Mahābhārata · Adhyāya 4.32
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.32.1
ततः शारद्वतो वाक्यमित्युवाच कृतस्तदा ।
युक्तं प्राप्तं च वृद्धेन पाण्डवान्प्रति भापितम् ॥ ४.३२.१ ॥
Entonces Śāradvata pronunció estas palabras. Lo que el anciano dijo sobre los Pāṇḍavas era apropiado y oportuno.
4.32.2
धर्मार्थसहितं श्लक्ष्णं सर्वं सत्यं सहेतुकम् ।
तत्रानुरूपं भीष्मस्य ममापि वचनं शृणु ॥ ४.३२.२ ॥
Todo esto va unido al dharma y al provecho, es suave, enteramente verdadero y razonado. Ahora escucha también mis palabras, que concuerdan con las de Bhīṣma.
4.32.3
तेषां चैव गतिस्तत्र र्निवासश्चानुचिन्त्यताम् ।
नीतिर्विधीयतां तत्र सांप्रतं या हिता भवेत् ॥ ४.३२.३ ॥
Que se considere su paradero y su morada allí. Que se decida allí ahora la política que sea provechosa.
4.32.4
नावज्ञेयो रिपुस्तात प्राकृतोऽपि बुभूषता ।
किं पुनः पाण्डवाः शूरा विद्वांसो बलिनस्तथा ॥ ४.३२.४ ॥
Oh querido, quien desea prosperar no debe despreciar ni siquiera a un enemigo común. ¡Cuánto menos a los Pāṇḍavas, que son héroes, sabios y poderosos!
4.32.5
तस्मात्सत्रं प्रविष्टेषु पाण्डवेषु महात्मसु ।
गूढभावेषु छन्नेषु काले चोदयमागते ॥ ४.३२.५ ॥
Por tanto, cuando los magnánimos Pāṇḍavas han entrado disfrazados y yacen ocultos con intenciones secretas, y ha llegado el tiempo oportuno,
4.32.6
स्वराष्ट्रे परराष्ट्रे च ज्ञातव्यं बलमात्मनः ।
उदयः पाण्डवानां च प्राप्तकालो न संशयः ॥ ४.३२.६ ॥
Hay que conocer la propia fuerza tanto en el reino propio como en el ajeno. El tiempo del ascenso de los Pāṇḍavas ha llegado; no hay duda.
4.32.7
निवृत्तसमयाः पार्था महात्मानो महाबलाः ।
महोत्साहा भविष्यन्ति पाण्डवा ह्यमितौजसः ॥ ४.३२.७ ॥
Los Pārthas, cumplido su plazo, de grandes almas y gran fuerza, llenos de gran ánimo, serán los Pāṇḍavas de poder inconmensurable.
4.32.8
तस्माद्बलं च कोशं च नातिश्चापि विधीयताम् ।
यथा कालोदये प्राप्ते सम्यक् तैः संदधामहे ॥ ४.३२.८ ॥
Por ello, que el ejército y el tesoro se dispongan adecuadamente, ni más ni menos, para que, llegado el tiempo de la aurora, podamos pactar debidamente con ellos.
4.32.9
यत्र यन्मन्यसे श्रेयो बुध्यस्व बलमात्मनः ।
नियतं सर्वमित्रेषु बलवत्स्वबलेषु च ॥ ४.३२.९ ॥
Donde creas que algo es provechoso, comprende tu propia fuerza: entre todos los aliados, entre los fuertes y ciertamente también entre los débiles.
4.32.10
सारं फल्गु बलं ज्ञात्वा मध्यस्थं चापि भारत ।
स्वराष्ट्रपरराष्ट्रेषु ज्ञातव्यं बलमात्मनः ॥ ४.३२.१० ॥
Oh Bhārata, conociendo la fuerza esencial y la inútil, y conociendo también al neutral, hay que conocer la propia fuerza en el propio reino y en los reinos extranjeros.
4.32.11
अप्रहृशष्टं प्राहृष्टं वा संदधाम तथा परैः ।
साम्ना दानेन भेदेन दण्डेन बलिकर्मणा ॥ ४.३२.११ ॥
Estén ellos complacidos o no, hagamos la paz con los enemigos de esta manera: por conciliación, por don, por división, por castigo y por el medio del tributo.
