महाभारत · अध्याय 4.36
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.36.1
ततो विराटः कौन्तेयानतिमानुषविक्रमान् ।
अर्चयामास वित्तेन मानेन च महारथान्।
वचसा चैव सान्त्वेन स्नेहेन च मुदाऽन्वितः ॥ ४.३६.१ ॥
नंतर विराटाने अतिमानुष पराक्रमी कौंतेयांचा आणि त्या महारथींचा धन आणि सन्मानाने, शब्दांनी आणि सांत्वनाने, स्नेह आणि आनंदाने सत्कार केला.
4.36.2
यथैव मम रत्नानि युष्माकं तानि वै तथा ।
कार्यं कुरुत तैः सर्वैर्यथाकामं यथासुखम् ॥ ४.३६.२ ॥
माझी रत्ने जशी आहेत तशीच ती तुमचीही आहेत; त्या सर्वांनी तुम्हाला हवे तसे आणि सुखाने करा.
4.36.3
ददाम्यलंकृताः कन्या वसूनि विविधानि च ।
मनसा चाप्यभिप्रेतं यद्वः शत्रुनिबर्हणाः ॥ ४.३६.३ ॥
हे शत्रुसंहारकांनो, मी तुम्हाला अलंकृत कन्या आणि विविध धन देईन; तुमच्या मनाला जे इष्ट असेल तेही देईन.
4.36.4
युष्माकं विक्रमादद्य मुक्तोऽहं स्वस्तिमानिह ।
तस्माद्भवन्तो मत्स्यानामीश्वराः सर्व एव हि ॥ ४.३६.४ ॥
आज तुमच्या पराक्रमाने मी येथे सुखरूप मुक्त झालो आहे; म्हणून तुम्ही सर्वजण मत्स्यांचे अधिपती आहात.
4.36.5
तं तथावादिनं तत्र कौरवेयाः पृथक्पृथक् ।
ऊचुः प्रहृष्टमनसो युधिष्ठिरपुरोगमाः ॥ ४.३६.५ ॥
तिथे असे बोलणाऱ्या त्याला, युधिष्ठिराला पुढे ठेवलेल्या प्रसन्न मनाच्या कौरवेयांनी वेगवेगळे उत्तर दिले.
4.36.6
प्रतिनन्दामहे वाचं सर्वथैव विशांपते ।
एतावताऽद्य प्रीताःस्मो यत्त्वं मुक्तोसि शत्रुभिः ॥ ४.३६.६ ॥
हे राजा, तुझ्या वचनाचे आम्ही सर्व प्रकारे स्वागत करतो; आज तू शत्रूंपासून मुक्त झालास, एवढ्यानेच आम्ही प्रसन्न आहोत.
4.36.7
यत्त्वं मुक्तोसि शत्रुभ्यो ह्येतत्कार्यं हितं हि नः ।
न किंचित्कार्यमस्माकं न धनं मृगयामहे ॥ ४.३६.७ ॥
तुम्ही शत्रूंपासून मुक्त झाला आहात; तीच आमच्यासाठी हितकारक गोष्ट आहे. आम्हाला दुसरे कोणतेही कार्य नाही, आणि धनाचीही आम्ही इच्छा करत नाही.
4.36.8
अथाब्रवीत्प्रीतमना मात्स्यराजो युधिष्ठिरम् ।
निर्भरः प्रीतिपूरेण हर्षगद्गदया गिरा ॥ ४.३६.८ ॥
तेव्हा प्रसन्न मनाच्या मत्स्यराजाने प्रेमाने भरून, आनंदाने गद्गद झालेल्या वाणीत युधिष्ठिराला म्हटले.
4.36.9
पुनरेव महाबाहुर्विराटो राजसत्तमः ।
एहि त्वामभिषेक्ष्यामि मत्स्यराजस्तु नो भवान् ॥ ४.३६.९ ॥
पुन्हा महाबाहू, राजांमध्ये श्रेष्ठ विराट म्हणाला: या, मी तुमचा राज्याभिषेक करीन; तुम्हीच आमचे मत्स्यराज व्हाल.
