మహాభారతం · అధ్యాయం 4.24
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.24.1
आश्वासयंस्तां पाञ्चालीं भीमसेन उवाच ह ।
शृणु भद्रे वरारोहे क्रोधात्तत्र तु चिन्तितम् ॥ ४.२४.१ ॥
పాంచాలిని ఓదారుస్తూ భీమసేనుడు ఇలా అన్నాడు: వినుము, శుభురాలా, సుందర కటిప్రదేశముగలదానా, అక్కడ కోపంతో నేను ఆలోచించినది.
4.24.2
त्वं वै सभागतां दृष्ट्वा मात्स्यानां कदनं महत् ।
कर्तुकामेन भद्रं ते वृक्षश्चावेक्षितो मया ॥ ४.२४.२ ॥
సభకు వచ్చిన నిన్ను చూసి, మత్స్యుల మహా వినాశం చేయాలన్న కోరికతో, నీకు శుభం కలుగుగాక — నేను వృక్షాన్ని చూశాను.
4.24.3
तत्र मां धर्मराजस्तु कटाक्षेण न्यवारयत् ।
तज्ज्ञात्वाऽवाङ्भुखस्तूष्णीमास्थितोस्मि महानसं ॥ ४.२४.३ ॥
అక్కడ ధర్మరాజు కటాక్షంతో నన్ను ఆపాడు. అది తెలుసుకుని, ముఖం దించుకొని మౌనంగా వంటశాలలో నిలిచాను.
4.24.4
शृणुष्वान्यत्प्रतिज्ञातं यद्वदामीह भामिनि ।
धिगस्तु मे बाहुबलं गाण्डीवं फल्गुनस्य च।
यत्ते रक्तौ पुरा भूत्वा पाणी कृतकिणाविमौ ॥ ४.२४.४ ॥
భామినీ, ఇక్కడ నేను చెప్పే మరో ప్రతిజ్ఞను వినుము — నా బాహుబలానికి ధిక్కారం, ఫల్గునుని గాండీవానికీ ధిక్కారం; నీ ఈ రెండు చేతులు మునుపు ఎర్రబడి కందెలు పడినవే.
4.24.5
तदद्य मां तु तपति यत्कृतं न मया पुरा ।
सभायां स्म विराटस्य करोमि कदनं महत् ॥ ४.२४.५ ॥
అందుచేత నేడు నన్ను కాల్చేది: నేను మునుపు చేయనిది — విరాటుని సభలో మహా వినాశం చేస్తాను.
4.24.6
तत्र मे कारणं भाति कौन्तेयो यत्प्रतीक्षते ।
तदहं तस्य विज्ञाय स्थितो धर्मस्य शासने ॥ ४.२४.६ ॥
అక్కడ నా కారణం ఇదే అనిపిస్తుంది: కౌంతేయుడు ఎదురు చూస్తున్నాడు. అందువల్ల అతని భావాన్ని తెలుసుకుని, ధర్మ శాసనంలో నిలిచి ఉన్నాను.
4.24.7
यच्च राज्यात्प्रच्यवनं कुरूणामवधश्च यः ।
सुयोधनस्य कर्णस्य शकुनेः सौबलस्य च ॥ ४.२४.७ ॥
కురువుల రాజ్యచ్యుతి, సుయోధనుడు, కర్ణుడు, శకుని సౌబలుడు వల్ల జరిగిన వధ కూడా.
4.24.8
दुःशासनस्य पापस्य यन्मया न हृतं शिरः ।
तन्मां दहति कल्याणि हृदि शल्यमिवार्पितम् ॥ ४.२४.८ ॥
పాపి దుశ్శాసనుని తల నేను నరకకపోవడం, ఓ కళ్యాణీ, నా హృదయంలో గుచ్చిన ముల్లులా నన్ను దహిస్తోంది.
4.24.9
अपि चान्यद्वरारोहे स्मरिष्यसि वचो मम ।
पुण्ये तीरे सरस्वत्या यत्प्रतिष्ठाम संगताः ।
तत्राहमब्रवं कृष्णे सर्वक्लेशाननुस्मरन् ॥ ४.२४.९ ॥
ఓ వరారోహే, నా మరొక మాటను కూడా నీవు గుర్తుంచుకుంటావు—పవిత్ర సరస్వతీ తీరంలో మనమంతా కలిసి నివసించే ఆలోచన చేసినప్పుడు, అన్ని కష్టాలను స్మరిస్తూ అక్కడ నేను చెప్పాను.
