ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 4.32
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.32.1
ततः शारद्वतो वाक्यमित्युवाच कृतस्तदा ।
युक्तं प्राप्तं च वृद्धेन पाण्डवान्प्रति भापितम् ॥ ४.३२.१ ॥
ତା'ପରେ ଶାରଦ୍ୱତ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ। ବୃଦ୍ଧ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ଯାହା କହିଥିଲେ, ତାହା ଉଚିତ ଓ ସମୟୋପଯୋଗୀ ଥିଲା।
4.32.2
धर्मार्थसहितं श्लक्ष्णं सर्वं सत्यं सहेतुकम् ।
तत्रानुरूपं भीष्मस्य ममापि वचनं शृणु ॥ ४.३२.२ ॥
ଧର୍ମ ଓ ଅର୍ଥରେ ଯୁକ୍ତ, କୋମଳ, ସବୁ ସତ୍ୟ ଓ କାରଣସହିତ ଏସବୁ କଥା କୁହାଯାଇଛି। ତଦନୁରୂପ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ଓ ମୋ ବାକ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଶୁଣ।
4.32.3
तेषां चैव गतिस्तत्र र्निवासश्चानुचिन्त्यताम् ।
नीतिर्विधीयतां तत्र सांप्रतं या हिता भवेत् ॥ ४.३२.३ ॥
ସେମାନଙ୍କ ଗତି ଓ ସେଠାରେ ସେମାନଙ୍କ ବାସ ବିଷୟରେ ମଧ୍ୟ ବିଚାର କରାଯାଉ। ବର୍ତ୍ତମାନ ଯାହା ହିତକର, ସେହି ନୀତି ସେଠାରେ ସ୍ଥିର କରାଯାଉ।
4.32.4
नावज्ञेयो रिपुस्तात प्राकृतोऽपि बुभूषता ।
किं पुनः पाण्डवाः शूरा विद्वांसो बलिनस्तथा ॥ ४.३२.४ ॥
ହେ ତାତ, ଯେ ସମୃଦ୍ଧି ଚାହେଁ ସେ ଶତ୍ରୁକୁ ସାଧାରଣ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଅବଜ୍ଞା କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ତେବେ ଶୂର, ବିଦ୍ୱାନ ଓ ବଳବାନ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କୁ କିପରି ଅବଜ୍ଞା କରାଯାଇପାରେ?
4.32.5
तस्मात्सत्रं प्रविष्टेषु पाण्डवेषु महात्मसु ।
गूढभावेषु छन्नेषु काले चोदयमागते ॥ ४.३२.५ ॥
ତେଣୁ ମହାତ୍ମା ପାଣ୍ଡବମାନେ ଛଦ୍ମବେଶରେ ପ୍ରବେଶ କରି ଗୁପ୍ତଭାବେ ଲୁକାଇ ରହିଥିବାବେଳେ, ଉପଯୁକ୍ତ ସମୟ ଆସିଛି।
4.32.6
स्वराष्ट्रे परराष्ट्रे च ज्ञातव्यं बलमात्मनः ।
उदयः पाण्डवानां च प्राप्तकालो न संशयः ॥ ४.३२.६ ॥
ନିଜ ରାଷ୍ଟ୍ର ଓ ପରରାଷ୍ଟ୍ରରେ ନିଜର ବଳ ଜାଣିବା ଉଚିତ। ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ଉଦୟର ସମୟ ଆସିଛି, ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
4.32.7
निवृत्तसमयाः पार्था महात्मानो महाबलाः ।
महोत्साहा भविष्यन्ति पाण्डवा ह्यमितौजसः ॥ ४.३२.७ ॥
ନିବୃତ୍ତ ସମୟ ଥିବା, ମହାତ୍ମା ଓ ମହାବଳ ପାର୍ଥମାନେ — ମହା ଉତ୍ସାହୀ, ଅମିତ ତେଜସ୍ୱୀ ପାଣ୍ଡବମାନେ ହେବେ।
4.32.8
तस्माद्बलं च कोशं च नातिश्चापि विधीयताम् ।
यथा कालोदये प्राप्ते सम्यक् तैः संदधामहे ॥ ४.३२.८ ॥
ତେଣୁ ବଳ ଓ କୋଷକୁ ମଧ୍ୟ ଠିକ୍ ଭାବେ ବ୍ୟବସ୍ଥା କର — ଅତି ନୁହେଁ, ଅଳ୍ପ ନୁହେଁ; କାଳୋଦୟ ଆସିଲେ ସେମାନଙ୍କ ସହିତ ଯଥାବିଧି ସନ୍ଧି କରିପାରିବା।
4.32.9
यत्र यन्मन्यसे श्रेयो बुध्यस्व बलमात्मनः ।
नियतं सर्वमित्रेषु बलवत्स्वबलेषु च ॥ ४.३२.९ ॥
