ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 4.34
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.34.1
निर्याय नगराच्छूरा व्यूढानीकाः प्रहारिणः ।
त्रिगर्तानस्पृशन्मात्स्याः मूर्येऽस्तंगमिते सति ॥ ४.३४.१ ॥
ਸੂਰਜ ਛਿਪਣ ਵੇਲੇ, ਨਗਰ ਤੋਂ ਨਿਕਲੇ ਸੂਰਬੀਰ ਮਤਸਿਆਂ ਨੇ ਵਿਊਹ ਬਣਾਈ ਸੈਨਾ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਗਰਤਾਂ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ।
4.34.2
ते त्रिगर्ताश्च मात्स्याश्च व्यूढानीकाः प्रहारिणः ।
अन्योन्यमभिवर्तन्ते गोषु गृद्धा महाबलाः ॥ ४.३४.२ ॥
ਵਿਊਹ ਬਣਾਈ ਉਹ ਤ੍ਰਿਗਰਤ ਅਤੇ ਮਤਸਿਆ, ਗਊਆਂ ਦੇ ਲਾਲਚੀ ਮਹਾਬਲੀ, ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਵੱਲ ਮੁੜੇ।
4.34.3
भीमाश्च मत्तमातङ्गास्तोमराङ्कुशचोदिताः ।
ग्रामणीयैः समारूढाः कुशलैर्हस्तिसादिभिः ॥ ४.३४.३ ॥
ਭਿਆਨਕ ਮਸਤ ਹਾਥੀ, ਨੇਜ਼ਿਆਂ ਤੇ ਅੰਕੁਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਚਲਾਏ ਗਏ, ਸਰਦਾਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਚੜ੍ਹੇ ਹੋਏ, ਨਿਪੁੰਨ ਹਾਥੀਵਾਨਾਂ ਸਮੇਤ।
4.34.4
तेषां समागमो घोरस्तुमुलो रोमहर्षणः ।
घ्नतां परस्परं राजन्यमराष्ट्रविवर्धनः ॥ ४.३४.४ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਟਾਕਰਾ ਭਿਆਨਕ, ਰੌਲੇ ਭਰਿਆ ਅਤੇ ਰੋਂਗਟੇ ਖੜ੍ਹੇ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ; ਹੇ ਰਾਜਨ, ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਮਾਰਦਿਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਾਜਿਆਂ ਅਤੇ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਨਾਸ਼ ਨੂੰ ਵਧਾਇਆ।
4.34.5
देवासुरसमो राजन्नासीत्सूर्येऽबलम्बति ।
पदातिरथनागेन्द्रहयारोहबलौघवान् ॥ ४.३४.५ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਸੂਰਜ ਢਲਦਿਆਂ ਉਹ ਯੁੱਧ ਦੇਵ-ਦੈਂਤ ਯੁੱਧ ਵਰਗਾ ਸੀ; ਪੈਦਲ, ਰਥ, ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ ਹਾਥੀ ਅਤੇ ਘੋੜਸਵਾਰਾਂ ਦੀ ਬਲ-ਧਾਰਾ ਉਸ ਵਿੱਚ ਸੀ।
4.34.6
अन्योन्यमभ्यापततां निघ्नतां चेतरेतरम् ।
उदतिष्ठद्रजो भौमं न प्राज्ञायत किंचन ॥ ४.३४.६ ॥
ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਉੱਤੇ ਝਪਟ ਕੇ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਮਾਰਦਿਆਂ ਧਰਤੀ ਦੀ ਧੂੜ ਉੱਠੀ; ਕੁਝ ਵੀ ਪਛਾਣਿਆ ਨਹੀਂ ਗਿਆ।
4.34.7
पक्षिणश्चापतन्भूमौ सैन्येन रजसा वृताः ।
इषुभिर्व्यतिसर्पद्भिरादित्योऽन्तरधीयत ॥ ४.३४.७ ॥
ਫ਼ੌਜ ਦੀ ਧੂੜ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਪੰਛੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ; ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਉੱਤੋਂ ਲੰਘਦੇ ਤੀਰਾਂ ਕਾਰਨ ਸੂਰਜ ਛੁਪ ਗਿਆ।
4.34.8
खद्योतैरिव संयुक्तमन्तरिक्षमजायत ॥ ४.३४.८ ॥
ਆਕਾਸ਼ ਜੁਗਨੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਜਾਪਣ ਲੱਗਾ।
4.34.9
रुक्मपृष्ठानि चापानि विचेरुर्विद्युतो यथा ।
नर्दतां लोकवीराणां सव्यं दक्षिणमस्यताम् ॥ ४.३४.९ ॥
ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਮੜ੍ਹੇ ਧਨੁਸ਼ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਘੁੰਮ ਰਹੇ ਸਨ; ਗਰਜਦੇ ਲੋਕਵੀਰਾਂ ਦੇ ਖੱਬੇ ਅਤੇ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਤੀਰ ਚਲਾ ਰਹੇ ਸਨ।