4.24.10
न चाहमनुगच्छेयं धर्मराजं युधिष्ठिरम् ।
धनञ्जयं च पाञ्चालि माद्रिपुत्रौ च भ्रातरौ।
कृत्वैतां च मतिं कृष्णे युधिष्ठिरमगर्हयम् ॥ ४.२४.१० ॥
నేను ధర్మరాజు యుధిష్ఠిరుని, ధనంజయుని, ఓ పాంచాలీ, మాద్రి కుమారులను అనుసరించను; ఓ కృష్ణే, ఈ నిశ్చయంతో నేను యుధిష్ఠిరుని నిందించాను.
4.24.11
परुषं वचनं श्रुत्वा मम धर्मात्मजस्तदा ।
हीमान्वाक्यमहीनार्थं ब्रुवन्राजा युधिष्ठिरः ।
सर्वानन्वनयद्भ्रातॄन्मुनेर्धौम्यस्य पश्यतः ॥ ४.२४.११ ॥
నా కఠిన వచనాలు విని, అప్పుడు ధర్మాత్ముడైన యుధిష్ఠిరుడు, లజ్జాశీలుడైన రాజు, అర్థవంతమైన మాటలు పలుకుతూ, ముని ధౌమ్యుడు చూస్తుండగా సోదరులందరినీ వెనక్కి రప్పించాడు.
4.24.12
मा रोदी राज्ञि लोकानां सर्वागमगुणान्विता ।
रक्षितव्यं सहास्माभिः सत्यमप्रतिमं भुवि ॥ ४.२४.१२ ॥
రాణీ, అన్ని శాస్త్ర గుణాలతో కూడిన నీవు ఏడవకు. మనమందరం కలిసి భూమిపై సాటిలేని సత్యాన్ని రక్షించాలి.
4.24.13
अनुनीतेषु चास्मासु अनुनीता त्वमप्यसि ।
मा धर्मं जहि सुश्रोणि क्रोधं जहि महामते ॥ ४.२४.१३ ॥
మేము శాంతించాము కదా, నీవూ శాంతించావు. సుందరీ, ధర్మాన్ని విడువకు; మహామతీ, కోపాన్ని విడిచిపెట్టు.
4.24.14
इमं तु समुपालम्भं त्वत्तो राजा युधिष्ठिरः ।
शृणुयाद्यदि कल्याणि कृत्स्नं जह्यात्स जीवितं ॥ ४.२४.१४ ॥
కల్యాణీ, నీ నుండి రాజు యుధిష్ఠిరుడు ఈ నింద వింటే, అతడు తన జీవితాన్నే పూర్తిగా విడిచిపెడతాడు.
4.24.15
धनञ्जयो वा सुश्रोणि यमौ चापि सुमध्यमे ।
लोकान्तरगतेष्वेषु नाहं शक्ष्यामि जीवितुम् ॥ ४.२४.१५ ॥
సుందరీ, సుమధ్యమా, ధనంజయుడు లేదా ఇద్దరు యమళులు, వీరు పరలోకం వెళ్ళిపోతే నేను జీవించలేను.
4.24.16
धर्मं शृणुष्व पाञ्चालि यत्ते वक्ष्यामि मानिनि ॥ ४.२४.१६ ॥
పాంచాలీ, మానినీ, నీకు నేను చెప్పబోయే ధర్మాన్ని విను.
4.24.17
दुहिता जनकस्यासीद्वैदेही यदि ते श्रुता ।
पतिमन्वचरत्सीता महारण्यनिवासिनम् ॥ ४.२४.१७ ॥
జనకుని కూతురు వైదేహి సీత, నీవు విన్నావేమో, మహారణ్యంలో నివసించిన తన భర్తను అనుసరించింది.
4.24.18
वसन्ती च महारण्ये रामस्य महिषी प्रिया ।
रावणेन हृता सीता राक्षसीभिश्च तर्जिता।
सा क्लिश्यमाना सुश्रोणी राममेवान्वपद्यत ॥ ४.२४.१८ ॥
మహారణ్యంలో నివసిస్తున్న, రాముని ప్రియమైన పట్టమహిషి సీతను రావణుడు అపహరించాడు; రాక్షసస్త్రీలు ఆమెను బెదిరించారు. బాధపడుతున్న ఆ సుందరాంగి రామునికే అంకితమై ఉండిపోయింది.
