ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 4.45
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.45.1
उत्तरं सांरथिं कृत्वा शमीं कृत्वा प्रदक्षिणम् ।
आयुधं सर्वमादाय ततः प्रायाद्धनञ्जयः ॥ ४.४५.१ ॥
ਉੱਤਰ ਨੂੰ ਸਾਰਥੀ ਬਣਾ ਕੇ, ਸ਼ਮੀ ਦੀ ਪ੍ਰਦਕਸ਼ਿਣਾ ਕਰਕੇ, ਸਾਰੇ ਸ਼ਸਤਰ ਲੈ ਕੇ ਫਿਰ ਧਨੰਜਯ ਤੁਰ ਪਿਆ।
4.45.2
ध्वजं च सिंहं मात्स्यस्य भ्रातॄणामायुधानि च ।
प्रणिधाय शमीमध्ये प्रयातुमुपचक्रमे ॥ ४.४५.२ ॥
ਮਤਸ ਰਾਜੇ ਦਾ ਸ਼ੇਰ-ਝੰਡਾ ਅਤੇ ਭਰਾਵਾਂ ਦੇ ਸ਼ਸਤਰ ਸ਼ਮੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਰੱਖ ਕੇ ਉਹ ਤੁਰਨ ਲੱਗਾ।
4.45.3
ततः काञ्चनलाङ्गूलं ध्वजं वानरलक्षणम् ।
दिव्यं मायामयं युक्तं विहितं विश्वकर्मणा ।
मनसा चिन्तयामास प्रसादं पावकस्य च ॥ ४.४५.३ ॥
ਫਿਰ ਸੋਨੇ ਦੀ ਪੂਛ ਵਾਲੇ, ਬਾਂਦਰ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਾਲੇ, ਦਿਵ ਤੇ ਮਾਇਆਮਈ, ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਦੇ ਬਣਾਏ ਝੰਡੇ ਅਤੇ ਅਗਨੀ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਦਾ ਉਸ ਨੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਧਿਆਨ ਕੀਤਾ।
4.45.4
स च तच्चिन्तितं ज्ञात्वा ध्वजे भूतान्ययोजयत् ।
रथे वानरमुच्छ्रित्य गाण्डीवं व्याक्षिपद्धनुः ॥ ४.४५.४ ॥
ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਚਿੰਤਨ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਝੰਡੇ ਉੱਤੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜਿਆ; ਰੱਥ ਉੱਤੇ ਬਾਂਦਰ ਨੂੰ ਉੱਚਾ ਚੁੱਕ ਕੇ ਗਾਂਡੀਵ ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਹਿਲਾਇਆ।
4.45.5
सपताकं विचित्राङ्गं सोपासङ्गं महाबलम् ।
खात्पपात रथे तूर्णं दिव्यरूपं मनोरमम् ॥ ४.४५.५ ॥
ਝੰਡਿਆਂ ਸਮੇਤ, ਵਿਚਿੱਤਰ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲਾ, ਤਰਕਸ਼ ਸਮੇਤ, ਮਹਾਬਲੀ, ਦਿਵ ਰੂਪ ਤੇ ਮਨਮੋਹਕ ਉਹ ਰੱਥ ਅਸਮਾਨ ਤੋਂ ਛੇਤੀ ਹੀ ਰੱਥ ਉੱਤੇ ਉੱਤਰਿਆ।
4.45.6
रथमास्थाय बीभत्सुः कौन्तेयः श्वेतवाहनः ।
बद्धासिः सतलत्राणः प्रगृहीतशरासनः ।
ततः प्रायादुदीचीं स कपिप्रवरकेतनः ॥ ४.४५.६ ॥
ਰੱਥ ਤੇ ਸਵਾਰ ਹੋ ਕੇ ਬੀਭਤਸੂ, ਕੁੰਤੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਚਿੱਟੇ ਘੋੜਿਆਂ ਵਾਲਾ, ਤਲਵਾਰ ਬੰਨ੍ਹੀ, ਬਾਂਹ ਦਾ ਰਖਿਅਕ ਪਹਿਨੇ, ਧਨੁਸ਼ ਤਿਆਰ ਫੜ ਕੇ, ਫਿਰ ਉਹ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਤੁਰਿਆ, ਜਿਸ ਦੇ ਝੰਡੇ ਉੱਤੇ ਸ਼ੇਸ਼ਠ ਬਾਂਦਰ ਹੈ।
4.45.7
सैन्याभ्याशं स संप्राप्य गृहीत्वा शङ्खमुत्तमम् ।
स्वनवन्तं महाशब्दं देवदत्तं धनञ्जयः ।
शशाङ्करूपं बीभत्सुः प्राध्मापयदरिंदमः ॥ ४.४५.७ ॥
ਉਸ ਫ਼ੌਜ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਉੱਤਮ ਸ਼ੰਖ ਲੈ ਕੇ, ਗੂੰਜਦੇ ਮਹਾਨ ਸ਼ਬਦ ਵਾਲਾ ਦੇਵਦੱਤ ਧਨੰਜਯ ਨੇ, ਚੰਦਰਮਾ ਵਰਗੇ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਬੀਭਤਸੁ ਨੇ ਵਜਾਇਆ।
4.45.8
शशाङ्ककुन्दधवलं मुखे निक्षिप्य वासविः ।
उच्छ्वसद्गण्डयुगलं सिराल्याचितफालकम् ॥ ४.४५.८ ॥
ਚੰਦਰਮਾ ਅਤੇ ਕੁੰਦ ਫੁੱਲ ਵਾਂਗ ਚਿੱਟਾ ਸ਼ੰਖ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਵਾਸਵ ਦਾ ਪੁੱਤਰ — ਫੁੱਲੇ ਹੋਏ ਦੋਵੇਂ ਗੱਲ੍ਹਾਂ ਵਾਲਾ, ਨਾੜੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਮੱਥੇ ਵਾਲਾ।
