ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 4.32
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.32.1
ततः शारद्वतो वाक्यमित्युवाच कृतस्तदा ।
युक्तं प्राप्तं च वृद्धेन पाण्डवान्प्रति भापितम् ॥ ४.३२.१ ॥
ਤਦ ਸ਼ਾਰਦ੍ਵਤ ਨੇ ਇਹ ਬਚਨ ਕਿਹਾ। ਬਜ਼ੁਰਗ ਨੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਬਾਰੇ ਜੋ ਕਿਹਾ, ਉਹ ਉਚਿਤ ਅਤੇ ਢੁਕਵਾਂ ਸੀ।
4.32.2
धर्मार्थसहितं श्लक्ष्णं सर्वं सत्यं सहेतुकम् ।
तत्रानुरूपं भीष्मस्य ममापि वचनं शृणु ॥ ४.३२.२ ॥
ਧਰਮ ਅਤੇ ਅਰਥ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ, ਕੋਮਲ, ਸਭ ਕੁਝ ਸੱਚ ਅਤੇ ਕਾਰਨ ਸਹਿਤ ਇਹ ਬਚਨ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਭੀਸ਼ਮ ਦਾ ਅਤੇ ਮੇਰਾ ਬਚਨ ਵੀ ਸੁਣੋ।
4.32.3
तेषां चैव गतिस्तत्र र्निवासश्चानुचिन्त्यताम् ।
नीतिर्विधीयतां तत्र सांप्रतं या हिता भवेत् ॥ ४.३२.३ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਤੀ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਬਾਰੇ ਵੀ ਵਿਚਾਰ ਕਰੋ। ਹੁਣ ਜੋ ਨੀਤੀ ਹਿਤਕਾਰੀ ਹੋਵੇ, ਉਹੀ ਉੱਥੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ।
4.32.4
नावज्ञेयो रिपुस्तात प्राकृतोऽपि बुभूषता ।
किं पुनः पाण्डवाः शूरा विद्वांसो बलिनस्तथा ॥ ४.३२.४ ॥
ਹੇ ਤਾਤ, ਜੋ ਵਧਣ-ਫੁੱਲਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਵੈਰੀ ਨੂੰ ਆਮ ਹੋਣ ਤੇ ਵੀ ਤੁੱਛ ਨਹੀਂ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਫਿਰ ਸੂਰਵੀਰ, ਵਿਦਵਾਨ ਅਤੇ ਬਲਵਾਨ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਤੁੱਛ ਸਮਝਿਆ ਜਾਵੇ?
4.32.5
तस्मात्सत्रं प्रविष्टेषु पाण्डवेषु महात्मसु ।
गूढभावेषु छन्नेषु काले चोदयमागते ॥ ४.३२.५ ॥
ਇਸ ਲਈ ਜਦੋਂ ਮਹਾਤਮਾ ਪਾਂਡਵ ਭੇਸ ਬਦਲ ਕੇ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਗੁਪਤ ਭਾਵ ਨਾਲ ਲੁਕੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਤਾਂ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ ਹੈ।
4.32.6
स्वराष्ट्रे परराष्ट्रे च ज्ञातव्यं बलमात्मनः ।
उदयः पाण्डवानां च प्राप्तकालो न संशयः ॥ ४.३२.६ ॥
ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਅਤੇ ਬਿਗਾਨੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਜਾਣਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੇ ਉਦੈ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
4.32.7
निवृत्तसमयाः पार्था महात्मानो महाबलाः ।
महोत्साहा भविष्यन्ति पाण्डवा ह्यमितौजसः ॥ ४.३२.७ ॥
ਨਿਵ੍ਰਿੱਤ ਸਮੇਂ ਵਾਲੇ, ਮਹਾਤਮਾ ਅਤੇ ਮਹਾਬਲੀ ਪਾਰਥ — ਮਹਾਨ ਉਤਸ਼ਾਹੀ, ਅਮਿਤ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਪਾਂਡਵ ਹੋਣਗੇ।
4.32.8
तस्माद्बलं च कोशं च नातिश्चापि विधीयताम् ।
यथा कालोदये प्राप्ते सम्यक् तैः संदधामहे ॥ ४.३२.८ ॥
ਇਸ ਲਈ ਬਲ ਅਤੇ ਖ਼ਜ਼ਾਨਾ ਵੀ ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰੋ — ਨਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਾ ਘੱਟ; ਕਾਲੋਦਯ ਆਉਣ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਠੀਕ ਸੰਧੀ ਕਰ ਸਕਾਂਗੇ।
4.32.9
यत्र यन्मन्यसे श्रेयो बुध्यस्व बलमात्मनः ।
नियतं सर्वमित्रेषु बलवत्स्वबलेषु च ॥ ४.३२.९ ॥
ਜਿੱਥੇ ਜੋ ਤੈਨੂੰ ਭਲਾ ਲੱਗੇ, ਉੱਥੇ ਆਪਣੇ ਬਲ ਨੂੰ ਸਮਝ — ਸਾਰੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਬਲਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਨਿਰਬਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ।