4.34.10
रथा रथैः समाजग्मुः पत्तयश्च पदातिभिः ।
सादिनः सादिभिर्जग्मुर्गजैश्चापि महागजाः ॥ ४.३४.१० ॥
ਰਥ ਰਥਾਂ ਨਾਲ, ਪੈਦਲ ਪੈਦਲਾਂ ਨਾਲ, ਘੋੜਸਵਾਰ ਘੋੜਸਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਅਤੇ ਮਹਾਗਜ ਗਜਾਂ ਨਾਲ ਭਿੜ ਗਏ।
4.34.11
असिभिः पट्टसैश्चापि शक्तिभिस्तोमरैरपि ।
संरब्धाः समरे योधा निजघ्नुरितरेतरम् ॥ ४.३४.११ ॥
ਤਲਵਾਰਾਂ, ਪੱਟਸਾਂ, ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਅਤੇ ਤੋਮਰਾਂ ਨਾਲ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਯੋਧਿਆਂ ਨੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ।
4.34.12
निघ्नन्तः समरेऽन्योन्यं हृष्टाः परिघपाणयः ।
न शेकुरतिसंक्रुद्धाः शूराः कर्तुं पराङ्भुखम् ॥ ४.३४.१२ ॥
ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਮਾਰਦੇ, ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਪਰਿਘ ਫੜ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ ਅਤਿ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਸੂਰਮੇ ਪਿੱਠ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾ ਸਕੇ।
4.34.13
रक्ताधरोष्ठं सुनसं क्लृप्तश्मश्रु स्वलंकृतम् ।
अदृश्यत शिरश्छिन्नं रजोविध्वस्तकुण्डलम् ॥ ४.३४.१३ ॥
ਲਾਲ ਹੇਠਲੇ ਬੁੱਲ੍ਹ, ਸੁੰਦਰ ਨੱਕ, ਸੰਵਾਰੀ ਹੋਈ ਦਾੜ੍ਹੀ ਅਤੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਧੂੜ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗੇ ਕੁੰਡਲਾਂ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਵੱਢਿਆ ਹੋਇਆ ਸਿਰ ਦਿੱਖਿਆ।
4.34.14
दृश्यन्ते तत्र गात्राणि वीरैश्छिन्नानि सर्वशः ।
सालस्कन्धनिकाशानि क्षत्रियाणा महामृधे ॥ ४.३४.१४ ॥
ਉਸ ਮਹਾਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਵੀਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਹਰ ਪਾਸੇ ਵੱਢੇ ਗਏ, ਸਾਲ ਰੁੱਖ ਦੇ ਤਣਿਆਂ ਵਰਗੇ ਖੱਤਰੀਆਂ ਦੇ ਅੰਗ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਹੇ ਸਨ।
4.34.15
नागभोगनिकाशैश्च बाहुभिश्चन्दनोक्षितैः ।
आकीर्णा वसुधा तत्र शिरोभिश्च सकुण्डलैः ॥ ४.३४.१५ ॥
ਉੱਥੇ ਧਰਤੀ ਨਾਗਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰਾਂ ਵਰਗੀਆਂ, ਚੰਦਨ ਨਾਲ ਲਿਪੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਅਤੇ ਕੁੰਡਲਾਂ ਵਾਲੇ ਸਿਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸੀ।
4.34.16
यथा वा वाससी श्लक्ष्णे महारजतरञ्जिते ।
बिभ्रती युवती श्यामा तद्वद्भाति वसुन्धरा ॥ ४.३४.१६ ॥
ਚਿਕਨੇ, ਚਾਂਦੀ ਰੰਗੇ ਦੋ ਵਸਤਰ ਪਹਿਨੀ ਹੋਈ ਸ਼ਿਆਮਵਰਣੀ ਯੁਵਤੀ ਜਿਵੇਂ ਸੋਹਣੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਧਰਤੀ ਸ਼ੋਭ ਰਹੀ ਸੀ।
4.34.17
उपाशाम्यद्रजो भौमं रुधिरेण प्रवर्षता ।
कश्मलं प्राविशद्धोरं निर्मर्यादमवर्तत ॥ ४.३४.१७ ॥
ਲਹੂ ਵਰ੍ਹਣ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਦੀ ਧੂੜ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਗਈ; ਭਿਆਨਕ ਮੋਹ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਿਆ; ਮਰਿਆਦਾ ਟੁੱਟ ਗਈ।
4.34.18
युधिष्ठिरोऽपि धर्मात्मा भ्रातृभिः सहितस्तदा ।
