Vedyatra वेदयात्रा
શોધો

મહાભારત · અધ્યાય 4.31

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

શબ્દાર્થ સાથે વાંચો

4.31.1

अथाऽब्रवीत्सभामध्ये द्रोणः सूक्ष्मार्थदर्शिवान् ।
न तादृशा विनश्यन्ति नापि यान्ति पराभवम् ॥ ४.३१.१ ॥

ત્યારે સભાની મધ્યમાં સૂક્ષ્મ અર્થો જોનાર દ્રોણે કહ્યું: એવા લોકો નાશ પામતા નથી, પરાભવને પણ પામતા નથી.

4.31.2

शूराश्च कृतविद्याश्च बुद्धिमन्तो जितेन्द्रियाः ।
धर्मज्ञाः सत्यसन्धाश्च युधिष्ठिरमनुव्रताः ॥ ४.३१.२ ॥

શૂરવીરો, વિદ્યામાં નિપુણ, બુદ્ધિમાન, ઇન્દ્રિયજિત, ધર્મજ્ઞ, સત્યપ્રતિજ્ઞ અને યુધિષ્ઠિરને અનુસરનારા.

4.31.3

नीतिधर्मार्थतत्वज्ञं पितृवच्च समाहितम् ।
धर्मे स्थितं सत्यधृतिं ज्येष्ठं श्रेष्ठापचायिनम् ॥ ४.३१.३ ॥

નીતિ, ધર્મ અને અર્થના તત્ત્વને જાણનાર, પિતા સમાન સ્થિર ચિત્તવાળા, ધર્મમાં સ્થિત, સત્યમાં દૃઢ, જ્યેષ્ઠ અને શ્રેષ્ઠોનો આદર કરનાર.

4.31.4

अनुव्रता महात्मानो भ्रातरो भ्रातरं प्रियम् ।
अजातशत्रुं श्रीमन्तं सर्वभ्रातॄननुव्रतम् ॥ ४.३१.४ ॥

અનુસરનારા મહાત્મા ભાઈઓ પ્રિય ભાઈને, અજાતશત્રુ અને શ્રીમાનને, બધા ભાઈઓ અનુસરતા.

4.31.5

तेषां तथाविधेयानां निभृतानां महात्मनाम् ।
किमर्थं नीतिमान्प्राज्ञः श्रेयो नैषां करिष्यति ॥ ४.३१.५ ॥

એવા આજ્ઞાંકિત, સંયમી મહાત્માઓનું કલ્યાણ નીતિમાન અને પ્રાજ્ઞ પુરુષ શા માટે નહીં કરે?

4.31.6

तस्माद्यत्नात्परीक्षध्वं न तावत्समयो गतः ।
न ते विनाशमृच्छेयुरिति मे नैष्ठिकी मतिः ॥ ४.३१.६ ॥

તેથી પ્રયત્નપૂર્વક તપાસો; હજુ સમય વીત્યો નથી. તેઓ નાશ ન પામે, એ જ મારો દૃઢ મત છે.

4.31.7

चिन्त्यतां चैव यत्कार्यं तच्च क्षिप्रमकालिकम् ।
क्रियतां साधु संचिन्त्य वासश्चैषां प्रचिन्त्यतां ॥ ४.३१.७ ॥

જે કાર્ય કરવાનું છે તેનો વિચાર કરવો, અને તે તરત, વિલંબ વિના કરવું. સારી રીતે વિચારીને કરો; તેમના નિવાસનો પણ વિચાર કરવો.

4.31.8

यथा च पाण्डुपुत्राणां सर्वार्थेषु धृतात्मनाम् ।
प्रवृत्तिरुपलभ्येत तथा नीतिर्विधीयताम् ॥ ४.३१.८ ॥

પાંડુપુત્રોની, જેઓ સર્વ કાર્યોમાં દૃઢચિત્ત છે તેમની, ગતિવિધિ જાણી શકાય એવી નીતિ ઘડવી.

4.31.9

सर्वोपायैर्यतस्व त्वं यथा पश्यसि पाण्डवान् ।
दुर्ज्ञेयाः खलु शूरास्ते रक्ष्या नित्यं च दैवतैः ॥ ४.३१.९ ॥

સર્વ ઉપાયોથી પ્રયત્ન કર, જેથી તું પાંડવોને જોઈ શકે. તે વીરો ખરેખર ઓળખવા મુશ્કેલ છે; દેવતાઓ દ્વારા તેઓ સદા રક્ષાય છે.

