มหาภารตะ · อัธยายะ 4.45
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.45.1
उत्तरं सांरथिं कृत्वा शमीं कृत्वा प्रदक्षिणम् ।
आयुधं सर्वमादाय ततः प्रायाद्धनञ्जयः ॥ ४.४५.१ ॥
อุตตรเป็นสารถี และเวียนประทักษิณต้นศมี แล้วถือเอาอาวุธทั้งหมด จากนั้นธนัญชัยจึงเคลื่อนไป
4.45.2
ध्वजं च सिंहं मात्स्यस्य भ्रातॄणामायुधानि च ।
प्रणिधाय शमीमध्ये प्रयातुमुपचक्रमे ॥ ४.४५.२ ॥
วางธงรูปสิงโตของกษัตริย์มัตสยะ และอาวุธของพี่น้องไว้กลางต้นศมี แล้วเริ่มเคลื่อนไป
4.45.3
ततः काञ्चनलाङ्गूलं ध्वजं वानरलक्षणम् ।
दिव्यं मायामयं युक्तं विहितं विश्वकर्मणा ।
मनसा चिन्तयामास प्रसादं पावकस्य च ॥ ४.४५.३ ॥
แล้วท่านนึกถึงในใจถึงธงที่มีหางเป็นทอง มีเครื่องหมายลิง เป็นทิพย์ สร้างจากมายา ช่างวิศวกรรมวิศวกรรมสร้างขึ้น และพระคุณแห่งพระอัคนี
4.45.4
स च तच्चिन्तितं ज्ञात्वा ध्वजे भूतान्ययोजयत् ।
रथे वानरमुच्छ्रित्य गाण्डीवं व्याक्षिपद्धनुः ॥ ४.४५.४ ॥
พระองค์ทรงรู้ความคิดนั้น จึงทำให้สรรพสัตว์เข้าไปอยู่ในธง ยกลิงขึ้นบนรถ แล้วง้างคันธนูคาณฑีวะ
4.45.5
सपताकं विचित्राङ्गं सोपासङ्गं महाबलम् ।
खात्पपात रथे तूर्णं दिव्यरूपं मनोरमम् ॥ ४.४५.५ ॥
รถนั้นมีธงปลิวไสว มีลวดลายหลากสี มีถุงธนูติดอยู่ มีกำลังมาก เป็นทิพย์ในรูปร่างและน่ารื่นรมย์ ได้ลงจากท้องฟ้ามาจอดบนรถอย่างรวดเร็ว
4.45.6
रथमास्थाय बीभत्सुः कौन्तेयः श्वेतवाहनः ।
बद्धासिः सतलत्राणः प्रगृहीतशरासनः ।
ततः प्रायादुदीचीं स कपिप्रवरकेतनः ॥ ४.४५.६ ॥
ปีนขึ้นรถ พีภัตสุ บุตรแห่งกุนตี ผู้มีม้าสีขาว ดาบผูกไว้แน่น ปลอกแขนรัดแน่น คันธนูถือไว้มั่น จากนั้นท่านก็มุ่งหน้าไปทางเหนือ ผู้มีธงเป็นลิงผู้ประเสริฐที่สุด
4.45.7
सैन्याभ्याशं स संप्राप्य गृहीत्वा शङ्खमुत्तमम् ।
स्वनवन्तं महाशब्दं देवदत्तं धनञ्जयः ।
शशाङ्करूपं बीभत्सुः प्राध्मापयदरिंदमः ॥ ४.४५.७ ॥
ท่านไปถึงใกล้กองทัพ ธนัญชัยผู้ปราบศัตรูหยิบสังข์อันประเสริฐขึ้นมา เป่าเทวทัตตะ มีเสียงดังกึกก้อง พีภัตสุผู้มีรูปร่างดุจพระจันทร์ เป่าสังข์นั้น
4.45.8
शशाङ्ककुन्दधवलं मुखे निक्षिप्य वासविः ।
उच्छ्वसद्गण्डयुगलं सिराल्याचितफालकम् ॥ ४.४५.८ ॥
บุตรแห่งวาสวะวางสังข์ที่ปากของตน สังข์ขาวดุจพระจันทร์และดอกกุนทะ แก้มทั้งสองพองขึ้น หน้าผากปกคลุมด้วยเส้นเลือด
4.45.9
आरक्तनिम्ननयनं ह्रस्वस्थूलशिरोधरम् ।
अतिश्लिष्टोदरोरस्कं तिर्यगाननशोभितम् ॥ ४.४५.९ ॥
ดวงตาแดงและลึกลงไป ลำคอสั้นและหนา ท้องและอกแนบชิดแน่น หน้าเอียงไปด้านข้างดูงดงาม
4.45.10
