మహాభారతం · అధ్యాయం 4.33
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.33.1
ततस्तेषां महाराज तत्रैवामिततेजसाम् ।
छद्मलिङ्गप्रविष्टानां पाण्डवानां महात्मनाम् ॥ ४.३३.१ ॥
అప్పుడు, మహారాజా, అక్కడే అపరిమిత తేజస్సు గల, ఛద్మ వేషంలో ప్రవేశించిన మహాత్ములైన పాండవుల…
4.33.2
व्यतीतः समयः सम्यग्विराटनगरे सताम् ।
कुर्वतां तस्य कर्माणि वीराटस्य महीपतेः ॥ ४.३३.२ ॥
విరాట నగరంలో ఆ సజ్జనులు భూపతి విరాటుని కర్మలు చేస్తూ ఆ కాలం చక్కగా గడిచిపోయింది.
4.33.3
कीचके तु हते राजा विराटः परवीरहा ।
परां संभावनां चक्रे कुन्तीपुत्रे युधिष्ठिरे ॥ ४.३३.३ ॥
కీచకుడు హతమైన తర్వాత, శత్రువీరులను సంహరించే రాజు విరాటుడు కుంతీపుత్రుడు యుధిష్ఠిరునికి అత్యధిక గౌరవం చూపాడు.
4.33.4
ततस्त्रयोदशस्वान्ते तस्य वर्षस्य भारत ।
शुशर्मणा गृहीतं तु गोधनं तरसा बहु ॥ ४.३३.४ ॥
తరువాత, భారతా, ఆ సంవత్సరం పదమూడవ చివరలో, సుశర్మచే బలవంతంగా ఎక్కువ గోధనం పట్టుకోబడింది.
4.33.5
ततः शब्दो महानासीद्रेणुश्च दिवमस्पृशत् ।
शङ्खदुन्दुभिघोषश्च भेरीणां च महास्वनः।
गवाश्वरथनागानां निश्वनश्च पदातिनाम् ॥ ४.३३.५ ॥
అప్పుడు గొప్ప శబ్దం లేచింది, ధూళి ఆకాశాన్ని తాకింది; శంఖ దుందుభుల ధ్వని, భేరుల మహా ధ్వని, గోవులు, అశ్వాలు, రథాలు, ఏనుగులు, కాలిబంటుల కోలాహలం వినిపించింది.
4.33.6
एवं तैस्त्वभिनिर्याय मत्स्यराजस्य गोधने ।
त्रिगर्तैर्गृह्यमाणे तु गोपालाः प्रत्यषेधयन् ॥ ४.३३.६ ॥
ఇలా వారు బయలుదేరగా, మత్స్యరాజు గోధనం త్రిగర్తులచే పట్టుకోబడుతుండగా, గోపాలురు ప్రతిఘటించారు.
4.33.7
अथ त्रिगर्ता बहवः परिगृह्य धनं बहु ।
परिक्षिप्य हयैः शीघ्रै रथव्रातैश्च भारत।
गोपालान्प्रत्ययुध्यन्त रणे कृत्वा जये धृतिम् ॥ ४.३३.७ ॥
అప్పుడు త్రిగర్తులు ఎంతో ధనాన్ని, పశువులను పట్టుకుని, వేగమైన గుర్రాలతో, రథసమూహాలతో చుట్టుముట్టి, ఓ భరతవంశీయా, విజయసంకల్పంతో యుద్ధంలో గోపాలులను ఎదిరించి పోరాడారు.
4.33.8
ते हन्यमाना बहुभिः प्रासतोमरपाणिभिः ।
गोपाला गोकुले भक्ता वारयामासुरोजसा ॥ ४.३३.८ ॥
ప్రాసాలు, తోమరాలను చేతుల్లో ధరించిన అనేకులచే కొట్టబడుతూ, గోకులంలో అనురాగంతో ఉన్న ఆ గోపాలురు బలంతో వారిని అడ్డుకున్నారు.