4.32.12
न्यायेनाक्रम्य च परान्बलाच्चानम्य दुर्बलान् ।
सान्त्वयित्वा च मित्राणि बलं चाभाष्यतां सुखम् ॥ ४.३२.१२ ॥
Habiendo atacado justamente a los enemigos, doblegado a los débiles por la fuerza y consolado a los aliados, que también se hable con agrado de la fuerza.
4.32.13
स्वकोशबलसंवृद्धः सम्यक्सिद्धिमवाप्स्यसि ।
योत्स्यसे चापि बलिभिररिभिः प्रत्युपस्थितैः।
अन्यैस्त्वं पाण्डवैर्वाऽपि हीनैः स्वबलवाहनैः ॥ ४.३२.१३ ॥
Crecido en tu tesoro y en tu ejército, alcanzarás plenamente el éxito. Tendrás que combatir contra los poderosos enemigos que se te opongan, o contra los otros Pāṇḍavas, privados de sus propias tropas y vehículos.
4.32.14
एवं सर्वं विनिश्चित्य व्यवहर्तासि न्यायतः ।
यथाकालं मनुष्येन्द्र चिरं सुखमवाप्स्यसि ॥ ४.३२.१४ ॥
Habiendo así decidido bien todo, gobernarás con justicia. Señor de los hombres, actuando a su debido tiempo, alcanzarás la felicidad por mucho tiempo.
4.32.15
भीष्माद्रोणकृपैरुक्ते कर्णदुःशासनादिभिः ।
ततो दुर्योधनो वाक्यं श्रुत्वा तेषां महात्मनाम् ।
मुहूर्तमनुसंचिन्त्य सचिवानिदमब्रवीत् ॥ ४.३२.१५ ॥
Tras escuchar las palabras dichas por Bhīṣma, Droṇa y Kṛpa, y por Karṇa, Duḥśāsana y los demás, Duryodhana reflexionó un momento y luego habló así a sus consejeros.
4.32.16
श्रुतमेतन्मया पूर्वं कथासु जनसंसदि ।
धीराणां शास्त्रविदुषां प्राज्ञानां मतिनिश्चये ।
कृतिनां सारफल्गुत्वे जानामि नयचक्षुषा ॥ ४.३२.१६ ॥
Esto lo he oído antes, en relatos en una asamblea de gente: en el juicio firme de los constantes, versados en las escrituras y sabios, y en la habilidad de los hábiles para distinguir lo esencial de lo trivial. Lo conozco con el ojo de la política.
4.32.17
सत्वे बाहुबले धैर्ये प्राणे शारीरसंभवे ।
सांप्रतं मानुषे लोके सदैत्यनरराक्षसे ॥ ४.३२.१७ ॥
En el valor, en la fuerza de los brazos, en la firmeza, en el aliento vital, en el origen corporal, en el mundo humano actual, donde hay demonios, hombres y rākṣasas.
4.32.18
चत्वारस्तु नरव्याघ्रा बले शक्रोपमा भुवि ।
उत्तमाः प्राणिनां तेषां नास्ति कश्चिद्बले समः ॥ ४.३२.१८ ॥
En la tierra había cuatro tigres entre los hombres, iguales a Indra en fuerza. Eran los mejores de los seres vivos; ninguno era igual a ellos en fuerza.
4.32.19
बलदेवश्च भीमश्च मद्रराजश्च वीर्यवान् ।
चतुर्थः कीचकस्तेषां पञ्चमं नानुशुश्रुमः ॥ ४.३२.१९ ॥
Baladeva, Bhīma, el poderoso rey de Madra, y el cuarto, Kīcaka; de ellos no hemos oído de un quinto.
4.32.20
अन्योन्यानन्तरबलाः परस्परजयैपिणः ।
बाहूयुद्धमभीप्सन्तो नित्यं संरब्धमानसाः ॥ ४.३२.२० ॥
De fuerza casi igual entre sí, deseosos de vencerse unos a otros, siempre ansiosos por el combate cuerpo a cuerpo, con ánimo airado.