4.24.19
लोपामुद्रा तथा भीरु भर्तारमृषिसत्तमम् ।
भगवन्तमगस्त्यं सा वनायैवान्वपद्यत ॥ ४.२४.१९ ॥
అలాగే భీరువైన లోపాముద్ర, ఋషులలో శ్రేష్ఠుడైన భగవాన్ అగస్త్యుని భర్తగా అనుసరించి వనానికి వెళ్ళింది.
4.24.20
सुकन्या नाम शर्यातेर्भार्गवच्यवनं वने ।
वल्मीकभूतं साध्वी तमन्वपद्यत भामिनी ॥ ४.२४.२० ॥
శర్యాతి కుమార్తె సుకన్య, వనంలో పుట్టలా మారిన భార్గవ చ్యవనుని అనుసరించింది; ఆ సాధ్వీ తేజోవతి ఆయననే అనుసరించింది.
4.24.21
नालायनी चेन्द्रसेना रूपेणाप्रतिमा भुवि ।
पतिमन्वचरद्वृद्धं पुरा वर्षसहस्रिणम् ॥ ४.२४.२१ ॥
నాలాయని, ఇంద్రసేన భూమిపై సాటిలేని అందగత్తెలు; పూర్వం వేయి సంవత్సరాల వృద్ధుడైన భర్తను సేవించారు.
4.24.22
नलं राजानमेवाथ दमयन्ती वनान्तरे ।
अन्वगच्छत्पुरा कृष्णे तथा भर्तॄंस्त्वमन्वगाः ॥ ४.२४.२२ ॥
పూర్వం దమయంతి వనం మధ్యలో రాజు నలుని మాత్రమే అనుసరించింది; ఓ కృష్ణా, అలాగే నీవు నీ భర్తలను అనుసరించావు.
4.24.23
यथैताः कीर्तिता नार्यो रूपवत्यः पतिव्रताः ।
तथा त्वमपि कल्याणि सर्वैः समुदिता गुणैः ॥ ४.२४.२३ ॥
ఈ రూపవతులు, పతివ్రతలు ఎలా కీర్తింపబడ్డారో, అలాగే ఓ కల్యాణీ, నీవు కూడా అన్ని గుణాలతో నిండి ఉన్నావు.
4.24.24
मा दीर्घं क्षम कालं त्वं त्रिंशद्रात्रमनिन्दिते ।
पूर्णे त्रयोदशे वर्षे राज्ञां राज्ञी भविष्यसि ॥ ४.२४.२४ ॥
ఓ నిర్దోషురాలా, దీర్ఘకాలం ఓర్పు వహించు. ముప్పై రాత్రులు, పదమూడవ సంవత్సరం పూర్తయ్యాక నీవు రాజుల రాణివి అవుతావు.
4.24.25
सत्येन ते शपे चाहं भविता नान्यथेति च ॥ ४.२४.२५ ॥
సత్యంపై నీకు ప్రమాణం చేస్తున్నాను; అది అలాగే జరుగుతుంది, ఇతరంగా కాదు.
4.24.26
सर्वासां परमस्त्रीणां प्रामाण्यं कर्तुमर्हसि ।
सर्वेषां च नरेन्द्राणां मूर्ध्नि स्थास्यसि भामिनि ॥ ४.२४.२६ ॥
ఉత్తమ స్త్రీలందరిపై నీవు అధికారం చలాయించదగినదానవు; ఓ తేజస్విని, సకల రాజుల తలపై నిలుస్తావు.
4.24.27
भर्तृभक्त्या च वृत्तेन भोगानाप्स्यसि दुर्लभान् ।
यातायां तु प्रतिज्ञायां महान्तं भोगमाप्नुयाः ॥ ४.२४.२७ ॥
భర్తపట్ల భక్తితో, సత్ప్రవర్తనతో నీవు అరుదైన సుఖాలను పొందుతావు; ప్రతిజ్ఞాకాలం గడిచాక గొప్ప సుఖాన్ని పొందుతావు.