4.33.9
परश्वथैश्च मुसलैर्भिण्डिपालैश्च मुद्गरैः ।
गोपालाः कर्षणैश्चित्रैर्जघ्नुरश्वान्समन्ततः ॥ ४.३३.९ ॥
గొడ్డళ్లు, ములుగులు, భిండిపాలాలు, గదలతో, వివిధ రకాల అంకుశాలతో గోపాలులు నలుదిక్కులా గుర్రాలను కొట్టారు.
4.33.10
ते हन्यमानाः संक्रुद्धास्त्रिगर्ता रथयोधिनः ।
विसृज्य शरवर्षणि गोपानद्रावयन्बलात् ॥ ४.३३.१० ॥
కొట్టబడిన కోపోద్రిక్తులైన త్రిగర్త రథయోధులు బాణవర్షాన్ని కురిపించి, బలంగా గోపాలులను పారిపోయేలా చేశారు.
4.33.11
हन्यमानेषु गोपेषु विमुखेषु विशांपते ।
ततो युवानः संभीताः श्वसन्तो रेणुगुण्ठिताः ॥ ४.३३.११ ॥
ఓ ప్రజాపతీ, గోపాలులు కొట్టబడి పరాఙ్ముఖులైనప్పుడు, భయంతో, రొప్పుతూ, ధూళితో కప్పబడిన యువకులు పారిపోయారు.
4.33.12
जवेन महता चैव गोपालाः पुरमाव्रजन् ।
विराटनगरं प्राप्य नरा राजानमब्रुवन् ॥ ४.३३.१२ ॥
మహావేగంతో గోపాలులు నగరం వైపు వెళ్లారు; విరాట నగరాన్ని చేరి ఆ జనులు రాజుతో ఇలా చెప్పారు.
4.33.13
सभायां राजशार्दूलमासीनं पाण्डवैः सह ।
शूरैः परिवृतं योधैः कुण्डलाङ्गदधारिभिः ॥ ४.३३.१३ ॥
సభలో రాజశార్దూలుడు పాండవులతో కూర్చుని ఉన్నాడు; కుండలాలు, అంగదాలు ధరించిన వీరయోధులు చుట్టూ ఉన్నారు.
4.33.14
सद्भिश्च पण्डितैः सार्धं मन्त्रिभिश्चापि संवृतम् ।
दृष्ट्वा शीघ्रं तु गोपाला विराटमिदमब्रवन् ॥ ४.३३.१४ ॥
సత్పురుషులు, పండితులు, మంత్రులతో చుట్టుముట్టబడిన ఆయనను చూసి, గోపాలురు వెంటనే విరాటునితో ఇలా అన్నారు.
4.33.15
अस्मान्युधि विनिर्जित्य परिभूय सबान्धवान् ।
षष्टिं गवां सहस्राणि त्रिगर्ताः कालयन्ति ।
ता निवर्तय राजेन्द्र मा नेशुः पशवस्तव ॥ ४.३३.१५ ॥
యుద్ధంలో మమ్మల్ని ఓడించి, బంధువులతో సహా అవమానించి, త్రిగర్తులు అరవై వేల గోవులను తోలుకుపోతున్నారు. రాజేంద్రా, వాటిని తిరిగి తెప్పించండి; మీ పశువులు నష్టపోకుండా చూడండి.
4.33.16
श्रुत्वा तु वचनं तेषां गोपालानामरिंदमः ।
स राजा महतीं सेनां मात्स्यानां समवाहयत्।
रथनागाश्वकलिलां पत्तिध्वजसमाकुलाम् ॥ ४.३३.१६ ॥
గోపాలుల ఆ మాటలు విని శత్రువులను అణచే ఆ రాజు, రథాలు, ఏనుగులు, గుర్రాలతో నిండిన, పదాతి దళాలు మరియు ధ్వజాలతో కూడిన మత్స్యుల పెద్ద సైన్యాన్ని పంపాడు.
