మహాభారతం · అధ్యాయం 4.34
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.34.1
निर्याय नगराच्छूरा व्यूढानीकाः प्रहारिणः ।
त्रिगर्तानस्पृशन्मात्स्याः मूर्येऽस्तंगमिते सति ॥ ४.३४.१ ॥
సూర్యుడు అస్తమించగా, నగరం నుండి బయలుదేరిన వీరులైన మత్స్యులు, వ్యూహంగా నిలిచిన సైన్యాలతో త్రిగర్తులపై దాడి చేశారు.
4.34.2
ते त्रिगर्ताश्च मात्स्याश्च व्यूढानीकाः प्रहारिणः ।
अन्योन्यमभिवर्तन्ते गोषु गृद्धा महाबलाः ॥ ४.३४.२ ॥
వ్యూహంగా నిలిచిన ఆ త్రిగర్తులు, మత్స్యులు, గోవుల పట్ల ఆశతో ఉన్న మహాబలులు, ఒకరినొకరు ఎదుర్కొని తిరిగారు.
4.34.3
भीमाश्च मत्तमातङ्गास्तोमराङ्कुशचोदिताः ।
ग्रामणीयैः समारूढाः कुशलैर्हस्तिसादिभिः ॥ ४.३४.३ ॥
భయంకరమైన మదపు ఏనుగులు, ఈటెలు మరియు అంకుశాలతో ప్రేరేపించబడి, నాయకులచే ఎక్కబడి, నైపుణ్యం గల ఏనుగు సారథులతో.
4.34.4
तेषां समागमो घोरस्तुमुलो रोमहर्षणः ।
घ्नतां परस्परं राजन्यमराष्ट्रविवर्धनः ॥ ४.३४.४ ॥
వారి ఎదురుపడటం భయంకరంగా, కోలాహలంగా, రోమాంచకరంగా ఉంది; ఓ రాజా, ఒకరినొకరు కొట్టుకుంటూ, రాజులు మరియు రాష్ట్రాల నాశనాన్ని పెంచారు.
4.34.5
देवासुरसमो राजन्नासीत्सूर्येऽबलम्बति ।
पदातिरथनागेन्द्रहयारोहबलौघवान् ॥ ४.३४.५ ॥
ఓ రాజా, సూర్యుడు క్రిందికి వాలుతుండగా ఆ యుద్ధం దేవాసురుల యుద్ధంలా ఉంది; కాల్బలం, రథాలు, శ్రేష్ఠ గజాలు, అశ్వారోహుల బలప్రవాహం అందులో ఉంది.
4.34.6
अन्योन्यमभ्यापततां निघ्नतां चेतरेतरम् ।
उदतिष्ठद्रजो भौमं न प्राज्ञायत किंचन ॥ ४.३४.६ ॥
ఒకరిపై ఒకరు దూకి ఒకరినొకరు కొట్టుకుంటూ ఉండగా భూమి ధూళి పైకి లేచింది; ఏదీ గుర్తించలేకపోయారు.
4.34.7
पक्षिणश्चापतन्भूमौ सैन्येन रजसा वृताः ।
इषुभिर्व्यतिसर्पद्भिरादित्योऽन्तरधीयत ॥ ४.३४.७ ॥
సైన్యపు ధూళితో కప్పబడిన పక్షులు నేలపై పడ్డాయి; ఒకదానినొకటి దాటుతూ ఎగిరిన బాణాలతో సూర్యుడు కనుమరుగయ్యాడు.
4.34.8
खद्योतैरिव संयुक्तमन्तरिक्षमजायत ॥ ४.३४.८ ॥
ఆకాశం మిణుగురు పురుగులతో నిండినట్లు అయింది.
4.34.9
रुक्मपृष्ठानि चापानि विचेरुर्विद्युतो यथा ।
नर्दतां लोकवीराणां सव्यं दक्षिणमस्यताम् ॥ ४.३४.९ ॥
బంగారు అంచుగల విల్లులు మెరుపుల వలె తిరిగాయి; గర్జించే లోకవీరుల ఎడమ కుడి చేతులు బాణాలు వేశాయి.