4.31.10

शुद्धात्मा मानवान्पार्थः सत्यवान्नीतिमाञ्शुचिः ।
तेजोराशिभिरापूर्णो दहेदपि च चक्षुषा ॥ ४.३१.१० ॥

શુદ્ધાત્મા, સત્યવાન, નીતિમાન, પવિત્ર એવો તે પાર્થ તેજના ઢગલાઓથી ભરેલો છે; તે પોતાની દૃષ્ટિથી પણ બાળી શકે.

4.31.11

तस्माद्यत्नश्च क्रियतां भूयश्च मृगयामहे ।
ब्राह्मणैश्चारकैः सिद्धैस्तापसैर्निपुणैरपि ॥ ४.३१.११ ॥

તેથી પ્રયત્ન કરવો અને ફરી શોધ કરવી — બ્રાહ્મણો, ગુપ્તચરો, સિદ્ધો, તપસ્વીઓ અને નિપુણ લોકો દ્વારા પણ.

4.31.12

विविधैस्तत्परैः सम्यङ्विर्भीकैस्तज्ज्ञसंमतैः ।
अन्वेष्टव्या मनुष्येन्द्र पाण्डवाश्छन्नचारिणः ॥ ४.३१.१२ ॥

હે નરેન્દ્ર, વિવિધ પ્રકારના, તેમાં તત્પર, નિર્ભય અને જાણકારોએ માન્ય કરેલા લોકો દ્વારા છુપાઈને ફરતા પાંડવોની સારી રીતે શોધ કરવી.

4.31.13

ततः शान्तनवो धीमान्भारतानां पितामहः ।
श्रुतवान्देशकालज्ञो नीतिमांश्च महामतिः ॥ ४.३१.१३ ॥

ત્યારે ભરતવંશના પિતામહ, બુદ્ધિમાન શંતનુપુત્ર ભીષ્મ, જે શાસ્ત્રજ્ઞ, દેશકાળજ્ઞ, નીતિમાન અને મહામતિ હતા,

4.31.14

तस्मिन्नुपरते वाक्ये आचार्यस्य महात्मनः ।
अनन्तरमुवाचेदं वाक्यं हेत्वर्थसंमितम् ॥ ४.३१.१४ ॥

મહાત્મા આચાર્યનું એ વચન પૂરું થયા પછી, તેમણે હેતુ અને અર્થથી યુક્ત આ વચન કહ્યું.

4.31.15

युधिष्ठिरे समायुक्तां धर्मज्ञे धर्मसंहिताम् ।
पाण्डवे नित्यमव्यग्रां गिरं भीष्मः समाददे ॥ ४.३१.१५ ॥

ધર્મજ્ઞ પાંડવ યુધિષ્ઠિરને સંબોધેલી, ધર્મથી ભરેલી, સદા અવિચલ એવી વાણી ભીષ્મે આરંભી.

4.31.16

असत्सु दुर्लभां नित्यं सतां चाभिमतां सद ।
भीष्मस्त्वभ्यवदत्तत्र गिरं साधुभिरर्चिताम् ॥ ४.३१.१६ ॥

દુષ્ટોમાં સદા દુર્લભ, સજ્જનોને સદા પ્રિય, સાધુઓએ સન્માનેલી એ વાણી ભીષ્મે ત્યાં કહી.

4.31.17

यथा नो ब्राह्मणोऽवादीदाचार्यः सर्वधर्मवित् ।
श्रुतवृत्तोपसंपन्ना नाशं नायान्ति पाण्डवाः ॥ ४.३१.१७ ॥

સર્વધર્મજ્ઞ બ્રાહ્મણ આચાર્યે અમને જેમ કહ્યું હતું, તેમ શાસ્ત્રજ્ઞાન અને સદાચારથી યુક્ત પાંડવો નાશ પામશે નહીં.

4.31.18

सर्वलक्षणसंपन्नाः साधुवृत्तसमन्विताः ।
वृद्धानुशासने यत्ताः सत्यधर्मपरायणाः ॥ ४.३१.१८ ॥

સર્વ શુભ લક્ષણોથી સંપન્ન, સદાચારયુક્ત, વડીલોના અનુશાસનમાં તત્પર, સત્ય અને ધર્મપરાયણ.

