ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 4.47
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.47.1
ततो दुर्योधनो राजा समरे भीष्ममब्रवीत् ।
द्रोणं च रथिशार्दूलं कृपं च सुमहाबलम् ॥ ४.४७.१ ॥
ਤਦ ਰਾਜਾ ਦੁਰਯੋਧਨ ਨੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਭੀਸ਼ਮ ਨੂੰ, ਰਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ ਦ੍ਰੋਣ ਨੂੰ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਬਲਵਾਨ ਕ੍ਰਿਪ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
4.47.2
उक्तोऽयमर्थ आचार्य मया कर्णेन चासकृत् ।
पुनरेव च वक्ष्यामि न हि तृप्यामि तद्ब्रुवन् ॥ ४.४७.२ ॥
ਹੇ ਆਚਾਰਜ, ਇਹ ਗੱਲ ਮੈਂ ਅਤੇ ਕਰਨ ਨੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਕਹੀ ਹੈ; ਫਿਰ ਵੀ ਮੈਂ ਫਿਰ ਕਹਾਂਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
4.47.3
पराजितैर्विवस्तव्यं तैश्च द्वादशवत्सरान् ।
वने जनपदेऽज्ञातैरेष एव पणो हि नः ॥ ४.४७.३ ॥
ਹਾਰੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਅਣਜਾਣ ਰਹਿ ਕੇ ਵੱਸਣਾ ਪਵੇਗਾ; ਇਹੀ ਸਾਡੀ ਸ਼ਰਤ ਹੈ।
4.47.4
तेषां न तावन्निर्वृत्तो वत्सरः स त्रयोदशः ।
अज्ञातवासे बीभत्सुरथास्माभिः परिश्रुतः ॥ ४.४७.४ ॥
ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਉਹ ਤੇਰ੍ਹਵਾਂ ਸਾਲ ਅਜੇ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ; ਅਗਿਆਤਵਾਸ ਵਿੱਚ ਬੀਭਤਸੂ (ਅਰਜੁਨ) ਸਾਡੇ ਵੱਲੋਂ ਪਛਾਣਿਆ ਗਿਆ।
4.47.5
अनिर्वृत्ते तु निर्वासे यदि बीभत्सुरागतः ।
पुनर्द्वादशवर्षाणि वने वत्स्यन्ति पाण्डवाः ॥ ४.४७.५ ॥
ਪਰ ਜੇ ਦੇਸ਼ ਨਿਕਾਲਾ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬੀਭਤਸੂ (ਅਰਜੁਨ) ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਪਾਂਡਵ ਫਿਰ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣਗੇ।
4.47.6
लोभाद्वा ते न जानीयुरस्मान्वा मोह आविशत् ।
हीनातिरिक्तमेतेषां भीष्मो वेदितुमर्हति ॥ ४.४७.६ ॥
ਲਾਲਚ ਜਾਂ ਮੋਹ ਕਾਰਨ ਉਹ ਸ਼ਾਇਦ ਸਾਨੂੰ ਨਾ ਪਛਾਣ ਸਕੇ ਹੋਣ; ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਜਾਂ ਵਾਧਾ ਭੀਸ਼ਮ ਹੀ ਜਾਣਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹਨ।
4.47.7
अर्थानां हि पुनर्द्वैधे नित्यं भवति संशयः ।
अन्यथा चिन्तितो ह्यर्थः पुनर्भवति चान्यथा ॥ ४.४७.७ ॥
ਕਾਰਜਾਂ ਵਿੱਚ ਦੁਬਿਧਾ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਸੰਸ਼ਯ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸੋਚਿਆ ਵਿਸ਼ਾ ਫਿਰ ਹੋਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
4.47.8
उत्तरं मार्गमाणानां मात्स्यसेनां युयुत्सताम् ।
यदि बीभत्सुरायातः किंतु कृत्यमतः परम् ॥ ४.४७.८ ॥
ਉੱਤਰ ਮੱਤਸਯ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਲੱਭਦਿਆਂ, ਯੁੱਧ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਜੇ ਬੀਭਤਸੁ (ਅਰਜੁਨ) ਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੀ ਕਰਨਾ ਹੈ?
