মহাভারত · অধ্যায় 4.41
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.41.1
सारथे किमिदं दिव्यं नागो वा यदि वा धनुः ।
सौवर्णान्यत्र पद्मानि शतपत्राणि भागशः ।
कुशाग्निप्रतितप्तानि भानुमन्ति बृहन्ति च ॥ ४.४१.१ ॥
সারথি! এটি কী দিব্য — সর্প না ধনু? এখানে সোনার পদ্ম, শত পাপড়িযুক্ত, খণ্ডে খণ্ডে, কুশঘাসের আগুনে তপ্ত, দীপ্তিমান ও বৃহৎ।
4.41.2
बिन्दवश्चात्र सौवर्णा मणिप्रोताः समन्ततः ।
शशिसूर्यप्रभाः पृष्ठे भान्ति रुक्मपरिष्कृताः ॥ ४.४१.२ ॥
এখানে চারদিকে মণিতে গাঁথা সোনার বিন্দুগুলিও আছে, চন্দ্রসূর্যের প্রভাযুক্ত, পৃষ্ঠে সোনায় সজ্জিত হয়ে দীপ্তি পাচ্ছে।
4.41.3
पुष्पाण्यत्र सुवर्णानि शतपत्राणि भागशः ।
विस्मापनीयरूपं च भीमं भीमप्रदर्शनम् ॥ ४.४१.३ ॥
এখানে সোনার ফুল আছে, শত পাপড়িযুক্ত, খণ্ডে খণ্ডে; তাদের রূপ বিস্ময়কর, দর্শন ভয়ংকর।
4.41.4
नीलोत्पलनिभं कस्य शातकुम्भपरिष्कृतम् ।
ऋषभा यस्य सौवर्णाः पृष्ठे तिष्ठन्ति शृङ्गिणः ॥ ४.४१.४ ॥
নীল পদ্মের মতো, সোনায় সজ্জিত এটি কার? কার পৃষ্ঠে সোনার শৃঙ্গযুক্ত বৃষ দাঁড়িয়ে আছে?
4.41.5
तालप्रमाणं कस्येदं मणिरुक्मविभूषितम् ।
हाटकस्य सुवर्णस्य यस्मिञ्शाखामृगा दश ॥ ४.४१.५ ॥
তালগাছের সমান উচ্চ এটি কার, মণি ও সোনায় সজ্জিত, হাটক সোনার, যার উপর দশটি বানর আছে?
4.41.6
दुरानमं महादीर्घं सुरूपं दुष्प्रधर्षणम् ।
कस्येदमीदृशं चित्रं धनुः सर्वे च दंशिताः ॥ ४.४१.६ ॥
বাঁকানো কঠিন, অতি দীর্ঘ, সুন্দর রূপযুক্ত, দুর্ধর্ষ — এমন বিস্ময়কর ধনু কার? সবাই বর্ম পরিহিত।
4.41.7
चन्द्रार्कविमलाभासः सुरूपाः सुप्रदर्शनाः ।
हंसाः पृष्ठं श्रिता यस्य कुशाग्निप्रतिमार्चिषः ।
शार्ङ्गगाण्डीवसदृशं कस्येदं सारथे धनुः ॥ ४.४१.७ ॥
চন্দ্র ও সূর্যের মতো নির্মল দীপ্তি, সুন্দর রূপ ও মনোরম দর্শনের হংসেরা যার পৃষ্ঠে আশ্রয় নিয়েছে, কুশাগ্নির শিখার মতো উজ্জ্বল, শার্ঙ্গ ও গাণ্ডীবের সমান এই ধনু কার, সারথি?
4.41.8
चतुर्तं काञ्चनवपुर्भाति विद्युद्गणोपमम् ।
नीलोपलिप्तमच्छिदं जातरूपमयं धनुः ।
मत्स्यश्चास्य हिरण्यस्य पृष्ठे तिष्ठन्ति दंशिताः ॥ ४.४१.८ ॥
চতুর্থটি, সোনার দেহবিশিষ্ট, বিদ্যুতের দলের মতো দীপ্ত; নীলকান্তমণিতে লেপা, ত্রুটিহীন, সোনায় তৈরি এই ধনু; এর সোনার পৃষ্ঠে বর্মধারী মৎস্যগুলি দাঁড়িয়ে আছে।
4.41.9
शक्रचापोपमं दिव्यं कस्येदं सारथे धनुः ।
उच्छ्रितं फणिवद्दिव्यं सारवत्त्वाद्दुरानमम् ॥ ४.४१.९ ॥
ইন্দ্রধনুর মতো এই দিব্য ধনু কার, সারথি? সাপের ফণার মতো উঁচু, দিব্য, সারবত্তার কারণে বাঁকানো কঠিন ধনু।
4.41.10
सहस्रगोधाः सौवर्णा द्वीपिनश्च चतुर्दश ।
बर्हिणश्चात्र सौवर्णाः शतचन्द्रार्कभूषिताः।
जाम्बूनदविचित्राङ्गं कस्येदं पञ्चमं धनुः ॥ ४.४१.१० ॥
এখানে সহস্র সোনার গোধা, চোদ্দটি চিতাবাঘ এবং সোনার ময়ূর রয়েছে, শত চন্দ্র ও সূর্যে অলংকৃত। জাম্বূনদ সোনায় বিচিত্রাঙ্গ এই পঞ্চম ধনু কার?