4.24.28
गुरुभक्तिकृतं ज्ञात्वा राज्ञां मूर्ध्नि स्थिता भवेः ॥ ४.२४.२८ ॥
పెద్దల పట్ల భక్తితో చేసిన కార్యాన్ని తెలుసుకుని నీవు రాజుల తలపై నిలుస్తావు.
4.24.29
आर्तप्रलापा कौन्तेय न राजानमुपालभे ।
अपारयन्त्या दुःखानि कृतं बाष्पप्रमोचनम् ॥ ४.२४.२९ ॥
కౌంతేయా, దుఃఖంతో విలపిస్తున్నాను; రాజును నిందించను. దుఃఖాలను భరించలేక కన్నీరు కార్చాను.
4.24.30
इदं तु दुःखं कौन्तेय ममासद्यं निबोध तत् ॥ ४.२४.३० ॥
ఓ కుంతీపుత్రా, కానీ నాపై వచ్చిన ఈ దుఃఖాన్ని వినుము.
4.24.31
योऽयं राज्ञो विराटस्य सूतपुत्रस्तु कीचकः ।
स्यालो नाम प्रवादेन भोजस्त्रैगर्तदेशजः ॥ ४.२४.३१ ॥
రాజు విరాటుని సూతపుత్రుడైన కీచకుడు ఉన్నాడే, అతడు ప్రసిద్ధి ప్రకారం బావమరిది; భోజవంశీయుడు, త్రిగర్త దేశంలో జన్మించినవాడు.
4.24.32
त्यक्तधर्मो नृशंसश्च सर्वार्थेषु च वल्लभः ।
नित्यमेवाह दुष्टात्मा भार्या मे भव शोभने ।
अविनीतः सुदुष्टात्मा मामनाथेति चिन्तयन् ॥ ४.२४.३२ ॥
ధర్మాన్ని విడిచిన, క్రూరుడూ, అన్ని పనులలో ప్రియుడుగా ఉన్నవాడూ అయిన ఆ దుష్టాత్ముడు ఎల్లప్పుడూ, 'సుందరీ, నా భార్యవు కమ్ము' అని అంటాడు; వినయం లేని, మిక్కిలి దుష్టుడైన అతడు నాకు రక్షకుడు లేడని భావిస్తాడు.
4.24.33
किमुक्तेन व्यतीतेन भीमसेन महाबल ।
प्रत्युपस्थितकालस्य कार्यस्यानन्तरो भव ॥ ४.२४.३३ ॥
గతించినది చెప్పడం వలన ఏమి ప్రయోజనం? ఓ భీమసేనా, మహాబలుడా, ఇప్పుడు వచ్చిన సమయానికి తగిన కార్యంలో వెంటనే నిమగ్నుడవు కమ్ము.
4.24.34
ममेह भीम कैकेयी रूपाद्धि भयशङ्किता ।
नित्यमुद्विजते राजा कथं नेयादिमामिति ॥ ४.२४.३४ ॥
ఓ భీమా, ఇక్కడ నా రూపం వల్ల కైకేయి భయంతో శంకిస్తూ ఉంది; రాజు ఎల్లప్పుడూ కలత చెందుతాడు, 'ఈమెను అతనికి ఎలా తీసుకెళ్లకుండా ఉండాలి' అని.
4.24.35
तस्या विदित्वा तं भावं स्वयं चानृतदर्शनः ।
कीचकोपि च दुष्टात्मा पुनः प्रार्थयते च मां ॥ ४.२४.३५ ॥
ఆమె ఆ భావాన్ని తెలుసుకొని, స్వయంగా మోసపూరిత రూపం కలిగిన దుష్టాత్ముడైన కీచకుడు మళ్లీ నన్ను ప్రార్థిస్తున్నాడు.
4.24.36
तमहं कुपिता भीम पुनः कोपं नियम्य च ।
अब्रवं कामसंमूढमात्मानं रक्ष कीचक ॥ ४.२४.३६ ॥
నేను కోపించి, మళ్ళీ కోపాన్ని అణచుకొని, కామమోహితుడైన అతనితో అన్నాను: కీచకా, నిన్ను నీవు రక్షించుకో.
