ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 4.24
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.24.1
आश्वासयंस्तां पाञ्चालीं भीमसेन उवाच ह ।
शृणु भद्रे वरारोहे क्रोधात्तत्र तु चिन्तितम् ॥ ४.२४.१ ॥
ପାଞ୍ଚାଳୀଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଇ ଭୀମସେନ କହିଲେ: ଶୁଣ, ହେ କଲ୍ୟାଣୀ, ସୁନ୍ଦର କଟିବିଶିଷ୍ଟା, କ୍ରୋଧବଶରେ ସେଠାରେ ମୁଁ ଯାହା ଚିନ୍ତା କରିଛି।
4.24.2
त्वं वै सभागतां दृष्ट्वा मात्स्यानां कदनं महत् ।
कर्तुकामेन भद्रं ते वृक्षश्चावेक्षितो मया ॥ ४.२४.२ ॥
ସଭାକୁ ଆସିଥିବା ତୁମକୁ ଦେଖି, ମତ୍ସ୍ୟମାନଙ୍କର ମହା ସଂହାର କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି, ତୁମର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ — ମୁଁ ବୃକ୍ଷ ପ୍ରତି ଚାହିଁଲି।
4.24.3
तत्र मां धर्मराजस्तु कटाक्षेण न्यवारयत् ।
तज्ज्ञात्वाऽवाङ्भुखस्तूष्णीमास्थितोस्मि महानसं ॥ ४.२४.३ ॥
ସେଠାରେ ଧର୍ମରାଜ କଟାକ୍ଷରେ ମୋତେ ନିବାରଣ କଲେ। ତାହା ବୁଝି, ମୁଖ ତଳକୁ କରି ନୀରବରେ ରୋଷେଇଘରେ ଠିଆ ହେଲି।
4.24.4
शृणुष्वान्यत्प्रतिज्ञातं यद्वदामीह भामिनि ।
धिगस्तु मे बाहुबलं गाण्डीवं फल्गुनस्य च।
यत्ते रक्तौ पुरा भूत्वा पाणी कृतकिणाविमौ ॥ ४.२४.४ ॥
ହେ ଭାମିନୀ, ଏଠାରେ ମୁଁ କହୁଥିବା ଅନ୍ୟ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଶୁଣ — ମୋ ବାହୁବଳକୁ ଧିକ୍, ଫାଲ୍ଗୁନଙ୍କ ଗାଣ୍ଡୀବକୁ ମଧ୍ୟ ଧିକ୍; ତୁମର ଏହି ଦୁଇ ହାତ ପୂର୍ବରେ ଲାଲ ହୋଇ କଠିନ ହୋଇଛି।
4.24.5
तदद्य मां तु तपति यत्कृतं न मया पुरा ।
सभायां स्म विराटस्य करोमि कदनं महत् ॥ ४.२४.५ ॥
ତେଣୁ ଆଜି ମୋତେ ଦହନ କରୁଛି ଯାହା ମୁଁ ପୂର୍ବରେ କରି ନ ଥିଲି — ବିରାଟଙ୍କ ସଭାରେ ମୁଁ ମହା ସଂହାର କରିବି।
4.24.6
तत्र मे कारणं भाति कौन्तेयो यत्प्रतीक्षते ।
तदहं तस्य विज्ञाय स्थितो धर्मस्य शासने ॥ ४.२४.६ ॥
ସେଠାରେ ମୋର କାରଣ ଏହା ପ୍ରତୀତ ହେଉଛି: କୌନ୍ତେୟ ଅପେକ୍ଷା କରୁଛନ୍ତି। ତେଣୁ ତାଙ୍କର ଅଭିପ୍ରାୟ ଜାଣି ମୁଁ ଧର୍ମର ଶାସନରେ ସ୍ଥିତ ଅଛି।
4.24.7
यच्च राज्यात्प्रच्यवनं कुरूणामवधश्च यः ।