4.32.21
तेनाहमवगच्छामि प्रत्ययेन वृकोदरम् ।
मनस्यभिनिविष्टं मे व्यक्तं जीवन्ति पाण्डवाः ॥ ४.३२.२१ ॥
Por esa evidencia infiero que Vṛkodara (Bhīma) está vivo; está firmemente en mi mente y es claro que los Pāṇḍavas viven.
4.32.22
तत्राहं कीचकं मन्ये भीमसेनेन मारितम् ।
सैरन्ध्रीं द्रौपदीं मन्ये नात्र कार्या विचारणा ॥ ४.३२.२२ ॥
Allí, creo que Kīcaka fue muerto por Bhīmasena; creo que la sirvienta era Draupadī — no debe haber duda en esto.
4.32.23
शङ्के कृष्णानिमित्तं तु भीमसेनेन कीचकः ।
गन्धर्वव्यपदेशेन हतो निशि महाबलः ॥ ४.३२.२३ ॥
Sospecho que por causa de Kṛṣṇā, Bhīmasena mató de noche al poderoso Kīcaka, con el pretexto de un Gandharva.
4.32.24
को हि शक्तः परो भीमात्कीचकं हन्तुमोजसा ।
शस्त्रं विना बाहुबलात्तथा सर्वाङ्गचूर्णने ॥ ४.३२.२४ ॥
¿Quién, salvo Bhīma, podría matar a Kīcaka por la fuerza, sin arma, con la fuerza de sus brazos, y aplastar todos sus miembros?
4.32.25
मर्दितुं वा तथा तीव्रं चर्ममांसास्थिचूर्णनम् ।
रूपमन्यत्समास्थाय भीमस्यैतद्विचेष्टितम् ॥ ४.३२.२५ ॥
O triturar así, con fiereza, piel, carne y huesos: esta es la hazaña de Bhīma, realizada en otra forma.
4.32.26
ध्रुवं कृष्णानिमित्तं तु भीमसेनेन सूतजाः ।
गन्धर्वव्यपदेशेन हता निशि न संशयः ॥ ४.३२.२६ ॥
Sin duda, por causa de Kṛṣṇā, Bhīmasena mató a los hijos del auriga de noche con el pretexto de un gandharva; no hay duda.
4.32.27
पितामहेन ये चोक्ता देशस्य च जनस्य च ।
गुणास्ते मत्स्यराष्ट्रेषु बहुशोऽपि मया श्रुताः ॥ ४.३२.२७ ॥
Las cualidades de la tierra y de su pueblo que relató el abuelo, las he oído muchas veces en el reino de Matsya.
4.32.28
विराटनगरे मन्ये पाण्डवाश्छन्नचारिणः ।
निवसन्ति पुरे रम्ये तत्र यात्रा विधीयताम् ॥ ४.३२.२८ ॥
Creo que los Pāṇḍavas, errando disfrazados, habitan en la agradable ciudad de Virāṭa; que se ordene la marcha hacia allí.
4.32.29
मत्स्यराष्ट्रं गमिष्यामो ग्रहीष्यामश्च गोधनम् ।
गृहीते गोधने नूनं तेऽपि योत्स्यन्ति पाण्डवाः ॥ ४.३२.२९ ॥
Iremos al reino de Matsya y tomaremos el ganado; una vez tomado el ganado, sin duda los Pāṇḍavas también lucharán.
4.32.30
अपूर्णे समये चापि यदि पश्येम पाण्डवान् ।
द्वादशान्यानि वर्षाणि प्रवेक्ष्यन्ति पुनर्वनम् ॥ ४.३२.३० ॥
Aunque veamos a los Pāṇḍavas antes de que se cumpla el plazo, volverán a entrar en el bosque por doce años más.
4.32.31
तस्मादन्यतरेणापि लाभोऽस्माकं भविष्यति ।
कोशवृद्धिरिहास्माकं शत्रूणां निधनं भवेत् ॥ ४.३२.३१ ॥
Por tanto, sea como sea, obtendremos ganancia: aquí crecerá nuestro tesoro y los enemigos serán destruidos.