4.45.9
आरक्तनिम्ननयनं ह्रस्वस्थूलशिरोधरम् ।
अतिश्लिष्टोदरोरस्कं तिर्यगाननशोभितम् ॥ ४.४५.९ ॥
ਲਾਲ ਤੇ ਧੱਸੀਆਂ ਅੱਖਾਂ, ਛੋਟੀ ਤੇ ਮੋਟੀ ਗਰਦਨ, ਕੱਸੇ ਹੋਏ ਪੇਟ ਤੇ ਛਾਤੀ, ਟੇਢੇ ਮੂੰਹ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਦਾ।
4.45.10
यावत्स्वशक्तिसामग्र्यं त्रैलोक्यं क्षोभयन्निव ।
मरुद्भिर्दशभिश्चैव प्राध्मापयदरिंदमः ॥ ४.४५.१० ॥
ਆਪਣੀ ਪੂਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਮਾਨੋ ਤਿੰਨੇ ਲੋਕ ਹਿਲਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ, ਦਸ ਮਰੁਤਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਸ਼ਤਰੂਦਮਨ ਨੇ ਵਜਾਇਆ।
4.45.11
शङ्खशब्दोस्य सोत्यर्थं श्रूयते कालमेघवत् ॥ ४.४५.११ ॥
ਉਸ ਦੇ ਸ਼ੰਖ ਦੀ ਉਹ ਆਵਾਜ਼ ਬਹੁਤ ਸੁਣਾਈ ਦਿੱਤੀ, ਕਾਲੇ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ।
4.45.12
तस्य शङ्खस्य शब्देन धनुपो निस्वनेन च ।
वानरस्य निनादेन रथनेमिस्वनेन च।
जङ्गमस्य भयं घोरमकरोत्पाकशासनिः ॥ ४.४५.१२ ॥
ਉਸ ਸ਼ੰਖ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ, ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਟੰਕਾਰ ਨਾਲ, ਵਾਨਰ ਦੀ ਗਰਜ ਨਾਲ, ਰਥ ਦੇ ਪਹੀਏ ਦੀ ਗੜਗੜਾਹਟ ਨਾਲ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਭਿਆਨਕ ਭੈ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ।
4.45.13
शङ्खशब्देन पार्थस्य मुखेनाश्वाः पतन्क्षितौ ।
उत्तरश्चापि संत्रस्थो रथोपस्थ उपाविशत् ॥ ४.४५.१३ ॥
ਪਾਰਥ ਦੇ ਸ਼ੰਖ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਘੋੜੇ ਮੂੰਹ ਭਾਰ ਧਰਤੀ ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ; ਉੱਤਰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਡਰ ਕੇ ਰੱਥ ਦੇ ਫਰਸ਼ ਤੇ ਬੈਠ ਗਿਆ।
4.45.14
अथाश्वान्रश्मिभिः पार्थः समुद्यम्य परंतपः ।
अभ्राजत रथोपस्थे भानुर्मेराविवोत्तरे ॥ ४.४५.१४ ॥
ਫਿਰ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਤਪਾਉਣ ਵਾਲੇ ਪਾਰਥ ਨੇ ਲਗਾਮਾਂ ਨਾਲ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਉੱਪਰ ਚੁੱਕਿਆ; ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਮੇਰੂ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਰੱਥ ਦੇ ਫਰਸ਼ ਤੇ ਚਮਕ ਉੱਠਿਆ।
4.45.15
शङ्खघोषेण वित्रस्तं ज्याघातेन च मूर्छितम् ।
उत्तरं संपरिष्वज्य समाश्वासयदर्जुनः ॥ ४.४५.१५ ॥
ਸ਼ੰਖ ਦੀ ਗੂੰਜ ਅਤੇ ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਟੰਕਾਰ ਨਾਲ ਡਰ ਕੇ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋਏ ਉੱਤਰ ਨੂੰ ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਘੁੱਟ ਕੇ ਗਲ ਲਾ ਕੇ ਧੀਰਜ ਦਿੱਤਾ।
4.45.16
मा भैस्त्वं राजपुत्राग्र्य क्षत्रियोसि परन्तप ।
कथं पुरुषशार्दूल शत्रुमध्ये विषीदसि ॥ ४.४५.१६ ॥
'ਹੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ, ਨਾ ਡਰ; ਤੂੰ ਖੱਤਰੀ ਹੈਂ, ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਤਪਾਉਣ ਵਾਲਾ। ਹੇ ਪੁਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਬਾਘ, ਵੈਰੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਕਿਉਂ ਵਿਆਕੁਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈਂ?'