ଯେଉଁଠି ଯାହା ତୁମକୁ ଶ୍ରେୟସ୍କର ମନେ ହୁଏ, ସେଠାରେ ନିଜ ବଳକୁ ବୁଝ — ସମସ୍ତ ମିତ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ବଳବାନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏବଂ ଦୁର୍ବଳମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ।
4.32.10
सारं फल्गु बलं ज्ञात्वा मध्यस्थं चापि भारत ।
स्वराष्ट्रपरराष्ट्रेषु ज्ञातव्यं बलमात्मनः ॥ ४.३२.१० ॥
ହେ ଭରତ, ସାର ଓ ଅସାର ବଳକୁ ଜାଣି, ମଧ୍ୟସ୍ଥଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଜାଣି — ନିଜ ରାଷ୍ଟ୍ର ଓ ପରରାଷ୍ଟ୍ରରେ ନିଜ ବଳ ଜାଣିବା ଉଚିତ।
4.32.11
अप्रहृशष्टं प्राहृष्टं वा संदधाम तथा परैः ।
साम्ना दानेन भेदेन दण्डेन बलिकर्मणा ॥ ४.३२.११ ॥
ସେମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତୁ କି ଅପ୍ରସନ୍ନ, ସେହିପରି ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ସହିତ ସନ୍ଧି କରିବା — ସାମ, ଦାନ, ଭେଦ, ଦଣ୍ଡ ଓ ବଳିକର୍ମ ଦ୍ୱାରା।
4.32.12
न्यायेनाक्रम्य च परान्बलाच्चानम्य दुर्बलान् ।
सान्त्वयित्वा च मित्राणि बलं चाभाष्यतां सुखम् ॥ ४.३२.१२ ॥
ନ୍ୟାୟ ଦ୍ୱାରା ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରି, ବଳ ଦ୍ୱାରା ଦୁର୍ବଳମାନଙ୍କୁ ନତ କରି, ମିତ୍ରମାନଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଇ — ବଳ ବିଷୟ କଥା ମଧ୍ୟ ସୁଖରେ କୁହାଯାଉ।
4.32.13
स्वकोशबलसंवृद्धः सम्यक्सिद्धिमवाप्स्यसि ।
योत्स्यसे चापि बलिभिररिभिः प्रत्युपस्थितैः।
अन्यैस्त्वं पाण्डवैर्वाऽपि हीनैः स्वबलवाहनैः ॥ ४.३२.१३ ॥
ତୁମର କୋଷ ଓ ସେନାବଳ ବଢ଼ିଲେ ତୁମେ ଠିକ୍ ସିଦ୍ଧି ଲାଭ କରିବ। ତୁମ ସମ୍ମୁଖରେ ଠିଆ ହୋଇଥିବା ବଳବାନ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ସହିତ, କିମ୍ବା ନିଜ ସେନା ଓ ବାହନରୁ ହୀନ ଅନ୍ୟ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ସହିତ ତୁମକୁ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ।
4.32.14
एवं सर्वं विनिश्चित्य व्यवहर्तासि न्यायतः ।
यथाकालं मनुष्येन्द्र चिरं सुखमवाप्स्यसि ॥ ४.३२.१४ ॥
ଏହିପରି ସବୁକିଛି ଭଲ ଭାବରେ ସ୍ଥିର କରି ତୁମେ ନ୍ୟାୟ ସହିତ ବ୍ୟବହାର କରିବ। ହେ ମନୁଷ୍ୟେନ୍ଦ୍ର, ଯଥାକାଳେ ଚାଲି ତୁମେ ଦୀର୍ଘକାଳ ସୁଖ ପାଇବ।
4.32.15
भीष्माद्रोणकृपैरुक्ते कर्णदुःशासनादिभिः ।
ततो दुर्योधनो वाक्यं श्रुत्वा तेषां महात्मनाम् ।
मुहूर्तमनुसंचिन्त्य सचिवानिदमब्रवीत् ॥ ४.३२.१५ ॥
ଭୀଷ୍ମ, ଦ୍ରୋଣ, କୃପଙ୍କ ଓ କର୍ଣ୍ଣ, ଦୁଃଶାସନ ପ୍ରଭୃତିଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ସେହି ମହାତ୍ମାମାନଙ୍କ କଥା କ୍ଷଣେ ଚିନ୍ତା କରି ନିଜ ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କୁ ଏହା କହିଲା।
4.32.16
श्रुतमेतन्मया पूर्वं कथासु जनसंसदि ।
धीराणां शास्त्रविदुषां प्राज्ञानां मतिनिश्चये ।
