ च भ्रातरौ।
कृत्वैतां च मतिं कृष्णे युधिष्ठिरमगर्हयम् ॥ ४.२४.१० ॥
No seguiría al rey de la justicia Yudhiṣṭhira, ni a Dhanañjaya, oh hija de Pañcāla, ni a los dos hermanos, hijos de Mādrī. Tomando esta decisión, oh Kṛṣṇā, reproché a Yudhiṣṭhira.
4.24.11
परुषं वचनं श्रुत्वा मम धर्मात्मजस्तदा ।
हीमान्वाक्यमहीनार्थं ब्रुवन्राजा युधिष्ठिरः ।
सर्वानन्वनयद्भ्रातॄन्मुनेर्धौम्यस्य पश्यतः ॥ ४.२४.११ ॥
Al oír mis palabras duras, entonces el hijo justo, el rey Yudhiṣṭhira, modesto, pronunciando palabras llenas de sentido, hizo volver a todos sus hermanos ante los ojos del sabio Dhaumya.
4.24.12
मा रोदी राज्ञि लोकानां सर्वागमगुणान्विता ।
रक्षितव्यं सहास्माभिः सत्यमप्रतिमं भुवि ॥ ४.२४.१२ ॥
Reina, dotada de todas las virtudes de las escrituras, no llores. Debemos proteger juntos la verdad, que en la tierra no tiene igual.
4.24.13
अनुनीतेषु चास्मासु अनुनीता त्वमप्यसि ।
मा धर्मं जहि सुश्रोणि क्रोधं जहि महामते ॥ ४.२४.१३ ॥
Puesto que nosotros hemos sido apaciguados, tú también lo has sido. Oh de bellas caderas, no abandones el dharma; oh de gran mente, abandona la ira.
4.24.14
इमं तु समुपालम्भं त्वत्तो राजा युधिष्ठिरः ।
शृणुयाद्यदि कल्याणि कृत्स्नं जह्यात्स जीवितं ॥ ४.२४.१४ ॥
Oh auspiciosa, si el rey Yudhiṣṭhira escuchara este reproche de tu boca, abandonaría toda su vida.
4.24.15
धनञ्जयो वा सुश्रोणि यमौ चापि सुमध्यमे ।
लोकान्तरगतेष्वेषु नाहं शक्ष्यामि जीवितुम् ॥ ४.२४.१५ ॥
Oh de bellas caderas, oh de cintura esbelta, si Dhanañjaya o los gemelos partieran a otro mundo, no podría vivir.
4.24.16
धर्मं शृणुष्व पाञ्चालि यत्ते वक्ष्यामि मानिनि ॥ ४.२४.१६ ॥
Escucha el dharma, Pāñcālī, orgullosa dama, que voy a contarte.
4.24.17
दुहिता जनकस्यासीद्वैदेही यदि ते श्रुता ।
पतिमन्वचरत्सीता महारण्यनिवासिनम् ॥ ४.२४.१७ ॥
Si lo has oído, Sītā, hija de Janaka, la Vaidehī, siguió a su esposo que habitaba en el gran bosque.
4.24.18
वसन्ती च महारण्ये रामस्य महिषी प्रिया ।
रावणेन हृता सीता राक्षसीभिश्च तर्जिता।
सा क्लिश्यमाना सुश्रोणी राममेवान्वपद्यत ॥ ४.२४.१८ ॥
Sītā, la amada reina principal de Rāma que habitaba en el gran bosque, fue raptada por Rāvaṇa y amenazada por las mujeres rākṣasa. Afligida, la de hermosas caderas se aferró solo a Rāma.
4.24.19
लोपामुद्रा तथा भीरु भर्तारमृषिसत्तमम् ।
भगवन्तमगस्त्यं सा वनायैवान्वपद्यत ॥ ४.२४.१९ ॥
Del mismo modo, la tímida Lopāmudrā siguió al venerable Agastya, el mejor de los sabios, como a su esposo, yendo al bosque tras él.
4.24.20
सुकन्या नाम शर्यातेर्भार्गवच्यवनं वने ।
वल्मीकभूतं साध्वी तमन्वपद्यत भामिनी ॥ ४.२४.२० ॥
Sukanyā, hija de Śaryāti, la virtuosa y resplandeciente mujer, siguió a Cyavana del linaje de Bhṛgu, que en el bosque se había convertido en un hormiguero.