4.47.9
त्रिगर्तानां कृतं कार्यं पाण्डवानां च मार्गणम् ।
विप्रकारैर्हि मात्स्येन सुशर्मा बाधित पुरा ॥ ४.४७.९ ॥
ਤ੍ਰਿਗਰਤਾਂ ਦਾ ਕੀਤਾ ਕੰਮ ਅਤੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੀ ਭਾਲ; ਕਿਉਂਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਮਤਸਯ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਪਰਾਧਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ਰਮਾ ਨੂੰ ਦੁਖੀ ਕੀਤਾ ਸੀ।
4.47.10
तेषां भयाभिपन्नानां वस्तानां त्राणभिच्छताम् ।
अभयं याचमानानां तदाऽस्माभिः परिश्रुतम् ॥ ४.४७.१० ॥
ਡਰ ਨਾਲ ਘਿਰੇ, ਰੱਖਿਆ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲੇ, ਅਭੈ ਮੰਗਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਸਨੀਕਾਂ ਨੂੰ ਤਦ ਅਸੀਂ ਵਚਨ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
4.47.11
प्रथमं वैर्ग्रहीतव्यं मात्स्यानां गोधनं महत् ।
अष्टम्याश्चापराह्णे तु इति नस्तैः समाहितम् ॥ ४.४७.११ ॥
ਪਹਿਲਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਮਤਸਯਾਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਗੋਧਨ ਫੜਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਅਸ਼ਟਮੀ ਦੇ ਦੁਪਹਿਰ ਵੇਲੇ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਡੇ ਵਿਚਕਾਰ ਤਹਿ ਹੋਇਆ ਸੀ।
4.47.12
नवम्यां पुनरस्माभिः सूर्यस्योदयनं प्रति ।
इमा गावो ग्रहीतव्या याते मत्स्ये गवांपदम् ॥ ४.४७.१२ ॥
ਨੌਵੀਂ ਨੂੰ ਫਿਰ ਸਾਡੇ ਵੱਲੋਂ, ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ ਵੱਲ, ਮਤਸਯ ਦੇ ਚਲੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਗਊਆਂ ਦੇ ਰਾਹ ਉੱਤੇ, ਇਹ ਗਾਵਾਂ ਫੜੀਆਂ ਜਾਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ।
4.47.13
इत्येवं निश्चयोऽस्माकं मन्त्रोऽभून्नागसाह्वये ।
पाण्डवानां परिज्ञाने सर्वेषां नः परस्परम् ॥ ४.४७.१३ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਗਸਾਹ੍ਵਯ ਵਿੱਚ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਬਾਰੇ ਸਾਡੇ ਸਭਨਾਂ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਾ ਅਤੇ ਸਲਾਹ ਹੋਈ।
4.47.14
ते वा गाश्च नयिष्यन्ति यदि वा स्युः पराजिताः ।
अस्मान्वाऽप्यतिसन्धाय कुर्युर्मात्स्येन संगतिम् ॥ ४.४७.१४ ॥
ਉਹ ਗਾਵਾਂ ਲੈ ਜਾਣਗੇ, ਜਾਂ ਜੇ ਹਾਰੇ ਹੋਏ ਹੋਣ, ਜਾਂ ਸਾਨੂੰ ਧੋਖਾ ਦੇ ਕੇ ਮਤਸ੍ਯਰਾਜ ਨਾਲ ਮੇਲ ਕਰਨਗੇ।
4.47.15