सुयोधनस्य कर्णस्य शकुनेः सौबलस्य च ॥ ४.२४.७ ॥
କୁରୁମାନଙ୍କର ରାଜ୍ୟଚ୍ୟୁତି ଏବଂ ସୁଯୋଧନ, କର୍ଣ୍ଣ, ଶକୁନି ସୌବଳଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହୋଇଥିବା ବଧ।
4.24.8
दुःशासनस्य पापस्य यन्मया न हृतं शिरः ।
तन्मां दहति कल्याणि हृदि शल्यमिवार्पितम् ॥ ४.२४.८ ॥
ପାପୀ ଦୁଃଶାସନର ମୁଣ୍ଡ ମୁଁ କାଟି ନ ପାରିବା, ହେ କଲ୍ୟାଣି, ତାହା ହୃଦୟରେ ବିନ୍ଧା କାଣ୍ଟା ପରି ମୋତେ ଜାଳୁଛି।
4.24.9
अपि चान्यद्वरारोहे स्मरिष्यसि वचो मम ।
पुण्ये तीरे सरस्वत्या यत्प्रतिष्ठाम संगताः ।
तत्राहमब्रवं कृष्णे सर्वक्लेशाननुस्मरन् ॥ ४.२४.९ ॥
ଆଉ ହେ ବରାରୋହେ, ମୋର ଆଉ ଏକ ବଚନ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ସ୍ମରଣ କରିବ—ପୁଣ୍ୟ ସରସ୍ୱତୀ ତୀରରେ ଆମେ ସମବେତ ହୋଇ ବାସସ୍ଥାନ ଚିନ୍ତା କରୁଥିବାବେଳେ, ସମସ୍ତ କ୍ଲେଶ ସ୍ମରଣ କରି ମୁଁ ସେଠାରେ କହିଥିଲି।
4.24.10
न चाहमनुगच्छेयं धर्मराजं युधिष्ठिरम् ।
धनञ्जयं च पाञ्चालि माद्रिपुत्रौ च भ्रातरौ।
कृत्वैतां च मतिं कृष्णे युधिष्ठिरमगर्हयम् ॥ ४.२४.१० ॥
ମୁଁ ଧର୍ମରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଧନଞ୍ଜୟ, ହେ ପାଞ୍ଚାଳି, ଏବଂ ମାଦ୍ରୀର ଦୁଇ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରିବି ନାହିଁ; ହେ କୃଷ୍ଣେ, ଏହି ସଂକଳ୍ପ କରି ମୁଁ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କଲି।
4.24.11
परुषं वचनं श्रुत्वा मम धर्मात्मजस्तदा ।
हीमान्वाक्यमहीनार्थं ब्रुवन्राजा युधिष्ठिरः ।
सर्वानन्वनयद्भ्रातॄन्मुनेर्धौम्यस्य पश्यतः ॥ ४.२४.११ ॥
ମୋର କଠୋର ବଚନ ଶୁଣି ସେତେବେଳେ ଧର୍ମାତ୍ମା, ଲଜ୍ଜାଶୀଳ ରାଜା ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଅର୍ଥପୂର୍ଣ୍ଣ ବାକ୍ୟ କହି, ମୁନି ଧୌମ୍ୟଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ସମସ୍ତ ଭାଇଙ୍କୁ ଫେରାଇ ଆଣିଲେ।
4.24.12
मा रोदी राज्ञि लोकानां सर्वागमगुणान्विता ।
रक्षितव्यं सहास्माभिः सत्यमप्रतिमं भुवि ॥ ४.२४.१२ ॥
ହେ ରାଣୀ, ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରଗୁଣ ସମ୍ପନ୍ନା ତୁମେ କାନ୍ଦ ନାହିଁ। ପୃଥିବୀରେ ଅତୁଳନୀୟ ସତ୍ୟକୁ ଆମେ ସମସ୍ତେ ମିଳିମିଶି ରକ୍ଷା କରିବା।