4.32.10
सारं फल्गु बलं ज्ञात्वा मध्यस्थं चापि भारत ।
स्वराष्ट्रपरराष्ट्रेषु ज्ञातव्यं बलमात्मनः ॥ ४.३२.१० ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਸਾਰ ਅਤੇ ਨਿਹਫਲ ਬਲ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਨੂੰ ਵੀ ਜਾਣ ਕੇ — ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਬਲ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
4.32.11
अप्रहृशष्टं प्राहृष्टं वा संदधाम तथा परैः ।
साम्ना दानेन भेदेन दण्डेन बलिकर्मणा ॥ ४.३२.११ ॥
ਉਹ ਖੁਸ਼ ਹੋਣ ਜਾਂ ਨਾ ਹੋਣ, ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੈਰੀਆਂ ਨਾਲ ਸੰਧੀ ਕਰੀਏ — ਸਾਮ, ਦਾਨ, ਭੇਦ, ਦੰਡ ਅਤੇ ਬਲਿਕਰਮ ਨਾਲ।
4.32.12
न्यायेनाक्रम्य च परान्बलाच्चानम्य दुर्बलान् ।
सान्त्वयित्वा च मित्राणि बलं चाभाष्यतां सुखम् ॥ ४.३२.१२ ॥
ਨਿਆਂ ਨਾਲ ਵੈਰੀਆਂ ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਕੇ, ਬਲ ਨਾਲ ਕਮਜ਼ੋਰਾਂ ਨੂੰ ਝੁਕਾ ਕੇ, ਮਿੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਧੀਰਜ ਦੇ ਕੇ — ਬਲ ਦੀ ਗੱਲ ਵੀ ਸੁਖ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ।
4.32.13
स्वकोशबलसंवृद्धः सम्यक्सिद्धिमवाप्स्यसि ।
योत्स्यसे चापि बलिभिररिभिः प्रत्युपस्थितैः।
अन्यैस्त्वं पाण्डवैर्वाऽपि हीनैः स्वबलवाहनैः ॥ ४.३२.१३ ॥
ਤੇਰਾ ਖ਼ਜ਼ਾਨਾ ਅਤੇ ਫ਼ੌਜ ਵਧਣ ਨਾਲ ਤੂੰ ਠੀਕ ਸਫ਼ਲਤਾ ਪਾਵੇਂਗਾ। ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਖੜ੍ਹੇ ਬਲਵਾਨ ਵੈਰੀਆਂ ਨਾਲ, ਜਾਂ ਆਪਣੀ ਫ਼ੌਜ ਅਤੇ ਵਾਹਨਾਂ ਤੋਂ ਵਿਹੂਣੇ ਹੋਰ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨਾਲ ਤੈਨੂੰ ਲੜਨਾ ਪਵੇਗਾ।
4.32.14
एवं सर्वं विनिश्चित्य व्यवहर्तासि न्यायतः ।
यथाकालं मनुष्येन्द्र चिरं सुखमवाप्स्यसि ॥ ४.३२.१४ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਭ ਕੁਝ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੈਅ ਕਰਕੇ ਤੂੰ ਨਿਆਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਚਲਾਵੇਂਗਾ। ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਇੰਦਰ, ਸਮੇਂ ਅਨੁਸਾਰ ਚੱਲ ਕੇ ਤੂੰ ਚਿਰ ਤੱਕ ਸੁਖ ਪਾਵੇਂਗਾ।
4.32.15
भीष्माद्रोणकृपैरुक्ते कर्णदुःशासनादिभिः ।
ततो दुर्योधनो वाक्यं श्रुत्वा तेषां महात्मनाम् ।
मुहूर्तमनुसंचिन्त्य सचिवानिदमब्रवीत् ॥ ४.३२.१५ ॥
ਭੀਸ਼ਮ, ਦ੍ਰੋਣ, ਕ੍ਰਿਪ ਦੇ ਕਹੇ ਬੋਲ ਅਤੇ ਕਰਨ, ਦੁਃਸ਼ਾਸਨ ਆਦਿ ਦੇ ਕਹੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੁਰਯੋਧਨ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਤਮਾਵਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਇੱਕ ਪਲ ਸੋਚ ਕੇ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਕਿਹਾ।
4.32.16
श्रुतमेतन्मया पूर्वं कथासु जनसंसदि ।
धीराणां शास्त्रविदुषां प्राज्ञानां मतिनिश्चये ।
कृतिनां सारफल्गुत्वे जानामि नयचक्षुषा ॥ ४.३२.१६ ॥
ਇਹ ਗੱਲ ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲੋਕ-ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਕਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਣੀ ਹੈ। ਧੀਰਾਂ, ਸ਼ਾਸਤਰ-ਵਿਦਵਾਨਾਂ, ਪ੍ਰਾਗਿਆਨੀਆਂ ਦੇ ਪੱਕੇ ਮਤ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਕੁਸ਼ਲ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਾਰ ਅਤੇ ਤੁੱਛ ਨੂੰ ਪਛਾਣਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਹੈ। ਨੀਤੀ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਮੈਂ ਇਹ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ।