4.24.21
नालायनी चेन्द्रसेना रूपेणाप्रतिमा भुवि ।
पतिमन्वचरद्वृद्धं पुरा वर्षसहस्रिणम् ॥ ४.२४.२१ ॥
Nālāyanī e Indrasenā, incomparables en belleza sobre la tierra, en tiempos pasados atendieron a su esposo, que tenía mil años.
4.24.22
नलं राजानमेवाथ दमयन्ती वनान्तरे ।
अन्वगच्छत्पुरा कृष्णे तथा भर्तॄंस्त्वमन्वगाः ॥ ४.२४.२२ ॥
En tiempos pasados Damayantī, en lo profundo del bosque, siguió solo al rey Nala. Oh Kṛṣṇā, así también tú seguiste a tus esposos.
4.24.23
यथैताः कीर्तिता नार्यो रूपवत्यः पतिव्रताः ।
तथा त्वमपि कल्याणि सर्वैः समुदिता गुणैः ॥ ४.२४.२३ ॥
Así como se han mencionado estas mujeres hermosas y devotas a sus esposos, así también tú, oh bienaventurada, estás dotada de todas las virtudes.
4.24.24
मा दीर्घं क्षम कालं त्वं त्रिंशद्रात्रमनिन्दिते ।
पूर्णे त्रयोदशे वर्षे राज्ञां राज्ञी भविष्यसि ॥ ४.२४.२४ ॥
Oh intachable, soporta con paciencia por mucho tiempo. Cuando se completen treinta noches y el decimotercer año, serás la reina de los reyes.
4.24.25
सत्येन ते शपे चाहं भविता नान्यथेति च ॥ ४.२४.२५ ॥
Por la verdad te juro que así será, y no de otra manera.
4.24.26
सर्वासां परमस्त्रीणां प्रामाण्यं कर्तुमर्हसि ।
सर्वेषां च नरेन्द्राणां मूर्ध्नि स्थास्यसि भामिनि ॥ ४.२४.२६ ॥
Eres digna de ejercer la autoridad sobre todas las mujeres excelsas, y, oh radiante, estarás por encima de la cabeza de todos los reyes.
4.24.27
भर्तृभक्त्या च वृत्तेन भोगानाप्स्यसि दुर्लभान् ।
यातायां तु प्रतिज्ञायां महान्तं भोगमाप्नुयाः ॥ ४.२४.२७ ॥
Por la devoción a tu esposo y por tu conducta alcanzarás placeres raros; y cuando haya pasado el plazo del voto, obtendrás un gran placer.
4.24.28
गुरुभक्तिकृतं ज्ञात्वा राज्ञां मूर्ध्नि स्थिता भवेः ॥ ४.२४.२८ ॥
Sabiendo que se hizo por devoción a los mayores, estarás sobre las cabezas de los reyes.
4.24.29
आर्तप्रलापा कौन्तेय न राजानमुपालभे ।
अपारयन्त्या दुःखानि कृतं बाष्पप्रमोचनम् ॥ ४.२४.२९ ॥
Oh hijo de Kuntī, lamentándome en mi angustia, no culpo al rey. No pudiendo soportar mis penas, he derramado lágrimas.
4.24.30
इदं तु दुःखं कौन्तेय ममासद्यं निबोध तत् ॥ ४.२४.३० ॥
Pero escucha, hijo de Kuntī, este dolor que me ha sobrevenido.
4.24.31
योऽयं राज्ञो विराटस्य सूतपुत्रस्तु कीचकः ।
स्यालो नाम प्रवादेन भोजस्त्रैगर्तदेशजः ॥ ४.२४.३१ ॥
Este Kīcaka, hijo del auriga del rey Virāṭa, que por fama es cuñado, un Bhoja nacido en la tierra de los Traigarta.
4.24.32
त्यक्तधर्मो नृशंसश्च सर्वार्थेषु च वल्लभः ।
नित्यमेवाह दुष्टात्मा भार्या मे भव शोभने ।
अविनीतः सुदुष्टात्मा मामनाथेति चिन्तयन् ॥ ४.२४.३२ ॥
Aquel de mente malvada, que ha abandonado el dharma, cruel y favorecido en todos los asuntos, siempre dice: 'Hermosa, sé mi esposa.' El malcriado y profundamente perverso piensa así, creyéndome sin protector.
