મહાભારત · અધ્યાય 4.33
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.33.1
ततस्तेषां महाराज तत्रैवामिततेजसाम् ।
छद्मलिङ्गप्रविष्टानां पाण्डवानां महात्मनाम् ॥ ४.३३.१ ॥
ત્યારે, હે મહારાજ, ત્યાં જ અમિત તેજસ્વી, છદ્મવેશે પ્રવેશેલા મહાત્મા પાંડવોનું…
4.33.2
व्यतीतः समयः सम्यग्विराटनगरे सताम् ।
कुर्वतां तस्य कर्माणि वीराटस्य महीपतेः ॥ ४.३३.२ ॥
વિરાટ નગરમાં તે સજ્જનોનો, પૃથ્વીપતિ વિરાટનાં કાર્યો કરતાં, સમય સારી રીતે વીતી ગયો.
4.33.3
कीचके तु हते राजा विराटः परवीरहा ।
परां संभावनां चक्रे कुन्तीपुत्रे युधिष्ठिरे ॥ ४.३३.३ ॥
કીચક હણાયા પછી, શત્રુવીરોનો સંહારક રાજા વિરાટે કુંતીપુત્ર યુધિષ્ઠિરને પરમ સન્માન આપ્યું.
4.33.4
ततस्त्रयोदशस्वान्ते तस्य वर्षस्य भारत ।
शुशर्मणा गृहीतं तु गोधनं तरसा बहु ॥ ४.३३.४ ॥
ત્યારે, હે ભારત, તે વર્ષના તેરમા અંતે સુશર્માએ બળપૂર્વક ઘણું ગોધન પકડી લીધું.
4.33.5
ततः शब्दो महानासीद्रेणुश्च दिवमस्पृशत् ।
शङ्खदुन्दुभिघोषश्च भेरीणां च महास्वनः।
गवाश्वरथनागानां निश्वनश्च पदातिनाम् ॥ ४.३३.५ ॥
ત્યારે મહાન અવાજ ઊઠ્યો, ધૂળ આકાશને સ્પર્શી ગઈ; શંખ-દુંદુભિનો ઘોષ, ભેરીઓનો મહાન નાદ, અને ગાય, ઘોડા, રથ, હાથી તથા પાયદળનો કોલાહલ થયો.
4.33.6
एवं तैस्त्वभिनिर्याय मत्स्यराजस्य गोधने ।
त्रिगर्तैर्गृह्यमाणे तु गोपालाः प्रत्यषेधयन् ॥ ४.३३.६ ॥
આ રીતે તેઓ બહાર આવીને, મત્સ્યરાજાનું ગોધન ત્રિગર્તો દ્વારા પકડાતું હતું ત્યારે, ગોવાળોએ તેનો પ્રતિકાર કર્યો.
4.33.7
अथ त्रिगर्ता बहवः परिगृह्य धनं बहु ।
परिक्षिप्य हयैः शीघ्रै रथव्रातैश्च भारत।
गोपालान्प्रत्ययुध्यन्त रणे कृत्वा जये धृतिम् ॥ ४.३३.७ ॥
પછી ત્રિગર્તો ઘણું ધન અને પશુઓ પકડીને, ઝડપી ઘોડાઓ અને રથસમૂહોથી ઘેરી લઈને, હે ભારત, વિજયનો નિશ્ચય કરીને યુદ્ધમાં ગોપાલો સામે લડવા લાગ્યા.
4.33.8
ते हन्यमाना बहुभिः प्रासतोमरपाणिभिः ।
गोपाला गोकुले भक्ता वारयामासुरोजसा ॥ ४.३३.८ ॥
પ્રાસ અને તોમર હાથમાં લઈને ઘણા લોકો વડે ઘવાતા, ગોકુળમાં સમર્પિત એ ગોપાલો બળપૂર્વક તેમને રોકવા લાગ્યા.
4.33.9
परश्वथैश्च मुसलैर्भिण्डिपालैश्च मुद्गरैः ।
गोपालाः कर्षणैश्चित्रैर्जघ्नुरश्वान्समन्ततः ॥ ४.३३.९ ॥
પરશુ, મુસળ, ભિંડિપાલ અને મુદ્ગરો વડે, તથા વિવિધ અંકુશો વડે ગોપાલોએ ચારે બાજુથી ઘોડાઓ પર પ્રહાર કર્યા.