4.32.17
सत्वे बाहुबले धैर्ये प्राणे शारीरसंभवे ।
सांप्रतं मानुषे लोके सदैत्यनरराक्षसे ॥ ४.३२.१७ ॥
ਹੌਂਸਲੇ ਵਿੱਚ, ਬਾਂਹਾਂ ਦੇ ਬਲ ਵਿੱਚ, ਧੀਰਜ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਾਣ ਵਿੱਚ, ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਜਨਮ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਵੇਲੇ ਦੈਂਤਾਂ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖੀ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ।
4.32.18
चत्वारस्तु नरव्याघ्रा बले शक्रोपमा भुवि ।
उत्तमाः प्राणिनां तेषां नास्ति कश्चिद्बले समः ॥ ४.३२.१८ ॥
ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਬਲ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰ ਵਰਗੇ ਚਾਰ ਨਰਵਿਆਘਰ ਸਨ। ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਉੱਤਮ ਸਨ; ਬਲ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਸੀ।
4.32.19
बलदेवश्च भीमश्च मद्रराजश्च वीर्यवान् ।
चतुर्थः कीचकस्तेषां पञ्चमं नानुशुश्रुमः ॥ ४.३२.१९ ॥
ਬਲਦੇਵ, ਭੀਮ, ਵੀਰਜਵਾਨ ਮਦ੍ਰਰਾਜ, ਅਤੇ ਚੌਥਾ ਕੀਚਕ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜਵੇਂ ਬਾਰੇ ਅਸੀਂ ਨਹੀਂ ਸੁਣਿਆ।
4.32.20
अन्योन्यानन्तरबलाः परस्परजयैपिणः ।
बाहूयुद्धमभीप्सन्तो नित्यं संरब्धमानसाः ॥ ४.३२.२० ॥
ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਦੇ ਲਗਭਗ ਬਰਾਬਰ ਬਲ ਵਾਲੇ, ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ ਚਾਹੁੰਦੇ, ਸਦਾ ਬਾਹੂਯੁੱਧ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ, ਗੁੱਸੇ ਭਰੇ ਮਨ ਵਾਲੇ।
4.32.21
तेनाहमवगच्छामि प्रत्ययेन वृकोदरम् ।
मनस्यभिनिविष्टं मे व्यक्तं जीवन्ति पाण्डवाः ॥ ४.३२.२१ ॥
ਉਸ ਪ੍ਰਮਾਣ ਤੋਂ ਮੈਂ ਵ੍ਰਿਕੋਦਰ (ਭੀਮ) ਨੂੰ ਜੀਵਤ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ; ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਪੱਕਾ ਹੈ — ਪਾਂਡਵ ਜੀਵਤ ਹਨ, ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੈ।
4.32.22
तत्राहं कीचकं मन्ये भीमसेनेन मारितम् ।
सैरन्ध्रीं द्रौपदीं मन्ये नात्र कार्या विचारणा ॥ ४.३२.२२ ॥
ਉੱਥੇ ਮੈਂ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਕੀਚਕ ਨੂੰ ਭੀਮਸੇਨ ਨੇ ਮਾਰਿਆ; ਸੈਰੰਧਰੀ ਨੂੰ ਮੈਂ ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ — ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ।
4.32.23
शङ्के कृष्णानिमित्तं तु भीमसेनेन कीचकः ।
गन्धर्वव्यपदेशेन हतो निशि महाबलः ॥ ४.३२.२३ ॥
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ (ਦ੍ਰੌਪਦੀ) ਦੇ ਕਾਰਨ, ਗੰਧਰਵ ਦੇ ਬਹਾਨੇ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਮਹਾਬਲੀ ਕੀਚਕ ਨੂੰ ਭੀਮਸੇਨ ਨੇ ਮਾਰਿਆ, ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਸ਼ੱਕ ਹੈ।
4.32.24
को हि शक्तः परो भीमात्कीचकं हन्तुमोजसा ।
शस्त्रं विना बाहुबलात्तथा सर्वाङ्गचूर्णने ॥ ४.३२.२४ ॥
ਭੀਮ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੋਰ ਕੌਣ ਸ਼ਸਤਰ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਬਾਹੂਬਲ ਨਾਲ ਕੀਚਕ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਉਸਦੇ ਸਾਰੇ ਅੰਗ ਚੂਰ ਕਰਨ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਹੈ?