4.24.13
अनुनीतेषु चास्मासु अनुनीता त्वमप्यसि ।
मा धर्मं जहि सुश्रोणि क्रोधं जहि महामते ॥ ४.२४.१३ ॥
ଆମେ ଶାନ୍ତ ହେଲା ପରେ ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଶାନ୍ତ ହୋଇଛ। ହେ ସୁନ୍ଦରକଟି, ଧର୍ମ ତ୍ୟାଗ କର ନାହିଁ; ହେ ମହାମତି, କ୍ରୋଧ ତ୍ୟାଗ କର।
4.24.14
इमं तु समुपालम्भं त्वत्तो राजा युधिष्ठिरः ।
शृणुयाद्यदि कल्याणि कृत्स्नं जह्यात्स जीवितं ॥ ४.२४.१४ ॥
ହେ କଲ୍ୟାଣୀ, ଯଦି ରାଜା ଯୁଧିଷ୍ଠିର ତୁମ ପାଖରୁ ଏହି ଅଭିଯୋଗ ଶୁଣନ୍ତି, ସେ ନିଜର ସମସ୍ତ ଜୀବନ ତ୍ୟାଗ କରିବେ।
4.24.15
धनञ्जयो वा सुश्रोणि यमौ चापि सुमध्यमे ।
लोकान्तरगतेष्वेषु नाहं शक्ष्यामि जीवितुम् ॥ ४.२४.१५ ॥
ହେ ସୁନ୍ଦରକଟି, ହେ ସୁମଧ୍ୟମା, ଧନଞ୍ଜୟ କିମ୍ବା ଯମଜ ଦୁଇ ଭାଇ ପରଲୋକ ଗଲେ ମୁଁ ଜୀବିତ ରହି ପାରିବି ନାହିଁ।
4.24.16
धर्मं शृणुष्व पाञ्चालि यत्ते वक्ष्यामि मानिनि ॥ ४.२४.१६ ॥
ହେ ପାଞ୍ଚାଳୀ, ହେ ମାନିନୀ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଯାହା ଧର୍ମ କହିବି ତାହା ଶୁଣ।
4.24.17
दुहिता जनकस्यासीद्वैदेही यदि ते श्रुता ।
पतिमन्वचरत्सीता महारण्यनिवासिनम् ॥ ४.२४.१७ ॥
ଜନକଙ୍କ କନ୍ୟା ବୈଦେହୀ ସୀତା, ଯଦି ତୁମେ ଶୁଣିଥାଅ, ମହାବନରେ ରହୁଥିବା ନିଜ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଅନୁଗମନ କରିଥିଲେ।
4.24.18
वसन्ती च महारण्ये रामस्य महिषी प्रिया ।
रावणेन हृता सीता राक्षसीभिश्च तर्जिता।
सा क्लिश्यमाना सुश्रोणी राममेवान्वपद्यत ॥ ४.२४.१८ ॥
ମହାବନରେ ବାସ କରୁଥିବା, ରାମଙ୍କ ପ୍ରିୟ ପଟ୍ଟମହିଷୀ ସୀତାଙ୍କୁ ରାବଣ ହରଣ କଲା; ରାକ୍ଷସୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ଭୟ ଦେଖାଇଲେ। ଦୁଃଖିତା ସେହି ସୁଶ୍ରୋଣୀ କେବଳ ରାମଙ୍କୁ ହିଁ ଆଶ୍ରୟ କଲେ।
4.24.19
लोपामुद्रा तथा भीरु भर्तारमृषिसत्तमम् ।
भगवन्तमगस्त्यं सा वनायैवान्वपद्यत ॥ ४.२४.१९ ॥
ସେହିପରି ଭୀରୁ ଲୋପାମୁଦ୍ରା ଋଷିଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭଗବାନ ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କୁ ପତି ରୂପେ ଅନୁସରଣ କରି ବନକୁ ଗଲେ।