कृतिनां सारफल्गुत्वे जानामि नयचक्षुषा ॥ ४.३२.१६ ॥
ଏହି କଥା ମୁଁ ପୂର୍ବରେ ଜନସଭାରେ କଥାରେ ଶୁଣିଛି। ଧୀର, ଶାସ୍ତ୍ରଜ୍ଞ, ପ୍ରାଜ୍ଞମାନଙ୍କ ନିଶ୍ଚିତ ମତରେ, ଏବଂ ଦକ୍ଷମାନଙ୍କ ସାର ଓ ତୁଚ୍ଛ ଚିହ୍ନିବାରେ ଏହା ଅଛି। ନୀତିର ଚକ୍ଷୁରେ ମୁଁ ଏହା ଜାଣେ।
4.32.17
सत्वे बाहुबले धैर्ये प्राणे शारीरसंभवे ।
सांप्रतं मानुषे लोके सदैत्यनरराक्षसे ॥ ४.३२.१७ ॥
ସାହସରେ, ବାହୁବଳରେ, ଧୈର୍ଯ୍ୟରେ, ପ୍ରାଣରେ, ଶରୀରରୁ ଉତ୍ପତ୍ତିରେ, ବର୍ତ୍ତମାନ ଦୈତ୍ୟ, ମନୁଷ୍ୟ ଓ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ସହିତ ମନୁଷ୍ୟ ଲୋକରେ।
4.32.18
चत्वारस्तु नरव्याघ्रा बले शक्रोपमा भुवि ।
उत्तमाः प्राणिनां तेषां नास्ति कश्चिद्बले समः ॥ ४.३२.१८ ॥
ପୃଥିବୀରେ ବଳରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସମାନ ଚାରି ନରବ୍ୟାଘ୍ର ଥିଲେ। ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସେମାନେ ଉତ୍ତମ; ବଳରେ ସେମାନଙ୍କ ସମାନ କେହି ନ ଥିଲେ।
4.32.19
बलदेवश्च भीमश्च मद्रराजश्च वीर्यवान् ।
चतुर्थः कीचकस्तेषां पञ्चमं नानुशुश्रुमः ॥ ४.३२.१९ ॥
ବଳଦେବ, ଭୀମ, ବୀର୍ଯ୍ୟବାନ ମଦ୍ରରାଜ, ଚତୁର୍ଥ କୀଚକ; ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପଞ୍ଚମକୁ ଆମେ ଶୁଣି ନାହୁଁ।
4.32.20
अन्योन्यानन्तरबलाः परस्परजयैपिणः ।
बाहूयुद्धमभीप्सन्तो नित्यं संरब्धमानसाः ॥ ४.३२.२० ॥
ପରସ୍ପର ପ୍ରାୟ ସମାନ ବଳବାନ, ପରସ୍ପରକୁ ଜିତିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ, ସର୍ବଦା ବାହୁଯୁଦ୍ଧ ଇଚ୍ଛୁକ, କ୍ରୋଧିତ ମନ ଥିବା।
4.32.21
तेनाहमवगच्छामि प्रत्ययेन वृकोदरम् ।
मनस्यभिनिविष्टं मे व्यक्तं जीवन्ति पाण्डवाः ॥ ४.३२.२१ ॥
ସେହି ପ୍ରମାଣରୁ ମୁଁ ବୃକୋଦର (ଭୀମ)ଙ୍କୁ ଜୀବିତ ବୋଲି ବୁଝୁଛି; ମୋ ମନରେ ଦୃଢ଼ — ପାଣ୍ଡବମାନେ ଜୀବିତ ଅଛନ୍ତି, ଏହା ସ୍ପଷ୍ଟ।
4.32.22
तत्राहं कीचकं मन्ये भीमसेनेन मारितम् ।
सैरन्ध्रीं द्रौपदीं मन्ये नात्र कार्या विचारणा ॥ ४.३२.२२ ॥
ସେଠାରେ ମୁଁ ଭାବେ ଯେ କୀଚକଙ୍କୁ ଭୀମସେନ ମାରିଛନ୍ତି; ସୈରନ୍ଧ୍ରୀକୁ ମୁଁ ଦ୍ରୌପଦୀ ବୋଲି ଭାବେ — ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନ କରିବା ଉଚିତ।
4.32.23
शङ्के कृष्णानिमित्तं तु भीमसेनेन कीचकः ।
गन्धर्वव्यपदेशेन हतो निशि महाबलः ॥ ४.३२.२३ ॥
କୃଷ୍ଣାଙ୍କ (ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କ) ନିମିତ୍ତ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଛଳରେ, ରାତିରେ ମହାବଳୀ କୀଚକଙ୍କୁ ଭୀମସେନ ମାରିଥିବେ ବୋଲି ମୋର ସନ୍ଦେହ।
4.32.24
को हि शक्तः परो भीमात्कीचकं हन्तुमोजसा ।
शस्त्रं विना बाहुबलात्तथा सर्वाङ्गचूर्णने ॥ ४.३२.२४ ॥
ଭୀମ ବ୍ୟତୀତ ଆଉ କିଏ ଅସ୍ତ୍ର ବିନା ବାହୁବଳରେ କୀଚକଙ୍କୁ ବଧ କରି ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗ ଚୂର୍ଣ୍ଣ କରିବାକୁ ସକ୍ଷମ?