4.36.10
मनसा चाप्यभिप्रेतं यत्ते शत्रुनिबर्हण ।
तत्तेऽहं संप्रदास्यामि सर्वमर्हति नो भवान् ॥ ४.३६.१० ॥
हे शत्रुसंहारका, तुझ्या मनात जे काही इष्ट असेल ते मी तुला देईन. तुम्ही आमच्याकडून सर्वकाही मिळण्यास पात्र आहात.
4.36.11
रत्नानि गाः सुवर्णं च मणिमुक्तमथापि वा ।
वैयाघ्रपद्य विप्रेन्द्र सर्वथैव नमोस्तु ते ॥ ४.३६.११ ॥
रत्ने, गाई, सुवर्ण, मणी आणि मोती, किंवा आणखी काहीही — हे वैयाघ्रपद्या, विप्रश्रेष्ठा, तुम्हाला सर्वथा नमस्कार असो.
4.36.12
त्वत्कृते ह्यद्य पश्यामि राज्यमात्मानमेव च ।
यतश्च जातः संरम्भः स च शत्रुर्वशं गतः ॥ ४.३६.१२ ॥
तुमच्यामुळेच आज मी माझे राज्य आणि स्वतःला पाहत आहे; ज्यामुळे संताप उत्पन्न झाला होता, तो शत्रू आता वश झाला आहे.
4.36.13
ततो युधिष्ठिरो मात्स्यं पुनरेवाब्रवीद्वचः ।
प्रतिनन्दामि ते वाचं मनोज्ञां मात्स्य भाषितां ॥ ४.३६.१३ ॥
मग युधिष्ठिर मत्स्यराजास पुन्हा म्हणाला, हे मत्स्या, तू बोललेले मनोहर वचन मी स्वीकारतो.
4.36.14
आनृशंस्यपरो नित्यं सुमुखः सततं भवान् ।
पुनरेव विराटश्च राजा कङ्कमभाषत ॥ ४.३६.१४ ॥
तुम्ही सदैव दयाळू आणि सदैव प्रसन्नमुख आहात. पुन्हा विराट राजा कंकाशी बोलला.
4.36.15
अहो शूद्रस्य कर्माणि वललस्य द्विजोत्तम ।
सोहं शूद्रेण संग्रामे वललेनाभिरक्षितः ॥ ४.३६.१५ ॥
अहो, द्विजोत्तमा, शूद्र वल्लभाची कर्मे किती अद्भुत! तो वल्लभ शूद्र युद्धात मला रक्षिता झाला.
4.36.16
त्वत्कृते सर्वमेवैतदुपपन्नं ममानघ ।
वरं वृष्णीष्व भद्रं ते ब्रूहि किं करवाणि ते ॥ ४.३६.१६ ॥
हे निष्पाप, तुझ्यामुळेच माझे हे सर्व काही साध्य झाले. तुझे कल्याण असो, वर माग, तुझ्यासाठी मी काय करू ते सांग.
4.36.17
ददामि ते महाप्रीत्या रत्नान्युच्चावचान्यहम् ।
शयनासनयानानि कन्याश्च समलंकुताः ॥ ४.३६.१७ ॥
मोठ्या प्रेमाने मी तुला विविध प्रकारची रत्ने, शयने, आसने, वाहने आणि अलंकृत कन्या देतो.
4.36.18
हस्त्यश्वरथसङ्घाश्च राष्ट्राणि विविधानि च ।
एतानि च मम प्रीत्या प्रतिगृह्ण ममान्तिके ॥ ४.३६.१८ ॥
हत्ती, घोडे, रथांचे समूह आणि विविध राष्ट्रे. ही सर्व माझ्या प्रेमाने माझ्या समक्ष स्वीकार.