4.24.20
सुकन्या नाम शर्यातेर्भार्गवच्यवनं वने ।
वल्मीकभूतं साध्वी तमन्वपद्यत भामिनी ॥ ४.२४.२० ॥
ଶର୍ଯାତିଙ୍କ କନ୍ୟା ସୁକନ୍ୟା ନାମକ ସେହି ସାଧ୍ବୀ ତେଜସ୍ବିନୀ ବନରେ ବଲ୍ମୀକ ହୋଇଯାଇଥିବା ଭାର୍ଗବ ଚ୍ୟବନଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କଲେ।
4.24.21
नालायनी चेन्द्रसेना रूपेणाप्रतिमा भुवि ।
पतिमन्वचरद्वृद्धं पुरा वर्षसहस्रिणम् ॥ ४.२४.२१ ॥
ନାଲାୟନୀ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରସେନା ପୃଥିବୀରେ ରୂପରେ ଅତୁଳନୀୟା ଥିଲେ; ପୂର୍ବେ ସେମାନେ ହଜାର ବର୍ଷ ବୟସର ବୃଦ୍ଧ ପତିଙ୍କୁ ସେବା କଲେ।
4.24.22
नलं राजानमेवाथ दमयन्ती वनान्तरे ।
अन्वगच्छत्पुरा कृष्णे तथा भर्तॄंस्त्वमन्वगाः ॥ ४.२४.२२ ॥
ପୂର୍ବେ ଦମୟନ୍ତୀ ବନ ମଧ୍ୟରେ ରାଜା ନଳଙ୍କୁ ହିଁ ଅନୁସରଣ କଲେ; ହେ କୃଷ୍ଣେ, ସେହିପରି ତୁମେ ମଧ୍ୟ ତୁମ ପତିମାନଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କଲ।
4.24.23
यथैताः कीर्तिता नार्यो रूपवत्यः पतिव्रताः ।
तथा त्वमपि कल्याणि सर्वैः समुदिता गुणैः ॥ ४.२४.२३ ॥
ଯେପରି ଏହି ରୂପବତୀ ପତିବ୍ରତା ନାରୀମାନେ କୀର୍ତ୍ତିତ ହେଲେ, ସେହିପରି ହେ କଲ୍ୟାଣୀ, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ସମ୍ପନ୍ନ।
4.24.24
मा दीर्घं क्षम कालं त्वं त्रिंशद्रात्रमनिन्दिते ।
पूर्णे त्रयोदशे वर्षे राज्ञां राज्ञी भविष्यसि ॥ ४.२४.२४ ॥
ହେ ନିର୍ଦୋଷା, ଦୀର୍ଘକାଳ ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଧର। ତିରିଶ ରାତ୍ରି ଓ ତେରତମ ବର୍ଷ ପୂରଣ ହେଲେ ତୁମେ ରାଜାମାନଙ୍କ ରାଣୀ ହେବ।
4.24.25
सत्येन ते शपे चाहं भविता नान्यथेति च ॥ ४.२४.२५ ॥
ସତ୍ୟରେ ମୁଁ ତୁମ ପାଇଁ ଶପଥ କରୁଛି; ଏହା ସେହିପରି ହେବ, ଅନ୍ୟଥା ନୁହେଁ।
4.24.26
सर्वासां परमस्त्रीणां प्रामाण्यं कर्तुमर्हसि ।
सर्वेषां च नरेन्द्राणां मूर्ध्नि स्थास्यसि भामिनि ॥ ४.२४.२६ ॥
ସମସ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନାରୀଙ୍କ ଉପରେ ତୁମେ ଅଧିକାର ଚଳାଇବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ; ହେ ଭାମିନୀ, ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କ ମସ୍ତକରେ ତୁମେ ରହିବ।