4.33.17
राजानो राजपुत्राश्च तनुत्राण्यथ भेजिरे ।
भानुमन्ति विवातानि सूपसेव्यानि भागशः ॥ ४.३३.१७ ॥
అప్పుడు రాజులు, రాజకుమారులు ప్రకాశించే, భేదింపరాని, చక్కగా సంరక్షించబడిన కవచాలను భాగాలుగా ధరించారు.
4.33.18
पृथक्काञ्चनसन्नाहान्रथेष्वश्वानयोजयन् ।
उत्कृष्य पाशान्मौर्वीणां शूराश्चापेष्वयोजयन् ॥ ४.३३.१८ ॥
బంగారు సామగ్రి అలంకరించిన గుర్రాలను విడివిడిగా రథాలకు కట్టారు; వీరులు విల్లు తీగల కట్లు విప్పి వాటిని విల్లులకు అమర్చారు.
4.33.19
दृढमायसगर्भं तु कवचं तप्तकाञ्चनम् ।
विराटस्य प्रियो भ्राता शतानीकोऽभ्यहारयत् ॥ ४.३३.१९ ॥
విరాటుని ప్రియ సోదరుడు శతానీకుడు ఇనుప గర్భంతో కూడిన దృఢమైన, కాచిన బంగారంతో చేసిన కవచాన్ని తెచ్చాడు.
4.33.20
सर्वभारसहं वर्म कल्याणपटलं दृढम् ।
शतानीकादवरजो मदिराक्षोऽभ्यहारयत् ॥ ४.३३.२० ॥
అన్ని భారాలను తట్టుకోగల, అందమైన పొరలున్న దృఢ కవచాన్ని శతానీకుని తమ్ముడు మదిరాక్షుడు తెచ్చాడు.
4.33.21
उत्सेधे यस्य पद्मानि शतं सौगन्धिकानि च ।
मृष्टहाटकपर्यन्तं सूर्यदत्तोऽभ्यहारयत् ॥ ४.३३.२१ ॥
దీని ఎత్తులో వంద పద్మాలు, సౌగంధిక పుష్పాలు ఉన్నవి; మెరుగు పెట్టిన బంగారు అంచులతో ఉన్న దానిని సూర్యదత్తుడు తెచ్చాడు.
4.33.22
दृढमायसगर्भं च श्वेतं रुक्मपरिष्कृतम् ।
विराटस्य सुतो ज्येष्ठो वीरः शङ्खोऽभ्यहारयत् ॥ ४.३३.२२ ॥
ఇనుప గర్భంతో కూడిన దృఢమైన తెల్లని కవచాన్ని, బంగారంతో అలంకరించినదాన్ని, విరాటుని జ్యేష్ఠ వీర పుత్రుడు శంఖుడు తెచ్చాడు.
4.33.23
शतसूर्यं शतावर्तं शतबिन्दु शताक्षिमत् ।
अभेद्यकल्पं मत्स्यानां राजा कवचमाहरत् ॥ ४.३३.२३ ॥
వంద సూర్యులు, వంద సుడులు, వంద బిందువులు, వంద కన్నులతో, దాదాపు అభేద్యమైన కవచాన్ని మత్స్యుల రాజు తెచ్చాడు.
4.33.24
ततो नानातनुत्राणि स्वानिस्वानि महाबलाः ।
युयुत्सवोऽभ्यनह्यन्त देवकल्पाः प्रहारिणः ॥ ४.३३.२४ ॥
అప్పుడు మహాబలులు, యుద్ధాభిలాషులు, దేవతలతో సమానులైన ప్రహారులు తమ తమ వివిధ కవచాలను ధరించారు.