4.24.33
किमुक्तेन व्यतीतेन भीमसेन महाबल ।
प्रत्युपस्थितकालस्य कार्यस्यानन्तरो भव ॥ ४.२४.३३ ॥
¿De qué sirve hablar de lo pasado? Oh Bhīmasena, de gran fuerza, dedícate de inmediato a la tarea cuyo tiempo ha llegado.
4.24.34
ममेह भीम कैकेयी रूपाद्धि भयशङ्किता ।
नित्यमुद्विजते राजा कथं नेयादिमामिति ॥ ४.२४.३४ ॥
Oh Bhīma, aquí Kaikeyī, por temor a causa de mi belleza, vive siempre recelosa; el rey está constantemente inquieto, pensando: '¿Cómo no llevarla hasta él?'
4.24.35
तस्या विदित्वा तं भावं स्वयं चानृतदर्शनः ।
कीचकोपि च दुष्टात्मा पुनः प्रार्थयते च मां ॥ ४.२४.३५ ॥
Habiendo comprendido la intención de ella, y siendo él mismo de aspecto engañoso, el de mente malvada Kīcaka me vuelve a suplicar.
4.24.36
तमहं कुपिता भीम पुनः कोपं नियम्य च ।
अब्रवं कामसंमूढमात्मानं रक्ष कीचक ॥ ४.२४.३६ ॥
Enfurecida, y de nuevo dominando mi ira, le hablé a él, cegado por el deseo: Kīcaka, protégete.
4.24.37
गन्धर्वाणामहं भार्या पञ्चानां महिषी प्रिया ।
ते त्वां निहन्युर्दुर्धर्षाः शूराः साहसकारिणः ॥ ४.२४.३७ ॥
Soy la esposa de los Gandharvas, la amada reina principal de los cinco. Ellos, invencibles, valientes y audaces, te matarían.
4.24.38
एवमुक्तस्तु दुष्टात्मा कीचकः प्रत्युवाच ह ।
नाहं बिभेमि भैरन्ध्रि गन्धर्वाणां शुचिस्मिते ॥ ४.२४.३८ ॥
Así interpelado, el malvado Kīcaka respondió: No temo a los Gandharvas, oh Bhairandhrī, oh de sonrisa pura.
4.24.39
शतं सहस्रमपि वा गन्धर्वाणामहं रणे ।
समागतं हनिष्यामि त्वं भीरु कुरु मे क्षणम् ॥ ४.२४.३९ ॥
Aun si cien o mil Gandharvas se reunieran en batalla, los mataré. Oh tímida, concédeme un momento.
4.24.40
इत्युक्ता चाब्रवं सूतं कामातुरमहं पुनः ।
न त्वं प्रतिबलस्तेषां गन्धर्वाणां यशस्विनाम् ॥ ४.२४.४० ॥
Habiendo dicho esto, volví a hablar al auriga arrebatado por el deseo: No eres rival de aquellos gloriosos Gandharvas.
4.24.41
धर्मे स्थिताऽस्मि सततं कुलशीलसमन्विता ।
नेच्छामि किंचिद्वध्यं त्वां तस्माज्जीवसि कीचक ॥ ४.२४.४१ ॥
Siempre estoy firme en el dharma, dotada de linaje y conducta nobles. No deseo ningún daño para ti; por eso, Kīcaka, sigues vivo.
4.24.42
एवमुक्तस्तु दुष्टात्मा प्रहस्य स्वनवत्ततः ।
न तिष्ठिति स सन्मार्गे न च धर्मं बुभूषति ॥ ४.२४.४२ ॥
Así interpelado, el de mente perversa Kīcaka se rió y rugió en voz alta. No se mantiene en el buen camino, ni desea observar el dharma.
4.24.43
पापात्मा पापकारी च कामराजवशानुगः ।
अविनीतश्च दुष्टात्मा प्रत्याख्यातः पुनः पुनः ॥ ४.२४.४३ ॥
El de mente pecaminosa, que hace el mal, que sigue la voluntad del rey del deseo, el descortés y de mente perversa Kīcaka ha sido rechazado una y otra vez.
4.24.44
दर्शनेदर्शने हन्याद्यदि जह्यां च जीवितम् ।
धर्मे प्रयतमानानां महान्धर्मो नशिष्यति ॥ ४.२४.४४ ॥
Si me mata, visto o no visto, yo también abandonaré la vida; el gran dharma de quienes se esfuerzan por el dharma no perecerá.