व्यूहं कृत्वा विराटस्य अन्वयुध्यत पाण्डवः ॥ ४.३४.१८ ॥
ਤਦ ਧਰਮਾਤਮਾ ਯੁਧਿਸ਼ਠਰ ਵੀ ਭਰਾਵਾਂ ਸਮੇਤ ਵਿਊਹ ਰਚ ਕੇ ਵਿਰਾਟ ਦੇ ਪੱਖ ਤੋਂ ਯੁੱਧ ਕਰਨ ਲੱਗਾ।
4.34.19
आत्मानं श्येनवत्कृत्वा तुण्डमासीद्युधिष्ठिरः ।
पक्षौं यमौ च भवतः पुच्छमासीद्वृकोदरः ॥ ४.३४.१९ ॥
ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬਾਜ਼ ਵਾਂਗ ਬਣਾ ਕੇ ਚੁੰਝ ਦੀ ਥਾਂ ਲਈ; ਯਮਲ ਭਰਾ ਖੰਭ ਬਣੇ ਅਤੇ ਵ੍ਰਿਕੋਦਰ (ਭੀਮ) ਪੂਛ ਬਣਿਆ।
4.34.20
सहस्रं न्यहनत्तत्र कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः ।
भीमसेनस्तु संक्रुद्धः सर्वशस्त्रभृतांवरः ।
द्विसहस्रं रथान्वीरः परलोकं प्रवेशयत् ॥ ४.३४.२० ॥
ਉੱਥੇ ਕੁੰਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ; ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਸ਼ਸਤਰਧਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਭੀਮਸੇਨ ਨੇ ਅਤਿ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਉਸ ਵੀਰ ਨੇ ਦੋ ਹਜ਼ਾਰ ਰਥਾਂ ਨੂੰ ਪਰਲੋਕ ਭੇਜਿਆ।
4.34.21
नकुलस्त्रिशतं जघ्ने सहदेवश्चतुःशतम् ।
शतानीकः शतं जघ्ने मदिराश्वश्चतुःशतम् ॥ ४.३४.२१ ॥
ਨਕੁਲ ਨੇ ਤਿੰਨ ਸੌ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ, ਸਹਦੇਵ ਨੇ ਚਾਰ ਸੌ ਨੂੰ; ਸ਼ਤਾਨੀਕ ਨੇ ਸੌ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਅਤੇ ਮਦਿਰਾਸ਼ਵ ਨੇ ਚਾਰ ਸੌ ਨੂੰ।
4.34.22
प्रहृष्टां महतीं सेनां त्रिगर्तानां महाबलौ ।
आर्च्छतां बहुसंरब्धौ केशाकेशि रथारथि ॥ ४.३४.२२ ॥
ਤ੍ਰਿਗਰਤਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸੈਨਾ ਉੱਤੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਮਹਾਬਲੀ ਅਤਿ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਟੁੱਟ ਪਏ—ਵਾਲਾਂ ਨਾਲ ਵਾਲ ਫੜਦੇ, ਰੱਥ ਨਾਲ ਰੱਥ ਟਕਰਾਉਂਦੇ।
4.34.23
लक्षयित्वा त्रिगर्तानां तौ प्रविष्टौ महाचमूम् ।
जग्मतुः सूर्यदत्तश्च वललश्चापि पृष्ठतः ॥ ४.३४.२३ ॥
ਤ੍ਰਿਗਰਤਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਉਸ ਮਹਾਸੈਨਾ ਵਿੱਚ ਵੜ ਗਏ; ਸੂਰਯਦੱਤ ਅਤੇ ਵਲਲ ਵੀ ਪਿੱਛੋਂ ਅੱਗੇ ਵਧੇ।
4.34.24
शङ्खो विराटपुत्रश्च महेष्वासो महाबलः ।
विनिघ्नन्समरे शूरान्प्रविवेश महाचमूम् ॥ ४.३४.२४ ॥
ਵਿਰਾਟ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ੰਖ, ਮਹਾਨ ਧਨੁੱਖਧਾਰੀ ਅਤੇ ਮਹਾਬਲੀ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਸੂਰਵੀਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ ਉਸ ਮਹਾਸੈਨਾ ਵਿੱਚ ਵੜਿਆ।
4.34.25
विराटस्तत्र संग्रामे हत्वा पञ्चशतं रथान् ।
कुञ्जराणां शतं चैव सहस्रं वाजिनां तथा ॥ ४.३४.२५ ॥
ਉੱਥੇ ਉਸ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਵਿਰਾਟ ਨੇ ਪੰਜ ਸੌ ਰਥ, ਸੌ ਹਾਥੀ ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਘੋੜੇ ਮਾਰੇ।
4.34.26
चरन्स विविधान्मार्गान्रथेन रथिनांवरः ।
त्रिगर्तानां सुशर्माणमार्च्छद्रुक्मरथं रणे ॥ ४.३४.२६ ॥
ਰਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਉਹ ਰਥ ਉੱਤੇ ਅਨੇਕ ਰਾਹਾਂ ਤੋਂ ਵਿਚਰਦਾ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦੇ ਰਥ ਵਾਲੇ ਤ੍ਰਿਗਰਤਾਂ ਦੇ ਸੁਸ਼ਰਮਾ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ।
4.34.27
