Mahābhārata · Adhyāya 4.33
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.33.1
ततस्तेषां महाराज तत्रैवामिततेजसाम् ।
छद्मलिङ्गप्रविष्टानां पाण्डवानां महात्मनाम् ॥ ४.३३.१ ॥
Kemudian, wahai raja agung, di sana juga, dari para Pāṇḍava yang berkilau tiada tara dan berjiwa agung, yang telah masuk dengan menyamar…
4.33.2
व्यतीतः समयः सम्यग्विराटनगरे सताम् ।
कुर्वतां तस्य कर्माणि वीराटस्य महीपतेः ॥ ४.३३.२ ॥
Waktu berlalu dengan baik di kota Virāṭa bagi orang-orang saleh itu, selagi mereka menjalankan tugas Raja Virāṭa.
4.33.3
कीचके तु हते राजा विराटः परवीरहा ।
परां संभावनां चक्रे कुन्तीपुत्रे युधिष्ठिरे ॥ ४.३३.३ ॥
Setelah Kīcaka terbunuh, Raja Virāṭa, pembunuh pahlawan musuh, memberikan penghormatan tertinggi kepada Yudhiṣṭhira, putra Kuntī.
4.33.4
ततस्त्रयोदशस्वान्ते तस्य वर्षस्य भारत ।
शुशर्मणा गृहीतं तु गोधनं तरसा बहु ॥ ४.३३.४ ॥
Kemudian, wahai Bhārata, pada akhir tahun ketiga belas, Suśarman merampas dengan paksa kawanan ternak yang besar.
4.33.5
ततः शब्दो महानासीद्रेणुश्च दिवमस्पृशत् ।
शङ्खदुन्दुभिघोषश्च भेरीणां च महास्वनः।
गवाश्वरथनागानां निश्वनश्च पदातिनाम् ॥ ४.३३.५ ॥
Lalu bunyi dahsyat menggema, debu menyentuh langit; terdengar gema sangkakala dan genderang, bunyi keras genderang perang, serta gemuruh ternak, kuda, kereta, gajah dan prajurit pejalan kaki.
4.33.6
एवं तैस्त्वभिनिर्याय मत्स्यराजस्य गोधने ।
त्रिगर्तैर्गृह्यमाणे तु गोपालाः प्रत्यषेधयन् ॥ ४.३३.६ ॥
Demikianlah, ketika mereka keluar dan orang-orang Trigarta merampas kawanan ternak raja Matsya, para penggembala melawan mereka.
4.33.7
अथ त्रिगर्ता बहवः परिगृह्य धनं बहु ।
परिक्षिप्य हयैः शीघ्रै रथव्रातैश्च भारत।
गोपालान्प्रत्ययुध्यन्त रणे कृत्वा जये धृतिम् ॥ ४.३३.७ ॥
Lalu para Trigarta, merebut banyak harta dan ternak, mengepung mereka dengan kuda-kuda cepat dan pasukan kereta, dan, wahai keturunan Bharata, bertekad menang, mereka bertempur melawan para penggembala.
4.33.8
ते हन्यमाना बहुभिः प्रासतोमरपाणिभिः ।
गोपाला गोकुले भक्ता वारयामासुरोजसा ॥ ४.३३.८ ॥
Dipukul banyak orang dengan tombak dan lembing di tangan, para penggembala yang setia di kandang sapi menahan mereka dengan kekuatan.
4.33.9
परश्वथैश्च मुसलैर्भिण्डिपालैश्च मुद्गरैः ।
गोपालाः कर्षणैश्चित्रैर्जघ्नुरश्वान्समन्ततः ॥ ४.३३.९ ॥
Dengan kapak, gada, tongkat lempar, dan palu, serta berbagai tongkat pengendali, para penggembala memukul kuda-kuda dari segala penjuru.
4.33.10
ते हन्यमानाः संक्रुद्धास्त्रिगर्ता रथयोधिनः ।
विसृज्य शरवर्षणि गोपानद्रावयन्बलात् ॥ ४.३३.१० ॥
Terluka dan murka, para prajurit kereta Trigarta melepaskan hujan panah dan dengan paksa mencerai-beraikan para penggembala.