4.32.25
मर्दितुं वा तथा तीव्रं चर्ममांसास्थिचूर्णनम् ।
रूपमन्यत्समास्थाय भीमस्यैतद्विचेष्टितम् ॥ ४.३२.२५ ॥
କିମ୍ବା ଏହିପରି ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ଚର୍ମ, ମାଂସ, ହାଡ଼ ଚୂର୍ଣ୍ଣ କରିବା; ଅନ୍ୟ ରୂପ ଧାରଣ କରି ଭୀମଙ୍କର ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ।
4.32.26
ध्रुवं कृष्णानिमित्तं तु भीमसेनेन सूतजाः ।
गन्धर्वव्यपदेशेन हता निशि न संशयः ॥ ४.३२.२६ ॥
ନିଶ୍ଚିତ କୃଷ୍ଣାଙ୍କ ନିମିତ୍ତ ଭୀମସେନ ଗନ୍ଧର୍ବଙ୍କ ଛଳରେ ରାତିରେ ସୂତପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ବଧ କରିଛନ୍ତି; ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
4.32.27
पितामहेन ये चोक्ता देशस्य च जनस्य च ।
गुणास्ते मत्स्यराष्ट्रेषु बहुशोऽपि मया श्रुताः ॥ ४.३२.२७ ॥
ପିତାମହ ଦେଶ ଓ ଲୋକଙ୍କ ଯେଉଁ ଗୁଣ କହିଥିଲେ, ସେସବୁ ମତ୍ସ୍ୟ ରାଷ୍ଟ୍ରରେ ମୁଁ ଅନେକ ଥର ଶୁଣିଛି।
4.32.28
विराटनगरे मन्ये पाण्डवाश्छन्नचारिणः ।
निवसन्ति पुरे रम्ये तत्र यात्रा विधीयताम् ॥ ४.३२.२८ ॥
ମୁଁ ଭାବୁଛି ବିରାଟ ନଗରରେ ପାଣ୍ଡବମାନେ ଛଦ୍ମବେଶରେ ରହୁଛନ୍ତି; ସେଠାକୁ ଯାତ୍ରା ସ୍ଥିର ହେଉ।
4.32.29
मत्स्यराष्ट्रं गमिष्यामो ग्रहीष्यामश्च गोधनम् ।
गृहीते गोधने नूनं तेऽपि योत्स्यन्ति पाण्डवाः ॥ ४.३२.२९ ॥
ଆମେ ମତ୍ସ୍ୟ ରାଷ୍ଟ୍ରକୁ ଯିବା ଓ ଗୋଧନ ଧରିବା; ଗୋଧନ ଧରାଗଲେ ପାଣ୍ଡବମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ଯୁଦ୍ଧ କରିବେ।
4.32.30
अपूर्णे समये चापि यदि पश्येम पाण्डवान् ।
द्वादशान्यानि वर्षाणि प्रवेक्ष्यन्ति पुनर्वनम् ॥ ४.३२.३० ॥
ସମୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବା ପୂର୍ବରୁ ଯଦି ଆମେ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କୁ ଦେଖିବା, ତେବେ ସେମାନେ ପୁଣି ବାର ବର୍ଷ ବନରେ ପ୍ରବେଶ କରିବେ।
4.32.31
तस्मादन्यतरेणापि लाभोऽस्माकं भविष्यति ।
कोशवृद्धिरिहास्माकं शत्रूणां निधनं भवेत् ॥ ४.३२.३१ ॥
ତେଣୁ ଦୁଇଟି ମଧ୍ୟରୁ ଯେକୌଣସି ଫଳରେ ଆମର ଲାଭ ହେବ; ଏଠାରେ ଆମ କୋଷ ବୃଦ୍ଧି ପାଇବ ଓ ଶତ୍ରୁମାନେ ବିନଷ୍ଟ ହେବେ।
4.32.32
कथं सुयोधनं गच्छेद्युधिष्ठिरभृतः पुरा ।
एतच्चापि वदत्येष मात्स्यः परिभवान्मयि ॥ ४.३२.३२ ॥
ପୂର୍ବେ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୋଷିତ ଏ କିପରି ସୁଯୋଧନ ନିକଟକୁ ଯାଇପାରିବ? ମତ୍ସ୍ୟରାଜ ମୋ ପ୍ରତି ଅବମାନନା ହେତୁ ଏହା ମଧ୍ୟ କହୁଛି।
4.32.33
तस्मात्कर्तव्यमेतद्वै तत्र यात्रा विधीयताम् ।
एतत्सुनीतं मन्येऽहं सर्वेषां यदि रोचते ॥ ४.३२.३३ ॥