यावत्स्वशक्तिसामग्र्यं त्रैलोक्यं क्षोभयन्निव ।
मरुद्भिर्दशभिश्चैव प्राध्मापयदरिंदमः ॥ ४.४५.१० ॥
ด้วยกำลังเต็มที่ ประดุจจะทำให้สามโลกสั่นสะเทือน ผู้ปราบศัตรูเป่าสังข์นั้นพร้อมกับมรุตทั้งสิบ
4.45.11
शङ्खशब्दोस्य सोत्यर्थं श्रूयते कालमेघवत् ॥ ४.४५.११ ॥
เสียงสังข์ของท่านได้ยินดังมาก ดุจเมฆดำแห่งพายุ
4.45.12
तस्य शङ्खस्य शब्देन धनुपो निस्वनेन च ।
वानरस्य निनादेन रथनेमिस्वनेन च।
जङ्गमस्य भयं घोरमकरोत्पाकशासनिः ॥ ४.४५.१२ ॥
ด้วยเสียงสังข์นั้น ด้วยเสียงสายธนู ด้วยเสียงคำรามของลิงบนธง และด้วยเสียงล้อรถ บุตรแห่งพระอินทร์ได้ก่อความหวาดกลัวอันน่าสะพรึงแก่สรรพสัตว์
4.45.13
शङ्खशब्देन पार्थस्य मुखेनाश्वाः पतन्क्षितौ ।
उत्तरश्चापि संत्रस्थो रथोपस्थ उपाविशत् ॥ ४.४५.१३ ॥
ด้วยเสียงสังข์ของพารถะ ม้าทั้งหลายก็ล้มคว่ำหน้าลงกับพื้น ส่วนอุตตรก็หวาดกลัวจนนั่งลงบนพื้นรถ
4.45.14
अथाश्वान्रश्मिभिः पार्थः समुद्यम्य परंतपः ।
अभ्राजत रथोपस्थे भानुर्मेराविवोत्तरे ॥ ४.४५.१४ ॥
แล้วพารถะผู้เผาผลาญศัตรู ยกม้าขึ้นด้วยบังเหียน และส่องแสงอยู่บนพื้นรถ ดุจดวงอาทิตย์ขึ้นเหนือเขาเมรุทางเหนือ
4.45.15
शङ्खघोषेण वित्रस्तं ज्याघातेन च मूर्छितम् ।
उत्तरं संपरिष्वज्य समाश्वासयदर्जुनः ॥ ४.४५.१५ ॥
อุตตรหวาดกลัวจากเสียงสังข์ และงันงกเพราะเสียงสายธนู อรชุนโอบกอดไว้แน่นแล้วปลอบโยนให้คลายใจ
4.45.16
मा भैस्त्वं राजपुत्राग्र्य क्षत्रियोसि परन्तप ।
कथं पुरुषशार्दूल शत्रुमध्ये विषीदसि ॥ ४.४५.१६ ॥
"อย่ากลัวเลย ท่านผู้ประเสริฐแห่งราชบุตร ท่านเป็นกษัตริย์ ผู้เผาผลาญศัตรู ท่านผู้เป็นเสือในหมู่มนุษย์ ไฉนท่านจึงท้อแท้กลางหมู่ศัตรูเล่า"
4.45.17
श्रुतास्ते शङ्खशब्दाश्च भेरीशब्दाश्च सर्वशः ।
कुञ्जराणां च निनदा व्यूढानीकेषु नित्यशः ॥ ४.४५.१७ ॥
ในกองทัพที่จัดทัพไว้เป็นระเบียบ ท่านได้ยินเสียงสังข์ เสียงกลอง และเสียงคำรามของช้างอยู่เสมอ
4.45.18
स त्वं कथमिवानेन शङ्खशब्देन भीषितः ।
विपण्णरूपो वित्रस्तः पुरुषः प्राकृतो यथा ॥ ४.४५.१८ ॥
เหตุใดท่านจึงหวาดกลัวด้วยเสียงสังข์นี้ ใบหน้าซีดเผือกและสั่นสะท้านเหมือนคนธรรมดาไปได้เล่า
4.45.19
श्रुता मे शङ्खशब्दाश्च भेरीशब्दाश्च नित्यशः ।
कुञ्जराणां च निनदा व्यूढानीकेषु तिष्ठतः ॥ ४.४५.१९ ॥
ข้าพเจ้าได้ยินเสียงสังข์และเสียงกลองอยู่เสมอ และเสียงคำรามของช้างในกองทัพที่ตั้งเรียงรายอยู่
4.45.20
नैवंविधाः शङ्खशब्दाः पुरा जातु मया श्रुताः ।
ध्वजस्य चापि रूपं मे दृष्टपूर्वं नहीदृशम् ।
धनुषश्चापि घोषश्च श्रुतपूर्वो न मे क्वचित् ॥ ४.४५.२० ॥