4.24.27
भर्तृभक्त्या च वृत्तेन भोगानाप्स्यसि दुर्लभान् ।
यातायां तु प्रतिज्ञायां महान्तं भोगमाप्नुयाः ॥ ४.२४.२७ ॥
ପତି-ଭକ୍ତି ଓ ସଦାଚାରରେ ତୁମେ ଦୁର୍ଲଭ ସୁଖ ପାଇବ; ପ୍ରତିଜ୍ଞାର ସମୟ ଅତିକ୍ରାନ୍ତ ହେଲେ ମହାନ ସୁଖ ପାଇବ।
4.24.28
गुरुभक्तिकृतं ज्ञात्वा राज्ञां मूर्ध्नि स्थिता भवेः ॥ ४.२४.२८ ॥
ଗୁରୁଜନଙ୍କ ପ୍ରତି ଭକ୍ତିରେ କୃତ କର୍ମ ଜାଣି ତୁମେ ରାଜାଙ୍କ ମସ୍ତକରେ ରହିବ।
4.24.29
आर्तप्रलापा कौन्तेय न राजानमुपालभे ।
अपारयन्त्या दुःखानि कृतं बाष्पप्रमोचनम् ॥ ४.२४.२९ ॥
ହେ କୌନ୍ତେୟ, ଦୁଃଖରେ ବିଳାପ କରୁଥିବା ମୁଁ ରାଜାଙ୍କୁ ଦୋଷ ଦେଉନାହିଁ। ଦୁଃଖ ସହିପାରି ନ ଥିବାରୁ ମୁଁ ଲୁହ ଝରାଇଲି।
4.24.30
इदं तु दुःखं कौन्तेय ममासद्यं निबोध तत् ॥ ४.२४.३० ॥
ହେ କୌନ୍ତେୟ, କିନ୍ତୁ ମୋ ଉପରେ ଆସିଥିବା ଏହି ଦୁଃଖ ଶୁଣ।
4.24.31
योऽयं राज्ञो विराटस्य सूतपुत्रस्तु कीचकः ।
स्यालो नाम प्रवादेन भोजस्त्रैगर्तदेशजः ॥ ४.२४.३१ ॥
ରାଜା ବିରାଟଙ୍କ ସୂତପୁତ୍ର କୀଚକ, ଯିଏ ପ୍ରସିଦ୍ଧି ଅନୁସାରେ ଶ୍ୟାଳ, ଭୋଜବଂଶୀୟ, ତ୍ରିଗର୍ତ ଦେଶରେ ଜାତ।
4.24.32
त्यक्तधर्मो नृशंसश्च सर्वार्थेषु च वल्लभः ।
नित्यमेवाह दुष्टात्मा भार्या मे भव शोभने ।
अविनीतः सुदुष्टात्मा मामनाथेति चिन्तयन् ॥ ४.२४.३२ ॥
ଧର୍ମତ୍ୟାଗୀ, ନୃଶଂସ ଓ ସର୍ବକାର୍ଯ୍ୟରେ ପ୍ରିୟ ସେହି ଦୁଷ୍ଟାତ୍ମା ସର୍ବଦା କହେ, 'ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ମୋର ଭାର୍ଯ୍ୟା ହୁଅ'; ଅବିନୀତ ଓ ଅତି ଦୁଷ୍ଟ ସେ ମୋତେ ଅନାଥା ଭାବି ଏହା ଚିନ୍ତା କରେ।
4.24.33
किमुक्तेन व्यतीतेन भीमसेन महाबल ।
प्रत्युपस्थितकालस्य कार्यस्यानन्तरो भव ॥ ४.२४.३३ ॥
ଅତୀତ କହିବାରେ କଣ ଲାଭ? ହେ ଭୀମସେନ, ମହାବଳ, ଉପସ୍ଥିତ ସମୟର କାର୍ଯ୍ୟରେ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ପ୍ରବୃତ୍ତ ହୁଅ।
4.24.34
ममेह भीम कैकेयी रूपाद्धि भयशङ्किता ।
नित्यमुद्विजते राजा कथं नेयादिमामिति ॥ ४.२४.३४ ॥
ହେ ଭୀମ, ଏଠାରେ ମୋ ରୂପ ଯୋଗୁଁ କୈକେୟୀ ଭୟରେ ଶଙ୍କିତ ଥାଆନ୍ତି; ରାଜା ସର୍ବଦା ଉଦ୍ବିଗ୍ନ, 'ଏହାକୁ ତାଙ୍କ ପାଖକୁ କିପରି ନଯିବ' ବୋଲି।
4.24.35
