మహాభారతం · అధ్యాయం 4.45
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.45.1
उत्तरं सांरथिं कृत्वा शमीं कृत्वा प्रदक्षिणम् ।
आयुधं सर्वमादाय ततः प्रायाद्धनञ्जयः ॥ ४.४५.१ ॥
ఉత్తరుడిని సారథిగా చేసి, శమీ వృక్షానికి ప్రదక్షిణ చేసి, ఆయుధాలన్నీ తీసుకుని అప్పుడు ధనంజయుడు బయలుదేరాడు.
4.45.2
ध्वजं च सिंहं मात्स्यस्य भ्रातॄणामायुधानि च ।
प्रणिधाय शमीमध्ये प्रयातुमुपचक्रमे ॥ ४.४५.२ ॥
మత్స్య రాజు సింహ ధ్వజాన్ని, సోదరుల ఆయుధాలను శమీ వృక్షం మధ్యలో ఉంచి అతడు బయలుదేరసాగాడు.
4.45.3
ततः काञ्चनलाङ्गूलं ध्वजं वानरलक्षणम् ।
दिव्यं मायामयं युक्तं विहितं विश्वकर्मणा ।
मनसा चिन्तयामास प्रसादं पावकस्य च ॥ ४.४५.३ ॥
అప్పుడు బంగారు తోకతో, వానర చిహ్నంతో, దివ్యమైన మాయామయమైన, విశ్వకర్మ నిర్మించిన ధ్వజాన్ని, అగ్ని అనుగ్రహాన్ని అతడు మనసులో చింతించాడు.
4.45.4
स च तच्चिन्तितं ज्ञात्वा ध्वजे भूतान्ययोजयत् ।
रथे वानरमुच्छ्रित्य गाण्डीवं व्याक्षिपद्धनुः ॥ ४.४५.४ ॥
అతడు ఆ తలపును గ్రహించి ధ్వజంలో ప్రాణులను నియోగించాడు; రథంపై వానరాన్ని ఎత్తి గాండీవ ధనుస్సును విదిలించాడు.
4.45.5
सपताकं विचित्राङ्गं सोपासङ्गं महाबलम् ।
खात्पपात रथे तूर्णं दिव्यरूपं मनोरमम् ॥ ४.४५.५ ॥
పతాకలతో, విచిత్ర అవయవాలతో, అంబులపొదితో, మహా బలంతో, దివ్యరూపంతో, మనోహరంగా ఉన్న ఆ రథం ఆకాశం నుండి వేగంగా దిగివచ్చింది.
4.45.6
रथमास्थाय बीभत्सुः कौन्तेयः श्वेतवाहनः ।
बद्धासिः सतलत्राणः प्रगृहीतशरासनः ।
ततः प्रायादुदीचीं स कपिप्रवरकेतनः ॥ ४.४५.६ ॥
రథాన్ని అధిరోహించిన బీభత్సుడు, కుంతీపుత్రుడు, శ్వేతాశ్వాలు కలవాడు, ఖడ్గం కట్టుకొని, చేతికి రక్షణ తొడిగి, ధనుస్సును సిద్ధంగా పట్టుకుని, అప్పుడు ఉత్తర దిక్కుగా ప్రయాణించాడు; అతని ధ్వజంపై శ్రేష్ఠ వానరం ఉంది.
4.45.7
सैन्याभ्याशं स संप्राप्य गृहीत्वा शङ्खमुत्तमम् ।
स्वनवन्तं महाशब्दं देवदत्तं धनञ्जयः ।
शशाङ्करूपं बीभत्सुः प्राध्मापयदरिंदमः ॥ ४.४५.७ ॥
ఆ సైన్యానికి సమీపించి, ఉత్తమమైన శంఖాన్ని తీసుకుని, గంభీరంగా మ్రోగే దేవదత్తాన్ని, శత్రువులను అణచేవాడు ధనంజయుడు, చంద్రరూపుడైన బీభత్సుడు ఊదాడు.
4.45.8
शशाङ्ककुन्दधवलं मुखे निक्षिप्य वासविः ।
उच्छ्वसद्गण्डयुगलं सिराल्याचितफालकम् ॥ ४.४५.८ ॥
చంద్రుడు, కుందపుష్పం వంటి తెలుపైన శంఖాన్ని నోట ఉంచి, వాసవ పుత్రుడు — ఉబ్బిన రెండు చెంపలతో, సిరలతో నిండిన నుదురుతో.
4.45.9
आरक्तनिम्ननयनं ह्रस्वस्थूलशिरोधरम् ।
अतिश्लिष्टोदरोरस्कं तिर्यगाननशोभितम् ॥ ४.४५.९ ॥
ఎర్రబారిన లోతైన కళ్ళు, పొట్టిదీ బలిష్ఠమైన మెడ, బిగుసుకున్న కడుపు మరియు ఛాతీ, పక్కకు తిరిగిన ముఖంతో ప్రకాశించేవాడు.