4.32.25
मर्दितुं वा तथा तीव्रं चर्ममांसास्थिचूर्णनम् ।
रूपमन्यत्समास्थाय भीमस्यैतद्विचेष्टितम् ॥ ४.३२.२५ ॥
ਜਾਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਚਮੜੀ, ਮਾਸ, ਹੱਡੀਆਂ ਨੂੰ ਪੀਹਣਾ; ਦੂਜਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਭੀਮ ਦਾ ਇਹ ਕੰਮ ਹੈ।
4.32.26
ध्रुवं कृष्णानिमित्तं तु भीमसेनेन सूतजाः ।
गन्धर्वव्यपदेशेन हता निशि न संशयः ॥ ४.३२.२६ ॥
ਯਕੀਨਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਭੀਮਸੇਨ ਨੇ ਗੰਧਰਵ ਦੇ ਬਹਾਨੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਸੂਤਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
4.32.27
पितामहेन ये चोक्ता देशस्य च जनस्य च ।
गुणास्ते मत्स्यराष्ट्रेषु बहुशोऽपि मया श्रुताः ॥ ४.३२.२७ ॥
ਪਿਤਾਮਹ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਜੋ ਗੁਣ ਦੱਸੇ ਸਨ, ਉਹ ਮੈਂ ਮੱਛ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵਾਰ ਸੁਣੇ ਹਨ।
4.32.28
विराटनगरे मन्ये पाण्डवाश्छन्नचारिणः ।
निवसन्ति पुरे रम्ये तत्र यात्रा विधीयताम् ॥ ४.३२.२८ ॥
ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਵਿਰਾਟ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਪਾਂਡਵ ਭੇਸ ਬਦਲ ਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਉੱਥੇ ਹੀ ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।
4.32.29
मत्स्यराष्ट्रं गमिष्यामो ग्रहीष्यामश्च गोधनम् ।
गृहीते गोधने नूनं तेऽपि योत्स्यन्ति पाण्डवाः ॥ ४.३२.२९ ॥
ਅਸੀਂ ਮੱਛ ਰਾਜ ਜਾਵਾਂਗੇ ਅਤੇ ਗੋਧਨ ਫੜਾਂਗੇ; ਗੋਧਨ ਫੜਿਆ ਜਾਣ ਤੇ ਪਾਂਡਵ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰ ਲੜਨਗੇ।
4.32.30
अपूर्णे समये चापि यदि पश्येम पाण्डवान् ।
द्वादशान्यानि वर्षाणि प्रवेक्ष्यन्ति पुनर्वनम् ॥ ४.३२.३० ॥
ਸਮਾਂ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜੇ ਅਸੀਂ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਲਈਏ, ਤਾਂ ਉਹ ਫਿਰ ਬਾਰਾਂ ਹੋਰ ਸਾਲ ਵਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਨਗੇ।
4.32.31
तस्मादन्यतरेणापि लाभोऽस्माकं भविष्यति ।
कोशवृद्धिरिहास्माकं शत्रूणां निधनं भवेत् ॥ ४.३२.३१ ॥
ਇਸ ਲਈ ਦੋਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਨਤੀਜੇ ਨਾਲ ਸਾਨੂੰ ਲਾਭ ਹੋਵੇਗਾ; ਇੱਥੇ ਸਾਡਾ ਖ਼ਜ਼ਾਨਾ ਵਧੇਗਾ ਅਤੇ ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਹੋਵੇਗਾ।
4.32.32
कथं सुयोधनं गच्छेद्युधिष्ठिरभृतः पुरा ।
एतच्चापि वदत्येष मात्स्यः परिभवान्मयि ॥ ४.३२.३२ ॥
ਪਹਿਲਾਂ ਯੁਧਿਸ਼ਟਿਰ ਦਾ ਪਾਲਿਆ ਹੋਇਆ ਇਹ ਸੁਯੋਧਨ ਕੋਲ ਕਿਵੇਂ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਮੱਤਸਯ ਰਾਜਾ ਮੇਰੇ ਅਪਮਾਨ ਕਾਰਨ ਇਹ ਵੀ ਆਖਦਾ ਹੈ।
4.32.33
तस्मात्कर्तव्यमेतद्वै तत्र यात्रा विधीयताम् ।
एतत्सुनीतं मन्येऽहं सर्वेषां यदि रोचते ॥ ४.३२.३३ ॥