4.41.11
कस्येमे क्षुरनाराचाः सहस्रं लोमवापिनः ।
प्रक्षिप्तास्तीक्ष्णतुण्डाग्रा उपासङ्गे हिरण्मये ॥ ४.४१.११ ॥
এই সহস্র ক্ষুরনারাচ কার, চুলের মতো সূক্ষ্ম, তীক্ষ্ণ অগ্রভাগবিশিষ্ট, এই সোনার তূণীরে রাখা?
4.41.12
हारिद्रवर्णाः कस्येमे शिता पञ्चशतं शराः ।
आशीविषसमस्पर्शाः शिताश्चाजिंहगा दृढाः ॥ ४.४१.१२ ॥
হলুদ রঙের এই পাঁচশো তীক্ষ্ণ বাণ কার? বিষধর সর্পের স্পর্শের মতো, তীক্ষ্ণ, সরল গতিতে চলা, দৃঢ় এই বাণগুলি কার?
4.41.13
विपाठाः पृथवः कस्य गृध्रपत्रार्धवाजिताः ।
वराहकर्णास्तीक्ष्णाग्राः कस्येमे रुचिराः शराः ॥ ४.४१.१३ ॥
বিদীর্ণ অগ্রভাগ, প্রশস্ত, অর্ধেক শকুনের পালকে সজ্জিত, শূকরকর্ণের মতো, তীক্ষ্ণাগ্র এই সুন্দর বাণগুলি কার?
4.41.14
वज्राशनिसमस्पर्शा वैश्वानरशिखार्चिषः ।
सुवर्णपुङ्खास्तीक्ष्णाग्राः कस्य सप्तशतं शराः ॥ ४.४१.१४ ॥
বজ্র ও বিদ্যুতের স্পর্শের মতো, অগ্নিশিখার মতো দীপ্ত, সোনার পুঙ্খযুক্ত, তীক্ষ্ণাগ্র এই সাতশো বাণ কার?
4.41.15
कस्यायं सायको दीर्घो गव्ये कोशे च दंशितः ।
कस्य दण्डो दृढः श्लक्ष्णो रुचिरोऽयं प्रकाशते ॥ ४.४१.१५ ॥
গোচর্মের তূণে রাখা এই দীর্ঘ বাণ কার? কার এই দৃঢ়, মসৃণ, সুন্দর দণ্ড দীপ্তি পাচ্ছে?
4.41.16
वैयाघ्रकोशः कस्यायं दिव्यः शङ्खो महाप्रभः ।
कस्यार्थमसयश्चैते पञ्च शार्दूललक्षणाः ॥ ४.४१.१६ ॥
বাঘের চামড়ার কোষ কার? এই দিব্য, অতি দীপ্তিময় শঙ্খ কার? বাঘচিহ্নিত এই পাঁচটি তরবারি কার জন্য?
4.41.17
कस्यायं निर्मलः खङ्गो द्वीपिचर्मनिवासितः ।
नीलोत्पलसवर्णोऽयं कस्य खङ्गः पृथुर्महान् ॥ ४.४१.१७ ॥
চিতাবাঘের চামড়ায় রাখা এই নির্মল খড়্গ কার? নীলপদ্মের বর্ণের এই প্রশস্ত, বৃহৎ খড়্গ কার?
4.41.18
मृगेन्द्रचर्मावसितस्तीक्ष्णधारः सुनिर्मलः ।
ऋषभाजिनकोशस्तु कस्य खङ्गो महानयम् ॥ ४.४१.१८ ॥
সিংহচর্মে আবৃত, তীক্ষ্ণধার, অতি নির্মল, বৃষচর্মের কোষযুক্ত এই মহান খড়্গ কার?
4.41.19
यस्यापिधाने दृश्यन्ते सूर्याः पञ्च परिष्कृताः ।
कस्यायं विपुलः खङ्गः शृङ्गत्सरुमनोहरः ॥ ४.४१.१९ ॥
যার কোষে পাঁচটি সূর্য সজ্জিত দেখা যায়, শৃঙ্গের মুঠিতে মনোহর এই বিশাল খড়্গ কার?
4.41.20
निहितः पार्षते कोशे तैलधौतः समाहितः ।
प्रमाणवर्णयुक्तश्च कस्य खङ्गो महानयम्।
एतेन प्रतिविद्धः सञ्जीवेत्कश्चिन्न कुञ्जरः ॥ ४.४१.२० ॥
পার্ষতের (ধৃষ্টদ্যুম্নের) কোষে রাখা, তৈলে ধৌত, সযত্নে রক্ষিত, সঠিক মাপ ও বর্ণের এই মহান খড়্গ কার? এর আঘাতে কোনো হাতিই বাঁচবে না।
4.41.21
निर्दिशस्व यथामार्गं मया पृष्टा बृहन्नले ।
विस्मयो मे परो जातो दृष्ट्वा सर्वमिदं महत् ॥ ४.४१.२१ ॥
হে বৃহন্নলা, আমার জিজ্ঞাসামতো যথাযথভাবে বলো। এই সমস্ত মহৎ বস্তু দেখে আমার অত্যন্ত বিস্ময় জন্মেছে।