4.31.19

समयं समयज्ञास्ते पालयन्तः शुभव्रताः ।
न विषीदन्ति ते पार्था उद्वहन्तः सतां धुरम् ॥ ४.३१.१९ ॥

સમયના નિયમો જાણનારા, શુભ વ્રતધારી તે પાંડવો તેનું પાલન કરતા વિષાદ પામતા નથી; તેઓ સજ્જનોનો ભાર ઉઠાવે છે.

4.31.20

तपसा चैव गुप्तास्ते स्ववीर्येण च पाण्डवाः ।
न नाशमभिगच्छेयुरिति मे नैष्ठिकी मतिः ॥ ४.३१.२० ॥

તપ અને પોતાના પરાક્રમથી સુરક્ષિત તે પાંડવો નાશ પામશે નહીં, એવો મારો દૃઢ અભિપ્રાય છે.

4.31.21

क्षत्रधर्मरता नित्यं केशवानुगताः सदा ।
प्रवीरपुरुषास्ते वै महात्मानो महाबलाः ॥ ४.३१.२१ ॥

ક્ષાત્રધર્મમાં સદા રત, કેશવને સદા અનુસરનારા, શ્રેષ્ઠ વીર પુરુષ એવા તે મહાત્માઓ મહાબળવાન છે.

4.31.22

तत्र बुद्धिं प्रवक्ष्यामि पाण्डवान्वेषणे शृणु ।
न तु नीतिः सुनीतस्य शक्यते वेदितुं परैः ॥ ४.३१.२२ ॥

તે વિષયમાં પાંડવોની શોધ વિશેની મારી બુદ્ધિ કહું છું; સાંભળો. સુનીતિથી ઘડાયેલી નીતિ બીજાઓ જાણી શકતા નથી.

4.31.23

यत्तु शक्यमिहास्माभिस्तान्वै संचिन्त्य पाण्डवान् ।
बुद्ध्या प्रणेतुं तत्तेऽहं प्रवक्ष्यामि निबोध तत् ॥ ४.३१.२३ ॥

અહીં આપણે પાંડવો વિશે સારી રીતે વિચારીને બુદ્ધિથી જે તેમને દોરી શકીએ, તે હું તને કહીશ; તે સમજ.

4.31.24

न त्वियं साधु वक्तव्या तस्य नीतिः कथंचन ।
वृद्धानुशासने तात तिष्ठतः सत्यशीलिनः ॥ ४.३१.२४ ॥

પરંતુ હે તાત, વૃદ્ધોના ઉપદેશમાં સ્થિર, સત્યશીલ એવા તેને આ નીતિ કોઈ પણ રીતે સારી રીતે કહેવી ન જોઈએ.

4.31.25

अयुक्तं तु मया वक्तुं तुल्या मे कुरुपाण्डवाः ।
निवासं पाण्डुपुत्राणां संचिन्त्य च वदाम्यहम्।
बहुना किं प्रलापेन यतो धर्मस्ततो जयः ॥ ४.३१.२५ ॥

કુરુ અને પાંડવો મારા માટે સમાન છે, તેથી મારું બોલવું અયોગ્ય છે. પાંડુપુત્રોના નિવાસનો વિચાર કરીને જ હું કહું છું. વધુ પ્રલાપથી શું? જ્યાં ધર્મ છે ત્યાં જય છે.

4.31.26

अवश्यं तु नियुक्तेन सभामध्ये विवक्षता ।
यथार्हमिह वक्तव्यं सर्वथा धर्मलिप्सया ॥ ४.३१.२६ ॥

સભાની મધ્યમાં બોલવા ઇચ્છતા નિયુક્ત માણસે અહીં અવશ્ય યોગ્ય રીતે, સર્વ પ્રકારે ધર્મની ઇચ્છાથી બોલવું જોઈએ.

4.31.27

यत्र नाहं तथा मन्ये यथाऽन्ये मेनिरे जनाः ।
निवासं पाण्डुपुत्राणां शृणुष्वं मनुजाधिप ॥ ४.३१.२७ ॥

અન્ય લોકો જેમ માને છે તેમ હું માનતો નથી ત્યાં; હે મનુજાધિપ, પાંડુપુત્રોનો નિવાસ સાંભળો.