ਇਸ ਲਈ ਇਹੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਉੱਥੇ ਚੜ੍ਹਾਈ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ। ਜੇ ਸਭ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਇਸਨੂੰ ਚੰਗੀ ਨੀਤੀ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ।
4.32.34
ततो राजा त्रिगर्तानां सुशर्मा रथयूथपः ।
पूर्वमाभाष्य कर्णेन तथा दुःशासनेन च।
प्राप्तकालमिदं वाक्यमुवाच त्वरितो बली ॥ ४.३२.३४ ॥
ਫਿਰ ਤ੍ਰਿਗਰਤਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਸੁਸ਼ਰਮਾ, ਰਥ-ਸੈਨਾ ਦਾ ਸੇਨਾਪਤੀ, ਪਹਿਲਾਂ ਕਰਨ ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਾਸਨ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਕੇ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਇਹ ਬਚਨ ਤੁਰੰਤ ਬੋਲਿਆ — ਉਹ ਬਲਵਾਨ ਸੀ।
4.32.35
असकृन्निकृतः पूर्वं मात्स्यसाल्वेयकेकयैः ।
सूतेनैव च मात्स्यस्य कीचकेन पुनः पुनः ॥ ४.३२.३५ ॥
ਪਹਿਲਾਂ ਮੱਤਸਯ, ਸਾਲਵ ਅਤੇ ਕੇਕਯਾਂ ਵੱਲੋਂ ਅਸੀਂ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਅਪਮਾਨਿਤ ਹੋਏ; ਮੱਤਸਯ ਰਾਜੇ ਦੇ ਸਾਰਥੀ ਕੀਚਕ ਨੇ ਵੀ ਵਾਰ-ਵਾਰ।
4.32.36
बाधितो बन्धुभिः सार्धं बलाद्बलवता विभो ।
स कर्णमभिवीक्ष्याथ दुर्योधनमभाषत ॥ ४.३२.३६ ॥
ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਆਪਣੇ ਬੰਧੂਆਂ ਸਮੇਤ ਬਲਵਾਨ ਦੁਆਰਾ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋਇਆ ਉਹ ਕਰਣ ਵੱਲ ਵੇਖ ਕੇ ਫਿਰ ਦੁਰਯੋਧਨ ਨੂੰ ਬੋਲਿਆ।
4.32.37
राष्ट्रं ममासकृद्राजन्राज्ञा मात्स्येन बाधितम् ॥ ४.३२.३७ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮੇਰਾ ਰਾਸ਼ਟਰ ਮਤਸਯ ਰਾਜੇ ਦੁਆਰਾ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਪੀੜਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
4.32.38
प्रणेता कीचकस्तस्य बलोत्सिक्तोऽभवन्पुरा ।
अमर्षी दुर्जयो जेता प्रख्यातबलपौरुषः ।
स हतस्तत्र गन्धर्वैः पापकर्मा नृशंसकृत् ॥ ४.३२.३८ ॥
ਉਸ ਦਾ ਸੈਨਾਪਤੀ ਕੀਚਕ ਪਹਿਲਾਂ ਬਲ ਦੇ ਮਾਣ ਨਾਲ ਫੁੱਲਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਗੁੱਸੇਬਾਜ਼, ਅਜਿੱਤ, ਜੇਤੂ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਬਲ-ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਉਹ ਪਾਪੀ, ਕਰੂਰ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਉੱਥੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ।
4.32.39
तस्मिन्विनिहते राजन्हीनदर्पो निराश्रयः ।
भविष्यति निरुत्साहो विराट इति मे मतिः ॥ ४.३२.३९ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਸ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਤੇ ਵਿਰਾਟ ਹੰਕਾਰ-ਰਹਿਤ, ਆਸਰਾ-ਰਹਿਤ ਅਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ-ਰਹਿਤ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ, ਇਹ ਮੇਰਾ ਵਿਚਾਰ ਹੈ।
4.32.40
तत्र यात्रा मम मता यदि ते रोचतेऽनघ ।
कौरवाणां च सर्वेषां कर्णस्य च महात्मनः ॥ ४.३२.४० ॥