เสียงสังข์เช่นนี้ข้าพเจ้าไม่เคยได้ยินมาก่อนเลย รูปของธงเช่นนี้ข้าพเจ้าก็ไม่เคยเห็นมาก่อน และเสียงคำรามของคันธนูเช่นนี้ข้าพเจ้าก็ไม่เคยได้ยินที่ใดเลย
4.45.21
अस्य शङ्खस्य शब्देन धनुषो निस्वनेन च ।
अमानुषाणां शब्देन भूतानां निस्वसेन च।
रथनेमिप्रणादेन मनो कमे मुह्यते भृशम् ॥ ४.४५.२१ ॥
ด้วยเสียงสังข์นี้ ด้วยเสียงสายธนูและเสียงของอมนุษย์ทั้งหลาย ด้วยเสียงหายใจของสัตว์ทั้งหลาย และด้วยเสียงกึกก้องของกงล้อรถ ใจของข้าพเจ้าสับสนงุนงงอย่างยิ่ง
4.45.22
व्याकुलाश्च दिशः सर्वा हृदयं व्यथतीव च ।
ध्वजेन पिहिताः सर्वा दिशो न प्रतिभान्ति मे।
गाण्डीवस्य च शब्देन कर्णौ मे बधिरीकृतौ ॥ ४.४५.२२ ॥
ทิศทั้งปวงสับสนวุ่นวาย และหัวใจของข้าพเจ้าเหมือนจะปวดร้าว ทิศทั้งปวงถูกธงบดบังจนไม่ปรากฏแก่ข้าพเจ้า และด้วยเสียงของคาณฑีวะ หูทั้งสองของข้าพเจ้าก็ถูกทำให้หนวก
4.45.23
पुनर्ध्वजं पुनः शङ्खं धनुश्चैव पुनः पुनः ।
स मूढचेता वैराटिरर्जुनं समुदैक्षत ॥ ४.४५.२३ ॥
โอรสของวิราฏจ้องมองธงซ้ำแล้วซ้ำเล่า จ้องมองสังข์อีกครั้ง และจ้องมองธนูซ้ำแล้วซ้ำเล่า ด้วยจิตใจที่งุนงง แล้วเพ่งมองอรชุน
4.45.24
स मुहूर्तं प्रयातं तु पार्थो वैराटिमब्रवीत् ॥ ४.४५.२४ ॥
ครู่หนึ่งเขานิ่งอยู่ จากนั้นปารถะ (อรชุน) จึงตรัสแก่โอรสของวิราฏ
4.45.25
स्थिरो भव महाबाहो संज्ञां चात्मानमानय ।
एकान्ते रथमास्थाय पद्भ्यां त्वमवपीड्य च।
दृढं च रश्मीन्संयच्छ शङ्खं ध्मास्याम्यहं पुनः ॥ ४.४५.२५ ॥
โอ้ผู้มีแขนทรงพลัง จงมั่นคงและตั้งสติกลับคืนมา จงขึ้นรถในที่สงบสงัด กดเท้าลงให้มั่น และกุมบังเหียนไว้ให้แน่น ข้าพเจ้าจะเป่าสังข์อีกครั้ง
4.45.26
एवमुक्त्वा महाबाहुः सव्यसाची परन्तपः ।
ततः शङ्खमुपाध्मासीद्दारयन्निव पर्वतान्।
गुहा गिरीणां च तदा दिशः शैलांस्तथैव च ॥ ४.४५.२६ ॥
เมื่อตรัสดังนี้แล้ว อรชุนผู้มีแขนทรงพลัง ผู้ถนัดซ้ายและเป็นผู้ทำลายศัตรู จึงเป่าสังข์ดังราวกับจะผ่าภูเขาให้แตก ถ้ำในภูเขา ทิศทั้งหลาย และหินผาก็สั่นสะเทือนเช่นกัน
4.45.27
ज्याघोषं तलघोषं च कृत्वा भूतान्यमोहयत् ।
उत्तरश्चापि संलीनो रथोपस्थ उपाविशत्।
तं समाश्वासयामास पुनरेव धनञ्जयः । ॥ ४.४५.२७ ॥
ทำให้เกิดเสียงสายธนูและเสียงตบฝ่ามือ จนทำให้สรรพสัตว์ทั้งหลายงุนงง อุตตรก็หมอบซ่อนตัวอยู่บนพื้นรถ ธนัญชัยจึงปลอบโยนเขาอีกครั้ง
4.45.28
तस्य शङ्खस्य शब्देन रथनेमिस्वनेन च ।
गाण्डीवस्य च शब्देन पृथिवी समकम्पत ॥ ४.४५.२८ ॥
ด้วยเสียงสังข์นั้น ด้วยเสียงกึกก้องของขอบล้อรถ และด้วยเสียงสายธนูคาณฑีวะ แผ่นดินก็สั่นสะเทือนไปทั้งผืน