4.33.11
हन्यमानेषु गोपेषु विमुखेषु विशांपते ।
ततो युवानः संभीताः श्वसन्तो रेणुगुण्ठिताः ॥ ४.३३.११ ॥
Ketika para penggembala terluka dan berpaling, wahai penguasa manusia, maka para pemuda yang ketakutan, terengah-engah, dan berselimut debu, lari.
4.33.12
जवेन महता चैव गोपालाः पुरमाव्रजन् ।
विराटनगरं प्राप्य नरा राजानमब्रुवन् ॥ ४.३३.१२ ॥
Dengan kecepatan besar para penggembala pergi ke kota; sampai di kota Virāṭa, orang-orang itu berkata kepada raja.
4.33.13
सभायां राजशार्दूलमासीनं पाण्डवैः सह ।
शूरैः परिवृतं योधैः कुण्डलाङ्गदधारिभिः ॥ ४.३३.१३ ॥
Di balai sidang, harimau di antara raja duduk bersama para Pāṇḍava, dikelilingi para pejuang perkasa yang memakai anting dan gelang lengan.
4.33.14
सद्भिश्च पण्डितैः सार्धं मन्त्रिभिश्चापि संवृतम् ।
दृष्ट्वा शीघ्रं तु गोपाला विराटमिदमब्रवन् ॥ ४.३३.१४ ॥
Melihat dia dikelilingi orang-orang saleh, para cendekiawan, dan para penasihat, para penggembala segera berkata kepada Virāṭa demikian.
4.33.15
अस्मान्युधि विनिर्जित्य परिभूय सबान्धवान् ।
षष्टिं गवां सहस्राणि त्रिगर्ताः कालयन्ति ।
ता निवर्तय राजेन्द्र मा नेशुः पशवस्तव ॥ ४.३३.१५ ॥
Setelah mengalahkan kami dalam pertempuran dan merendahkan kami bersama sanak saudara kami, orang-orang Trigarta menggiring enam puluh ribu sapi. Kembalikanlah, wahai raja di antara raja, agar ternakmu tidak hilang.
4.33.16
श्रुत्वा तु वचनं तेषां गोपालानामरिंदमः ।
स राजा महतीं सेनां मात्स्यानां समवाहयत्।
रथनागाश्वकलिलां पत्तिध्वजसमाकुलाम् ॥ ४.३३.१६ ॥
Mendengar perkataan mereka, sang penakluk musuh itu memberangkatkan pasukan besar bangsa Matsya, yang penuh dengan kereta, gajah, dan kuda, dan dipenuhi prajurit berjalan kaki serta panji-panji.
4.33.17
राजानो राजपुत्राश्च तनुत्राण्यथ भेजिरे ।
भानुमन्ति विवातानि सूपसेव्यानि भागशः ॥ ४.३३.१७ ॥
Kemudian para raja dan pangeran mengenakan baju zirah mereka, yang berkilau, tak tertembus, terawat baik, dibagi menurut bagian.
4.33.18
पृथक्काञ्चनसन्नाहान्रथेष्वश्वानयोजयन् ।
उत्कृष्य पाशान्मौर्वीणां शूराश्चापेष्वयोजयन् ॥ ४.३३.१८ ॥
Kuda-kuda yang berhias emas dipasang terpisah pada kereta; dan para pahlawan, melepaskan ikatan tali busurnya, memasangnya pada busur.
4.33.19
दृढमायसगर्भं तु कवचं तप्तकाञ्चनम् ।
विराटस्य प्रियो भ्राता शतानीकोऽभ्यहारयत् ॥ ४.३३.१९ ॥
Śatānīka, saudara tercinta Virāṭa, membawa baju zirah yang kokoh berinti besi, terbuat dari emas yang dipanaskan.