ତେଣୁ ଏହା ହିଁ କରାଯିବା ଉଚିତ; ସେଠାକୁ ଯାତ୍ରା ପାଇଁ ଆଦେଶ ଦିଆଯାଉ। ଯଦି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ରୁଚେ, ତେବେ ଏହାକୁ ଉତ୍ତମ ନୀତି ବୋଲି ମୁଁ ମନେ କରେ।
4.32.34
ततो राजा त्रिगर्तानां सुशर्मा रथयूथपः ।
पूर्वमाभाष्य कर्णेन तथा दुःशासनेन च।
प्राप्तकालमिदं वाक्यमुवाच त्वरितो बली ॥ ४.३२.३४ ॥
ତା'ପରେ ତ୍ରିଗର୍ତ୍ତଙ୍କ ରାଜା ସୁଶର୍ମା, ରଥସେନାର ଅଧିପତି, ପୂର୍ବରୁ କର୍ଣ୍ଣ ଓ ଦୁଃଶାସନଙ୍କ ସହ କଥାବାର୍ତ୍ତା କରି, ସମୟୋଚିତ ଏହି ବାକ୍ୟ ଶୀଘ୍ର କହିଲେ — ସେ ବଳଶାଳୀ ଥିଲେ।
4.32.35
असकृन्निकृतः पूर्वं मात्स्यसाल्वेयकेकयैः ।
सूतेनैव च मात्स्यस्य कीचकेन पुनः पुनः ॥ ४.३२.३५ ॥
ପୂର୍ବରୁ ମତ୍ସ୍ୟ, ଶାଳ୍ୱ ଓ କେକୟମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆମେ ବାରମ୍ବାର ଅପମାନିତ ହୋଇଛୁ; ମତ୍ସ୍ୟରାଜଙ୍କ ସାରଥି କୀଚକ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ପୁନଃ ପୁନଃ।
4.32.36
बाधितो बन्धुभिः सार्धं बलाद्बलवता विभो ।
स कर्णमभिवीक्ष्याथ दुर्योधनमभाषत ॥ ४.३२.३६ ॥
ହେ ପ୍ରଭୁ, ନିଜ ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କ ସହିତ ବଳବାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବଳପୂର୍ବକ ପୀଡ଼ିତ ସେ କର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ଦେଖି ତା'ପରେ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନଙ୍କୁ କହିଲା।
4.32.37
राष्ट्रं ममासकृद्राजन्राज्ञा मात्स्येन बाधितम् ॥ ४.३२.३७ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ମୋ ରାଷ୍ଟ୍ରକୁ ମତ୍ସ୍ୟରାଜା ଦ୍ୱାରା ବାରମ୍ବାର ପୀଡ଼ିତ କରାଯାଇଛି।
4.32.38
प्रणेता कीचकस्तस्य बलोत्सिक्तोऽभवन्पुरा ।
अमर्षी दुर्जयो जेता प्रख्यातबलपौरुषः ।
स हतस्तत्र गन्धर्वैः पापकर्मा नृशंसकृत् ॥ ४.३२.३८ ॥
ତାଙ୍କ ସେନାପତି କୀଚକ ପୂର୍ବରୁ ବଳର ଗର୍ବରେ ଫୁଲିଥିଲା। ସେ କ୍ରୋଧୀ, ଅଜେୟ, ବିଜୟୀ, ପ୍ରସିଦ୍ଧ ବଳ-ପରାକ୍ରମ ଥିଲା। ସେ ପାପକର୍ମୀ, କ୍ରୂର କର୍ମକାରୀ ସେଠାରେ ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିହତ ହେଲା।
4.32.39
तस्मिन्विनिहते राजन्हीनदर्पो निराश्रयः ।
भविष्यति निरुत्साहो विराट इति मे मतिः ॥ ४.३२.३९ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ତା'ର ନିହତ ହେବା ପରେ ବିରାଟ ଦର୍ପହୀନ, ଆଶ୍ରୟହୀନ ଓ ଉତ୍ସାହହୀନ ହେବେ ବୋଲି ମୋର ମତ।
4.32.40
तत्र यात्रा मम मता यदि ते रोचतेऽनघ ।
कौरवाणां च सर्वेषां कर्णस्य च महात्मनः ॥ ४.३२.४० ॥