4.33.25
सोपस्करेषु शुभ्रेषु महत्सु च महारथाः ।
पृथक्काञ्चनसन्नाहान्रथेष्वश्वानयोजयन् ॥ ४.३३.२५ ॥
అలంకరించిన ప్రకాశవంతమైన గొప్ప రథాలపై మహారథులు బంగారు కవచాలు గల గుర్రాలను విడివిడిగా కట్టారు.
4.33.26
सूर्यचन्द्रप्रतीकाशे मणिहेमविभूषिते ।
महाप्रमाणं मत्स्यस्य ध्वजमुच्छ्रियते रथे ॥ ४.३३.२६ ॥
సూర్యచంద్రుల వలె ప్రకాశించే, మణులు బంగారంతో అలంకరించిన మత్స్య రాజు గొప్ప ధ్వజం రథంపై ఎగురవేయబడింది.
4.33.27
ध्वजान्बहुविधाकारान्सौवर्णान्हेममालिनः ।
यथास्वं क्षत्रियाः शूरा रथेषु समयोजयन् ॥ ४.३३.२७ ॥
అనేక రూపాల, బంగారపు, బంగారు మాలలు గల ధ్వజాలను శూర క్షత్రియులు తమకు తగినట్లుగా రథాలపై అమర్చారు.
4.33.28
रथेषु युज्यमानेषु कङ्को राजानमब्रवीत् ।
मया ह्यस्रं चतुर्वर्गमवाप्तमृषिसत्तमात् ॥ ४.३३.२८ ॥
రథాలకు గుర్రాలు కట్టబడుతున్న సమయంలో కంకుడు రాజుతో అన్నాడు: "శ్రేష్ఠ ఋషి నుండి నేను నాలుగు విధాల అస్త్రాలను పొందాను."
4.33.29
दंशितो रथमास्थाय पदं निर्याम्यहं गवाम् ।
अयं च बलवाञ्छरो वललो दृश्यतेऽनघ ॥ ४.३३.२९ ॥
కవచం ధరించి రథమెక్కి నేను గోవుల వైపు బయలుదేరుతాను; ఓ నిర్దోషుడా, ఇదిగో బలవంతుడైన శరుడు, వలలుడు కనిపిస్తున్నారు.
4.33.30
गोसङ्ख्यमश्वबन्धं च संयोजय रथेषु वैः ।
नैतेन जातु युध्द्येयुर्गवार्थमिति मे मतिः ॥ ४.३३.३० ॥
గోవుల లెక్కను, గుర్రాల కట్లను రథాలపై కట్టు; ఈ మార్గంలో వారు గోవుల కోసం ఎప్పుడూ పోరాడరు అని నా అభిప్రాయం.
4.33.31
अथ मात्स्योऽब्रवीद्राजा शतानीकं जघन्यजम् ।
कङ्कश्च वललः सूदो दामग्रन्थिश्च वीर्यवान् ॥ ४.३३.३१ ॥
అప్పుడు మత్స్య రాజు తన తమ్ముడు శతానీకునితో ఇలా అన్నాడు — కంకుడు, వల్లలుడు, సూదుడు మరియు వీర్యవంతుడైన దామగ్రంథి కూడా.
4.33.32
तन्त्रिपालश्च गोसङ्ख्यो यथा ते पुरुषर्षभाः ।
शूराः सुवीराः पुरुषा नागराजवरोपमाः ।
युद्ध्येयुरिति मे बुद्धिर्वर्तते नात्र संशयः ॥ ४.३३.३२ ॥
తంత్రిపాలుడు, గోసంఖ్యుడు కూడా — మీ వంటి పురుషోత్తములు, శూరులు, సువీరులు, శ్రేష్ఠ గజరాజులతో సమానులైన వారు — వారు యుద్ధం చేస్తారని నా భావన; ఇందులో సందేహం లేదు.
4.33.33
एतेपामपि दीयन्तां रथा ध्वजपताकिनः ।
कवचानि विचित्राणि दृढानि च लघूनि च ॥ ४.३३.३३ ॥
వీరికి కూడా ధ్వజపతాకలతో కూడిన రథాలు ఇవ్వాలి; విచిత్రమైన, దృఢమైన, తేలికైన కవచాలు కూడా.