4.24.37
गन्धर्वाणामहं भार्या पञ्चानां महिषी प्रिया ।
ते त्वां निहन्युर्दुर्धर्षाः शूराः साहसकारिणः ॥ ४.२४.३७ ॥
నేను గంధర్వుల భార్యను, ఐదుగురికీ ప్రియమైన పట్టమహిషిని. వారు అజేయులు, శూరులు, సాహసికులు; వారు నిన్ను చంపుతారు.
4.24.38
एवमुक्तस्तु दुष्टात्मा कीचकः प्रत्युवाच ह ।
नाहं बिभेमि भैरन्ध्रि गन्धर्वाणां शुचिस्मिते ॥ ४.२४.३८ ॥
అలా చెప్పగా, దుష్టాత్ముడైన కీచకుడు ఇలా బదులిచ్చాడు: భైరంధ్రీ, శుచిస్మితా, నేను గంధర్వులకు భయపడను.
4.24.39
शतं सहस्रमपि वा गन्धर्वाणामहं रणे ।
समागतं हनिष्यामि त्वं भीरु कुरु मे क्षणम् ॥ ४.२४.३९ ॥
గంధర్వులు వందమందో వేయిమందో యుద్ధంలో కలిసినా నేను వారిని చంపుతాను. భీరూ, నాకు ఒక్క క్షణం ఇవ్వు.
4.24.40
इत्युक्ता चाब्रवं सूतं कामातुरमहं पुनः ।
न त्वं प्रतिबलस्तेषां गन्धर्वाणां यशस्विनाम् ॥ ४.२४.४० ॥
అలా చెప్పి, కామార్తుడైన సూతునితో మళ్ళీ అన్నాను: ఆ యశస్వులైన గంధర్వులకు నీవు సమానుడవు కావు.
4.24.41
धर्मे स्थिताऽस्मि सततं कुलशीलसमन्विता ।
नेच्छामि किंचिद्वध्यं त्वां तस्माज्जीवसि कीचक ॥ ४.२४.४१ ॥
నేను ఎల్లప్పుడూ ధర్మంలో స్థిరంగా ఉన్నాను, కులశీలాలతో కూడినదాన్ని. నీకు ఏ హానీ కోరను; అందుకే కీచకా, నీవు బ్రతికి ఉన్నావు.
4.24.42
एवमुक्तस्तु दुष्टात्मा प्रहस्य स्वनवत्ततः ।
न तिष्ठिति स सन्मार्गे न च धर्मं बुभूषति ॥ ४.२४.४२ ॥
ఇలా చెప్పబడగా దుష్టాత్ముడైన కీచకుడు నవ్వి గట్టిగా అరిచాడు. అతడు సన్మార్గంలో నిలవడు, ధర్మాన్ని పాటించాలని కూడా కోరడు.
4.24.43
पापात्मा पापकारी च कामराजवशानुगः ।
अविनीतश्च दुष्टात्मा प्रत्याख्यातः पुनः पुनः ॥ ४.२४.४३ ॥
పాపాత్ముడు, పాపం చేసేవాడు, కామరాజు వశంలో నడిచేవాడు, అవినీతుడు, దుష్టాత్ముడైన కీచకుడు మళ్ళీ మళ్ళీ తిరస్కరించబడ్డాడు.
4.24.44
दर्शनेदर्शने हन्याद्यदि जह्यां च जीवितम् ।
धर्मे प्रयतमानानां महान्धर्मो नशिष्यति ॥ ४.२४.४४ ॥
అతడు నన్ను చూస్తూ లేదా చూడకుండా చంపితే, నేను కూడా ప్రాణం విడిచిపెడతాను; ధర్మం కోసం ప్రయత్నించేవారి మహాధర్మం నశించదు.
4.24.45
समयं रक्षमाणानां दारा वो न भवन्ति च ।
भार्याजां रक्ष्यमाणायां प्रजा भवति रक्षिता।
प्रजायां रक्ष्यमाणायामात्मा भवति रक्षितः ॥ ४.२४.४५ ॥
తమ సమయాన్ని (నియమాన్ని) రక్షించేవారికి భార్యలు దూరం కారు. భార్య రక్షించబడితే సంతానం రక్షించబడుతుంది; సంతానం రక్షించబడితే ఆత్మ రక్షించబడుతుంది.