4.45.10
यावत्स्वशक्तिसामग्र्यं त्रैलोक्यं क्षोभयन्निव ।
मरुद्भिर्दशभिश्चैव प्राध्मापयदरिंदमः ॥ ४.४५.१० ॥
తన సర్వశక్తితో, ముల్లోకాలను కంపింపజేస్తున్నట్లుగా, పది మరుత్తులతో కలిసి, శత్రువులను అణచేవాడు ఊదాడు.
4.45.11
शङ्खशब्दोस्य सोत्यर्थं श्रूयते कालमेघवत् ॥ ४.४५.११ ॥
అతని శంఖధ్వని అత్యంతంగా వినిపించింది, నల్లని మేఘంలా.
4.45.12
तस्य शङ्खस्य शब्देन धनुपो निस्वनेन च ।
वानरस्य निनादेन रथनेमिस्वनेन च।
जङ्गमस्य भयं घोरमकरोत्पाकशासनिः ॥ ४.४५.१२ ॥
ఆ శంఖధ్వనితో, ధనుస్సు టంకారంతో, వానర ధ్వజం యొక్క గర్జనతో, రథచక్రపు ధ్వనితో, ఇంద్రపుత్రుడు చరాచరాలకు ఘోరమైన భయాన్ని కలిగించాడు.
4.45.13
शङ्खशब्देन पार्थस्य मुखेनाश्वाः पतन्क्षितौ ।
उत्तरश्चापि संत्रस्थो रथोपस्थ उपाविशत् ॥ ४.४५.१३ ॥
పార్థుని శంఖధ్వనికి గుర్రాలు ముఖంతో నేలపై పడిపోయాయి; ఉత్తరుడు కూడా భయభ్రాంతుడై రథపు అడుగుభాగంలో కూర్చున్నాడు.
4.45.14
अथाश्वान्रश्मिभिः पार्थः समुद्यम्य परंतपः ।
अभ्राजत रथोपस्थे भानुर्मेराविवोत्तरे ॥ ४.४५.१४ ॥
అప్పుడు శత్రుసంహారకుడైన పార్థుడు కళ్లెములతో గుర్రాలను పైకెత్తి నిలబెట్టాడు; ఉత్తర మేరువుపై ఉదయించే సూర్యునివలె రథపు అడుగుభాగంలో ప్రకాశించాడు.
4.45.15
शङ्खघोषेण वित्रस्तं ज्याघातेन च मूर्छितम् ।
उत्तरं संपरिष्वज्य समाश्वासयदर्जुनः ॥ ४.४५.१५ ॥
శంఖధ్వనికి, ధనుస్సు నారి మ్రోతకు భయపడి మూర్ఛిల్లిన ఉత్తరుని అర్జునుడు గాఢంగా కౌగిలించుకుని ఓదార్చాడు.
4.45.16
मा भैस्त्वं राजपुत्राग्र्य क्षत्रियोसि परन्तप ।
कथं पुरुषशार्दूल शत्रुमध्ये विषीदसि ॥ ४.४५.१६ ॥
'రాజకుమారులలో శ్రేష్ఠుడా, భయపడకు; నీవు క్షత్రియుడవు, శత్రుసంహారకుడవు. పురుషవ్యాఘ్రమా, శత్రువుల మధ్య ఎందుకు దుఃఖిస్తున్నావు?'
4.45.17
श्रुतास्ते शङ्खशब्दाश्च भेरीशब्दाश्च सर्वशः ।
कुञ्जराणां च निनदा व्यूढानीकेषु नित्यशः ॥ ४.४५.१७ ॥
వ్యూహంలో నిలిచిన సేనల మధ్య నీవు ఎప్పుడూ శంఖధ్వనులు, భేరీశబ్దాలు, ఏనుగుల గర్జనలు విన్నావు.
4.45.18
स त्वं कथमिवानेन शङ्खशब्देन भीषितः ।
विपण्णरूपो वित्रस्तः पुरुषः प्राकृतो यथा ॥ ४.४५.१८ ॥
సామాన్య మనిషిలా ఈ శంఖధ్వనికి నీవు ఎలా భయపడి, వివర్ణ ముఖుడవై, వణికిపోయావు?
4.45.19
श्रुता मे शङ्खशब्दाश्च भेरीशब्दाश्च नित्यशः ।
कुञ्जराणां च निनदा व्यूढानीकेषु तिष्ठतः ॥ ४.४५.१९ ॥
నేను ఎల్లప్పుడూ శంఖధ్వనులను, భేరీధ్వనులను విన్నాను; వ్యూహాలలో నిలిచిన సేనలలో ఏనుగుల గర్జనలను కూడా విన్నాను.
