महाभारत · अध्याय 4.32
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.32.1
ततः शारद्वतो वाक्यमित्युवाच कृतस्तदा ।
युक्तं प्राप्तं च वृद्धेन पाण्डवान्प्रति भापितम् ॥ ४.३२.१ ॥
तेव्हा शारद्वत हे वचन म्हणाला. वृद्धाने पांडवांविषयी जे सांगितले ते योग्य आणि समयोचित होते.
4.32.2
धर्मार्थसहितं श्लक्ष्णं सर्वं सत्यं सहेतुकम् ।
तत्रानुरूपं भीष्मस्य ममापि वचनं शृणु ॥ ४.३२.२ ॥
धर्म आणि अर्थाने युक्त, मृदु, सर्वच सत्य आणि कारणांसह असलेले हे बोलणे आहे. त्याला अनुरूप भीष्माचे आणि माझेही वचन ऐका.
4.32.3
तेषां चैव गतिस्तत्र र्निवासश्चानुचिन्त्यताम् ।
नीतिर्विधीयतां तत्र सांप्रतं या हिता भवेत् ॥ ४.३२.३ ॥
त्यांची गती आणि तेथे त्यांचे निवासस्थानही विचारात घ्यावे. आता जी नीती हितकारक असेल तीच तेथे ठरवावी.
4.32.4
नावज्ञेयो रिपुस्तात प्राकृतोऽपि बुभूषता ।
किं पुनः पाण्डवाः शूरा विद्वांसो बलिनस्तथा ॥ ४.३२.४ ॥
हे तात, जो समृद्धी इच्छितो त्याने शत्रूला सामान्य असला तरी तुच्छ लेखू नये. मग शूर, विद्वान आणि बलवान असलेल्या पांडवांना कसे तुच्छ लेखावे?
4.32.5
तस्मात्सत्रं प्रविष्टेषु पाण्डवेषु महात्मसु ।
गूढभावेषु छन्नेषु काले चोदयमागते ॥ ४.३२.५ ॥
म्हणून महात्मा पांडव छद्मवेशाने प्रवेश करून गुप्तपणे लपलेले असता, योग्य काळ आला आहे.
4.32.6
स्वराष्ट्रे परराष्ट्रे च ज्ञातव्यं बलमात्मनः ।
उदयः पाण्डवानां च प्राप्तकालो न संशयः ॥ ४.३२.६ ॥
स्वराष्ट्रात आणि परराष्ट्रात स्वतःचे बल जाणले पाहिजे. पांडवांच्या उदयाचा काळ आला आहे, यात संशय नाही.
4.32.7
निवृत्तसमयाः पार्था महात्मानो महाबलाः ।
महोत्साहा भविष्यन्ति पाण्डवा ह्यमितौजसः ॥ ४.३२.७ ॥
निवृत्त काल झालेले, महात्मे आणि महाबली पार्थ — महान उत्साही, अमित तेजस्वी पांडव होतील.
4.32.8
तस्माद्बलं च कोशं च नातिश्चापि विधीयताम् ।
यथा कालोदये प्राप्ते सम्यक् तैः संदधामहे ॥ ४.३२.८ ॥
म्हणून सैन्य आणि कोष योग्य रीतीने व्यवस्थित करा — अतिशय नव्हे, कमीही नव्हे; काळोदय आल्यावर त्यांच्याशी योग्य संधी करता येईल.
4.32.9
यत्र यन्मन्यसे श्रेयो बुध्यस्व बलमात्मनः ।
नियतं सर्वमित्रेषु बलवत्स्वबलेषु च ॥ ४.३२.९ ॥
जिथे जे तुला श्रेयस्कर वाटेल, तिथे आपले स्वतःचे बल ओळख — सर्व मित्रांमध्ये, बलवानांमध्ये आणि दुर्बलांमध्येही निश्चितपणे.