तस्या विदित्वा तं भावं स्वयं चानृतदर्शनः ।
कीचकोपि च दुष्टात्मा पुनः प्रार्थयते च मां ॥ ४.२४.३५ ॥
ତା'ର ସେହି ଭାବ ଜାଣି, ନିଜେ ବି ପ୍ରବଞ୍ଚକ ରୂପଧାରୀ ଦୁଷ୍ଟାତ୍ମା କୀଚକ ପୁନର୍ବାର ମୋତେ ପ୍ରାର୍ଥନା କରେ।
4.24.36
तमहं कुपिता भीम पुनः कोपं नियम्य च ।
अब्रवं कामसंमूढमात्मानं रक्ष कीचक ॥ ४.२४.३६ ॥
ମୁଁ କ୍ରୁଦ୍ଧ ହୋଇ, ପୁଣି କ୍ରୋଧ ସଂଯତ କରି, କାମମୋହିତ ତାକୁ କହିଲି: ହେ କୀଚକ, ନିଜକୁ ରକ୍ଷା କର।
4.24.37
गन्धर्वाणामहं भार्या पञ्चानां महिषी प्रिया ।
ते त्वां निहन्युर्दुर्धर्षाः शूराः साहसकारिणः ॥ ४.२४.३७ ॥
ମୁଁ ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା, ପାଞ୍ଚ ଜଣଙ୍କର ପ୍ରିୟ ପଟ୍ଟମହିଷୀ। ସେମାନେ ଅଜେୟ, ଶୂର, ସାହସୀ; ସେମାନେ ତୁମକୁ ମାରିଦେବେ।
4.24.38
एवमुक्तस्तु दुष्टात्मा कीचकः प्रत्युवाच ह ।
नाहं बिभेमि भैरन्ध्रि गन्धर्वाणां शुचिस्मिते ॥ ४.२४.३८ ॥
ଏପରି କୁହାଯିବାରୁ ଦୁଷ୍ଟାତ୍ମା କୀଚକ ଉତ୍ତର ଦେଲା: ହେ ଭୈରନ୍ଧ୍ରୀ, ହେ ଶୁଚିସ୍ମିତା, ମୁଁ ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କୁ ଡରେ ନାହିଁ।
4.24.39
शतं सहस्रमपि वा गन्धर्वाणामहं रणे ।
समागतं हनिष्यामि त्वं भीरु कुरु मे क्षणम् ॥ ४.२४.३९ ॥
ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କ ଶହେ କିମ୍ବା ହଜାର ଯଦି ଯୁଦ୍ଧରେ ଏକତ୍ର ହୁଅନ୍ତି, ମୁଁ ସେମାନଙ୍କୁ ମାରିଦେବି। ହେ ଭୀରୁ, ମୋତେ ଏକ କ୍ଷଣ ଦିଅ।
4.24.40
इत्युक्ता चाब्रवं सूतं कामातुरमहं पुनः ।
न त्वं प्रतिबलस्तेषां गन्धर्वाणां यशस्विनाम् ॥ ४.२४.४० ॥
ଏପରି କହି, କାମାତୁର ସୂତକୁ ମୁଁ ପୁଣି କହିଲି: ସେହି ଯଶସ୍ୱୀ ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କର ତୁମେ ସମକକ୍ଷ ନୁହଁ।
4.24.41
धर्मे स्थिताऽस्मि सततं कुलशीलसमन्विता ।
नेच्छामि किंचिद्वध्यं त्वां तस्माज्जीवसि कीचक ॥ ४.२४.४१ ॥
ମୁଁ ସର୍ବଦା ଧର୍ମରେ ସ୍ଥିତ, କୁଳ ଓ ଶୀଳରେ ଯୁକ୍ତ। ତୁମ ବଧ ମୁଁ କିଛି ଇଚ୍ଛା କରେ ନାହିଁ; ସେଥିପାଇଁ ହେ କୀଚକ, ତୁମେ ବଞ୍ଚିଛ।
4.24.42
एवमुक्तस्तु दुष्टात्मा प्रहस्य स्वनवत्ततः ।
न तिष्ठिति स सन्मार्गे न च धर्मं बुभूषति ॥ ४.२४.४२ ॥