4.32.32
कथं सुयोधनं गच्छेद्युधिष्ठिरभृतः पुरा ।
एतच्चापि वदत्येष मात्स्यः परिभवान्मयि ॥ ४.३२.३२ ॥
¿Cómo podría él, antes sustentado por Yudhiṣṭhira, pasarse a Suyodhana? Este rey Matsya dice esto también por desprecio hacia mí.
4.32.33
तस्मात्कर्तव्यमेतद्वै तत्र यात्रा विधीयताम् ।
एतत्सुनीतं मन्येऽहं सर्वेषां यदि रोचते ॥ ४.३२.३३ ॥
Por tanto, esto es lo que debe hacerse; que se ordene allí la marcha. Si a todos les agrada, considero esta una buena política.
4.32.34
ततो राजा त्रिगर्तानां सुशर्मा रथयूथपः ।
पूर्वमाभाष्य कर्णेन तथा दुःशासनेन च।
प्राप्तकालमिदं वाक्यमुवाच त्वरितो बली ॥ ४.३२.३४ ॥
Entonces Suśarman, rey de los Trigarta, jefe de las divisiones de carros, después de hablar primero con Karṇa y Duḥśāsana, pronunció con prisa esta palabra oportuna: era poderoso.
4.32.35
असकृन्निकृतः पूर्वं मात्स्यसाल्वेयकेकयैः ।
सूतेनैव च मात्स्यस्य कीचकेन पुनः पुनः ॥ ४.३२.३५ ॥
Antes fuimos ultrajados repetidas veces por los Matsya, los Sālveya y los Kekaya, y por Kīcaka, el auriga del rey Matsya, una y otra vez.
4.32.36
बाधितो बन्धुभिः सार्धं बलाद्बलवता विभो ।
स कर्णमभिवीक्ष्याथ दुर्योधनमभाषत ॥ ४.३२.३६ ॥
Oh señor, acosado por la fuerza por el poderoso junto con sus parientes, miró a Karṇa y luego habló a Duryodhana.
4.32.37
राष्ट्रं ममासकृद्राजन्राज्ञा मात्स्येन बाधितम् ॥ ४.३२.३७ ॥
Oh rey, mi reino ha sido oprimido repetidamente por el rey de los Matsya.
4.32.38
प्रणेता कीचकस्तस्य बलोत्सिक्तोऽभवन्पुरा ।
अमर्षी दुर्जयो जेता प्रख्यातबलपौरुषः ।
स हतस्तत्र गन्धर्वैः पापकर्मा नृशंसकृत् ॥ ४.३२.३८ ॥
Su comandante Kīcaka, en otro tiempo, estaba hinchado por el orgullo de su fuerza; era iracundo, invencible, conquistador, famoso por su poder y valor. Aquel malhechor, cruel en sus actos, fue muerto allí por los Gandharvas.
4.32.39
तस्मिन्विनिहते राजन्हीनदर्पो निराश्रयः ।
भविष्यति निरुत्साहो विराट इति मे मतिः ॥ ४.३२.३९ ॥
Oh rey, cuando él sea muerto, Virāṭa quedará sin orgullo, sin apoyo y sin ánimo; tal es mi parecer.
4.32.40
तत्र यात्रा मम मता यदि ते रोचतेऽनघ ।
कौरवाणां च सर्वेषां कर्णस्य च महात्मनः ॥ ४.३२.४० ॥
Oh sin mancha, si te agrada, mi expedición allí se considera conveniente — para todos los Kaurava y también para el magnánimo Karṇa.
4.32.41
एतत्कार्यमहं मन्ये परमात्ययिकं महत् ।
राष्ट्रं तस्याभियास्यामो धनधान्यसमाकुलम् ॥ ४.३२.४१ ॥
Considero esta tarea de suma urgencia y gran importancia: marcharemos contra su reino, lleno de riquezas y granos.
4.32.42
आददामोऽस्य रत्नानि विविधानि वसूनि च ।
ग्रामान्राष्ट्राणि वा तस्य हरिष्यामो विभागशः ॥ ४.३२.४२ ॥
Tomaremos sus diversas joyas y riquezas, y arrebataremos sus aldeas y reinos parte por parte.