4.32.10
सारं फल्गु बलं ज्ञात्वा मध्यस्थं चापि भारत ।
स्वराष्ट्रपरराष्ट्रेषु ज्ञातव्यं बलमात्मनः ॥ ४.३२.१० ॥
हे भारता, सार आणि निःसार बल जाणून, मध्यस्थालाही जाणून — स्वराष्ट्रात आणि परराष्ट्रात स्वतःचे बल ओळखले पाहिजे.
4.32.11
अप्रहृशष्टं प्राहृष्टं वा संदधाम तथा परैः ।
साम्ना दानेन भेदेन दण्डेन बलिकर्मणा ॥ ४.३२.११ ॥
ते प्रसन्न असोत वा अप्रसन्न, तसेच शत्रूंशी संधी करू — साम, दान, भेद, दंड आणि बलिकर्माने.
4.32.12
न्यायेनाक्रम्य च परान्बलाच्चानम्य दुर्बलान् ।
सान्त्वयित्वा च मित्राणि बलं चाभाष्यतां सुखम् ॥ ४.३२.१२ ॥
न्यायाने शत्रूवर आक्रमण करून, बळाने दुर्बलांना नमवून, मित्रांना सांत्वन देऊन — बळाबद्दलचे बोलणेही सुखाने व्हावे.
4.32.13
स्वकोशबलसंवृद्धः सम्यक्सिद्धिमवाप्स्यसि ।
योत्स्यसे चापि बलिभिररिभिः प्रत्युपस्थितैः।
अन्यैस्त्वं पाण्डवैर्वाऽपि हीनैः स्वबलवाहनैः ॥ ४.३२.१३ ॥
तुझा कोश आणि सैन्यबल वाढल्यावर तुला योग्य यश मिळेल. तुझ्यासमोर उभ्या ठाकलेल्या बलवान शत्रूंशी, किंवा स्वतःचे सैन्य व वाहने गमावलेल्या इतर पांडवांशी तुला युद्ध करावे लागेल.
4.32.14
एवं सर्वं विनिश्चित्य व्यवहर्तासि न्यायतः ।
यथाकालं मनुष्येन्द्र चिरं सुखमवाप्स्यसि ॥ ४.३२.१४ ॥
अशा प्रकारे सर्व गोष्टींचा नीट निर्णय करून तू न्यायाने व्यवहार करशील. हे मनुष्येंद्रा, योग्य वेळी वागून तुला दीर्घकाळ सुख लाभेल.
4.32.15
भीष्माद्रोणकृपैरुक्ते कर्णदुःशासनादिभिः ।
ततो दुर्योधनो वाक्यं श्रुत्वा तेषां महात्मनाम् ।
मुहूर्तमनुसंचिन्त्य सचिवानिदमब्रवीत् ॥ ४.३२.१५ ॥
भीष्म, द्रोण, कृप यांनी आणि कर्ण, दुःशासन इत्यादींनी सांगितलेले शब्द ऐकून दुर्योधनाने त्या महात्म्यांच्या बोलण्यावर क्षणभर विचार केला आणि आपल्या मंत्र्यांना हे सांगितले.
4.32.16
श्रुतमेतन्मया पूर्वं कथासु जनसंसदि ।
धीराणां शास्त्रविदुषां प्राज्ञानां मतिनिश्चये ।
कृतिनां सारफल्गुत्वे जानामि नयचक्षुषा ॥ ४.३२.१६ ॥
हे मी पूर्वी जनसभेत गोष्टींमध्ये ऐकले आहे. धीर, शास्त्रज्ञ व प्राज्ञ लोकांच्या निश्चित मतात, आणि कुशल लोकांच्या सार आणि तुच्छ ओळखण्यात हे आहे. नीतीच्या दृष्टीने मी हे जाणतो.
4.32.17
सत्वे बाहुबले धैर्ये प्राणे शारीरसंभवे ।
सांप्रतं मानुषे लोके सदैत्यनरराक्षसे ॥ ४.३२.१७ ॥
धैर्यात, बाहुबलात, स्थैर्यात, प्राणात, शरीरापासून उत्पन्न होण्यात, सध्या दैत्य, मनुष्य व राक्षस असलेल्या मानवलोकात.