अथवा तानुपादाय मात्स्यो जानपदैः सह ।
सर्वथा सेनया सार्धमस्मानेष युयुत्सति ॥ ४.४७.१५ ॥
ਜਾਂ ਮਤਸ੍ਯਰਾਜ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ, ਜਨਪਦ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਸਮੇਤ, ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸੈਨਾ ਸਹਿਤ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਲੜਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ।
4.47.16
तेषामेको महावीर्यः कश्चिदेव पुनःसरः ।
अस्माञ्जेतुमिहायातो मात्स्यो वाऽपि स्वयं भवेत् ॥ ४.४७.१६ ॥
ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮਹਾਵੀਰ, ਕੋਈ ਪਿੱਛਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਸਾਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਲਈ ਇੱਥੇ ਆਇਆ ਹੈ; ਜਾਂ ਮਤਸ੍ਯਰਾਜ ਆਪ ਹੀ ਹੋਵੇ।
4.47.17
यद्येष राजा मात्स्यानां यदि बीभत्सुरागतः ।
सर्वैर्योद्धव्यमस्माभिरिति नः समयः कृतः ॥ ४.४७.१७ ॥
ਇਹ ਮਤਸ੍ਯਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਬੀਭਤਸੂ (ਅਰਜੁਨ) ਆਇਆ ਹੋਵੇ, ਸਾਨੂੰ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਉਸ ਨਾਲ ਲੜਨਾ ਪਏਗਾ, ਇਹ ਸਾਡਾ ਇਕਰਾਰ ਹੋਇਆ ਸੀ।
4.47.18
अथ कस्मात्थिता ह्येते रथेषु रथिसत्तमाः ।
भीष्मद्रोणकृपाः कर्णो विकर्णो द्रौणिरेव च।
संभ्रान्तमनसः सर्वे प्राप्ते ह्यस्मिन्धनञ्जये ॥ ४.४७.१८ ॥
ਤਾਂ ਇਹ ਰਥੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਥਾਂ ਉੱਤੇ ਕਿਉਂ ਖੜ੍ਹੇ ਹਨ? ਭੀਸ਼ਮ, ਦ੍ਰੋਣ, ਕ੍ਰਿਪ, ਕਰਣ, ਵਿਕਰਣ, ਦ੍ਰੋਣਪੁੱਤਰ — ਧਨੰਜਯ ਦੇ ਆਉਣ 'ਤੇ ਸਭ ਘਬਰਾਏ ਹੋਏ ਮਨ ਨਾਲ ਖੜ੍ਹੇ ਹਨ।
4.47.19
नान्यत्र युद्धाच्छ्रेयोस्ति तथाऽऽत्मा प्रणिधीयताम् ।
सर्वलोकेन वा युद्धं देवैर्वाऽस्तु सवासवैः ॥ ४.४७.१९ ॥
ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਭਲਾਈ ਨਹੀਂ; ਇਸ ਲਈ ਮਨ ਨੂੰ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਕਰ ਲਓ। ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਜਾਂ ਵਾਸਵ ਸਮੇਤ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਹੋਵੇ।
4.47.20
अनाच्छिन्ने धनेऽस्माकमथ शक्रेण वज्रिणा ।
यमेन वाऽपि संग्रामे को हास्तिनपुरं व्रजेत् ॥ ४.४७.२० ॥
ਵਜ੍ਰਧਾਰੀ ਸ਼ਕ੍ਰ ਜਾਂ ਯਮ ਨੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਸਾਡਾ ਧਨ ਨਾ ਖੋਹਿਆ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਵੀ ਹਸਤਿਨਾਪੁਰ ਕੌਣ ਜਾਵੇਗਾ?