ହେ ନିଷ୍ପାପ, ଯଦି ତୁମେ ପସନ୍ଦ କର, ତେବେ ସେଠାକୁ ମୋର ଅଭିଯାନ ଉଚିତ ବୋଲି ମୁଁ ମନେ କରେ — କୌରବ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଓ ମହାତ୍ମା କର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ।
4.32.41
एतत्कार्यमहं मन्ये परमात्ययिकं महत् ।
राष्ट्रं तस्याभियास्यामो धनधान्यसमाकुलम् ॥ ४.३२.४१ ॥
ମୁଁ ଭାବେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଜରୁରୀ ଓ ମହତ୍ — ଧନଧାନ୍ୟରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ତା'ର ରାଷ୍ଟ୍ର ଉପରେ ଆମେ ଆକ୍ରମଣ କରିବା।
4.32.42
आददामोऽस्य रत्नानि विविधानि वसूनि च ।
ग्रामान्राष्ट्राणि वा तस्य हरिष्यामो विभागशः ॥ ४.३२.४२ ॥
ଆମେ ତାଙ୍କର ବିବିଧ ରତ୍ନ ଓ ଧନ ନେଇଯିବା; ତାଙ୍କ ଗ୍ରାମ ଓ ରାଜ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଭାଗ ଭାଗ କରି ଛଡ଼ାଇ ନେବା।
4.32.43
अथवा गोसहस्राणि बहूनि शुभदर्शन ।
विविधानि हरिष्यामः प्रतीपीड्य पुरं बलात् ॥ ४.३२.४३ ॥
ଅଥବା, ହେ ଶୁଭଦର୍ଶନ, ନଗରକୁ ବଳପୂର୍ବକ ପୀଡ଼ିତ କରି ତାଙ୍କ ହଜାର ହଜାର ଗାଈ ଓ ବିବିଧ ଜିନିଷ ହରଣ କରିବା।
4.32.44
कौरवैः सह संगमय त्रिगर्तैश्च विशांपते ।
गास्तस्यापहरिष्यामः सह सर्वैर्महारथैः ॥ ४.३२.४४ ॥
ହେ ବିଶାଂପତି, କୌରବ ଓ ତ୍ରିଗର୍ତ୍ତଙ୍କ ସହିତ ମିଳିତ ହୋଇ ସମସ୍ତ ମହାରଥୀଙ୍କ ସହିତ ତାଙ୍କ ଗାଈ ହରଣ କରିବା।
4.32.45
सन्धिं वा तेन कृत्वा तु निबध्नीमोऽस्य पौरुषम् ।
हत्वा चास्य चमूं कृत्स्नां वशमेवानयामहे ॥ ४.३२.४५ ॥
ଅଥବା ତାଙ୍କ ସହିତ ସନ୍ଧି କରି ତାଙ୍କ ପୌରୁଷ ବାନ୍ଧିଦେବା; କିମ୍ବା ତାଙ୍କ ସମସ୍ତ ସେନାକୁ ବଧ କରି ତାଙ୍କୁ ବଶ କରିବା।
4.32.46
तं वशे न्यायतः कृत्वा सुखं वत्स्यामहे वयम् ।
भवतां बलवृद्धिश्च भविष्यति न संशयः ॥ ४.३२.४६ ॥
ତାଙ୍କୁ ନ୍ୟାୟରେ ବଶ କରି ଆମେ ସୁଖରେ ରହିବା; ଆପଣମାନଙ୍କ ବଳ ମଧ୍ୟ ବଢ଼ିବ, ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
4.32.47
तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य कर्णो राजानमब्रवीत् ॥ ४.३२.४७ ॥
ତାଙ୍କର ସେ କଥା ଶୁଣି କର୍ଣ୍ଣ ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ।
4.32.48
सूक्तं सुशर्मणा वाक्यं प्राप्तकालमिदं वचः ।
तस्मात्क्षिप्रं विनिर्यामो योजयित्वा वरूथिनीं ॥ ४.३२.४८ ॥
ସୁଶର୍ମାଙ୍କ ଏହି କଥା ଠିକ୍ ଅଛି, ଏହା ସମୟୋଚିତ ବାଣୀ। ତେଣୁ ସେନା ସଜାଇ ଶୀଘ୍ର ଯାତ୍ରା କରିବା।
4.32.49
यदेतत्तेऽभिरुचितं मम चैतद्धि रोचते ।
प्रविभज्य च सैन्यानि यथा वा मन्यते भवान् ॥ ४.३२.४९ ॥
ଆପଣଙ୍କୁ ଯାହା ରୁଚିକର, ତାହା ମଧ୍ୟ ମୋତେ ରୁଚେ। ଆପଣ ଯେମିତି ଠିକ୍ ମନେ କରନ୍ତି, ସେମିତି ସେନା ବିଭାଜନ କରନ୍ତୁ।
4.32.50
प्रज्ञावान्कुलवृद्धश्च सर्वेषां नः पितामहः ।