4.32.18
चत्वारस्तु नरव्याघ्रा बले शक्रोपमा भुवि ।
उत्तमाः प्राणिनां तेषां नास्ति कश्चिद्बले समः ॥ ४.३२.१८ ॥
पृथ्वीवर बलात इंद्रासारखे चार नरव्याघ्र होते. प्राण्यांमध्ये ते उत्तम होते; बलात त्यांच्यासमान कोणीही नव्हते.
4.32.19
बलदेवश्च भीमश्च मद्रराजश्च वीर्यवान् ।
चतुर्थः कीचकस्तेषां पञ्चमं नानुशुश्रुमः ॥ ४.३२.१९ ॥
बलदेव, भीम, पराक्रमी मद्रराज, आणि चौथा कीचक; त्यांच्यातील पाचव्याबद्दल आम्ही ऐकलेले नाही.
4.32.20
अन्योन्यानन्तरबलाः परस्परजयैपिणः ।
बाहूयुद्धमभीप्सन्तो नित्यं संरब्धमानसाः ॥ ४.३२.२० ॥
एकमेकांच्या जवळपास समान बलाचे, एकमेकांवर विजय इच्छिणारे, सदैव बाहुयुद्धाची इच्छा करणारे, संतप्त मनाचे.
4.32.21
तेनाहमवगच्छामि प्रत्ययेन वृकोदरम् ।
मनस्यभिनिविष्टं मे व्यक्तं जीवन्ति पाण्डवाः ॥ ४.३२.२१ ॥
त्या पुराव्यावरून मी वृकोदर (भीम) जिवंत असल्याचे समजतो; माझ्या मनात ठाम आहे — पांडव जिवंत आहेत हे स्पष्ट आहे.
4.32.22
तत्राहं कीचकं मन्ये भीमसेनेन मारितम् ।
सैरन्ध्रीं द्रौपदीं मन्ये नात्र कार्या विचारणा ॥ ४.३२.२२ ॥
तेथे मला वाटते की कीचकाला भीमसेनाने मारले; सैरंध्रीला मी द्रौपदी समजतो — यात विचार करण्याचे कारण नाही.
4.32.23
शङ्के कृष्णानिमित्तं तु भीमसेनेन कीचकः ।
गन्धर्वव्यपदेशेन हतो निशि महाबलः ॥ ४.३२.२३ ॥
कृष्णेच्या (द्रौपदीच्या) कारणामुळे, गंधर्वाच्या बहाण्याने, रात्री महाबली कीचकाला भीमसेनाने मारले असावे असे मला वाटते.
4.32.24
को हि शक्तः परो भीमात्कीचकं हन्तुमोजसा ।
शस्त्रं विना बाहुबलात्तथा सर्वाङ्गचूर्णने ॥ ४.३२.२४ ॥
भीमाशिवाय दुसरा कोण शस्त्राविना बाहुबलाने कीचकाला मारून त्याचे सर्व अवयव चिरडण्यास समर्थ आहे?
4.32.25
मर्दितुं वा तथा तीव्रं चर्ममांसास्थिचूर्णनम् ।
रूपमन्यत्समास्थाय भीमस्यैतद्विचेष्टितम् ॥ ४.३२.२५ ॥
किंवा असे तीव्रपणे त्वचा, मांस, हाडे चिरडणे; दुसरे रूप धारण करून भीमाने केलेले हे कृत्य.
4.32.26
ध्रुवं कृष्णानिमित्तं तु भीमसेनेन सूतजाः ।
गन्धर्वव्यपदेशेन हता निशि न संशयः ॥ ४.३२.२६ ॥
निश्चितच कृष्णेच्या कारणाने भीमसेनाने गंधर्वाच्या निमित्ताने रात्री सूतपुत्रांना मारले; यात संशय नाही.