ଏହିପରି କୁହାଯିବାରୁ ଦୁଷ୍ଟାତ୍ମା କୀଚକ ହସି ଜୋରରେ ଗର୍ଜନ କଲା। ସେ ସତ୍ପଥରେ ରହେ ନାହିଁ, ଧର୍ମ ପାଳନ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ ନାହିଁ।
4.24.43
पापात्मा पापकारी च कामराजवशानुगः ।
अविनीतश्च दुष्टात्मा प्रत्याख्यातः पुनः पुनः ॥ ४.२४.४३ ॥
ପାପାତ୍ମା, ପାପକାରୀ, କାମରାଜଙ୍କ ବଶରେ ଚଳୁଥିବା, ଅବିନୀତ ଓ ଦୁଷ୍ଟାତ୍ମା କୀଚକ ବାରମ୍ବାର ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାତ ହୋଇଛି।
4.24.44
दर्शनेदर्शने हन्याद्यदि जह्यां च जीवितम् ।
धर्मे प्रयतमानानां महान्धर्मो नशिष्यति ॥ ४.२४.४४ ॥
ସେ ମୋତେ ଦେଖି କିମ୍ବା ନ ଦେଖି ମାରିଦେଲେ, ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଜୀବନ ତ୍ୟାଗ କରିବି; ଧର୍ମ ପାଇଁ ଯତ୍ନ କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କର ମହାଧର୍ମ ନଷ୍ଟ ହେବ ନାହିଁ।
4.24.45
समयं रक्षमाणानां दारा वो न भवन्ति च ।
भार्याजां रक्ष्यमाणायां प्रजा भवति रक्षिता।
प्रजायां रक्ष्यमाणायामात्मा भवति रक्षितः ॥ ४.२४.४५ ॥
ଯେଉଁମାନେ ନିଜର ସମୟ (ନିୟମ) ରକ୍ଷା କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପତ୍ନୀ ହରାଇ ଯାଆନ୍ତି ନାହିଁ। ପତ୍ନୀ ରକ୍ଷିତ ହେଲେ ସନ୍ତାନ ରକ୍ଷିତ ହୁଏ; ସନ୍ତାନ ରକ୍ଷିତ ହେଲେ ଆତ୍ମା ରକ୍ଷିତ ହୁଏ।
4.24.46
वंदतां वर्णधर्मांश्च ब्राह्मणानां च मे श्रुतम् ।
क्षत्रियस्य सदा धर्मो नान्यो दस्युनिबर्हणात् ॥ ४.२४.४६ ॥
ବର୍ଣଧର୍ମ ବର୍ଣ୍ଣନା କରୁଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କଠାରୁ ମୁଁ ଶୁଣିଛି: କ୍ଷତ୍ରିୟର ଧର୍ମ ସର୍ବଦା ଦସ୍ୟୁମାନଙ୍କୁ ବଧ କରିବା; ଅନ୍ୟ କିଛି ନୁହେଁ।
4.24.47
पश्यतो धर्मराजस्य कीचको माऽन्वधावत ।
तवेव च समक्षं वै भीमसेन महाबल ॥ ४.२४.४७ ॥
ଧର୍ମରାଜଙ୍କ ଦେଖିବା ସମୟରେ କୀଚକ ମୋ ପଛରେ ନ ଧାଉ; ହେ ମହାବଳ ଭୀମସେନ, ଏହା ତୁମ ସାମନାରେ ହେଉଛି।
4.24.48
त्वया चाहं परित्राता भीम तस्माञ्जटासुरात् ॥ ४.२४.४८ ॥
ଭୀମ, ସେଇ ଜଟାସୁରଠାରୁ ତୁମେ ହିଁ ମୋତେ ରକ୍ଷା କରିଥିଲ।
4.24.49
जयद्रथं तथैव त्वमजैषीर्भ्रातृभिः सह ।
जहीममपि पापिष्ठं योयं मामवमन्यते ।