4.45.20
नैवंविधाः शङ्खशब्दाः पुरा जातु मया श्रुताः ।
ध्वजस्य चापि रूपं मे दृष्टपूर्वं नहीदृशम् ।
धनुषश्चापि घोषश्च श्रुतपूर्वो न मे क्वचित् ॥ ४.४५.२० ॥
ఇలాంటి శంఖధ్వనులను నేను ఇంతకు ముందెప్పుడూ వినలేదు; ఇలాంటి ధ్వజరూపాన్ని ఇంతకు ముందు చూడలేదు; ఇలాంటి ధనుస్సు ఘోషను కూడా నేను ఎప్పుడూ వినలేదు.
4.45.21
अस्य शङ्खस्य शब्देन धनुषो निस्वनेन च ।
अमानुषाणां शब्देन भूतानां निस्वसेन च।
रथनेमिप्रणादेन मनो कमे मुह्यते भृशम् ॥ ४.४५.२१ ॥
ఈ శంఖధ్వనితో, ధనుస్సు టంకారంతో, అమానుషుల ధ్వనితో, ప్రాణుల ఊపిరి శబ్దంతో, రథచక్రాల గర్జనతో నా మనసు చాలా మోహానికి గురవుతోంది.
4.45.22
व्याकुलाश्च दिशः सर्वा हृदयं व्यथतीव च ।
ध्वजेन पिहिताः सर्वा दिशो न प्रतिभान्ति मे।
गाण्डीवस्य च शब्देन कर्णौ मे बधिरीकृतौ ॥ ४.४५.२२ ॥
అన్ని దిక్కులు కలవరపడ్డాయి; నా హృదయం బాధపడుతున్నట్లు ఉంది. ధ్వజంతో కప్పబడి అన్ని దిక్కులూ నాకు కనిపించడం లేదు; గాండీవ ధ్వనితో నా చెవులు చెవిటివి అయ్యాయి.
4.45.23
पुनर्ध्वजं पुनः शङ्खं धनुश्चैव पुनः पुनः ।
स मूढचेता वैराटिरर्जुनं समुदैक्षत ॥ ४.४५.२३ ॥
మళ్ళీ మళ్ళీ ధ్వజాన్ని, మళ్ళీ శంఖాన్ని, మళ్ళీ మళ్ళీ ధనుస్సును చూసి, మోహిత చిత్తుడైన వైరాటి అర్జునుని వైపు పరిశీలనగా చూశాడు.
4.45.24
स मुहूर्तं प्रयातं तु पार्थो वैराटिमब्रवीत् ॥ ४.४५.२४ ॥
అతడు కొంతసేపు మౌనంగా ఉన్నాడు; అప్పుడు పార్థుడు (అర్జునుడు) వైరాటితో ఇలా అన్నాడు.
4.45.25
स्थिरो भव महाबाहो संज्ञां चात्मानमानय ।
एकान्ते रथमास्थाय पद्भ्यां त्वमवपीड्य च।
दृढं च रश्मीन्संयच्छ शङ्खं ध्मास्याम्यहं पुनः ॥ ४.४५.२५ ॥
స్థిరంగా ఉండు, ఓ మహాబాహూ! స్పృహ తెచ్చుకో. ఏకాంతంలో రథం ఎక్కి, కాళ్లతో నొక్కి, పగ్గాలను గట్టిగా పట్టుకో; నేను మళ్లీ శంఖం ఊదుతాను.
4.45.26
एवमुक्त्वा महाबाहुः सव्यसाची परन्तपः ।
ततः शङ्खमुपाध्मासीद्दारयन्निव पर्वतान्।
गुहा गिरीणां च तदा दिशः शैलांस्तथैव च ॥ ४.४५.२६ ॥
ఇలా చెప్పి, మహాబాహువు, సవ్యసాచి, శత్రుసంహారకుడు అర్జునుడు అప్పుడు పర్వతాలను చీల్చినట్లు శంఖం ఊదాడు. పర్వతగుహలు, దిక్కులు, రాళ్లు కూడా (ప్రతిధ్వనించాయి).
4.45.27
ज्याघोषं तलघोषं च कृत्वा भूतान्यमोहयत् ।
उत्तरश्चापि संलीनो रथोपस्थ उपाविशत्।
तं समाश्वासयामास पुनरेव धनञ्जयः । ॥ ४.४५.२७ ॥
ధనుస్త్రాడు టంకారం, చప్పట్ల ధ్వని చేసి అతడు ప్రాణులను మోహింపజేశాడు. ఉత్తరుడు కూడా రథపు అడుగున దాక్కుని కూర్చున్నాడు. ధనంజయుడు అతనిని మళ్లీ ఓదార్చాడు.
4.45.28
तस्य शङ्खस्य शब्देन रथनेमिस्वनेन च ।
गाण्डीवस्य च शब्देन पृथिवी समकम्पत ॥ ४.४५.२८ ॥
ఆ శంఖ ధ్వనితో, రథచక్రాల ధ్వనితో, గాండీవ ధనువు టంకారంతో భూమి అంతా కంపించింది.