4.33.20
सर्वभारसहं वर्म कल्याणपटलं दृढम् ।
शतानीकादवरजो मदिराक्षोऽभ्यहारयत् ॥ ४.३३.२० ॥
Madirākṣa, adik bungsu Śatānīka, membawa baju zirah yang kokoh dan mampu menahan segala beban, dengan lapisan lempeng yang indah.
4.33.21
उत्सेधे यस्य पद्मानि शतं सौगन्धिकानि च ।
मृष्टहाटकपर्यन्तं सूर्यदत्तोऽभ्यहारयत् ॥ ४.३३.२१ ॥
Sūryadatta membawa baju yang di bagian tingginya terdapat seratus teratai dan bunga saugandhika, dengan tepi dari emas yang digosok.
4.33.22
दृढमायसगर्भं च श्वेतं रुक्मपरिष्कृतम् ।
विराटस्य सुतो ज्येष्ठो वीरः शङ्खोऽभ्यहारयत् ॥ ४.३३.२२ ॥
Śaṅkha, putra sulung Virāṭa yang gagah berani, membawa baju zirah putih yang kokoh berinti besi, dihiasi emas.
4.33.23
शतसूर्यं शतावर्तं शतबिन्दु शताक्षिमत् ।
अभेद्यकल्पं मत्स्यानां राजा कवचमाहरत् ॥ ४.३३.२३ ॥
Raja Matsya membawa baju zirah dengan seratus matahari, seratus pusaran, seratus titik, dan seratus mata, hampir tak tertembus.
4.33.24
ततो नानातनुत्राणि स्वानिस्वानि महाबलाः ।
युयुत्सवोऽभ्यनह्यन्त देवकल्पाः प्रहारिणः ॥ ४.३३.२४ ॥
Kemudian para pejuang perkasa, rindu bertempur, penyerang bagaikan dewa, masing-masing mengenakan baju zirahnya sendiri.
4.33.25
सोपस्करेषु शुभ्रेषु महत्सु च महारथाः ।
पृथक्काञ्चनसन्नाहान्रथेष्वश्वानयोजयन् ॥ ४.३३.२५ ॥
Pada kereta-kereta besar yang bersinar lengkap dengan perlengkapannya, para maharatha memasang kuda-kuda berzirah emas secara terpisah.
4.33.26
सूर्यचन्द्रप्रतीकाशे मणिहेमविभूषिते ।
महाप्रमाणं मत्स्यस्य ध्वजमुच्छ्रियते रथे ॥ ४.३३.२६ ॥
Di atas kereta dikibarkan panji besar raja Matsya, bersinar bagai matahari dan bulan, dihiasi permata dan emas.
4.33.27
ध्वजान्बहुविधाकारान्सौवर्णान्हेममालिनः ।
यथास्वं क्षत्रियाः शूरा रथेषु समयोजयन् ॥ ४.३३.२७ ॥
Para ksatriya perkasa memasang pada kereta mereka, masing-masing sesuai haknya, panji-panji emas beragam bentuk yang dihiasi kalung emas.
4.33.28
रथेषु युज्यमानेषु कङ्को राजानमब्रवीत् ।
मया ह्यस्रं चतुर्वर्गमवाप्तमृषिसत्तमात् ॥ ४.३३.२८ ॥
Ketika kereta-kereta sedang dipasangi kuda, Kanka berkata kepada raja: "Dari resi terbaik aku telah memperoleh senjata empat jenis."
4.33.29
दंशितो रथमास्थाय पदं निर्याम्यहं गवाम् ।
अयं च बलवाञ्छरो वललो दृश्यतेऽनघ ॥ ४.३३.२९ ॥
Berzirah dan naik ke keretaku, aku berangkat menuju sapi-sapi; dan, wahai yang tanpa noda, lihatlah, Śara yang perkasa dan Valala tampak di sini.
4.33.30
गोसङ्ख्यमश्वबन्धं च संयोजय रथेषु वैः ।
नैतेन जातु युध्द्येयुर्गवार्थमिति मे मतिः ॥ ४.३३.३० ॥
Pasangkan jumlah sapi dan tali kuda pada kereta-kereta; menurut pendapatku, dengan cara ini mereka takkan pernah berperang demi sapi-sapi itu.