कीचको राजवाल्लभ्याच्छोककृन्मम भारत ॥ ४.२४.४९ ॥
ତୁମେ ଭାଇମାନଙ୍କ ସହ ଜୟଦ୍ରଥଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସେପରି ଜିତିଥିଲ। ମୋତେ ଅପମାନ କରୁଥିବା ସେଇ ପାପୀ କୀଚକକୁ ମଧ୍ୟ ବଧ କର। ରାଜାଙ୍କ ପ୍ରିୟପାତ୍ର ହେବା ହେତୁ କୀଚକ ମୋତେ ଶୋକ ଦେଉଛି, ହେ ଭାରତ।
4.24.50
कीचकं कामसन्तप्तं भिन्धि कुम्भमिवाश्मनि ।
यो निमित्तमनर्थानां बहूनां मम भारत ॥ ४.२४.५० ॥
କାମରେ ସନ୍ତପ୍ତ କୀଚକକୁ ପଥର ଉପରେ ମାଟିଆ ଭାଙ୍ଗିବା ପରି ଭାଙ୍ଗିଦିଅ। ସେ ମୋର ବହୁ ଅନର୍ଥର କାରଣ, ହେ ଭାରତ।
4.24.51
तं चेञ्जीवन्तमादित्यः प्रातरभ्युदयिष्यति ।
विषमालोड्य पास्यामि मा कीचकवशंगमम् ॥ ४.२४.५१ ॥
ସେ ଜୀବିତ ଥାଉ ଥାଉ କାଲି ସକାଳେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦିତ ହେଲେ, ମୁଁ ବିଷ ମିଶାଇ ପିଇଦେବି; କୀଚକର ବଶରେ ଯିବି ନାହିଁ।
4.24.52
श्रेयो हि मरणं मह्यं भीमसेन तवाग्रतः ।
इत्युक्त्वा प्रारुदत्कृष्णा भीमस्योरसि संश्रिता ॥ ४.२४.५२ ॥
ଭୀମସେନ, ତୁମ ସମ୍ମୁଖରେ ମୋର ମରଣ ହିଁ ମୋ ପାଇଁ ଶ୍ରେୟସ୍କର। ଏହା କହି କୃଷ୍ଣା ଭୀମଙ୍କ ଛାତିରେ ଲାଗି କାନ୍ଦିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
4.24.53
भीमश्च तां परिष्वज्य महत्सान्त्वं प्रयुज्य च ।
कीचकं मनसाऽगच्छत्सृक्किणी परिलेलिहन् ॥ ४.२४.५३ ॥
ଭୀମ ତାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ବହୁ ସାନ୍ତ୍ବନା ଦେଲେ ଏବଂ ଓଠ ଚାଟି ଚାଟି ମନରେ କୀଚକ ନିକଟକୁ ଗଲେ।
4.24.54
आश्वासयित्वा बहुशो भृशमार्तां सुमध्यमाम् ।
हेतुतत्वार्थसंयुक्तैर्वचोभिर्द्रुपदात्मजाम् ॥ ४.२४.५४ ॥
ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତା ସୁନ୍ଦର କଟିଦେଶ ଦ୍ରୁପଦ କନ୍ୟାଙ୍କୁ, କାରଣ, ସତ୍ୟ ଓ ଅର୍ଥପୂର୍ଣ୍ଣ ବାକ୍ୟରେ ବାରମ୍ବାର ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଇ।
4.24.55
प्रमृज्य वदनं तस्याः पाणिनाऽश्रुसमाकुलम् ।
उवाच चैनां दुःखार्तां भीमः क्रोधसमन्वितः ॥ ४.२४.५५ ॥
ଲୁହରେ ଭିଜିଥିବା ତାଙ୍କ ମୁଖ ହାତରେ ପୋଛି, କ୍ରୋଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୀମ ଦୁଃଖାର୍ତ୍ତା ତାଙ୍କୁ ଏହା କହିଲେ।