आचार्यश्च कृपो विद्वाञ्शकुनिश्चापि सौबलः ॥ ४.३२.५० ॥
ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ୍ ଓ କୁଳବୃଦ୍ଧ ଆମ ପିତାମହ (ଭୀଷ୍ମ) ଅଛନ୍ତି; ଆଚାର୍ଯ୍ୟ କୃପ ବିଦ୍ୱାନ; ଓ ସୁବଳପୁତ୍ର ଶକୁନି ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।
4.32.51
मन्यन्ते ते यथा सर्वे तथा यात्रा विधीयताम् ।
संमन्त्र्य चाशु गच्छामः साधनार्थं महीपते ॥ ४.३२.५१ ॥
ସମସ୍ତେ ଆପଣଙ୍କୁ ଯେମିତି ଠିକ୍ ମନେ କରନ୍ତି, ସେମିତି ଯାତ୍ରାର ବ୍ୟବସ୍ଥା ହେଉ। ହେ ମହୀପତି, ପରାମର୍ଶ କରି ଶୀଘ୍ର କାର୍ଯ୍ୟସିଦ୍ଧି ପାଇଁ ଯିବା।
4.32.52
किंनु नः पाण्डवैः कार्यं हीनार्थबलपौरुषैः ।
अत्यन्तं हि प्रनष्टास्ते प्राप्ता वाऽपि यमक्षयम् ॥ ४.३२.५२ ॥
ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ସହିତ ଆମର କଣ କାମ? ସେମାନେ ଧନ, ବଳ, ପୌରୁଷହୀନ; ସେମାନେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନଷ୍ଟ ହୋଇଛନ୍ତି, ନହେଲେ ଯମଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଛନ୍ତି।
4.32.53
तद्भवांश्चतुरङ्गेण बलेन महता वृतः ।
विराटनगरं यातु सर्वसैन्येन भारत।
आदास्यामोऽथ गास्तस्य विविधानि वसूनि च ॥ ४.३२.५३ ॥
ତେଣୁ ଆପଣ ଚତୁରଙ୍ଗ ମହାସେନା ଦ୍ୱାରା ଘେରିହୋଇ, ହେ ଭାରତ, ସମସ୍ତ ସେନା ସହିତ ବିରାଟ ନଗରକୁ ଯାଆନ୍ତୁ। ସେଠାରୁ ତାଙ୍କ ଗାଈ ଓ ନାନା ପ୍ରକାର ଧନ ଛଡ଼ାଇ ନେବା।
4.32.54
ततो दुर्योधनो राजा वचः श्रुत्वा तु तस्य तत् ।
वैकर्तनस्य कर्णस्य क्षिप्रमाज्ञापयत्स्वयम्।
शासने नित्ययुक्तं तु दुःशासनमनन्तरम् ॥ ४.३२.५४ ॥
ଏବେ ରାଜା ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ତାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ନିଜେ ବୈକର୍ତନ କର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ଶୀଘ୍ର ଆଜ୍ଞା ଦେଲେ; ଆଜ୍ଞା ପାଳନରେ ସଦା ପ୍ରସ୍ତୁତ ଦୁଃଶାସନଙ୍କୁ ପରେ।
4.32.55
सह वृद्धैस्तु संमन्त्र्य क्षिप्रं योजय वाहिनीम् ।
यथोद्देशं तु गच्छामः सहिताः सर्वकौरवैः ॥ ४.३२.५५ ॥
ବୟୋଜ୍ୟେଷ୍ଠମାନଙ୍କ ସହ ପରାମର୍ଶ କରି ଶୀଘ୍ର ସେନାକୁ ସଜାଅ; ସମସ୍ତ କୌରବଙ୍କ ସହିତ ମିଳିତ ହୋଇ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସ୍ଥାନକୁ ଯିବା।
4.32.56
सुशर्मा तु यथोद्दिष्टं देशं यातु महारथः ।
त्रिगर्तैः सहितः सर्वैः प्रख्यातबलपौरुषैः।
प्रागेव हि सुसंयत्तो विराटनगरं प्रति ॥ ४.३२.५६ ॥
ମହାରଥୀ ସୁଶର୍ମା ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଦେଶକୁ ଯାଉନ୍ତୁ; ପ୍ରସିଦ୍ଧ ବଳ-ପୌରୁଷ ଥିବା ସମସ୍ତ ତ୍ରିଗର୍ତ୍ତଙ୍କ ସହିତ, ପୂର୍ବରୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇ ବିରାଟନଗର ଆଡ଼କୁ।