4.31.28

भ्रातृभिः सहितो वीरैः कृष्णया च महायशाः ।
किमर्थं स महाराजो नात्मश्रेयो भविष्यति ॥ ४.३१.२८ ॥

વીર ભાઈઓ અને કૃષ્ણા સાથેના તે મહાયશસ્વી મહારાજા પોતાનું કલ્યાણ કેમ નહીં કરે?

4.31.29

पाण्डवो निकृतः पूर्वं यथावद्विदितं तव ।
क्लेशितश्च पुरे नित्यं राज्यकामैश्च सांप्रतम्।
छन्नश्चरति तस्मात्स प्रकृत्या नीतिमान्नृपः ॥ ४.३१.२९ ॥

પાંડવ પહેલાં અન્યાયથી છેતરાયો હતો, તે તમને બરાબર જાણીતું છે; રાજ્યની ઇચ્છાવાળાઓ દ્વારા નગરમાં સદા પીડાયો; હવે છુપાઈને ફરે છે. તેથી તે રાજા સ્વભાવે નીતિમાન છે.

4.31.30

वर्षमेकं सुसंच्छन्नमुष्य वासमनुत्तमम् ।
आयाति चोदये काले क्षिप्रं दक्ष्यसि पाण्डवं ॥ ४.३१.३० ॥

એક વર્ષ સારી રીતે છુપાઈને ઉત્તમ નિવાસમાં રહીને તે આવે છે; યોગ્ય સમયે તમે જલ્દી પાંડવને જોશો.

4.31.31

सोदरैः सहितं वीरं द्रौपद्या च परंतप ।
संविधत्स्व महाबाहो यथा नः स्यात्सुखोदयः ॥ ४.३१.३१ ॥

હે પરંતપ, હે મહાબાહો, ભાઈઓ અને દ્રૌપદી સાથેના તે વીર (યુધિષ્ઠિર)ને મળવાની વ્યવસ્થા કરો, જેથી આપણો સુખોદય થાય.

4.31.32

यस्मिन्स राजा वसति च्छन्नः सत्त्वभृतांवरः ।
भविष्यन्ति नरास्तत्र रागमोहविवर्जिताः ॥ ४.३१.३२ ॥

શૂરવીરોમાં શ્રેષ્ઠ તે રાજા જ્યાં છુપાઈને વસે છે, ત્યાંના લોકો રાગ અને મોહ વિનાના થશે.

4.31.33

नाधयो हि महाराज न व्याधिः क्षत्रियर्षभ ।
पुरे जनपदे वाऽपि यत्र राजा युधिष्ठिरः ॥ ४.३१.३३ ॥

હે મહારાજ, હે ક્ષત્રિયશ્રેષ્ઠ, જ્યાં રાજા યુધિષ્ઠિર હશે, તે નગર કે જનપદમાં માનસિક પીડા કે રોગ નહીં હોય.

4.31.34

दानशीलो वदान्यश्च निभृतो ह्रीनिषेवकः ।
प्रियवाक्सत्यवाक्शूरो धर्मशीलो जितेन्द्रियः।
हृष्टः पुष्टः शुचिर्दक्षो यत्र राजा युधिष्ठिरः ॥ ४.३१.३४ ॥

દાનશીલ, ઉદાર, સંયમી, લજ્જાશીલ, પ્રિયવાક્, સત્યવાક્, શૂરવીર, ધર્મશીલ, જિતેન્દ્રિય, પ્રસન્ન, પુષ્ટ, શુચિ અને દક્ષ એવો રાજા યુધિષ્ઠિર જ્યાં હશે.

4.31.35

नासूयको न चापीर्ष्युर्नाभिमानी न मत्सरी ।
भविष्यति जनस्तत्र स्वयं धर्ममनुव्रतः ॥ ४.३१.३५ ॥

ત્યાંના લોકો નિંદક, ઈર્ષ્યાળુ, અભિમાની કે મત્સરી નહીં હોય; તેઓ પોતે જ ધર્મનું અનુસરણ કરશે.

4.31.36

ब्रह्मघोषाश्च भूयांसः पुण्यशब्दास्तथैव च ।
क्रतवश्च भविष्यन्ति भूयांसो भूरिदक्षिणाः ॥ ४.३१.३६ ॥

ત્યાં બ્રહ્મઘોષ અને પુણ્યશબ્દો ઘણા હશે; ભરપૂર દક્ષિણાવાળા અનેક યજ્ઞો પણ થશે.