4.33.34
प्रतिमुञ्चन्तु गात्रेषु दीयन्तामायुधानि च ।
नेमे जातु न युद्ध्य्रेयुरिति मे धीयते मतिः ॥ ४.३३.३४ ॥
వారు తమ శరీరాలపై కవచాలను ధరించాలి; ఆయుధాలు కూడా ఇవ్వాలి. వీరు ఎన్నటికీ యుద్ధం చేయకుండా ఉండకూడదని నా మనసు నిశ్చయించింది.
4.33.35
तच्छ्रुत्वा नृपतेर्वाक्यं शीघ्रं त्वरितमानसः ।
शतानीकः स पार्थभ्यो रथान्राजन्समादिशत् ॥ ४.३३.३५ ॥
రాజు మాటలు విని, త్వరపడిన మనసుతో శతానీకుడు, ఓ రాజా, పాండవులకు రథాలు సిద్ధం చేయమని ఆజ్ఞాపించాడు.
4.33.36
सहदेवाय राज्ञे च भीमाय नकुलाय च ।
तान्दृष्ट्वा सहसा सूता राजभक्तिपुरस्कृताः ॥ ४.३३.३६ ॥
సహదేవునికి, రాజుకు (యుధిష్ఠిరునికి), భీమునికి, నకులునికి కూడా. వారిని చూసి, రాజభక్తితో ముందుండిన సారథులు వెంటనే (వేగంగా వచ్చారు).
4.33.37
निर्दिष्टा नरदेवेन रथाञ्छीघ्रमयोजयन् ।
कवचानि विचित्राणि नवानि च दृढानि च ॥ ४.३३.३७ ॥
రాజు ఆజ్ఞాపించగా సారథులు వెంటనే రథాలను కట్టారు; విచిత్రమైన, కొత్తవైన, దృఢమైన కవచాలను కూడా (సిద్ధం చేశారు).
4.33.38
विराटः प्रददौ यानि तेषामक्लिष्टकर्मणाम् ।
तान्यामुच्य शरीरेषु दंशितास्ते महारथाः ॥ ४.३३.३८ ॥
అలసట ఎరుగని కర్మలు చేసే వారికి విరాటుడు ఇచ్చిన వాటిని శరీరాలకు ధరించి ఆ మహారథులు సన్నద్ధులయ్యారు.
4.33.39
तरस्विनश्छन्नरूपाः सर्वशस्त्रविशारदाः ।
रथान्हेमपरिष्कारान्समास्थाय महारथाः।
पाण्डवा निर्ययुर्हृष्टा दंशिता राजसत्तम ॥ ४.३३.३९ ॥
వేగవంతులు, రూపం మార్చుకున్నవారు, అన్ని ఆయుధాలలో నిపుణులు, బంగారు అలంకారాల రథాలనెక్కిన ఆ మహారథ పాండవులు సంతోషంతో, సన్నద్ధులై బయల్దేరారు — ఓ రాజశ్రేష్ఠా!
4.33.40
विराटमन्वयुः पश्चात्सहिताः कुरुपुङ्गवाः ।
चत्वारो भ्रातरः शूराः पाण्डवाः सत्यविक्रमाः ॥ ४.३३.४० ॥
కురువీరులైన నలుగురు శూర సోదరులు, పాండవులు, సత్యపరాక్రములై కలిసి విరాటుని వెనుక అనుసరించారు.
4.33.41
दीर्घानां च दृढानां च धनुषां ते यथाबलम् ।
उत्कृष्य पाशान्मौर्वीणां वीराश्चापेष्वयोजयन् ॥ ४.३३.४१ ॥
పొడవైన, దృఢమైన విల్లుల తాడు ఉచ్చులను ఆ వీరులు తమ బలానికి తగినట్లు లాగి, విల్లులపై బిగించారు.