4.33.10
ते हन्यमानाः संक्रुद्धास्त्रिगर्ता रथयोधिनः ।
विसृज्य शरवर्षणि गोपानद्रावयन्बलात् ॥ ४.३३.१० ॥
ઘવાયેલા અને ક્રોધિત ત્રિગર્ત રથયોદ્ધાઓએ બાણોની વર્ષા કરી બળપૂર્વક ગોપાલોને ભગાડ્યા.
4.33.11
हन्यमानेषु गोपेषु विमुखेषु विशांपते ।
ततो युवानः संभीताः श्वसन्तो रेणुगुण्ठिताः ॥ ४.३३.११ ॥
હે રાજન, ગોપાલો ઘવાઈને વિમુખ થયા ત્યારે ભયભીત, હાંફતા અને ધૂળથી ઢંકાયેલા યુવાનો ભાગી ગયા.
4.33.12
जवेन महता चैव गोपालाः पुरमाव्रजन् ।
विराटनगरं प्राप्य नरा राजानमब्रुवन् ॥ ४.३३.१२ ॥
મહાન વેગથી ગોપાલો નગર તરફ ગયા; વિરાટનગર પહોંચીને તેઓ રાજાને બોલ્યા.
4.33.13
सभायां राजशार्दूलमासीनं पाण्डवैः सह ।
शूरैः परिवृतं योधैः कुण्डलाङ्गदधारिभिः ॥ ४.३३.१३ ॥
સભામાં રાજશાર્દૂળ પાંડવો સાથે બેઠેલા હતા; કુંડળ અને અંગદ ધારણ કરેલા શૂર યોદ્ધાઓથી તેઓ ઘેરાયેલા હતા.
4.33.14
सद्भिश्च पण्डितैः सार्धं मन्त्रिभिश्चापि संवृतम् ।
दृष्ट्वा शीघ्रं तु गोपाला विराटमिदमब्रवन् ॥ ४.३३.१४ ॥
સત્પુરુષો, પંડિતો અને મંત્રીઓથી ઘેરાયેલા તેમને જોઈને ગોપાલો તરત વિરાટને આમ બોલ્યા.
4.33.15
अस्मान्युधि विनिर्जित्य परिभूय सबान्धवान् ।
षष्टिं गवां सहस्राणि त्रिगर्ताः कालयन्ति ।
ता निवर्तय राजेन्द्र मा नेशुः पशवस्तव ॥ ४.३३.१५ ॥
યુદ્ધમાં અમને જીતીને, સગાંસંબંધીઓ સહિત અપમાનિત કરીને, ત્રિગર્તો સાઠ હજાર ગાયો હાંકી જાય છે. હે રાજેન્દ્ર, તેમને પાછી વાળો; તમારા પશુઓનો નાશ ન થાય.
4.33.16
श्रुत्वा तु वचनं तेषां गोपालानामरिंदमः ।
स राजा महतीं सेनां मात्स्यानां समवाहयत्।
रथनागाश्वकलिलां पत्तिध्वजसमाकुलाम् ॥ ४.३३.१६ ॥
ગોપાલોના એ વચન સાંભળીને શત્રુઓનું દમન કરનાર તે રાજાએ રથ, હાથી અને ઘોડાઓથી ભરેલી, પાયદળ અને ધ્વજાઓથી વ્યાપ્ત મત્સ્યોની વિશાળ સેના આગળ મોકલી.
4.33.17
राजानो राजपुत्राश्च तनुत्राण्यथ भेजिरे ।
भानुमन्ति विवातानि सूपसेव्यानि भागशः ॥ ४.३३.१७ ॥
પછી રાજાઓ અને રાજકુમારોએ ચમકતાં, અભેદ્ય, સારી રીતે સાચવેલાં બખ્તર ભાગ પાડીને ધારણ કર્યાં.
4.33.18
पृथक्काञ्चनसन्नाहान्रथेष्वश्वानयोजयन् ।
उत्कृष्य पाशान्मौर्वीणां शूराश्चापेष्वयोजयन् ॥ ४.३३.१८ ॥
સોનાના સાજ સાથેના ઘોડાઓ અલગ અલગ રથોમાં જોડાયા; શૂરાઓએ ધનુષ્યની દોરીઓની ગાંઠો ખોલીને ધનુષ્યો પર દોરી ચડાવી.
4.33.19
दृढमायसगर्भं तु कवचं तप्तकाञ्चनम् ।
विराटस्य प्रियो भ्राता शतानीकोऽभ्यहारयत् ॥ ४.३३.१९ ॥
વિરાટનો પ્રિય ભાઈ શતાનીક લોખંડના ગર્ભવાળું, તપાવેલા સોનાનું દૃઢ કવચ લાવ્યો.