4.32.43
अथवा गोसहस्राणि बहूनि शुभदर्शन ।
विविधानि हरिष्यामः प्रतीपीड्य पुरं बलात् ॥ ४.३२.४३ ॥
O bien, oh de hermoso aspecto, oprimiendo la ciudad por la fuerza, arrebataremos sus muchos miles de vacas y diversos bienes.
4.32.44
कौरवैः सह संगमय त्रिगर्तैश्च विशांपते ।
गास्तस्यापहरिष्यामः सह सर्वैर्महारथैः ॥ ४.३२.४४ ॥
Oh señor de los hombres, unidos a los Kauravas y a los Trigartas, junto con todos los grandes guerreros de carro, arrebataremos sus vacas.
4.32.45
सन्धिं वा तेन कृत्वा तु निबध्नीमोऽस्य पौरुषम् ।
हत्वा चास्य चमूं कृत्स्नां वशमेवानयामहे ॥ ४.३२.४५ ॥
O bien, haciendo un tratado con él, ataremos su valor viril; o, habiendo dado muerte a todo su ejército, lo pondremos bajo nuestro control.
4.32.46
तं वशे न्यायतः कृत्वा सुखं वत्स्यामहे वयम् ।
भवतां बलवृद्धिश्च भविष्यति न संशयः ॥ ४.३२.४६ ॥
Habiéndolo sometido justamente bajo nuestro control, viviremos en comodidad, y vuestra fuerza crecerá sin duda.
4.32.47
तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य कर्णो राजानमब्रवीत् ॥ ४.३२.४७ ॥
Habiendo oído sus palabras, Karṇa habló al rey.
4.32.48
सूक्तं सुशर्मणा वाक्यं प्राप्तकालमिदं वचः ।
तस्मात्क्षिप्रं विनिर्यामो योजयित्वा वरूथिनीं ॥ ४.३२.४८ ॥
Bien dicho por Suśarman; estas palabras llegan a tiempo. Por tanto, partamos pronto, tras disponer el ejército.
4.32.49
यदेतत्तेऽभिरुचितं मम चैतद्धि रोचते ।
प्रविभज्य च सैन्यानि यथा वा मन्यते भवान् ॥ ४.३२.४९ ॥
Lo que te agrada me agrada también. Divide las tropas como tú creas conveniente.
4.32.50
प्रज्ञावान्कुलवृद्धश्च सर्वेषां नः पितामहः ।
आचार्यश्च कृपो विद्वाञ्शकुनिश्चापि सौबलः ॥ ४.३२.५० ॥
Sabio y el mayor de nuestra estirpe es nuestro abuelo (Bhīṣma); el maestro Kṛpa es erudito, y también Śakuni, hijo de Subala.
4.32.51
मन्यन्ते ते यथा सर्वे तथा यात्रा विधीयताम् ।
संमन्त्र्य चाशु गच्छामः साधनार्थं महीपते ॥ ४.३२.५१ ॥
Como todos piensan que es lo correcto, que se disponga la marcha; oh señor de la tierra, tras deliberar, partamos pronto para cumplir nuestro propósito.
4.32.52
किंनु नः पाण्डवैः कार्यं हीनार्थबलपौरुषैः ।
अत्यन्तं हि प्रनष्टास्ते प्राप्ता वाऽपि यमक्षयम् ॥ ४.३२.५२ ॥
¿Qué tenemos que ver con los Pāṇḍavas, privados de riqueza, fuerza y valor? Están totalmente arruinados, o han ido a la morada de Yama.
4.32.53
तद्भवांश्चतुरङ्गेण बलेन महता वृतः ।
विराटनगरं यातु सर्वसैन्येन भारत।
आदास्यामोऽथ गास्तस्य विविधानि वसूनि च ॥ ४.३२.५३ ॥
Por tanto, oh Bhārata, rodeado del gran ejército cuatro veces dividido, ve con todo el ejército a la ciudad de Virāṭa. De allí tomaremos sus vacas y diversas riquezas.
4.32.54
ततो दुर्योधनो राजा वचः श्रुत्वा तु तस्य तत् ।
वैकर्तनस्य कर्णस्य क्षिप्रमाज्ञापयत्स्वयम्।
शासने नित्ययुक्तं तु दुःशासनमनन्तरम् ॥ ४.३२.५४ ॥
Entonces el rey Duryodhana, habiendo oído sus palabras, dio él mismo prontamente la orden a Karṇa, hijo de Vikartana, y a continuación a Duḥśāsana, siempre dispuesto a obedecer.