4.36.19
तं तथावादिनं तत्र कौरव्यः प्रत्यभाषत ।
एषैव तु मम प्रीतिर्यत्त्वं मुक्तोसि शत्रुभिः ॥ ४.३६.१९ ॥
असे बोलणाऱ्या त्याला तेथे कौरव्य (युधिष्ठिर) याने उत्तर दिले — तू शत्रूंपासून मुक्त झालास हीच माझी प्रसन्नता आहे.
4.36.20
प्रतीतश्चेत्पुरं तुष्टः प्रविशाद्य परंतप ।
दारैः पुत्रैश्च संश्लिष्य सा हि प्रीतिर्ममातुला ॥ ४.३६.२० ॥
तू प्रसन्न व समाधानी असलास, हे शत्रुदमना, आज नगरात प्रवेश कर; पत्नी व पुत्रांना आलिंगन दे; मामा, हीच माझी प्रसन्नता आहे.
4.36.21
सुशर्माणं तु राजेन्द्र सभृत्यबलवाहनम् ।
विसर्जय नरश्रेष्ठं वरमेतदहं वृणे ॥ ४.३६.२१ ॥
हे राजेंद्रा, सेवक, सैन्य व वाहनांसह सुशर्म्याला मुक्त कर; हे नरश्रेष्ठा, हाच वर मी मागतो.
4.36.22
एवमुक्ते तु कङ्केन विराटो राजसत्तमः ।
प्रत्युवाच ततः कङ्कं सुशर्मा यातु चेष्टतः ॥ ४.३६.२२ ॥
कंकाने असे म्हटल्यावर राजश्रेष्ठ विराट कंकाला उत्तरला — सुशर्मा जिथे इच्छा तिथे जावो.
4.36.23
गच्छन्तु दूतास्त्वरिता नगरं तव पार्थिव ।
सुहृदां प्रियमाख्यातुं घोषयन्तु च ते जयम् ॥ ४.३६.२३ ॥
हे राजन, तुझे दूत त्वरेने नगरात जावोत; मित्रांना शुभवार्ता सांगण्यासाठी व तुझा विजय घोषित करण्यासाठी.
4.36.24
ततस्तद्वचनान्मात्स्यो दूतान्राजा समादिशत् ।
आचक्षध्वं पुरं सत्वा संग्रामे विजयं मम ॥ ४.३६.२४ ॥
तेव्हा त्याच्या बोलण्यावरून मत्स्यराजाने दूतांना आज्ञा दिली — नगरात जाऊन युद्धात माझा विजय जाहीर करा.
4.36.25
कुमार्यः समलंकृत्य प्रयागच्छन्तु मे पुरात् ।
वादित्राणि च सर्वाणि गणिकाश्च स्वलंकृताः ।
प्रत्यायान्तु च मे शीघ्रं नागराः सर्व एव ते ॥ ४.३६.२५ ॥
कुमारिका सुंदर सजून माझ्या नगरातून पुढे जाव्यात. सर्व वाद्ये आणि सुशोभित गणिकाही जाव्यात; सर्व नागरिकांनी लवकर माझ्याकडे परत यावे.
4.36.26
एवमुक्तास्तथा दूता रात्रौ यात्वा तु केवलम् ।
ततोऽन्तरे चानुषिता दूताः शीघ्रानुयायिनः ॥ ४.३६.२६ ॥
अशी आज्ञा मिळाल्यावर दूत रात्री एकटेच निघाले. मग मध्ये विश्रांती घेऊन ते वेगवान दूत पुढे गेले.
4.36.27
नगरं प्राविशंस्ते वै सूर्ये सम्यगथोदिते ।
विराटनगरं प्राप्य शीघ्रं नान्दीमघोषयन् ।
पताकोच्छ्रयमाल्याढ्यं पुरमप्रतिमं यथा ॥ ४.३६.२७ ॥
सूर्य चांगला उगवल्यावर ते दूत नगरात शिरले. विराटनगरात पोहोचून त्यांनी लगेच नांदी-घोष केला; ध्वज आणि माळांनी सजलेल्या त्या अतुलनीय नगराची घोषणा केली.