ਹੇ ਨਿਰਮਲ, ਜੇ ਤੈਨੂੰ ਪਸੰਦ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉੱਥੇ ਮੇਰੀ ਯਾਤਰਾ ਠੀਕ ਮੰਨੀ ਗਈ ਹੈ — ਕੌਰਵਾਂ ਸਭ ਲਈ ਅਤੇ ਮਹਾਤਮਾ ਕਰਣ ਲਈ ਵੀ।
4.32.41
एतत्कार्यमहं मन्ये परमात्ययिकं महत् ।
राष्ट्रं तस्याभियास्यामो धनधान्यसमाकुलम् ॥ ४.३२.४१ ॥
ਮੈਂ ਇਸ ਕੰਮ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਅਤੇ ਵੱਡਾ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ — ਧਨ-ਧਾਨ ਨਾਲ ਭਰੇ ਉਸ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰ ਉੱਤੇ ਅਸੀਂ ਚੜ੍ਹਾਈ ਕਰਾਂਗੇ।
4.32.42
आददामोऽस्य रत्नानि विविधानि वसूनि च ।
ग्रामान्राष्ट्राणि वा तस्य हरिष्यामो विभागशः ॥ ४.३२.४२ ॥
ਅਸੀਂ ਉਸ ਦੇ ਵਿਵਿਧ ਰਤਨ ਤੇ ਧਨ ਲੈ ਲਵਾਂਗੇ; ਉਸ ਦੇ ਪਿੰਡ ਤੇ ਰਾਜ ਵੀ ਹਿੱਸਾ-ਹਿੱਸਾ ਖੋਹ ਲਵਾਂਗੇ।
4.32.43
अथवा गोसहस्राणि बहूनि शुभदर्शन ।
विविधानि हरिष्यामः प्रतीपीड्य पुरं बलात् ॥ ४.३२.४३ ॥
ਜਾਂ, ਹੇ ਸ਼ੁਭਦਰਸ਼ਨ, ਨਗਰ ਨੂੰ ਬਲ ਨਾਲ ਦਬਾ ਕੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਗਾਂਵਾਂ ਤੇ ਵਿਵਿਧ ਵਸਤਾਂ ਖੋਹ ਲਵਾਂਗੇ।
4.32.44
कौरवैः सह संगमय त्रिगर्तैश्च विशांपते ।
गास्तस्यापहरिष्यामः सह सर्वैर्महारथैः ॥ ४.३२.४४ ॥
ਹੇ ਵਿਸ਼ਾਂਪਤੀ, ਕੌਰਵਾਂ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਗਰਤਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਮਹਾਰਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਉਸ ਦੀਆਂ ਗਾਂਵਾਂ ਖੋਹ ਲਵਾਂਗੇ।
4.32.45
सन्धिं वा तेन कृत्वा तु निबध्नीमोऽस्य पौरुषम् ।
हत्वा चास्य चमूं कृत्स्नां वशमेवानयामहे ॥ ४.३२.४५ ॥
ਜਾਂ ਉਸ ਨਾਲ ਸੰਧੀ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦਾ ਪੌਰਸ ਬੰਨ੍ਹ ਦਿਆਂਗੇ; ਜਾਂ ਉਸ ਦੀ ਸਾਰੀ ਸੈਨਾ ਮਾਰ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਲਿਆਵਾਂਗੇ।
4.32.46
तं वशे न्यायतः कृत्वा सुखं वत्स्यामहे वयम् ।
भवतां बलवृद्धिश्च भविष्यति न संशयः ॥ ४.३२.४६ ॥
ਉਸ ਨੂੰ ਨਿਆਂ ਨਾਲ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਕਰਕੇ ਅਸੀਂ ਸੁਖ ਨਾਲ ਰਹਾਂਗੇ; ਤੁਹਾਡਾ ਬਲ ਵੀ ਵਧੇਗਾ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
4.32.47
तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य कर्णो राजानमब्रवीत् ॥ ४.३२.४७ ॥
ਉਸ ਦੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਕਰਨ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
4.32.48
सूक्तं सुशर्मणा वाक्यं प्राप्तकालमिदं वचः ।
तस्मात्क्षिप्रं विनिर्यामो योजयित्वा वरूथिनीं ॥ ४.३२.४८ ॥
ਸੁਸ਼ਰਮਾ ਦੇ ਇਹ ਬੋਲ ਠੀਕ ਹਨ, ਇਹ ਸਮੇਂ ਅਨੁਕੂਲ ਵਚਨ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਫੌਜ ਸਜਾ ਕੇ ਛੇਤੀ ਚੱਲੀਏ।
4.32.49
यदेतत्तेऽभिरुचितं मम चैतद्धि रोचते ।
प्रविभज्य च सैन्यानि यथा वा मन्यते भवान् ॥ ४.३२.४९ ॥