4.33.42
ततः सुवाससः सर्वे वीराश्चन्दनरूषिताः ।
चोदिता नरदेवेन क्षिप्रमश्वानचोदयन् ॥ ४.३३.४२ ॥
అప్పుడు మంచి వస్త్రాలు ధరించి, చందనం పూసుకున్న వీరులంతా రాజు ప్రేరణతో వేగంగా గుర్రాలను తోలారు.
4.33.43
ते हया हेमसंच्छन्ना बृहन्तः साधुवाहिनः ।
चोदिताः प्रत्यदृश्यन्त पत्रिणामिव पङ्क्तयः ॥ ४.३३.४३ ॥
బంగారంతో కప్పబడిన, పెద్ద, చక్కగా శిక్షణ పొందిన గుర్రాలు ప్రేరేపించబడి పక్షుల వరుసల వలె కనిపించాయి.
4.33.44
भीमरूपाश्च मातङ्गाः प्रभिन्नकरटामुखाः ।
स्वारूढा युद्धकुशलैर्महामात्राधिरोहिताः ॥ ४.३३.४४ ॥
భయంకర రూపం గల ఏనుగులు, మదంతో కారుతున్న కుంభస్థలాలు, ముఖాలతో, యుద్ధనైపుణ్యం గల మావటీలచే చక్కగా ఎక్కించబడినవి.
4.33.45
क्षरन्त इव जीमूताः सुदन्ताः षाष्टिहायनाः ।
राजानमन्वयुः पश्चात्क्रामन्त इव पर्वताः ॥ ४.३३.४५ ॥
కురిసే మేఘాల వలె, చక్కని దంతాలు గల, అరవై సంవత్సరాల వయసున్న అవి రాజును వెనుక అనుసరించాయి; నడిచే పర్వతాల వలె ఉన్నాయి.
4.33.46
दृढायुधजनाकीर्णं रथाश्वगजसंकुलम् ।
तद्बलाग्रं विराटस्य शक्रस्येव तदा बभौ ॥ ४.३३.४६ ॥
దృఢమైన ఆయుధాలు ధరించిన జనులతో నిండి, రథాలు, గుర్రాలు, ఏనుగులతో కిక్కిరిసిన విరాటుని సేన ముందుభాగం అప్పుడు ఇంద్రునిలా ప్రకాశించింది.
4.33.47
तं प्रयान्तं महाराज निनीषन्तं गवां पदम् ।
विशारदानां वैश्यानां प्रकृष्टानां तदा नृप ॥ ४.३३.४७ ॥
మహారాజా, నృపా, అప్పుడు గోవుల స్థానాన్ని తీసుకెళ్లాలనే కోరికతో బయలుదేరుతున్న అతన్ని నిపుణులైన, శ్రేష్ఠులైన వైశ్యులు చూశారు.
4.33.48
विंशतिस्तु सहस्राणि नराणामनुयायिनाम् ।
अष्टौ रथसहस्राणि दश नागशतानि च ।
विंशच्चाश्वसहस्राणि मात्स्यानां त्वरितं ययुः ॥ ४.३३.४८ ॥
ఇరవై వేల మంది అనుచరులైన మనుషులు, ఎనిమిది వేల రథాలు, వెయ్యి ఏనుగులు, ఇరవై వేల గుర్రాలు — మత్స్యుల సేన వేగంగా వెళ్లింది.
4.33.49
तदनीकं विराटस्य शुशुभेऽतीव भारत ।
वसन्ते बहुपुष्पाढ्यं काननं चित्रितं यथा ॥ ४.३३.४९ ॥
ఓ భరతా, విరాటుని ఆ సైన్యం అత్యంత శోభాయమానంగా వెలిగింది; వసంతకాలంలో అనేక పుష్పాలతో నిండిన అడవి రంగురంగులుగా ప్రకాశించినట్లు.