तौ तु प्राहरतां तत्र महेष्वासौ महाबलौ ।
अन्योन्यमभिनिघ्नन्तौ गोषु गोवृषभाविव ॥ ४.३४.२७ ॥
ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਮਹਾਨ ਧਨੁਰਧਰ ਤੇ ਮਹਾਬਲੀ ਉੱਥੇ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਉੱਤੇ ਵਾਰ ਕਰਨ ਲੱਗੇ, ਜਿਵੇਂ ਗਾਂਵਾਂ ਵਿੱਚ ਦੋ ਬਲਦ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਟੱਕਰ ਮਾਰਦੇ ਹਨ।
4.34.28
राजसिंहौ सुसंरब्धौ विरेजतुरमर्षणौ ।
कृतास्रौ निशितैर्बाणैरसिशक्तिपरश्वथैः ॥ ४.३४.२८ ॥
ਬਹੁਤ ਕ੍ਰੋਧਿਤ, ਅਸਹਿਣਸ਼ੀਲ, ਅਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਰਾਜਸਿੰਘ ਤਿੱਖੇ ਬਾਣਾਂ, ਤਲਵਾਰ, ਸ਼ਕਤੀ ਤੇ ਕੁਹਾੜੀਆਂ ਨਾਲ ਚਮਕ ਉੱਠੇ।
4.34.29
ततो रथाभ्यां रथिनौ व्यतीयातां समन्ततः ।
शरान्ससृजतुः शीघ्रं तोयधारा घनाविव ॥ ४.३४.२९ ॥
ਫਿਰ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਰਥੀ ਆਪਣੇ ਰਥਾਂ ਤੋਂ ਚਾਰੇ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਵੱਲ ਵਧੇ ਅਤੇ ਬੱਦਲਾਂ ਦੀਆਂ ਜਲਧਾਰਾਵਾਂ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਬਾਣ ਛੱਡਣ ਲੱਗੇ।
4.34.30
अन्योन्यमभिसंरब्धौ दन्ताभ्यामिव कुञ्जरौ ।
कृतास्त्रौ निशितैर्बाणैर्दारयामासतू रणे ॥ ४.३४.३० ॥
ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋਏ, ਦੋ ਹਾਥੀਆਂ ਵਾਂਗ ਦੰਦਾਂ ਨਾਲ ਟਕਰਾਉਂਦੇ, ਅਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਤਿੱਖੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਚੀਰਨ ਲੱਗੇ।
4.34.31
मात्स्यो राजा सुशर्माणं विव्याध निशितैः शरैः ।
पञ्चभिः पञ्चभिर्बाणैर्विव्याध चतुरो हयान् ॥ ४.३४.३१ ॥
ਮਤਸ੍ਯ ਰਾਜੇ ਨੇ ਤਿੱਖੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ਰਮਾ ਨੂੰ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ। ਫਿਰ ਪੰਜ-ਪੰਜ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਚਾਰੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ।
4.34.32
द्वाभ्यां सूतं च विव्याध केतुं च त्रिभिराशुगैः ।
तथैव मात्स्यराजं तु सुशर्मा युद्धदुर्मदः ।
पञ्चाशद्भिः शितैर्बाणैविव्याध परमास्त्रवित् ॥ ४.३४.३२ ॥
ਦੋ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਸਾਰਥੀ ਨੂੰ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਤੇਜ਼ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਝੰਡੇ ਨੂੰ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ। ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਦਮਸਤ ਸੁਸ਼ਰਮਾ ਨੇ, ਪਰਮ ਅਸਤ੍ਰਾਂ ਦਾ ਗਿਆਤਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਪੰਜਾਹ ਤਿੱਖੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਮਤਸ੍ਯ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ।
4.34.33
तयोर्बलानि राजेन्द्र समस्तानि महारणे ।
नाजानन्त तदाऽन्योन्यं प्रदोषे रजसा वृते ॥ ४.३४.३३ ॥
ਹੇ ਰਾਜੇਂਦਰ, ਉਸ ਮਹਾਂਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮ ਵੇਲੇ ਧੂੜ ਨਾਲ ਢਕੇ ਹੋਏ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਦੋਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਸੈਨਾਵਾਂ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਨਾ ਸਕੀਆਂ।