ਜੋ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਸੰਦ ਹੈ, ਉਹੀ ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਚੰਗਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਠੀਕ ਸਮਝੋ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫੌਜਾਂ ਵੰਡੋ।
4.32.50
प्रज्ञावान्कुलवृद्धश्च सर्वेषां नः पितामहः ।
आचार्यश्च कृपो विद्वाञ्शकुनिश्चापि सौबलः ॥ ४.३२.५० ॥
ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਅਤੇ ਕੁਲ ਦੇ ਵੱਡੇ ਸਾਡੇ ਪਿਤਾਮਹ (ਭੀਸ਼ਮ) ਹਨ; ਆਚਾਰਿਆ ਕ੍ਰਿਪ ਵਿਦਵਾਨ ਹਨ; ਅਤੇ ਸੁਬਲ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ਕੁਨੀ ਵੀ ਹੈ।
4.32.51
मन्यन्ते ते यथा सर्वे तथा यात्रा विधीयताम् ।
संमन्त्र्य चाशु गच्छामः साधनार्थं महीपते ॥ ४.३२.५१ ॥
ਜਿਵੇਂ ਸਭ ਤੁਹਾਨੂੰ ਠੀਕ ਸਮਝਦੇ ਹਨ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੋਵੇ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਸਲਾਹ ਕਰਕੇ ਛੇਤੀ ਕਾਰਜ ਸਿੱਧੀ ਲਈ ਚੱਲੀਏ।
4.32.52
किंनु नः पाण्डवैः कार्यं हीनार्थबलपौरुषैः ।
अत्यन्तं हि प्रनष्टास्ते प्राप्ता वाऽपि यमक्षयम् ॥ ४.३२.५२ ॥
ਪਾਂਡਵਾਂ ਨਾਲ ਸਾਡਾ ਕੀ ਕੰਮ? ਉਹ ਧਨ, ਬਲ ਅਤੇ ਪੌਰੁਸ਼ ਤੋਂ ਹੀਣ ਹਨ; ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਯਮਲੋਕ ਪਹੁੰਚ ਗਏ ਹਨ।
4.32.53
तद्भवांश्चतुरङ्गेण बलेन महता वृतः ।
विराटनगरं यातु सर्वसैन्येन भारत।
आदास्यामोऽथ गास्तस्य विविधानि वसूनि च ॥ ४.३२.५३ ॥
ਇਸ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਚਤੁਰੰਗ ਵੱਡੀ ਫੌਜ ਨਾਲ ਘਿਰ ਕੇ, ਹੇ ਭਾਰਤ, ਸਾਰੀ ਫੌਜ ਸਮੇਤ ਵਿਰਾਟ ਨਗਰ ਜਾਓ। ਉੱਥੋਂ ਅਸੀਂ ਉਸਦੀਆਂ ਗਾਵਾਂ ਅਤੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਧਨ ਖੋਹ ਲਵਾਂਗੇ।
4.32.54
ततो दुर्योधनो राजा वचः श्रुत्वा तु तस्य तत् ।
वैकर्तनस्य कर्णस्य क्षिप्रमाज्ञापयत्स्वयम्।
शासने नित्ययुक्तं तु दुःशासनमनन्तरम् ॥ ४.३२.५४ ॥
ਫਿਰ ਰਾਜਾ ਦੁਰਯੋਧਨ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਆਪ ਹੀ ਵੈਕਰਤਨ ਕਰਨ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ; ਹੁਕਮ ਮੰਨਣ ਲਈ ਸਦਾ ਤਿਆਰ ਦੁਃਸ਼ਾਸਨ ਨੂੰ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ।
4.32.55
सह वृद्धैस्तु संमन्त्र्य क्षिप्रं योजय वाहिनीम् ।
यथोद्देशं तु गच्छामः सहिताः सर्वकौरवैः ॥ ४.३२.५५ ॥
ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰਕੇ ਜਲਦੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਸਜਾਓ; ਸਾਰੇ ਕੌਰਵਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਨਿਰਧਾਰਤ ਥਾਂ ਵੱਲ ਚੱਲੀਏ।
4.32.56
सुशर्मा तु यथोद्दिष्टं देशं यातु महारथः ।
त्रिगर्तैः सहितः सर्वैः प्रख्यातबलपौरुषैः।
प्रागेव हि सुसंयत्तो विराटनगरं प्रति ॥ ४.३२.५६ ॥
ਮਹਾਰਥੀ ਸੁਸ਼ਰਮਾ ਹੁਕਮ ਮੁਤਾਬਕ ਦੇਸ਼ ਵੱਲ ਜਾਵੇ; ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਬਲ-ਪੌਰਸ਼ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਤ੍ਰਿਗਰਤਾਂ ਸਮੇਤ, ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਪੂਰੀ ਤਿਆਰੀ ਨਾਲ ਵਿਰਾਟਨਗਰ ਵੱਲ।