4.34.10
रथा रथैः समाजग्मुः पत्तयश्च पदातिभिः ।
सादिनः सादिभिर्जग्मुर्गजैश्चापि महागजाः ॥ ४.३४.१० ॥
రథాలు రథాలతో కలిశాయి, కాలిబంట్లు కాలిబంట్లతో, అశ్వికులు అశ్వికులతో, మహా గజాలు గజాలతో ఢీకొన్నాయి.
4.34.11
असिभिः पट्टसैश्चापि शक्तिभिस्तोमरैरपि ।
संरब्धाः समरे योधा निजघ्नुरितरेतरम् ॥ ४.३४.११ ॥
కత్తులతో, పట్టసాలతో, శక్తులతో, తోమరాలతో కూడా కోపోద్రిక్తులైన యోధులు యుద్ధంలో ఒకరినొకరు చంపుకున్నారు.
4.34.12
निघ्नन्तः समरेऽन्योन्यं हृष्टाः परिघपाणयः ।
न शेकुरतिसंक्रुद्धाः शूराः कर्तुं पराङ्भुखम् ॥ ४.३४.१२ ॥
యుద్ధంలో ఒకరినొకరు కొడుతూ, చేతుల్లో పరిఘలతో సంతోషించిన, అత్యంత కోపోద్రిక్తులైన శూరులు వెనుదిరగలేకపోయారు.
4.34.13
रक्ताधरोष्ठं सुनसं क्लृप्तश्मश्रु स्वलंकृतम् ।
अदृश्यत शिरश्छिन्नं रजोविध्वस्तकुण्डलम् ॥ ४.३४.१३ ॥
ఎర్రని కింది పెదవి, అందమైన ముక్కు, చక్కగా కత్తిరించిన గడ్డం, బాగా అలంకరించబడినది, ధూళిలో రాలిపడిన కుండలాలు కలిగిన ఒక తెగిన తల కనిపించింది.
4.34.14
दृश्यन्ते तत्र गात्राणि वीरैश्छिन्नानि सर्वशः ।
सालस्कन्धनिकाशानि क्षत्रियाणा महामृधे ॥ ४.३४.१४ ॥
ఆ మహాయుద్ధంలో వీరులచే అన్నివైపులా తెగిపడిన క్షత్రియుల అవయవాలు, సాలవృక్ష కాండాల వలె ఉండి కనిపించాయి.
4.34.15
नागभोगनिकाशैश्च बाहुभिश्चन्दनोक्षितैः ।
आकीर्णा वसुधा तत्र शिरोभिश्च सकुण्डलैः ॥ ४.३४.१५ ॥
అక్కడ భూమి నాగుల శరీరాల వలె ఉన్న, చందనం పూసిన బాహువులతో, కుండలాలు కలిగిన తలలతో నిండి ఉంది.
4.34.16
यथा वा वाससी श्लक्ष्णे महारजतरञ्जिते ।
बिभ्रती युवती श्यामा तद्वद्भाति वसुन्धरा ॥ ४.३४.१६ ॥
నునుపైన, వెండి రంగులో అద్దిన రెండు వస్త్రాలను ధరించిన శ్యామవర్ణ యువతి ఎలా ప్రకాశిస్తుందో, అలాగే ఆ భూమి ప్రకాశించింది.
4.34.17
उपाशाम्यद्रजो भौमं रुधिरेण प्रवर्षता ।
कश्मलं प्राविशद्धोरं निर्मर्यादमवर्तत ॥ ४.३४.१७ ॥
రక్తం కురవడంతో భూమి ధూళి శాంతించింది; భయంకర మోహం ప్రవేశించింది; మర్యాద నశించిపోయింది.