4.32.57
जघन्यतो वयं तत्र यास्यामो दिवसान्तरे ।
विषयं मत्स्यराजस्य सुसमृद्धं सुसंहितम् ॥ ४.३२.५७ ॥
ଆମେ ପଛପଟୁ ଅନ୍ୟ ଦିନ ସେଠାକୁ ଯିବା; ମତ୍ସ୍ୟରାଜଙ୍କର ସେହି ଅତି ସମୃଦ୍ଧ ଓ ସୁରକ୍ଷିତ ରାଜ୍ୟ ଆଡ଼କୁ।
4.32.58
सुशर्मणा गृहीते तु मत्स्यराजस्य गोधने ।
विराटः सैन्यमादाय त्रिगर्तैः सह योत्स्यति ॥ ४.३२.५८ ॥
ସୁଶର୍ମା ମତ୍ସ୍ୟରାଜଙ୍କ ଗୋଧନ ଧରିନେଲେ ପରେ ବିରାଟ ସେନା ନେଇ ତ୍ରିଗର୍ତ୍ତଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବ।
4.32.59
अपरं दिवसं गास्तु तत्र गृह्णन्तु कौरवाः ।
गवार्थे पाण्डवास्तत्र योत्स्यन्ति कुरुभिः सह ॥ ४.३२.५९ ॥
ଅନ୍ୟ ଦିନ କୌରବମାନେ ସେଠାରୁ ଗାଈ ଧରନ୍ତୁ; ଗାଈ ପାଇଁ ପାଣ୍ଡବମାନେ ସେଠାରେ କୁରୁଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବେ।
4.32.60
तथा गत्वा यथोद्देशं विराटनगरान्तिके ।
क्षिप्रं गोष्ठं समासाद्य गृह्णन्तु विपुलं धनम् ॥ ४.३२.६० ॥
ସେହିପରି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସ୍ଥାନକୁ ଯାଇ, ବିରାଟ ନଗର ନିକଟସ୍ଥ ଗୋଶାଳାରେ ଶୀଘ୍ର ପହଞ୍ଚି ବିପୁଳ ଧନ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ।
4.32.61
गवां शतसहस्राणि श्रीमन्ति गुणवन्ति च ।
वयमस्य निगृह्णीमो द्विधा कृत्वा च वाहिनीम् ॥ ४.३२.६१ ॥
ଶହ ହଜାର ସୁନ୍ଦର ଓ ଗୁଣବତୀ ଗାଭୀକୁ ଆମେ ଏଠାରୁ ଧରିବୁ; ସେନାକୁ ଦୁଇଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ କରି।
4.32.62
ते स्म गत्वा यथोद्दिष्टं देशं मत्स्यमहीपतेः ।
संनद्धा रथिनः सर्वे सपताका बलोत्कटाः।
प्रतिवैरं चिकीर्षन्तो गोषु गृद्धा महाबलाः ॥ ४.३२.६२ ॥
ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ମତ୍ସ୍ୟ ରାଜାଙ୍କ ଦେଶର ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସ୍ଥାନକୁ ଯାଇ, କବଚ ପିନ୍ଧି, ପତାକା ସହିତ ବଳବାନ ରଥୀ ହୋଇ, ଶତ୍ରୁତାର ପ୍ରତିଶୋଧ ନେବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ ହୋଇ, ଗାଭୀ ଲୋଭରେ ମହାବଳୀ।
4.32.63
आदत्त गाः सुशर्माऽथ कृष्णपक्षस्य चाष्टमीम् ॥ ४.३२.६३ ॥
ତା'ପରେ ସୁଶର୍ମା କୃଷ୍ଣ ପକ୍ଷର ଅଷ୍ଟମୀରେ ଗାଭୀ ହରଣ କଲା।
4.32.64
अपरे दिवसे सर्वे राजन्संभूय कौरवाः ।
नवम्यां ते न्यगृह्णन्त गोकुलानि सहस्रशः।
कौरवास्तु महावीर्या मत्स्यानां विषयान्तरे ॥ ४.३२.६४ ॥
ପରଦିନ, ହେ ରାଜନ୍, ସମସ୍ତ କୌରବ ଏକତ୍ର ହୋଇ ନବମୀରେ ହଜାର ହଜାର ଗୋଗୋଷ୍ଠୀ ଧରିଲେ; ମହାବୀର୍ଯ୍ୟ କୌରବମାନେ ମତ୍ସ୍ୟମାନଙ୍କ ଅନ୍ୟ ଏକ ଦେଶରେ ଥିଲେ।