4.33.31
अथ मात्स्योऽब्रवीद्राजा शतानीकं जघन्यजम् ।
कङ्कश्च वललः सूदो दामग्रन्थिश्च वीर्यवान् ॥ ४.३३.३१ ॥
Maka raja Matsya berkata kepada Śatānīka, adik bungsunya: Kaṅka, Vallala, juru masak, dan Dāmagranthi yang perkasa pun juga.
4.33.32
तन्त्रिपालश्च गोसङ्ख्यो यथा ते पुरुषर्षभाः ।
शूराः सुवीराः पुरुषा नागराजवरोपमाः ।
युद्ध्येयुरिति मे बुद्धिर्वर्तते नात्र संशयः ॥ ४.३३.३२ ॥
Tantripāla dan Gosaṅkhya pun — seperti kalian, banteng di antara manusia, pahlawan dan pejuang gagah, setara gajah kerajaan terbaik — akan bertempur; inilah pendapatku, dan tak ada keraguan di dalamnya.
4.33.33
एतेपामपि दीयन्तां रथा ध्वजपताकिनः ।
कवचानि विचित्राणि दृढानि च लघूनि च ॥ ४.३३.३३ ॥
Berikan juga kereta perang berpanji dan bendera kepada mereka, serta baju zirah beraneka ragam, kuat dan ringan.
4.33.34
प्रतिमुञ्चन्तु गात्रेषु दीयन्तामायुधानि च ।
नेमे जातु न युद्ध्य्रेयुरिति मे धीयते मतिः ॥ ४.३३.३४ ॥
Biarlah mereka mengenakan baju zirah di tubuh mereka, dan berikan pula senjata; keputusanku yang teguh adalah bahwa mereka tidak boleh sama sekali tidak bertempur.
4.33.35
तच्छ्रुत्वा नृपतेर्वाक्यं शीघ्रं त्वरितमानसः ।
शतानीकः स पार्थभ्यो रथान्राजन्समादिशत् ॥ ४.३३.३५ ॥
Setelah mendengar kata-kata raja, Śatānīka dengan hati tergesa-gesa, wahai raja, segera memerintahkan agar kereta-kereta diberikan kepada para Pāṇḍava.
4.33.36
सहदेवाय राज्ञे च भीमाय नकुलाय च ।
तान्दृष्ट्वा सहसा सूता राजभक्तिपुरस्कृताः ॥ ४.३३.३६ ॥
Untuk Sahadeva, sang raja (Yudhiṣṭhira), Bhīma, dan Nakula. Melihat mereka, para kusir yang digerakkan oleh kesetiaan kepada raja tiba-tiba bergegas maju.
4.33.37
निर्दिष्टा नरदेवेन रथाञ्छीघ्रमयोजयन् ।
कवचानि विचित्राणि नवानि च दृढानि च ॥ ४.३३.३७ ॥
Atas perintah sang raja manusia, para kusir segera memasang kereta dan (menyiapkan) baju zirah yang beraneka rupa, baru dan kokoh.
4.33.38
विराटः प्रददौ यानि तेषामक्लिष्टकर्मणाम् ।
तान्यामुच्य शरीरेषु दंशितास्ते महारथाः ॥ ४.३३.३८ ॥
Setelah mengenakan pada tubuh mereka baju zirah yang diberikan Virāṭa kepada orang-orang yang tak kenal lelah itu, para maharathi itu pun siap bertempur.
4.33.39
तरस्विनश्छन्नरूपाः सर्वशस्त्रविशारदाः ।
रथान्हेमपरिष्कारान्समास्थाय महारथाः।
पाण्डवा निर्ययुर्हृष्टा दंशिता राजसत्तम ॥ ४.३३.३९ ॥
Dengan gesit, berwujud menyamar, mahir dalam segala senjata, para maharathi Pāṇḍava itu naik ke kereta berhias emas, berangkat dengan gembira dan bersenjata lengkap — wahai yang terbaik di antara raja!