4.24.45
समयं रक्षमाणानां दारा वो न भवन्ति च ।
भार्याजां रक्ष्यमाणायां प्रजा भवति रक्षिता।
प्रजायां रक्ष्यमाणायामात्मा भवति रक्षितः ॥ ४.२४.४५ ॥
Para quienes guardan su voto, sus esposas no se pierden. Cuando la esposa está protegida, la descendencia está protegida; cuando la descendencia está protegida, el yo está protegido.
4.24.46
वंदतां वर्णधर्मांश्च ब्राह्मणानां च मे श्रुतम् ।
क्षत्रियस्य सदा धर्मो नान्यो दस्युनिबर्हणात् ॥ ४.२४.४६ ॥
He oído de los brahmanes que exponen los deberes de las castas: el dharma del kṣatriya es siempre no otra cosa que abatir a los bandidos.
4.24.47
पश्यतो धर्मराजस्य कीचको माऽन्वधावत ।
तवेव च समक्षं वै भीमसेन महाबल ॥ ४.२४.४७ ॥
Que Kīcaka no me persiga mientras el rey del dharma mira; oh Bhīmasena de gran fuerza, esto ocurre justo ante tus propios ojos.
4.24.48
त्वया चाहं परित्राता भीम तस्माञ्जटासुरात् ॥ ४.२४.४८ ॥
Bhīma, fuiste tú quien me salvó de aquel demonio Jaṭāsura.
4.24.49
जयद्रथं तथैव त्वमजैषीर्भ्रातृभिः सह ।
जहीममपि पापिष्ठं योयं मामवमन्यते ।
कीचको राजवाल्लभ्याच्छोककृन्मम भारत ॥ ४.२४.४९ ॥
Así venciste también a Jayadratha junto con tus hermanos. Mata también a este Kīcaka, el más pecaminoso, que me desprecia. Por el favor del rey, Kīcaka me causa dolor, oh Bhārata.
4.24.50
कीचकं कामसन्तप्तं भिन्धि कुम्भमिवाश्मनि ।
यो निमित्तमनर्थानां बहूनां मम भारत ॥ ४.२४.५० ॥
Destroza a Kīcaka, atormentado por el deseo, como se rompe una vasija contra una piedra. Él es la causa de muchas desgracias para mí, oh Bhārata.
4.24.51
तं चेञ्जीवन्तमादित्यः प्रातरभ्युदयिष्यति ।
विषमालोड्य पास्यामि मा कीचकवशंगमम् ॥ ४.२४.५१ ॥
Si el sol sale mañana por la mañana mientras él siga vivo, mezclaré veneno y lo beberé; no caeré en poder de Kīcaka.
4.24.52
श्रेयो हि मरणं मह्यं भीमसेन तवाग्रतः ।
इत्युक्त्वा प्रारुदत्कृष्णा भीमस्योरसि संश्रिता ॥ ४.२४.५२ ॥
Bhīmasena, para mí es mejor morir ante ti. Dicho esto, Kṛṣṇā se aferró al pecho de Bhīma y lloró en voz alta.
4.24.53
भीमश्च तां परिष्वज्य महत्सान्त्वं प्रयुज्य च ।
कीचकं मनसाऽगच्छत्सृक्किणी परिलेलिहन् ॥ ४.२४.५३ ॥
Bhīma la abrazó, le ofreció gran consuelo, y en su mente se dirigió hacia Kīcaka, relamiéndose los labios.
4.24.54
आश्वासयित्वा बहुशो भृशमार्तां सुमध्यमाम् ।
हेतुतत्वार्थसंयुक्तैर्वचोभिर्द्रुपदात्मजाम् ॥ ४.२४.५४ ॥
Habiéndola consolado muchas veces a la muy afligida de cintura esbelta, la hija de Drupada, con palabras llenas de razones, verdad y sentido.
4.24.55
प्रमृज्य वदनं तस्याः पाणिनाऽश्रुसमाकुलम् ।
उवाच चैनां दुःखार्तां भीमः क्रोधसमन्वितः ॥ ४.२४.५५ ॥
Enjugando con la mano su rostro cubierto de lágrimas, Bhīma, lleno de cólera, le habló a ella, afligida por el dolor, de este modo.