4.32.55
सह वृद्धैस्तु संमन्त्र्य क्षिप्रं योजय वाहिनीम् ।
यथोद्देशं तु गच्छामः सहिताः सर्वकौरवैः ॥ ४.३२.५५ ॥
Tras consultar con los ancianos, dispón pronto al ejército; marchemos al lugar señalado, unidos a todos los Kauravas.
4.32.56
सुशर्मा तु यथोद्दिष्टं देशं यातु महारथः ।
त्रिगर्तैः सहितः सर्वैः प्रख्यातबलपौरुषैः।
प्रागेव हि सुसंयत्तो विराटनगरं प्रति ॥ ४.३२.५६ ॥
Que el gran guerrero Suśarman vaya al país señalado, acompañado por todos los Trigarta, famosos por su fuerza y valor, plenamente preparado de antemano, hacia la ciudad de Virāṭa.
4.32.57
जघन्यतो वयं तत्र यास्यामो दिवसान्तरे ।
विषयं मत्स्यराजस्य सुसमृद्धं सुसंहितम् ॥ ४.३२.५७ ॥
Por la retaguardia iremos allí otro día, hacia el territorio del rey de los Matsya, muy próspero y bien provisto.
4.32.58
सुशर्मणा गृहीते तु मत्स्यराजस्य गोधने ।
विराटः सैन्यमादाय त्रिगर्तैः सह योत्स्यति ॥ ४.३२.५८ ॥
Cuando Suśarman haya capturado la riqueza en ganado del rey de los Matsya, Virāṭa, tomando su ejército, luchará contra los Trigarta.
4.32.59
अपरं दिवसं गास्तु तत्र गृह्णन्तु कौरवाः ।
गवार्थे पाण्डवास्तत्र योत्स्यन्ति कुरुभिः सह ॥ ४.३२.५९ ॥
Otro día, que los Kaurava se apoderen allí del ganado; por el ganado, los Pāṇḍava lucharán allí con los Kuru.
4.32.60
तथा गत्वा यथोद्देशं विराटनगरान्तिके ।
क्षिप्रं गोष्ठं समासाद्य गृह्णन्तु विपुलं धनम् ॥ ४.३२.६० ॥
Así, habiendo ido al lugar señalado y llegado pronto al establo cerca de la ciudad de Virāṭa, que tomen una gran riqueza.
4.32.61
गवां शतसहस्राणि श्रीमन्ति गुणवन्ति च ।
वयमस्य निगृह्णीमो द्विधा कृत्वा च वाहिनीम् ॥ ४.३२.६१ ॥
Cientos de miles de vacas hermosas y excelentes les arrebataremos a él, dividiendo el ejército en dos.
4.32.62
ते स्म गत्वा यथोद्दिष्टं देशं मत्स्यमहीपतेः ।
संनद्धा रथिनः सर्वे सपताका बलोत्कटाः।
प्रतिवैरं चिकीर्षन्तो गोषु गृद्धा महाबलाः ॥ ४.३२.६२ ॥
Habiendo ido al lugar indicado en el país del señor de los Matsyas, todos ellos, armados y listos, aurigas con estandartes, feroces en su fuerza, deseosos de vengar su enemistad, ávidos de las vacas, poderosos.
4.32.63
आदत्त गाः सुशर्माऽथ कृष्णपक्षस्य चाष्टमीम् ॥ ४.३२.६३ ॥
Entonces Suśarman se llevó las vacas el octavo día de la quincena oscura.
4.32.64
अपरे दिवसे सर्वे राजन्संभूय कौरवाः ।
नवम्यां ते न्यगृह्णन्त गोकुलानि सहस्रशः।
कौरवास्तु महावीर्या मत्स्यानां विषयान्तरे ॥ ४.३२.६४ ॥
Al día siguiente, oh rey, todos los Kurus se unieron y capturaron rebaños de vacas por miles el noveno día; los Kurus de gran valor se encontraban en otra región de los Matsyas.