4.33.40
विराटमन्वयुः पश्चात्सहिताः कुरुपुङ्गवाः ।
चत्वारो भ्रातरः शूराः पाण्डवाः सत्यविक्रमाः ॥ ४.३३.४० ॥
Keempat saudara yang gagah berani, para Pāṇḍava, banteng-banteng Kuru yang berani sejati, bersama-sama mengikuti Virāṭa dari belakang.
4.33.41
दीर्घानां च दृढानां च धनुषां ते यथाबलम् ।
उत्कृष्य पाशान्मौर्वीणां वीराश्चापेष्वयोजयन् ॥ ४.३३.४१ ॥
Para pahlawan itu, sesuai kekuatan mereka, menarik lepas jerat tali busur dari busur-busur panjang dan kokoh itu, lalu memasangnya pada busur.
4.33.42
ततः सुवाससः सर्वे वीराश्चन्दनरूषिताः ।
चोदिता नरदेवेन क्षिप्रमश्वानचोदयन् ॥ ४.३३.४२ ॥
Kemudian semua pahlawan, berpakaian indah dan berlumur cendana, didorong oleh sang raja, segera menghalau kuda-kuda itu.
4.33.43
ते हया हेमसंच्छन्ना बृहन्तः साधुवाहिनः ।
चोदिताः प्रत्यदृश्यन्त पत्रिणामिव पङ्क्तयः ॥ ४.३३.४३ ॥
Kuda-kuda besar yang tertutup emas dan terlatih baik menarik, ketika dipacu, tampak seperti barisan burung.
4.33.44
भीमरूपाश्च मातङ्गाः प्रभिन्नकरटामुखाः ।
स्वारूढा युद्धकुशलैर्महामात्राधिरोहिताः ॥ ४.३३.४४ ॥
Gajah-gajah yang menyeramkan rupanya, dengan pelipis dan wajah yang mengalir karena birahi, ditunggangi dengan baik oleh para pawang kepala yang mahir dalam perang.
4.33.45
क्षरन्त इव जीमूताः सुदन्ताः षाष्टिहायनाः ।
राजानमन्वयुः पश्चात्क्रामन्त इव पर्वताः ॥ ४.३३.४५ ॥
Seperti awan yang meneteskan air, bergading indah, berusia enam puluh tahun, mereka mengikuti raja dari belakang, bergerak seperti gunung-gunung.
4.33.46
दृढायुधजनाकीर्णं रथाश्वगजसंकुलम् ।
तद्बलाग्रं विराटस्य शक्रस्येव तदा बभौ ॥ ४.३३.४६ ॥
Barisan depan pasukan Virāṭa itu, penuh dengan prajurit bersenjata kokoh dan padat oleh kereta, kuda, dan gajah, kala itu bersinar seperti milik Indra.
4.33.47
तं प्रयान्तं महाराज निनीषन्तं गवां पदम् ।
विशारदानां वैश्यानां प्रकृष्टानां तदा नृप ॥ ४.३३.४७ ॥
Wahai raja agung, wahai penguasa manusia, kemudian para vaiśya yang cakap dan terpilih melihatnya berangkat, hendak membawa pergi tempat sapi-sapi itu.
4.33.48
विंशतिस्तु सहस्राणि नराणामनुयायिनाम् ।
अष्टौ रथसहस्राणि दश नागशतानि च ।
विंशच्चाश्वसहस्राणि मात्स्यानां त्वरितं ययुः ॥ ४.३३.४८ ॥
Dua puluh ribu orang pengikut, delapan ribu kereta, seribu gajah, dan dua puluh ribu kuda: pasukan Matsya bergerak dengan cepat.
4.33.49
तदनीकं विराटस्य शुशुभेऽतीव भारत ।
वसन्ते बहुपुष्पाढ्यं काननं चित्रितं यथा ॥ ४.३३.४९ ॥
Wahai Bhārata, pasukan Virāṭa itu bersinar sangat indah, seperti hutan yang kaya bunga di musim semi, beraneka warna.