4.31.37

सदा च तत्र पर्जन्यः सम्यग्वर्षी न संशयः ।
संपन्नसस्या च मही भविष्यति निरामया ॥ ४.३१.३७ ॥

ત્યાં સદા મેઘ સારી રીતે વરસશે, એમાં સંદેહ નથી; અને પૃથ્વી સમૃદ્ધ પાકથી ભરેલી અને રોગરહિત રહેશે.

4.31.38

रसवन्ति च धान्यानि गुणवन्ति फलानि च ।
गन्धवन्ति च माल्यानि शुभशब्दा च भारती ॥ ४.३१.३८ ॥

ધાન્ય રસભર્યાં હશે, ફળ ગુણવાન હશે; માળાઓ સુગંધિત હશે અને ભારતોની વાણી શુભ શબ્દોવાળી હશે.

4.31.39

वायुश्च सुखसंस्पर्शो यत्र राजा युधिष्ठिरः ।
नीरोगास्तत्र विद्यन्ते वधबन्धा न सन्ति च ॥ ४.३१.३९ ॥

જ્યાં રાજા યુધિષ્ઠિર છે ત્યાં વાયુ સુખદ સ્પર્શવાળો છે; ત્યાં લોકો રોગરહિત રહે છે, વધ અને બંધન હોતાં નથી.

4.31.40

न चोरा न च दण्डाश्च न च बाधा भवन्त्युत ।
नाशक्ता न च दुष्टाश्च यत्र राजा युधिष्ठिरः ॥ ४.३१.४० ॥

જ્યાં રાજા યુધિષ્ઠિર છે ત્યાં ચોર નથી, દંડ નથી; પીડા નથી, નિર્બળ નથી અને દુષ્ટ પણ નથી.

4.31.41

भयं च नाविशेत्तत्र निष्प्रतीपं च दर्शनम् ।
बहुक्षीरास्तथा गावः सुपुष्टाश्च सुदोहनाः ॥ ४.३१.४१ ॥

ત્યાં ભય પ્રવેશે નહીં, દૃશ્ય અનુકૂળ હોય; ગાયો ઘણું દૂધ આપનારી, સારી રીતે પુષ્ટ અને સહેલાઈથી દોહાય એવી હશે.

4.31.42

पयांसि दधिसर्पीषि रसवन्ति हितानि च ।
सलिलानि प्रसन्नानि सर्वे भावाश्च शोभनाः ॥ ४.३१.४२ ॥

દૂધ, દહીં અને ઘી રસભર્યાં અને હિતકારી હશે; પાણી નિર્મળ હશે, અને બધી સ્થિતિઓ શુભ હશે.

4.31.43

गुणवन्ति च पानानि भोज्यानि विविधानि च ।
तत्र देशे भविष्यन्ति यत्र राजा युधिष्ठिरः ॥ ४.३१.४३ ॥

જ્યાં રાજા યુધિષ્ઠિર હશે, તે દેશમાં ઉત્તમ પીણાં અને વિવિધ પ્રકારનાં ભોજ્ય પદાર્થો હશે.

4.31.44

रसाः स्पर्शाश्च गन्धाश्च शब्दाश्चापि गुणान्विताः ।
दृश्यानि च प्रसन्नानि यत्र राजा युधिष्ठिरः ॥ ४.३१.४४ ॥

જ્યાં રાજા યુધિષ્ઠિર હશે, ત્યાં રસ, સ્પર્શ, ગંધ અને શબ્દ પણ ગુણયુક્ત હશે, અને દૃશ્યો પણ પ્રસન્ન હશે.

4.31.45

धर्माश्च तत्र सर्वैस्तु सेविताश्च द्विजातिभिः ।
स्वैःस्वैर्गुणैश्च संयुक्ता कस्मिन्वर्षे त्रयोदशे ।
देशे तस्मिन्भविष्यन्ति तत पाण्डवसंश्रिते ॥ ४.३१.४५ ॥

પાંડવો જે દેશમાં આશ્રય લેશે ત્યાં તેરમા વર્ષમાં સૌ ધર્મોનું પાલન કરશે, અને દ્વિજો પોતપોતાના ગુણો સાથે તેમનું આચરણ કરશે.