4.45.17
श्रुतास्ते शङ्खशब्दाश्च भेरीशब्दाश्च सर्वशः ।
कुञ्जराणां च निनदा व्यूढानीकेषु नित्यशः ॥ ४.४५.१७ ॥
ਵਿਊਹ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਤੂੰ ਸਦਾ ਸ਼ੰਖਾਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ, ਭੇਰੀਆਂ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਅਤੇ ਹਾਥੀਆਂ ਦੀਆਂ ਗਰਜਾਂ ਸੁਣੀਆਂ ਹਨ।
4.45.18
स त्वं कथमिवानेन शङ्खशब्देन भीषितः ।
विपण्णरूपो वित्रस्तः पुरुषः प्राकृतो यथा ॥ ४.४५.१८ ॥
ਆਮ ਬੰਦੇ ਵਾਂਗ ਇਸ ਸ਼ੰਖ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਤੂੰ ਕਿਵੇਂ ਡਰ ਗਿਆ, ਮੂੰਹ ਫਿੱਕਾ ਪਾ ਕੇ ਕੰਬ ਉੱਠਿਆ?
4.45.19
श्रुता मे शङ्खशब्दाश्च भेरीशब्दाश्च नित्यशः ।
कुञ्जराणां च निनदा व्यूढानीकेषु तिष्ठतः ॥ ४.४५.१९ ॥
ਮੈਂ ਸਦਾ ਸ਼ੰਖ ਦੀਆਂ ਧੁਨੀਆਂ ਅਤੇ ਭੇਰੀ ਦੀਆਂ ਧੁਨੀਆਂ ਸੁਣੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਵਿਊਹ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਵਿੱਚ ਹਾਥੀਆਂ ਦੀਆਂ ਗਰਜਾਂ ਵੀ ਸੁਣੀਆਂ ਹਨ।
4.45.20
नैवंविधाः शङ्खशब्दाः पुरा जातु मया श्रुताः ।
ध्वजस्य चापि रूपं मे दृष्टपूर्वं नहीदृशम् ।
धनुषश्चापि घोषश्च श्रुतपूर्वो न मे क्वचित् ॥ ४.४५.२० ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ੰਖ ਦੀਆਂ ਧੁਨੀਆਂ ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਸੁਣੀਆਂ; ਧੁਜਾ ਦਾ ਅਜਿਹਾ ਰੂਪ ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ; ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਅਜਿਹੀ ਘੋਸ਼ ਵੀ ਮੈਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਸੁਣੀ।
4.45.21
अस्य शङ्खस्य शब्देन धनुषो निस्वनेन च ।
अमानुषाणां शब्देन भूतानां निस्वसेन च।
रथनेमिप्रणादेन मनो कमे मुह्यते भृशम् ॥ ४.४५.२१ ॥
ਇਸ ਸ਼ੰਖ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਨਾਲ, ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਟੰਕਾਰ ਨਾਲ, ਅਮਾਨੁਸ਼ਾਂ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਨਾਲ, ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸਾਹ ਨਾਲ ਅਤੇ ਰੱਥ ਦੇ ਪਹੀਆਂ ਦੀ ਗੜਗੜਾਹਟ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਮਨ ਬਹੁਤ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।
4.45.22
व्याकुलाश्च दिशः सर्वा हृदयं व्यथतीव च ।
ध्वजेन पिहिताः सर्वा दिशो न प्रतिभान्ति मे।
गाण्डीवस्य च शब्देन कर्णौ मे बधिरीकृतौ ॥ ४.४५.२२ ॥
ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਆਕੁਲ ਹਨ ਅਤੇ ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਜਿਵੇਂ ਦੁਖ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਧੁਜਾ ਨਾਲ ਢਕੀਆਂ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਮੈਨੂੰ ਦਿਸਦੀਆਂ ਨਹੀਂ; ਗਾਂਡੀਵ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਕੰਨ ਬੋਲੇ ਹੋ ਗਏ ਹਨ।