4.33.20
सर्वभारसहं वर्म कल्याणपटलं दृढम् ।
शतानीकादवरजो मदिराक्षोऽभ्यहारयत् ॥ ४.३३.२० ॥
બધો ભાર સહન કરે તેવું, સુંદર પડવાળું દૃઢ કવચ શતાનીકનો નાનો ભાઈ મદિરાક્ષ લાવ્યો.
4.33.21
उत्सेधे यस्य पद्मानि शतं सौगन्धिकानि च ।
मृष्टहाटकपर्यन्तं सूर्यदत्तोऽभ्यहारयत् ॥ ४.३३.२१ ॥
જેની ઊંચાઈ પર સો કમળ અને સૌગંધિક પુષ્પો હતાં, ચમકતા સોનાની કિનારવાળું તે સૂર્યદત્ત લાવ્યો.
4.33.22
दृढमायसगर्भं च श्वेतं रुक्मपरिष्कृतम् ।
विराटस्य सुतो ज्येष्ठो वीरः शङ्खोऽभ्यहारयत् ॥ ४.३३.२२ ॥
લોખંડના ગર્ભવાળું દૃઢ સફેદ કવચ, સોનાથી શણગારેલું, વિરાટનો જ્યેષ્ઠ વીર પુત્ર શંખ લાવ્યો.
4.33.23
शतसूर्यं शतावर्तं शतबिन्दु शताक्षिमत् ।
अभेद्यकल्पं मत्स्यानां राजा कवचमाहरत् ॥ ४.३३.२३ ॥
સો સૂર્ય, સો આવર્ત, સો બિંદુ અને સો આંખોવાળું, લગભગ અભેદ્ય કવચ મત્સ્યોના રાજાએ લાવ્યું.
4.33.24
ततो नानातनुत्राणि स्वानिस्वानि महाबलाः ।
युयुत्सवोऽभ्यनह्यन्त देवकल्पाः प्रहारिणः ॥ ४.३३.२४ ॥
પછી મહાબલી, યુદ્ધની ઇચ્છાવાળા, દેવ સમાન પ્રહારી વીરોએ પોતપોતાના વિવિધ કવચ પહેર્યા.
4.33.25
सोपस्करेषु शुभ्रेषु महत्सु च महारथाः ।
पृथक्काञ्चनसन्नाहान्रथेष्वश्वानयोजयन् ॥ ४.३३.२५ ॥
સજ્જ, તેજસ્વી મોટા રથો પર મહારથીઓએ સોનાના બખ્તરવાળા ઘોડા અલગ-અલગ જોડ્યા.
4.33.26
सूर्यचन्द्रप्रतीकाशे मणिहेमविभूषिते ।
महाप्रमाणं मत्स्यस्य ध्वजमुच्छ्रियते रथे ॥ ४.३३.२६ ॥
સૂર્ય-ચંદ્ર સમાન તેજસ્વી, મણિ અને સોનાથી શણગારેલો મત્સ્યરાજાનો મોટો ધ્વજ રથ પર ઊંચો કરાયો.
4.33.27
ध्वजान्बहुविधाकारान्सौवर्णान्हेममालिनः ।
यथास्वं क्षत्रियाः शूरा रथेषु समयोजयन् ॥ ४.३३.२७ ॥
વિવિધ આકારના, સોનાના, સોનાની માળાવાળા ધ્વજ શૂર ક્ષત્રિયોએ પોતપોતાની રીતે રથો પર લગાવ્યા.
4.33.28
रथेषु युज्यमानेषु कङ्को राजानमब्रवीत् ।
मया ह्यस्रं चतुर्वर्गमवाप्तमृषिसत्तमात् ॥ ४.३३.२८ ॥
રથો પર ઘોડા જોડાતા હતા ત્યારે કંક રાજાને બોલ્યો: "શ્રેષ્ઠ ઋષિ પાસેથી મેં ચતુર્વિધ અસ્ત્ર પ્રાપ્ત કર્યાં છે."
4.33.29
दंशितो रथमास्थाय पदं निर्याम्यहं गवाम् ।
अयं च बलवाञ्छरो वललो दृश्यतेऽनघ ॥ ४.३३.२९ ॥
બખ્તર પહેરી રથ પર ચડીને હું ગાયો તરફ નીકળું છું; હે નિર્દોષ, જુઓ આ બળવાન શર અને વલલ દેખાય છે.