4.32.27
पितामहेन ये चोक्ता देशस्य च जनस्य च ।
गुणास्ते मत्स्यराष्ट्रेषु बहुशोऽपि मया श्रुताः ॥ ४.३२.२७ ॥
पितामहांनी देशाचे व लोकांचे जे गुण सांगितले होते, ते मत्स्य राष्ट्रात मी अनेकदा ऐकले आहेत.
4.32.28
विराटनगरे मन्ये पाण्डवाश्छन्नचारिणः ।
निवसन्ति पुरे रम्ये तत्र यात्रा विधीयताम् ॥ ४.३२.२८ ॥
विराट नगरात पांडव छद्मवेशात राहत आहेत असे मला वाटते; तेथेच प्रवासाची योजना करावी.
4.32.29
मत्स्यराष्ट्रं गमिष्यामो ग्रहीष्यामश्च गोधनम् ।
गृहीते गोधने नूनं तेऽपि योत्स्यन्ति पाण्डवाः ॥ ४.३२.२९ ॥
आपण मत्स्य राष्ट्रात जाऊ आणि गोधन ताब्यात घेऊ; गोधन ताब्यात घेतल्यावर पांडवही नक्की लढतील.
4.32.30
अपूर्णे समये चापि यदि पश्येम पाण्डवान् ।
द्वादशान्यानि वर्षाणि प्रवेक्ष्यन्ति पुनर्वनम् ॥ ४.३२.३० ॥
कालावधी पूर्ण होण्यापूर्वीच जर आपण पाण्डवांना पाहिले, तर ते पुन्हा बारा वर्षे वनात प्रवेश करतील.
4.32.31
तस्मादन्यतरेणापि लाभोऽस्माकं भविष्यति ।
कोशवृद्धिरिहास्माकं शत्रूणां निधनं भवेत् ॥ ४.३२.३१ ॥
म्हणून दोन्हीपैकी कोणत्याही परिणामाने आपल्याला लाभ होईल; येथे आपला खजिना वाढेल आणि शत्रूंचा नाश होईल.
4.32.32
कथं सुयोधनं गच्छेद्युधिष्ठिरभृतः पुरा ।
एतच्चापि वदत्येष मात्स्यः परिभवान्मयि ॥ ४.३२.३२ ॥
पूर्वी युधिष्ठिराने पोसलेला हा सुयोधनाकडे कसा जाईल? मत्स्यराजा माझा अपमान केल्यामुळे हेही बोलत आहे.
4.32.33
तस्मात्कर्तव्यमेतद्वै तत्र यात्रा विधीयताम् ।
एतत्सुनीतं मन्येऽहं सर्वेषां यदि रोचते ॥ ४.३२.३३ ॥
म्हणून हेच करायला हवे; तेथे प्रवासाचा आदेश द्यावा. सर्वांना पसंत असेल तर हीच चांगली नीती आहे असे मला वाटते.
4.32.34
ततो राजा त्रिगर्तानां सुशर्मा रथयूथपः ।
पूर्वमाभाष्य कर्णेन तथा दुःशासनेन च।
प्राप्तकालमिदं वाक्यमुवाच त्वरितो बली ॥ ४.३२.३४ ॥
तेव्हा त्रिगर्तांचा राजा सुशर्मा, रथसेनांचा स्वामी, आधी कर्ण व दुःशासनाशी बोलून, योग्य वेळी हे वचन त्वरेने बोलला — तो बलवान होता.
4.32.35
असकृन्निकृतः पूर्वं मात्स्यसाल्वेयकेकयैः ।
सूतेनैव च मात्स्यस्य कीचकेन पुनः पुनः ॥ ४.३२.३५ ॥
पूर्वी मत्स्य, शाल्व व केकयांनी वारंवार अपमानित केले; मत्स्यराजाचा सारथी कीचकानेही पुन्हा पुन्हा.
4.32.36
बाधितो बन्धुभिः सार्धं बलाद्बलवता विभो ।
स कर्णमभिवीक्ष्याथ दुर्योधनमभाषत ॥ ४.३२.३६ ॥
हे प्रभो, आपल्या बांधवांसह बलवानाकडून बलपूर्वक पीडित झालेला तो कर्णाकडे पाहून मग दुर्योधनाशी बोलला.
4.32.37
राष्ट्रं ममासकृद्राजन्राज्ञा मात्स्येन बाधितम् ॥ ४.३२.३७ ॥
हे राजा, माझे राष्ट्र मत्स्यराजाकडून वारंवार पीडित झाले आहे.
4.32.38
प्रणेता कीचकस्तस्य बलोत्सिक्तोऽभवन्पुरा ।
अमर्षी दुर्जयो जेता प्रख्यातबलपौरुषः ।
स हतस्तत्र गन्धर्वैः पापकर्मा नृशंसकृत् ॥ ४.३२.३८ ॥
त्याचा सेनापती कीचक पूर्वी बलाच्या मदाने फुगलेला होता. तो रागीट, दुर्जय, विजयी, प्रख्यात बल-पौरुषाचा होता. तो पापकर्मी, क्रूर कर्म करणारा तिथे गंधर्वांकडून मारला गेला.
4.32.39
तस्मिन्विनिहते राजन्हीनदर्पो निराश्रयः ।
भविष्यति निरुत्साहो विराट इति मे मतिः ॥ ४.३२.३९ ॥
हे राजा, तो मारला गेल्यावर विराट गर्वहीन, आश्रयहीन आणि उत्साहहीन होईल असे माझे मत आहे.
4.32.40
तत्र यात्रा मम मता यदि ते रोचतेऽनघ ।
कौरवाणां च सर्वेषां कर्णस्य च महात्मनः ॥ ४.३२.४० ॥
हे निष्पाप, तुला रुचत असेल तर तिथे माझी मोहीम योग्य मानली आहे — कौरवांच्या सर्वांसाठी आणि महात्मा कर्णासाठीही.
4.32.41
एतत्कार्यमहं मन्ये परमात्ययिकं महत् ।
राष्ट्रं तस्याभियास्यामो धनधान्यसमाकुलम् ॥ ४.३२.४१ ॥
हे कार्य अत्यंत तातडीचे आणि महत्त्वाचे आहे असे मला वाटते — धनधान्याने भरलेल्या त्याच्या राष्ट्रावर आपण चढाई करू.
4.32.42
आददामोऽस्य रत्नानि विविधानि वसूनि च ।
ग्रामान्राष्ट्राणि वा तस्य हरिष्यामो विभागशः ॥ ४.३२.४२ ॥
आम्ही त्याची विविध रत्ने व धन घेऊ; त्याची गावे व राष्ट्रेही भागाभागाने हिरावून घेऊ.
4.32.43
अथवा गोसहस्राणि बहूनि शुभदर्शन ।
विविधानि हरिष्यामः प्रतीपीड्य पुरं बलात् ॥ ४.३२.४३ ॥
किंवा, हे शुभदर्शन, नगराला बळाने पीडून त्याच्या हजारो गाई व विविध वस्तू हरण करू.
4.32.44
कौरवैः सह संगमय त्रिगर्तैश्च विशांपते ।
गास्तस्यापहरिष्यामः सह सर्वैर्महारथैः ॥ ४.३२.४४ ॥
हे विशांपते, कौरव व त्रिगर्तांशी संगती करून सर्व महारथींसह त्याच्या गाई हरण करू.
4.32.45
सन्धिं वा तेन कृत्वा तु निबध्नीमोऽस्य पौरुषम् ।
हत्वा चास्य चमूं कृत्स्नां वशमेवानयामहे ॥ ४.३२.४५ ॥
किंवा त्याच्याशी संधी करून त्याचे पौरुष बांधू; किंवा त्याचे संपूर्ण सैन्य मारून त्याला वश करू.
4.32.46
तं वशे न्यायतः कृत्वा सुखं वत्स्यामहे वयम् ।
भवतां बलवृद्धिश्च भविष्यति न संशयः ॥ ४.३२.४६ ॥
त्याला न्यायाने वश करून आम्ही सुखाने राहू; तुमचे बलही वाढेल, यात संशय नाही.
4.32.47
तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य कर्णो राजानमब्रवीत् ॥ ४.३२.४७ ॥
त्याचे ते बोलणे ऐकून कर्ण राजाला म्हणाला.
4.32.48
सूक्तं सुशर्मणा वाक्यं प्राप्तकालमिदं वचः ।
तस्मात्क्षिप्रं विनिर्यामो योजयित्वा वरूथिनीं ॥ ४.३२.४८ ॥
सुशर्म्याचे हे बोलणे योग्य आहे; हे वेळेला अनुसरून बोलले आहे. म्हणून सैन्य सज्ज करून लवकर निघू या.
4.32.49
यदेतत्तेऽभिरुचितं मम चैतद्धि रोचते ।
प्रविभज्य च सैन्यानि यथा वा मन्यते भवान् ॥ ४.३२.४९ ॥
तुम्हाला जे आवडते तेच मलाही आवडते. आणि तुम्हाला योग्य वाटेल त्या रीतीने सैन्याची विभागणी करा.
4.32.50
प्रज्ञावान्कुलवृद्धश्च सर्वेषां नः पितामहः ।
आचार्यश्च कृपो विद्वाञ्शकुनिश्चापि सौबलः ॥ ४.३२.५० ॥
बुद्धिमान आणि कुलवृद्ध असे आपले पितामह (भीष्म) आहेत; आचार्य कृप विद्वान आहेत; आणि सुबलाचा पुत्र शकुनीही आहे.
4.32.51
मन्यन्ते ते यथा सर्वे तथा यात्रा विधीयताम् ।
संमन्त्र्य चाशु गच्छामः साधनार्थं महीपते ॥ ४.३२.५१ ॥
सर्वांना तुम्हाला योग्य वाटते त्याप्रमाणे प्रवासाची व्यवस्था करावी. हे राजन्, विचारविनिमय करून लवकरच कार्यसिद्धीसाठी जाऊ.
4.32.52
किंनु नः पाण्डवैः कार्यं हीनार्थबलपौरुषैः ।
अत्यन्तं हि प्रनष्टास्ते प्राप्ता वाऽपि यमक्षयम् ॥ ४.३२.५२ ॥
पांडवांशी आपले काय काम? ते धन, बल आणि पौरुषहीन आहेत; ते पूर्णपणे नष्ट झाले आहेत, किंवा यमलोकाला गेले आहेत.
4.32.53
तद्भवांश्चतुरङ्गेण बलेन महता वृतः ।
विराटनगरं यातु सर्वसैन्येन भारत।
आदास्यामोऽथ गास्तस्य विविधानि वसूनि च ॥ ४.३२.५३ ॥
म्हणून आपण चतुरंगी मोठ्या सैन्यासह, हे भारता, सर्व सैन्यानिशी विराटनगराकडे जा. तेथून आम्ही त्याची गुरे आणि विविध संपत्ती हस्तगत करू.
4.32.54
ततो दुर्योधनो राजा वचः श्रुत्वा तु तस्य तत् ।
वैकर्तनस्य कर्णस्य क्षिप्रमाज्ञापयत्स्वयम्।
शासने नित्ययुक्तं तु दुःशासनमनन्तरम् ॥ ४.३२.५४ ॥
तेव्हा राजा दुर्योधनाने त्याचे बोलणे ऐकून स्वतः वैकर्तन कर्णाला तत्काळ आज्ञा दिली; आज्ञापालनास सदैव तत्पर असलेल्या दुःशासनालाही नंतर.
4.32.55
सह वृद्धैस्तु संमन्त्र्य क्षिप्रं योजय वाहिनीम् ।
यथोद्देशं तु गच्छामः सहिताः सर्वकौरवैः ॥ ४.३२.५५ ॥
वडिलधाऱ्यांशी विचार करून लवकर सैन्य सज्ज करा; सर्व कौरवांसह एकत्र होऊन ठरलेल्या स्थळी जाऊ.