4.47.21
शरैरभिप्रणुन्नानां भग्नानां गहने वने ।
को हि जीवेत्पदातीनां भवेदश्वेषु संशयः ॥ ४.४७.२१ ॥
ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਵਿੰਨ੍ਹੇ ਗਏ, ਸੰਘਣੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਟੁੱਟੇ ਹੋਏ ਪੈਦਲ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੌਣ ਜੀਵੇਗਾ? ਘੋੜਿਆਂ ਬਾਰੇ ਵੀ ਸ਼ੱਕ ਹੈ।
4.47.22
आचार्यं पृष्ठतः कृत्वा तथा नीतिर्विधीयताम् ।
जानामि च मतं तेषामतस्त्रासयतीव नः ॥ ४.४७.२२ ॥
ਆਚਾਰੀਆ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਰੱਖ ਕੇ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨੀਤੀ ਬਣਾਈ ਜਾਵੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਤ ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ; ਇਸੇ ਲਈ ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਡਰਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
4.47.23
अर्जुने चापि संप्रीतिमधिकामुपलक्षये ।
तथा दृष्ट्वा हि बीभत्सुमुपायान्तं प्रशंसति ।
यथा सेना न भज्येत तथा नीतिर्विधीयताम् ॥ ४.४७.२३ ॥
ਅਰਜੁਨ ਪ੍ਰਤੀ ਵੀ ਮੈਂ ਵਧੇਰੇ ਪਿਆਰ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ। ਬੀਭਤਸੂ (ਅਰਜੁਨ) ਨੂੰ ਆਉਂਦਾ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਅਜਿਹੀ ਨੀਤੀ ਬਣਾਈ ਜਾਵੇ ਕਿ ਸੈਨਾ ਨਾ ਟੁੱਟੇ।
4.47.24
अदेशिका ह्यरण्येऽस्मिन्कृच्छ्रे शत्रुवशं गता ।
यथा न विभ्रमेत्सेना तथा नीतिर्विधीयताम् ॥ ४.४७.२४ ॥
ਰਾਹ ਦਸਣ ਵਾਲੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਇਸ ਔਖੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਵੈਰੀ ਦੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਏ ਹਾਂ; ਸੈਨਾ ਭਟਕ ਨਾ ਜਾਵੇ ਇਸ ਲਈ ਨੀਤੀ ਬਣਾਈ ਜਾਵੇ।
4.47.25
अश्वानां हेषितं श्रुत्वा का प्रशंसा भवेत्परे ।
स्थाने वाऽपि व्रजन्तो वा सदा हेषन्ति वाजिनः ॥ ४.४७.२५ ॥
ਘੋੜਿਆਂ ਦੀ ਹਿਣਹਿਣਾਹਟ ਸੁਣ ਕੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਕੋਲੋਂ ਕੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ? ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਣ ਜਾਂ ਤੁਰਦੇ, ਘੋੜੇ ਸਦਾ ਹਿਣਕਦੇ ਹਨ।
4.47.26
सदा च वायवो वान्ति नित्यं वर्षति वासवः ।
स्तनयित्नोश्च निर्घोषः श्रूयते बहुशस्तथा ॥ ४.४७.२६ ॥
ਹਵਾਵਾਂ ਸਦਾ ਵਗਦੀਆਂ ਹਨ, ਇੰਦਰ ਨਿੱਤ ਵਰਖਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਗਰਜ ਦੀ ਗੜਗੜਾਹਟ ਵੀ ਬਹੁਤ ਵਾਰ ਸੁਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
4.47.27
भीषयन्पाण्डवेयेभ्यो भवान्सर्वानिमाञ्जनान् ।
प्रमुखे सर्वसैन्यानामबद्धं बहु भाषते ॥ ४.४७.२७ ॥
ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੂੰ ਡਰਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਸਾਰੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਦੇ ਮੂਹਰਲੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਤੁਸੀਂ ਬੇਲਗਾਮ ਬਹੁਤ ਬੋਲਦੇ ਹੋ।
4.47.28
यथैवाश्वान्मार्गमाणास्तानेवाभिपरीप्सवः ।
हेषितानीव शृण्वन्ति तदिदं भवतस्तथा ॥ ४.४७.२८ ॥
ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਅਤੇ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਦੀ ਚਾਹ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਜਿਵੇਂ ਹਿਣਕਣ ਸੁਣਦੇ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਸੁਣਦੇ ਹੋ।
4.47.29
किमत्र कार्यं पार्थस्य कथं वा स प्रशस्यते ।
अन्यत्र कामाद्द्वेषाद्वा रोषाद्वाऽस्मासु केवलम् ॥ ४.४७.२९ ॥
ਇੱਥੇ ਪਾਰਥ (ਅਰਜੁਨ) ਦਾ ਕੀ ਕੰਮ ਹੈ, ਜਾਂ ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ? ਕੇਵਲ ਸਾਡੇ ਪ੍ਰਤੀ ਚਾਹ, ਵੈਰ ਜਾਂ ਗੁੱਸੇ ਕਰਕੇ।
4.47.30
आचार्या वै कारुणिकाः प्राज्ञाश्चापायदर्शिनः ।
नैते महाहवे घोरे संप्रष्टव्याः कथंचन ॥ ४.४७.३० ॥
ਆਚਾਰੀਆ ਕਿਰਪਾਲੂ, ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਅਤੇ ਖ਼ਤਰੇ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਵਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਭਿਆਨਕ ਮਹਾਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁੱਛਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ।
4.47.31
प्रासादेषु विचित्रेषु गोष्ठीपानाशनेषु च ।
कथा विचित्राः कुर्वाणाः पण्डितास्तत्र सोभनः ॥ ४.४७.३१ ॥
ਵਿਚਿੱਤਰ ਮਹਿਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਮਹਿਫ਼ਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਪਾਨ-ਭੋਜਨ ਦੇ ਮੇਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਨੋਖੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਸੁਣਾਉਂਦੇ ਉੱਥੋਂ ਦੇ ਪੰਡਿਤ ਸੋਹਣੇ ਲੱਗਦੇ ਸਨ।
4.47.32
बहून्याश्चर्यरूपाणि कुर्वते जनसंसदि ।
इष्वस्त्रे चापसंधाने पण्डितास्तत्र शोभनाः ॥ ४.४७.३२ ॥
ਲੋਕ-ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਉਹ ਅਨੇਕਾਂ ਅਚੰਭੇ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ; ਤੀਰ, ਅਸਤਰ ਅਤੇ ਧਨੁਸ਼ ਸਾਧਣ ਵਿੱਚ ਉੱਥੋਂ ਦੇ ਨਿਪੁੰਨ ਲੋਕ ਸੋਹਣੇ ਲੱਗਦੇ ਸਨ।
4.47.33
परेषां विवरज्ञाने मनुष्याचरितेषु च ।
अन्नसंस्कारदोषेषु पण्डितास्तत्र शोभनाः ॥ ४.४७.३३ ॥
ਵੈਰੀਆਂ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਜਾਣਨ ਵਿੱਚ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਆਚਰਨ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਨੁਕਸਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਥੋਂ ਦੇ ਪੰਡਿਤ ਸੋਹਣੇ ਲੱਗਦੇ ਸਨ।
4.47.34
पण्डितान्पृष्ठतः कृत्वा परेषां गुणवादिनः ।
विधीयतां तथा नीतिर्यथा वध्येत वै परः ॥ ४.४७.३४ ॥
ਪੰਡਿਤਾਂ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਬਣਾ ਕੇ, ਐਸੀ ਨੀਤੀ ਬਣਾਈ ਜਾਵੇ ਕਿ ਵੈਰੀ ਜ਼ਰੂਰ ਮਾਰਿਆ ਜਾਵੇ।
4.47.35
गावश्चैताः प्रतिष्ठन्तां सेनां व्यूहन्तु माचिरम् ।
आरक्षाश्च विधीयन्तां यत्र योत्स्यामहे परैः ॥ ४.४७.३५ ॥
ਇਹ ਗਾਵਾਂ ਅੱਗੇ ਰੱਖੀਆਂ ਜਾਣ, ਫ਼ੌਜ ਤੁਰੰਤ ਵਿਊਹ ਵਿੱਚ ਸਜਾਈ ਜਾਵੇ; ਜਿੱਥੇ ਅਸੀਂ ਵੈਰੀਆਂ ਨਾਲ ਲੜਾਂਗੇ ਉੱਥੇ ਪਹਿਰੇਦਾਰ ਬਿਠਾਏ ਜਾਣ।