4.32.57
जघन्यतो वयं तत्र यास्यामो दिवसान्तरे ।
विषयं मत्स्यराजस्य सुसमृद्धं सुसंहितम् ॥ ४.३२.५७ ॥
ਅਸੀਂ ਪਿੱਛੋਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦਿਨ ਉੱਥੇ ਜਾਵਾਂਗੇ; ਮਤਸਯ ਰਾਜੇ ਦੇ ਉਸ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਦੇਸ਼ ਵੱਲ।
4.32.58
सुशर्मणा गृहीते तु मत्स्यराजस्य गोधने ।
विराटः सैन्यमादाय त्रिगर्तैः सह योत्स्यति ॥ ४.३२.५८ ॥
ਸੁਸ਼ਰਮਾ ਵੱਲੋਂ ਮਤਸਯ ਰਾਜੇ ਦਾ ਗੋਧਨ ਫੜ ਲਏ ਜਾਣ 'ਤੇ, ਵਿਰਾਟ ਫੌਜ ਲੈ ਕੇ ਤ੍ਰਿਗਰਤਾਂ ਨਾਲ ਲੜੇਗਾ।
4.32.59
अपरं दिवसं गास्तु तत्र गृह्णन्तु कौरवाः ।
गवार्थे पाण्डवास्तत्र योत्स्यन्ति कुरुभिः सह ॥ ४.३२.५९ ॥
ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦਿਨ ਕੌਰਵ ਉੱਥੋਂ ਗਊਆਂ ਫੜ ਲੈਣ; ਗਊਆਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਪਾਂਡਵ ਉੱਥੇ ਕੁਰੂਆਂ ਨਾਲ ਲੜਨਗੇ।
4.32.60
तथा गत्वा यथोद्देशं विराटनगरान्तिके ।
क्षिप्रं गोष्ठं समासाद्य गृह्णन्तु विपुलं धनम् ॥ ४.३२.६० ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਥਾਂ ਤੇ ਜਾ ਕੇ, ਵਿਰਾਟ ਨਗਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਗੋਸ਼ਾਲਾ ਤੱਕ ਛੇਤੀ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਵੱਡਾ ਧਨ ਹਾਸਲ ਕਰਨ।
4.32.61
गवां शतसहस्राणि श्रीमन्ति गुणवन्ति च ।
वयमस्य निगृह्णीमो द्विधा कृत्वा च वाहिनीम् ॥ ४.३२.६१ ॥
ਸੈਂਕੜੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸੁੰਦਰ ਅਤੇ ਗੁਣਵਾਨ ਗਾਂਵਾਂ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਇਸ ਤੋਂ ਖੋਹ ਲਵਾਂਗੇ; ਫ਼ੌਜ ਨੂੰ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਕੇ।
4.32.62
ते स्म गत्वा यथोद्दिष्टं देशं मत्स्यमहीपतेः ।
संनद्धा रथिनः सर्वे सपताका बलोत्कटाः।
प्रतिवैरं चिकीर्षन्तो गोषु गृद्धा महाबलाः ॥ ४.३२.६२ ॥
ਉਹ ਸਾਰੇ ਮਤਸ ਰਾਜੇ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਨਿਰਧਾਰਤ ਥਾਂ ਤੇ ਜਾ ਕੇ, ਕਵਚ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਝੰਡਿਆਂ ਸਮੇਤ ਬਲਵਾਨ ਰਥੀ ਬਣ ਕੇ, ਵੈਰ ਦਾ ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਗਾਵਾਂ ਦੇ ਲਾਲਚ ਵਿੱਚ ਮਹਾਬਲੀ।
4.32.63
आदत्त गाः सुशर्माऽथ कृष्णपक्षस्य चाष्टमीम् ॥ ४.३२.६३ ॥
ਫਿਰ ਸੁਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੱਖ ਦੀ ਅਸ਼ਟਮੀ ਨੂੰ ਗਾਵਾਂ ਖੋਹ ਲਈਆਂ।
4.32.64
अपरे दिवसे सर्वे राजन्संभूय कौरवाः ।
नवम्यां ते न्यगृह्णन्त गोकुलानि सहस्रशः।
कौरवास्तु महावीर्या मत्स्यानां विषयान्तरे ॥ ४.३२.६४ ॥
ਅਗਲੇ ਦਿਨ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਸਾਰੇ ਕੌਰਵਾਂ ਨੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਨੌਵੀਂ ਨੂੰ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਗੋਕੁਲ ਫੜ ਲਏ; ਮਹਾਵੀਰ ਕੌਰਵ ਮਤਸਾਂ ਦੇ ਦੂਜੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਨ।