महाभारत · अध्याय 4.41
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.41.1
सारथे किमिदं दिव्यं नागो वा यदि वा धनुः ।
सौवर्णान्यत्र पद्मानि शतपत्राणि भागशः ।
कुशाग्निप्रतितप्तानि भानुमन्ति बृहन्ति च ॥ ४.४१.१ ॥
सारथी! हे दिव्य काय आहे — नाग की धनुष्य? येथे सोनेरी कमळे आहेत, शंभर पाकळ्यांची, भागाभागांत, कुशाग्नीत तापवल्यासारखी, तेजस्वी आणि विशाल.
4.41.2
बिन्दवश्चात्र सौवर्णा मणिप्रोताः समन्ततः ।
शशिसूर्यप्रभाः पृष्ठे भान्ति रुक्मपरिष्कृताः ॥ ४.४१.२ ॥
येथे सर्वत्र मण्यांत गुंफलेले सोन्याचे बिंदूही आहेत, चंद्रसूर्यासारखी प्रभा असलेले, पाठीवर सोन्याने अलंकृत होऊन चमकणारे.
4.41.3
पुष्पाण्यत्र सुवर्णानि शतपत्राणि भागशः ।
विस्मापनीयरूपं च भीमं भीमप्रदर्शनम् ॥ ४.४१.३ ॥
येथे सोनेरी फुले आहेत, शंभर पाकळ्यांची, भागाभागांत; त्यांचे रूप विस्मयकारक आणि दर्शन भयंकर आहे.
4.41.4
नीलोत्पलनिभं कस्य शातकुम्भपरिष्कृतम् ।
ऋषभा यस्य सौवर्णाः पृष्ठे तिष्ठन्ति शृङ्गिणः ॥ ४.४१.४ ॥
निळ्या कमळासारखे, सोन्याने सजवलेले हे कोणाचे? ज्याच्या पाठीवर सोन्याची शिंगे असलेले वृषभ उभे आहेत?
4.41.5
तालप्रमाणं कस्येदं मणिरुक्मविभूषितम् ।
हाटकस्य सुवर्णस्य यस्मिञ्शाखामृगा दश ॥ ४.४१.५ ॥
ताडवृक्षाएवढे उंच हे कोणाचे, मणी व सोन्याने सजवलेले, हाटक सोन्याचे, ज्यावर दहा वानर आहेत?
4.41.6
दुरानमं महादीर्घं सुरूपं दुष्प्रधर्षणम् ।
कस्येदमीदृशं चित्रं धनुः सर्वे च दंशिताः ॥ ४.४१.६ ॥
वाकवण्यास कठीण, अत्यंत लांब, सुंदर रूपाचे, दुर्धर्ष — असे अद्भुत धनुष्य कोणाचे? सर्वजण कवचधारी आहेत.
4.41.7
चन्द्रार्कविमलाभासः सुरूपाः सुप्रदर्शनाः ।
हंसाः पृष्ठं श्रिता यस्य कुशाग्निप्रतिमार्चिषः ।
शार्ङ्गगाण्डीवसदृशं कस्येदं सारथे धनुः ॥ ४.४१.७ ॥
चंद्र-सूर्यासारखी निर्मल प्रभा, सुंदर रूप आणि मनोहर दर्शन असलेले हंस ज्याच्या पाठीवर विसावले आहेत, कुशाग्नीच्या ज्वालांसारखे, शार्ङ्ग आणि गाण्डीवासारखे हे धनुष्य कोणाचे आहे, सारथी?
4.41.8
चतुर्तं काञ्चनवपुर्भाति विद्युद्गणोपमम् ।
नीलोपलिप्तमच्छिदं जातरूपमयं धनुः ।
मत्स्यश्चास्य हिरण्यस्य पृष्ठे तिष्ठन्ति दंशिताः ॥ ४.४१.८ ॥
चौथे, सुवर्णमय शरीर असलेले, विजांच्या समूहासारखे चमकणारे; नीलमण्याने लिंपलेले, निर्दोष, सोन्याचे हे धनुष्य; त्याच्या सोनेरी पाठीवर कवचधारी मत्स्य उभे आहेत.
4.41.9
शक्रचापोपमं दिव्यं कस्येदं सारथे धनुः ।
उच्छ्रितं फणिवद्दिव्यं सारवत्त्वाद्दुरानमम् ॥ ४.४१.९ ॥
इंद्रधनुष्यासारखे हे दिव्य धनुष्य कोणाचे आहे, सारथी? सर्पफणेसारखे उंच उचललेले, दिव्य, सारवत्तेमुळे वाकवण्यास कठीण.
4.41.10
सहस्रगोधाः सौवर्णा द्वीपिनश्च चतुर्दश ।
बर्हिणश्चात्र सौवर्णाः शतचन्द्रार्कभूषिताः।
जाम्बूनदविचित्राङ्गं कस्येदं पञ्चमं धनुः ॥ ४.४१.१० ॥
येथे हजार सुवर्णमय गोधा, चौदा बिबटे आणि सुवर्णमय मोर आहेत, शेकडो चंद्र-सूर्यांनी अलंकृत. जांबूनद सोन्याने विचित्र अंग असलेले हे पाचवे धनुष्य कोणाचे?