4.33.30
गोसङ्ख्यमश्वबन्धं च संयोजय रथेषु वैः ।
नैतेन जातु युध्द्येयुर्गवार्थमिति मे मतिः ॥ ४.३३.३० ॥
ગાયોની સંખ્યા અને ઘોડાનાં બંધન રથો પર જોડો; મારો મત છે કે આનાથી તેઓ ગાયો માટે કદી લડશે નહીં.
4.33.31
अथ मात्स्योऽब्रवीद्राजा शतानीकं जघन्यजम् ।
कङ्कश्च वललः सूदो दामग्रन्थिश्च वीर्यवान् ॥ ४.३३.३१ ॥
ત્યારે મત્સ્યરાજે પોતાના નાના ભાઈ શતાનીકને કહ્યું — કંક, વલ્લભ, સૂદ અને વીર્યવાન દામગ્રન્થિ.
4.33.32
तन्त्रिपालश्च गोसङ्ख्यो यथा ते पुरुषर्षभाः ।
शूराः सुवीराः पुरुषा नागराजवरोपमाः ।
युद्ध्येयुरिति मे बुद्धिर्वर्तते नात्र संशयः ॥ ४.३३.३२ ॥
તંત્રિપાલ અને ગોસંખ્ય પણ — તમારા જેવા નરશ્રેષ્ઠ, શૂર, સુવીર પુરુષો, શ્રેષ્ઠ ગજરાજ સમાન — તેઓ યુદ્ધ કરશે એવો મારો મત છે; એમાં સંશય નથી.
4.33.33
एतेपामपि दीयन्तां रथा ध्वजपताकिनः ।
कवचानि विचित्राणि दृढानि च लघूनि च ॥ ४.३३.३३ ॥
એમને પણ ધ્વજ-પતાકાવાળા રથ આપવામાં આવે; વિચિત્ર, દૃઢ અને હલકાં કવચ પણ.
4.33.34
प्रतिमुञ्चन्तु गात्रेषु दीयन्तामायुधानि च ।
नेमे जातु न युद्ध्य्रेयुरिति मे धीयते मतिः ॥ ४.३३.३४ ॥
તેઓ શરીર પર કવચ ધારણ કરે; તેમને શસ્ત્રો પણ આપવામાં આવે. આ લોકો કદી યુદ્ધ ન કરે એવો મારો મત સ્થિર છે.
4.33.35
तच्छ्रुत्वा नृपतेर्वाक्यं शीघ्रं त्वरितमानसः ।
शतानीकः स पार्थभ्यो रथान्राजन्समादिशत् ॥ ४.३३.३५ ॥
રાજાના તે વચન સાંભળીને ઉતાવળા મનવાળા શતાનીકે, હે રાજન્, પાંડવો માટે રથ તૈયાર કરવાનો આદેશ આપ્યો.
4.33.36
सहदेवाय राज्ञे च भीमाय नकुलाय च ।
तान्दृष्ट्वा सहसा सूता राजभक्तिपुरस्कृताः ॥ ४.३३.३६ ॥
સહદેવ, રાજા (યુધિષ્ઠિર), ભીમ અને નકુલ માટે પણ. તેમને જોઈને રાજભક્તિથી પ્રેરાયેલા સારથિઓ તરત (દોડી આવ્યા).
4.33.37
निर्दिष्टा नरदेवेन रथाञ्छीघ्रमयोजयन् ।
कवचानि विचित्राणि नवानि च दृढानि च ॥ ४.३३.३७ ॥
રાજાએ આપેલા આદેશથી સારથિઓએ તરત જ રથ જોડ્યા; વિચિત્ર, નવાં અને મજબૂત કવચ પણ (તૈયાર કર્યાં).
4.33.38
विराटः प्रददौ यानि तेषामक्लिष्टकर्मणाम् ।
तान्यामुच्य शरीरेषु दंशितास्ते महारथाः ॥ ४.३३.३८ ॥
અકલિષ્ટકર્મા એવા તેમને વિરાટે આપેલાં તે (કવચ) શરીર પર ધારણ કરીને તે મહારથીઓ સજ્જ થયા.
4.33.39
तरस्विनश्छन्नरूपाः सर्वशस्त्रविशारदाः ।
रथान्हेमपरिष्कारान्समास्थाय महारथाः।
पाण्डवा निर्ययुर्हृष्टा दंशिता राजसत्तम ॥ ४.३३.३९ ॥
વેગવાન, વેશ બદલેલા, સર્વ શસ્ત્રોમાં નિપુણ, સુવર્ણ-અલંકૃત રથો પર આરૂઢ થઈ તે મહારથી પાંડવો હર્ષભેર, સજ્જ થઈ નીકળ્યા — હે રાજશ્રેષ્ઠ!