4.31.46

संप्रीतिमाञ्जनस्तत्र संतुष्टः शुचिरव्ययः ।
देवतातिथिभूयांस्तु सर्वभूतानुरागवान् ॥ ४.३१.४६ ॥

ત્યાંના લોકો અત્યંત પ્રસન્ન, સંતુષ્ટ, શુદ્ધ અને અવ્યય હશે; દેવતાઓ અને અતિથિઓની અતિશય સેવા કરનારા અને સર્વ ભૂતો પ્રત્યે પ્રેમ ધરાવનારા હશે.

4.31.47

इष्टदानमहोत्साहा नित्यं धर्मपरायणाः ।
व्यक्तवाक्यास्ततस्तात शुभकल्याणमङ्गलाः ॥ ४.३१.४७ ॥

તેઓ ઇષ્ટ દાનમાં મહા ઉત્સાહી, નિત્ય ધર્મપરાયણ, સ્પષ્ટ વાણીવાળા હશે; હે તાત, તેઓ શુભ, કલ્યાણ અને મંગલથી ભરેલા હશે.

4.31.48

शुभत्विषः शुभेच्छाश्च नित्यतुष्टाः श्रियाऽन्विताः ।
भविष्यन्ति जनास्तत्र यत्र राजा युधिष्ठिरः ॥ ४.३१.४८ ॥

જ્યાં રાજા યુધિષ્ઠિર હશે, ત્યાંના લોકો શુભ તેજવાળા, શુભ ઇચ્છાવાળા, નિત્ય સંતુષ્ટ અને શ્રીથી યુક્ત હશે.

4.31.49

नित्योत्सवप्रमुदितो नित्यहृष्टः श्रिया वृतः ।
भविष्यति निवासोऽयं यत्र राजा युधिष्ठिरः ॥ ४.३१.४९ ॥

જ્યાં રાજા યુધિષ્ઠિર હશે, એ નિવાસ સદા ઉત્સવોથી આનંદિત, સદા હર્ષિત અને સમૃદ્ધિથી યુક્ત રહેશે.

4.31.50

धर्मज्ञः स तु दुर्ज्ञेयः सर्वज्ञैश्च द्विजातिभिः ।
किंपुनः प्राकृतैस्तात पार्थो विज्ञायते क्वचित् ॥ ४.३१.५० ॥

તે ધર્મજ્ઞ છે, તેથી સર્વજ્ઞ દ્વિજાતિઓને પણ તેને જાણવું દુષ્કર છે. હે તાત, સામાન્ય લોકો વડે પાર્થ ક્યારેય કેવી રીતે જાણી શકાય?

4.31.51

यस्मिन्सत्यं धृतिर्दानं परा शान्तिर्ध्रुवा क्षमा ।
ह्रीः श्रीः कीर्तिः परं तेज आनृशंस्यमथार्जवम् ॥ ४.३१.५१ ॥

જેનામાં સત્ય, ધૈર્ય, દાન, પરમ અને સ્થિર શાંતિ, ક્ષમા, લજ્જા, શ્રી, કીર્તિ, પરમ તેજ, કરુણા અને સરળતા છે.

4.31.52

तस्मान्निवासः पार्थानां चिन्त्यतां यद्ब्रवीमि वः ।
गतिर्वा परमा तत्र नोत्सहे वक्तुमन्यथा ॥ ४.३१.५२ ॥

તેથી પાર્થોના નિવાસ વિશે હું તમને જે કહું છું તે વિચારો; ત્યાં પરમ ગતિ છે. બીજી રીતે કહેવાનું મને સાહસ નથી.

4.31.53

एवमेतत्तु संचिन्त्य यत्कृत्यं साधु मन्यसे ।
तत्क्षिप्रं कुरु कौरव्य यद्येतच्छ्रद्दधासि मे।
कुलस्य हि क्षमं तात यदहं प्रब्रवीमि ते ॥ ४.३१.५३ ॥

આ રીતે સારી રીતે વિચારીને, જે યોગ્ય લાગે તે જલદી કરો, હે કૌરવ્ય, જો તમને મારા પર વિશ્વાસ હોય. હે તાત, હું તમને જે કહું છું તે કુળ માટે ખરેખર હિતકર છે.