4.32.56
सुशर्मा तु यथोद्दिष्टं देशं यातु महारथः ।
त्रिगर्तैः सहितः सर्वैः प्रख्यातबलपौरुषैः।
प्रागेव हि सुसंयत्तो विराटनगरं प्रति ॥ ४.३२.५६ ॥
महारथी सुशर्मा ठरवलेल्या प्रदेशाकडे जावो; प्रसिद्ध बल-पराक्रमी सर्व त्रिगर्तांसह, आधीच पूर्ण सज्ज होऊन विराटनगराकडे.
4.32.57
जघन्यतो वयं तत्र यास्यामो दिवसान्तरे ।
विषयं मत्स्यराजस्य सुसमृद्धं सुसंहितम् ॥ ४.३२.५७ ॥
आम्ही मागच्या बाजूने दुसऱ्या दिवशी तिकडे जाऊ; मत्स्यराजाच्या त्या अत्यंत समृद्ध आणि सुरक्षित राज्याकडे.
4.32.58
सुशर्मणा गृहीते तु मत्स्यराजस्य गोधने ।
विराटः सैन्यमादाय त्रिगर्तैः सह योत्स्यति ॥ ४.३२.५८ ॥
सुशर्माने मत्स्यराजाचे गोधन ताब्यात घेतल्यावर विराट सैन्य घेऊन त्रिगर्तांशी लढेल.
4.32.59
अपरं दिवसं गास्तु तत्र गृह्णन्तु कौरवाः ।
गवार्थे पाण्डवास्तत्र योत्स्यन्ति कुरुभिः सह ॥ ४.३२.५९ ॥
दुसऱ्या दिवशी कौरवांनी तिथे गायी ताब्यात घ्याव्यात; गायींसाठी पांडव तिथे कुरूंशी लढतील.
4.32.60
तथा गत्वा यथोद्देशं विराटनगरान्तिके ।
क्षिप्रं गोष्ठं समासाद्य गृह्णन्तु विपुलं धनम् ॥ ४.३२.६० ॥
असे निर्दिष्ट ठिकाणी जाऊन, विराट नगराजवळील गोठ्यात त्वरित पोहोचून विपुल धन हस्तगत करावे.
4.32.61
गवां शतसहस्राणि श्रीमन्ति गुणवन्ति च ।
वयमस्य निगृह्णीमो द्विधा कृत्वा च वाहिनीम् ॥ ४.३२.६१ ॥
शेकडो हजारो सुंदर आणि गुणवान गायी आम्ही याच्याकडून हस्तगत करू; सैन्याची दोन भागांत विभागणी करून.
4.32.62
ते स्म गत्वा यथोद्दिष्टं देशं मत्स्यमहीपतेः ।
संनद्धा रथिनः सर्वे सपताका बलोत्कटाः।
प्रतिवैरं चिकीर्षन्तो गोषु गृद्धा महाबलाः ॥ ४.३२.६२ ॥
ते सर्व मत्स्यराजाच्या देशातील निर्दिष्ट ठिकाणी जाऊन, कवच धारण करून, ध्वजांसह बलवान रथी झाले; वैराचा बदला घेऊ इच्छिणारे, गायींच्या लोभाने महाबलवान.
4.32.63
आदत्त गाः सुशर्माऽथ कृष्णपक्षस्य चाष्टमीम् ॥ ४.३२.६३ ॥
मग सुशर्म्याने कृष्ण पक्षातील अष्टमीला गायी पळवून नेल्या.
4.32.64
अपरे दिवसे सर्वे राजन्संभूय कौरवाः ।
नवम्यां ते न्यगृह्णन्त गोकुलानि सहस्रशः।
कौरवास्तु महावीर्या मत्स्यानां विषयान्तरे ॥ ४.३२.६४ ॥
दुसऱ्या दिवशी, हे राजन्, सर्व कौरवांनी एकत्र येऊन नवमीला हजारो गोधने हस्तगत केली; महापराक्रमी कौरव मत्स्यांच्या दुसऱ्या प्रदेशात होते.