4.41.11
कस्येमे क्षुरनाराचाः सहस्रं लोमवापिनः ।
प्रक्षिप्तास्तीक्ष्णतुण्डाग्रा उपासङ्गे हिरण्मये ॥ ४.४१.११ ॥
हे हजार क्षुरनाराच कोणाचे आहेत, केसासारखे सूक्ष्म, तीक्ष्ण टोके असलेले, या सुवर्णमय भात्यात ठेवलेले?
4.41.12
हारिद्रवर्णाः कस्येमे शिता पञ्चशतं शराः ।
आशीविषसमस्पर्शाः शिताश्चाजिंहगा दृढाः ॥ ४.४१.१२ ॥
हळदीच्या रंगाचे हे पाचशे तीक्ष्ण बाण कोणाचे आहेत? विषारी सर्पाच्या स्पर्शासारखे, तीक्ष्ण, सरळ जाणारे, दृढ.
4.41.13
विपाठाः पृथवः कस्य गृध्रपत्रार्धवाजिताः ।
वराहकर्णास्तीक्ष्णाग्राः कस्येमे रुचिराः शराः ॥ ४.४१.१३ ॥
फुटलेली टोके, रुंद, अर्धे गिधाडाच्या पंखांनी सजवलेले, डुकराच्या कानासारखे, तीक्ष्ण अग्र असलेले हे सुंदर बाण कोणाचे?
4.41.14
वज्राशनिसमस्पर्शा वैश्वानरशिखार्चिषः ।
सुवर्णपुङ्खास्तीक्ष्णाग्राः कस्य सप्तशतं शराः ॥ ४.४१.१४ ॥
वज्र आणि विजेच्या स्पर्शासारखे, अग्निज्वालेसारखे तेजस्वी, सोन्याच्या पुंख्यांचे, तीक्ष्ण अग्र असलेले हे सातशे बाण कोणाचे?
4.41.15
कस्यायं सायको दीर्घो गव्ये कोशे च दंशितः ।
कस्य दण्डो दृढः श्लक्ष्णो रुचिरोऽयं प्रकाशते ॥ ४.४१.१५ ॥
गायीच्या कातड्याच्या भात्यातील हा लांब बाण कोणाचा? कोणाचा हा दृढ, गुळगुळीत, सुंदर दांडा चमकतो आहे?
4.41.16
वैयाघ्रकोशः कस्यायं दिव्यः शङ्खो महाप्रभः ।
कस्यार्थमसयश्चैते पञ्च शार्दूललक्षणाः ॥ ४.४१.१६ ॥
वाघाच्या कातड्याचे हे आवरण कोणाचे? हा दिव्य, अत्यंत तेजस्वी शंख कोणाचा? वाघाच्या चिन्हांची ही पाच तलवारी कोणासाठी?
4.41.17
कस्यायं निर्मलः खङ्गो द्वीपिचर्मनिवासितः ।
नीलोत्पलसवर्णोऽयं कस्य खङ्गः पृथुर्महान् ॥ ४.४१.१७ ॥
बिबट्याच्या कातड्यात ठेवलेली ही निर्मळ तलवार कोणाची? नीलकमलाच्या रंगाची ही रुंद, मोठी तलवार कोणाची?
4.41.18
मृगेन्द्रचर्मावसितस्तीक्ष्णधारः सुनिर्मलः ।
ऋषभाजिनकोशस्तु कस्य खङ्गो महानयम् ॥ ४.४१.१८ ॥
सिंहाच्या कातड्याने झाकलेली, तीक्ष्ण धारेची, अत्यंत निर्मळ, बैलाच्या कातड्याच्या म्यानाची ही मोठी तलवार कोणाची?
4.41.19
यस्यापिधाने दृश्यन्ते सूर्याः पञ्च परिष्कृताः ।
कस्यायं विपुलः खङ्गः शृङ्गत्सरुमनोहरः ॥ ४.४१.१९ ॥
ज्याच्या म्यानावर पाच सूर्य सुशोभित दिसतात, शिंगाच्या मुठीने मनोहर अशी ही विशाल तलवार कोणाची?
4.41.20
निहितः पार्षते कोशे तैलधौतः समाहितः ।
प्रमाणवर्णयुक्तश्च कस्य खङ्गो महानयम्।
एतेन प्रतिविद्धः सञ्जीवेत्कश्चिन्न कुञ्जरः ॥ ४.४१.२० ॥
पार्षताच्या (धृष्टद्युम्नाच्या) म्यानात ठेवलेली, तेलाने धुतलेली, सुव्यवस्थित, योग्य माप व रंगाची ही मोठी तलवार कोणाची? हिच्या आघाताने कोणताही हत्ती जिवंत राहणार नाही.
4.41.21
निर्दिशस्व यथामार्गं मया पृष्टा बृहन्नले ।
विस्मयो मे परो जातो दृष्ट्वा सर्वमिदं महत् ॥ ४.४१.२१ ॥
हे बृहन्नले, मी विचारल्याप्रमाणे योग्य रीतीने सांग. हे सर्व मोठे पाहून मला फार आश्चर्य वाटले आहे.