4.24.46
वंदतां वर्णधर्मांश्च ब्राह्मणानां च मे श्रुतम् ।
क्षत्रियस्य सदा धर्मो नान्यो दस्युनिबर्हणात् ॥ ४.२४.४६ ॥
వర్ణధర్మాలను వివరించే బ్రాహ్మణుల నుండి నేను విన్నాను: క్షత్రియునికి ఎల్లప్పుడూ ధర్మం దస్యులను సంహరించడమే; అది తప్ప మరొకటి కాదు.
4.24.47
पश्यतो धर्मराजस्य कीचको माऽन्वधावत ।
तवेव च समक्षं वै भीमसेन महाबल ॥ ४.२४.४७ ॥
ధర్మరాజు చూస్తుండగా కీచకుడు నన్ను వెంటాడకూడదు; మహాబలుడవైన భీమసేనా, ఇది నీ ఎదుటే జరుగుతోంది.
4.24.48
त्वया चाहं परित्राता भीम तस्माञ्जटासुरात् ॥ ४.२४.४८ ॥
భీమా, ఆ జటాసురుడి నుండి నన్ను నీవే రక్షించావు.
4.24.49
जयद्रथं तथैव त्वमजैषीर्भ्रातृभिः सह ।
जहीममपि पापिष्ठं योयं मामवमन्यते ।
कीचको राजवाल्लभ्याच्छोककृन्मम भारत ॥ ४.२४.४९ ॥
నీవు సోదరులతో కలిసి జయద్రథుడిని కూడా అలాగే జయించావు. నన్ను అవమానించే ఆ పాపిష్టి కీచకుడిని కూడా చంపు. రాజు అనుగ్రహంతో కీచకుడు నాకు శోకం కలిగిస్తున్నాడు, భారతా.
4.24.50
कीचकं कामसन्तप्तं भिन्धि कुम्भमिवाश्मनि ।
यो निमित्तमनर्थानां बहूनां मम भारत ॥ ४.२४.५० ॥
కామంతో తపిస్తున్న కీచకుడిని రాతిపై కుండను పగలగొట్టినట్టు పగులగొట్టు. అతడు నాకు కలిగిన అనేక అనర్థాలకు కారణం, భారతా.
4.24.51
तं चेञ्जीवन्तमादित्यः प्रातरभ्युदयिष्यति ।
विषमालोड्य पास्यामि मा कीचकवशंगमम् ॥ ४.२४.५१ ॥
అతడు బ్రతికి ఉండగానే రేపు ఉదయం సూర్యుడు ఉదయిస్తే, విషం కలిపి తాగుతాను; కీచకుడి వశంలోకి పోనే పోను.
4.24.52
श्रेयो हि मरणं मह्यं भीमसेन तवाग्रतः ।
इत्युक्त्वा प्रारुदत्कृष्णा भीमस्योरसि संश्रिता ॥ ४.२४.५२ ॥
భీమసేనా, నీ ఎదుటే నా మరణమే నాకు శ్రేయస్కరం. ఇలా అని కృష్ణ భీముడి రొమ్ముకు అతుక్కుని ఏడ్చింది.
4.24.53
भीमश्च तां परिष्वज्य महत्सान्त्वं प्रयुज्य च ।
कीचकं मनसाऽगच्छत्सृक्किणी परिलेलिहन् ॥ ४.२४.५३ ॥
భీముడు ఆమెను కౌగిలించుకుని గొప్ప ఓదార్పు ఇచ్చి, పెదవులు నాకుతూ మనసులో కీచకుని వద్దకు వెళ్ళాడు.
4.24.54
आश्वासयित्वा बहुशो भृशमार्तां सुमध्यमाम् ।
हेतुतत्वार्थसंयुक्तैर्वचोभिर्द्रुपदात्मजाम् ॥ ४.२४.५४ ॥
అత్యంత దుఃఖితురాలైన సుందర నడుము గల ద్రుపదుని కుమార్తెను, హేతువు, సత్యం, అర్థంతో కూడిన మాటలతో పలుమార్లు ఓదార్చి.
4.24.55
प्रमृज्य वदनं तस्याः पाणिनाऽश्रुसमाकुलम् ।
उवाच चैनां दुःखार्तां भीमः क्रोधसमन्वितः ॥ ४.२४.५५ ॥
కన్నీటితో నిండిన ఆమె ముఖాన్ని చేతితో తుడిచి, కోపంతో నిండిన భీముడు దుఃఖార్తురాలైన ఆమెతో ఇలా అన్నాడు.