4.34.18
युधिष्ठिरोऽपि धर्मात्मा भ्रातृभिः सहितस्तदा ।
व्यूहं कृत्वा विराटस्य अन्वयुध्यत पाण्डवः ॥ ४.३४.१८ ॥
అప్పుడు ధర్మాత్ముడైన యుధిష్ఠిరుడు కూడా సోదరులతో కలిసి వ్యూహం పన్ని విరాటుని పక్షాన యుద్ధం చేశాడు.
4.34.19
आत्मानं श्येनवत्कृत्वा तुण्डमासीद्युधिष्ठिरः ।
पक्षौं यमौ च भवतः पुच्छमासीद्वृकोदरः ॥ ४.३४.१९ ॥
యుధిష్ఠిరుడు తనను గద్దలా మార్చుకుని ముక్కుగా నిలిచాడు; యమళులు రెక్కలుగా, వృకోదరుడు (భీముడు) తోకగా అయ్యారు.
4.34.20
सहस्रं न्यहनत्तत्र कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः ।
भीमसेनस्तु संक्रुद्धः सर्वशस्त्रभृतांवरः ।
द्विसहस्रं रथान्वीरः परलोकं प्रवेशयत् ॥ ४.३४.२० ॥
అక్కడ కుంతీపుత్రుడు యుధిష్ఠిరుడు వెయ్యి మందిని సంహరించాడు; సర్వ శస్త్రధారులలో శ్రేష్ఠుడైన భీమసేనుడు అత్యంత కోపంతో ఆ వీరుడు రెండువేల రథాలను పరలోకానికి పంపాడు.
4.34.21
नकुलस्त्रिशतं जघ्ने सहदेवश्चतुःशतम् ।
शतानीकः शतं जघ्ने मदिराश्वश्चतुःशतम् ॥ ४.३४.२१ ॥
నకులుడు మూడువందల మందిని, సహదేవుడు నాలుగువందల మందిని సంహరించారు; శతానీకుడు వంద మందిని, మదిరాశ్వుడు నాలుగువందల మందిని సంహరించాడు.
4.34.22
प्रहृष्टां महतीं सेनां त्रिगर्तानां महाबलौ ।
आर्च्छतां बहुसंरब्धौ केशाकेशि रथारथि ॥ ४.३४.२२ ॥
త్రిగర్తుల ఉత్సాహంగా ఉన్న మహాసేనపై ఆ ఇద్దరు మహాబలులు అత్యంత కోపంతో దూకారు—జుట్టు పట్టుకుని, రథానికి రథం ఢీకొంటూ.
4.34.23
लक्षयित्वा त्रिगर्तानां तौ प्रविष्टौ महाचमूम् ।
जग्मतुः सूर्यदत्तश्च वललश्चापि पृष्ठतः ॥ ४.३४.२३ ॥
త్రిగర్తులను గుర్తించి ఆ ఇద్దరూ ఆ మహాసేనలో ప్రవేశించారు; సూర్యదత్తుడు మరియు వలలుడు కూడా వెనుక నుండి వెళ్లారు.
4.34.24
शङ्खो विराटपुत्रश्च महेष्वासो महाबलः ।
विनिघ्नन्समरे शूरान्प्रविवेश महाचमूम् ॥ ४.३४.२४ ॥
విరాటుని కుమారుడు శంఖుడు, మహా ధనుర్ధారి మరియు మహాబలుడు; యుద్ధంలో శూరులను సంహరిస్తూ ఆ మహాసేనలో ప్రవేశించాడు.
4.34.25
विराटस्तत्र संग्रामे हत्वा पञ्चशतं रथान् ।
कुञ्जराणां शतं चैव सहस्रं वाजिनां तथा ॥ ४.३४.२५ ॥
అక్కడ ఆ యుద్ధంలో విరాటుడు ఐదు వందల రథాలను, నూరు ఏనుగులను, అలాగే వెయ్యి గుర్రాలను సంహరించాడు.