4.33.40
विराटमन्वयुः पश्चात्सहिताः कुरुपुङ्गवाः ।
चत्वारो भ्रातरः शूराः पाण्डवाः सत्यविक्रमाः ॥ ४.३३.४० ॥
કુરુશ્રેષ્ઠ, સત્યપરાક્રમી એવા ચાર શૂર ભાઈ પાંડવો સાથે મળીને વિરાટની પાછળ ચાલ્યા.
4.33.41
दीर्घानां च दृढानां च धनुषां ते यथाबलम् ।
उत्कृष्य पाशान्मौर्वीणां वीराश्चापेष्वयोजयन् ॥ ४.३३.४१ ॥
લાંબા અને મજબૂત ધનુષ્યોની પ્રત્યંચાના ફાંદા તે વીરોએ પોતાના બળ પ્રમાણે ખેંચીને ધનુષ્યો પર ચડાવ્યા.
4.33.42
ततः सुवाससः सर्वे वीराश्चन्दनरूषिताः ।
चोदिता नरदेवेन क्षिप्रमश्वानचोदयन् ॥ ४.३३.४२ ॥
પછી સુંદર વસ્ત્રો પહેરેલા, ચંદનથી લેપાયેલા સર્વ વીરોએ રાજાની પ્રેરણાથી તરત ઘોડા હાંક્યા.
4.33.43
ते हया हेमसंच्छन्ना बृहन्तः साधुवाहिनः ।
चोदिताः प्रत्यदृश्यन्त पत्रिणामिव पङ्क्तयः ॥ ४.३३.४३ ॥
સોનાથી ઢંકાયેલા, વિશાળ, કુશળ વાહક ઘોડા હાંકાતા પક્ષીઓની હારોની જેમ દેખાયા.
4.33.44
भीमरूपाश्च मातङ्गाः प्रभिन्नकरटामुखाः ।
स्वारूढा युद्धकुशलैर्महामात्राधिरोहिताः ॥ ४.३३.४४ ॥
ભયંકર રૂપવાળા હાથીઓ, મદથી વહેતા ગંડસ્થળ અને મુખવાળા, યુદ્ધકુશળ મહાવતો દ્વારા સારી રીતે ચઢાવાયેલા.
4.33.45
क्षरन्त इव जीमूताः सुदन्ताः षाष्टिहायनाः ।
राजानमन्वयुः पश्चात्क्रामन्त इव पर्वताः ॥ ४.३३.४५ ॥
વરસતા વાદળો જેવા, સુંદર દાંતવાળા, સાઠ વર્ષના તેઓ રાજાની પાછળ ચાલ્યા; જાણે ચાલતા પર્વતો.
4.33.46
दृढायुधजनाकीर्णं रथाश्वगजसंकुलम् ।
तद्बलाग्रं विराटस्य शक्रस्येव तदा बभौ ॥ ४.३३.४६ ॥
દૃઢ શસ્ત્રધારી લોકોથી ભરેલી, રથ, ઘોડા અને હાથીઓથી ઘેરાયેલી વિરાટની સેનાનો અગ્રભાગ ત્યારે ઇન્દ્રની જેમ ચમક્યો.
4.33.47
तं प्रयान्तं महाराज निनीषन्तं गवां पदम् ।
विशारदानां वैश्यानां प्रकृष्टानां तदा नृप ॥ ४.३३.४७ ॥
હે મહારાજ, હે નૃપ, ત્યારે ગાયોનું સ્થાન લઈ જવાની ઇચ્છાથી નીકળતા તેમને કુશળ, શ્રેષ્ઠ વૈશ્યોએ જોયા.
4.33.48
विंशतिस्तु सहस्राणि नराणामनुयायिनाम् ।
अष्टौ रथसहस्राणि दश नागशतानि च ।
विंशच्चाश्वसहस्राणि मात्स्यानां त्वरितं ययुः ॥ ४.३३.४८ ॥
વીસ હજાર અનુયાયી માણસો, આઠ હજાર રથ, હજાર હાથી, વીસ હજાર ઘોડા — મત્સ્યોની સેના ઝડપથી ચાલી.
4.33.49
तदनीकं विराटस्य शुशुभेऽतीव भारत ।
वसन्ते बहुपुष्पाढ्यं काननं चित्रितं यथा ॥ ४.३३.४९ ॥
હે ભરત, વિરાટની તે સેના અત્યંત શોભી ઊઠી, જેમ વસંતમાં અનેક ફૂલોથી ભરેલું વન વિચિત્ર રંગોથી સજે છે.