4.45.23
पुनर्ध्वजं पुनः शङ्खं धनुश्चैव पुनः पुनः ।
स मूढचेता वैराटिरर्जुनं समुदैक्षत ॥ ४.४५.२३ ॥
ਮੁੜ ਮੁੜ ਧੁਜਾ, ਮੁੜ ਸ਼ੰਖ ਅਤੇ ਮੁੜ ਮੁੜ ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਮੂੜ੍ਹ-ਚਿੱਤ ਵੈਰਾਟਿ ਅਰਜੁਨ ਵੱਲ ਗਹੁ ਨਾਲ ਤੱਕਣ ਲੱਗਾ।
4.45.24
स मुहूर्तं प्रयातं तु पार्थो वैराटिमब्रवीत् ॥ ४.४५.२४ ॥
ਉਹ ਇੱਕ ਪਲ ਚੁੱਪ ਰਿਹਾ; ਫਿਰ ਪਾਰਥ (ਅਰਜੁਨ) ਨੇ ਵੈਰਾਟਿ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
4.45.25
स्थिरो भव महाबाहो संज्ञां चात्मानमानय ।
एकान्ते रथमास्थाय पद्भ्यां त्वमवपीड्य च।
दृढं च रश्मीन्संयच्छ शङ्खं ध्मास्याम्यहं पुनः ॥ ४.४५.२५ ॥
ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੂ, ਸਥਿਰ ਹੋ, ਹੋਸ਼ ਸੰਭਾਲ। ਇਕਾਂਤ ਵਿੱਚ ਰੱਥ ਤੇ ਚੜ੍ਹ, ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਦਬਾ ਅਤੇ ਲਗਾਮਾਂ ਨੂੰ ਦ੍ਰਿੜਤਾ ਨਾਲ ਫੜ; ਮੈਂ ਫਿਰ ਸ਼ੰਖ ਵਜਾਵਾਂਗਾ।
4.45.26
एवमुक्त्वा महाबाहुः सव्यसाची परन्तपः ।
ततः शङ्खमुपाध्मासीद्दारयन्निव पर्वतान्।
गुहा गिरीणां च तदा दिशः शैलांस्तथैव च ॥ ४.४५.२६ ॥
ਏਹ ਆਖ ਕੇ ਮਹਾਬਾਹੂ, ਸਵ੍ਯਸਾਚੀ, ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਤਪਾਉਣ ਵਾਲੇ ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਫਿਰ ਪਹਾੜਾਂ ਨੂੰ ਚੀਰਦਾ ਹੋਇਆ ਸ਼ੰਖ ਵਜਾਇਆ। ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਗੁਫਾਵਾਂ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ ਚੱਟਾਨਾਂ ਵੀ (ਕੰਬ ਉੱਠੀਆਂ)।
4.45.27
ज्याघोषं तलघोषं च कृत्वा भूतान्यमोहयत् ।
उत्तरश्चापि संलीनो रथोपस्थ उपाविशत्।
तं समाश्वासयामास पुनरेव धनञ्जयः । ॥ ४.४५.२७ ॥
ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਤਾਂਤ ਦਾ ਟੰਕਾਰ ਅਤੇ ਤਾੜੀ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਕਰਕੇ ਉਸਨੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਮੋਹਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉੱਤਰ ਵੀ ਰੱਥ ਦੇ ਫਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਲੁਕ ਕੇ ਬੈਠ ਗਿਆ। ਧਨੰਜਯ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਫਿਰ ਹੌਸਲਾ ਦਿੱਤਾ।
4.45.28
तस्य शङ्खस्य शब्देन रथनेमिस्वनेन च ।
गाण्डीवस्य च शब्देन पृथिवी समकम्पत ॥ ४.४५.२८ ॥
ਉਸ ਸ਼ੰਖ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ, ਰੱਥ ਦੇ ਪਹੀਆਂ ਦੀ ਗੜਗੜਾਹਟ ਨਾਲ ਅਤੇ ਗਾਂਡੀਵ ਦੇ ਟੰਕਾਰ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਸਾਰੀ ਹੀ ਕੰਬ ਉੱਠੀ।