4.34.26
चरन्स विविधान्मार्गान्रथेन रथिनांवरः ।
त्रिगर्तानां सुशर्माणमार्च्छद्रुक्मरथं रणे ॥ ४.३४.२६ ॥
రథికులలో శ్రేష్ఠుడైన అతడు రథంలో వివిధ మార్గాల్లో సంచరిస్తూ, యుద్ధంలో బంగారు రథం కలిగిన త్రిగర్తుల సుశర్మను చేరాడు.
4.34.27
तौ तु प्राहरतां तत्र महेष्वासौ महाबलौ ।
अन्योन्यमभिनिघ्नन्तौ गोषु गोवृषभाविव ॥ ४.३४.२७ ॥
ఆ ఇద్దరు మహా ధనుర్ధరులు, మహాబలులు అక్కడ ఒకరినొకరు కొట్టుకున్నారు—ఆవుల మధ్య రెండు ఎద్దులు ఢీకొన్నట్లు.
4.34.28
राजसिंहौ सुसंरब्धौ विरेजतुरमर्षणौ ।
कृतास्रौ निशितैर्बाणैरसिशक्तिपरश्वथैः ॥ ४.३४.२८ ॥
అత్యంత క్రోధంతో, సహించలేనివారై, అస్త్రవిద్యలో నైపుణ్యం కలిగిన ఆ ఇద్దరు రాజసింహులు వాడి బాణాలతో, కత్తి, శక్తి, గొడ్డలితో ప్రకాశించారు.
4.34.29
ततो रथाभ्यां रथिनौ व्यतीयातां समन्ततः ।
शरान्ससृजतुः शीघ्रं तोयधारा घनाविव ॥ ४.३४.२९ ॥
తర్వాత ఆ ఇద్దరు రథికులు తమ రథాలపై నుండి అన్ని వైపులా ఒకరిపై ఒకరు ముందుకు సాగి, మేఘాల నీటిధారల వలె వేగంగా బాణాలు ప్రయోగించారు.
4.34.30
अन्योन्यमभिसंरब्धौ दन्ताभ्यामिव कुञ्जरौ ।
कृतास्त्रौ निशितैर्बाणैर्दारयामासतू रणे ॥ ४.३४.३० ॥
ఒకరిపై ఒకరు తీవ్ర క్రోధంతో, రెండు ఏనుగులు దంతాలతో ఢీకొన్నట్లు, అస్త్రనిపుణులైన వారు యుద్ధంలో వాడి బాణాలతో ఒకరినొకరు చీల్చారు.
4.34.31
मात्स्यो राजा सुशर्माणं विव्याध निशितैः शरैः ।
पञ्चभिः पञ्चभिर्बाणैर्विव्याध चतुरो हयान् ॥ ४.३४.३१ ॥
మత్స్య రాజు పదునైన బాణాలతో సుశర్మను కొట్టాడు. తర్వాత ఐదేసి బాణాలతో నాలుగు గుర్రాలను కొట్టాడు.
4.34.32
द्वाभ्यां सूतं च विव्याध केतुं च त्रिभिराशुगैः ।
तथैव मात्स्यराजं तु सुशर्मा युद्धदुर्मदः ।
पञ्चाशद्भिः शितैर्बाणैविव्याध परमास्त्रवित् ॥ ४.३४.३२ ॥
రెండు బాణాలతో సారథిని, మూడు వేగపు బాణాలతో ధ్వజాన్ని కొట్టాడు. అలాగే యుద్ధంలో ఉన్మత్తుడైన సుశర్మ, పరమాస్త్రాలలో నిపుణుడై, యాభై పదునైన బాణాలతో మత్స్య రాజును కొట్టాడు.
4.34.33
तयोर्बलानि राजेन्द्र समस्तानि महारणे ।
नाजानन्त तदाऽन्योन्यं प्रदोषे रजसा वृते ॥ ४.३४.३३ ॥
ఓ రాజేంద్రా, ఆ మహాయుద్ధంలో సంధ్యావేళ ధూళితో కప్పబడి ఉండగా, ఇరువురి సేనలూ ఒకదానినొకటి గుర్తించలేకపోయాయి.