మహాభారతం · అధ్యాయం 4.47
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.47.1
ततो दुर्योधनो राजा समरे भीष्ममब्रवीत् ।
द्रोणं च रथिशार्दूलं कृपं च सुमहाबलम् ॥ ४.४७.१ ॥
అప్పుడు రాజు దుర్యోధనుడు యుద్ధంలో భీష్ముడితో, రథికులలో సింహమైన ద్రోణునితో, అత్యంత బలవంతుడైన కృపునితో అన్నాడు.
4.47.2
उक्तोऽयमर्थ आचार्य मया कर्णेन चासकृत् ।
पुनरेव च वक्ष्यामि न हि तृप्यामि तद्ब्रुवन् ॥ ४.४७.२ ॥
ఆచార్యా, ఈ విషయాన్ని నేనూ కర్ణుడూ పదేపదే చెప్పాము; మళ్ళీ చెబుతాను, దాన్ని చెప్పడంలో నాకు తృప్తి కలగదు.
4.47.3
पराजितैर्विवस्तव्यं तैश्च द्वादशवत्सरान् ।
वने जनपदेऽज्ञातैरेष एव पणो हि नः ॥ ४.४७.३ ॥
ఓడిపోయినవారు పన్నెండు సంవత్సరాలు అడవిలో, ఒక దేశంలో ఎవరికీ తెలియకుండా నివసించాలి; ఇదే మన పందెం.
4.47.4
तेषां न तावन्निर्वृत्तो वत्सरः स त्रयोदशः ।
अज्ञातवासे बीभत्सुरथास्माभिः परिश्रुतः ॥ ४.४७.४ ॥
వారి ఆ పదమూడవ సంవత్సరం ఇంకా పూర్తి కాలేదు; అజ్ఞాతవాసంలో బీభత్సుడు (అర్జునుడు) మాకు తెలిసిపోయాడు.
4.47.5
अनिर्वृत्ते तु निर्वासे यदि बीभत्सुरागतः ।
पुनर्द्वादशवर्षाणि वने वत्स्यन्ति पाण्डवाः ॥ ४.४७.५ ॥
అయితే ప్రవాసం పూర్తికాకముందే బీభత్సుడు (అర్జునుడు) తిరిగి వచ్చి ఉంటే, పాండవులు మళ్ళీ పన్నెండు సంవత్సరాలు అడవిలో నివసిస్తారు.
4.47.6
लोभाद्वा ते न जानीयुरस्मान्वा मोह आविशत् ।
हीनातिरिक्तमेतेषां भीष्मो वेदितुमर्हति ॥ ४.४७.६ ॥
లోభం వల్ల లేదా మోహం వల్ల వారు మనలను గుర్తించకపోయి ఉండవచ్చు; వారిలోని లోపం లేదా అధికం భీష్ముడే తెలుసుకోగలడు.
4.47.7
अर्थानां हि पुनर्द्वैधे नित्यं भवति संशयः ।
अन्यथा चिन्तितो ह्यर्थः पुनर्भवति चान्यथा ॥ ४.४७.७ ॥
కార్యాలలో ద్వైధమునందు ఎల్లప్పుడూ సంశయం కలుగుతుంది. ఒక విధంగా ఆలోచించిన విషయం మరల వేరొక విధంగా అవుతుంది.
4.47.8
उत्तरं मार्गमाणानां मात्स्यसेनां युयुत्सताम् ।
यदि बीभत्सुरायातः किंतु कृत्यमतः परम् ॥ ४.४७.८ ॥
ఉత్తరుడు మత్స్య సేనను వెదకుతూ, యుద్ధాన్ని కోరేవారిలో, బీభత్సుడు (అర్జునుడు) వచ్చినట్లయితే, ఇక చేయవలసిన పని ఏమిటి?
4.47.9
त्रिगर्तानां कृतं कार्यं पाण्डवानां च मार्गणम् ।
विप्रकारैर्हि मात्स्येन सुशर्मा बाधित पुरा ॥ ४.४७.९ ॥
త్రిగర్తుల కార్యం, పాండవులను వెదకడం; ఎందుకంటే పూర్వం మత్స్యరాజు తన అపరాధాలతో సుశర్మను బాధించాడు.
4.47.10
तेषां भयाभिपन्नानां वस्तानां त्राणभिच्छताम् ।
अभयं याचमानानां तदाऽस्माभिः परिश्रुतम् ॥ ४.४७.१० ॥
భయంతో కూరుకుపోయి, రక్షణను కోరుకుంటూ, అభయాన్ని యాచించిన ఆ నివాసులకు, అప్పుడు మేము వాగ్దానం చేశాము.
4.47.11
प्रथमं वैर्ग्रहीतव्यं मात्स्यानां गोधनं महत् ।
अष्टम्याश्चापराह्णे तु इति नस्तैः समाहितम् ॥ ४.४७.११ ॥
మొదట వారి చేత మత్స్యుల గొప్ప గోధనం పట్టుకోబడాలి; అష్టమినాడు మధ్యాహ్నం అని వారితో మేము నిర్ణయించుకున్నాము.
4.47.12
नवम्यां पुनरस्माभिः सूर्यस्योदयनं प्रति ।
इमा गावो ग्रहीतव्या याते मत्स्ये गवांपदम् ॥ ४.४७.१२ ॥
తొమ్మిదవ రోజున మళ్ళీ మాచేత, సూర్యోదయ దిశగా, మత్స్యరాజు వెళ్ళిపోయిన తర్వాత, గోవుల మార్గంలో, ఈ గోవులు పట్టుకోబడాలి.
4.47.13
इत्येवं निश्चयोऽस्माकं मन्त्रोऽभून्नागसाह्वये ।
पाण्डवानां परिज्ञाने सर्वेषां नः परस्परम् ॥ ४.४७.१३ ॥
ఈ విధంగా నాగసాహ్వయంలో పాండవులను కనుగొనడం గురించి మాకందరికీ నిశ్చయం, పరస్పరం ఆలోచన జరిగింది.
4.47.14
ते वा गाश्च नयिष्यन्ति यदि वा स्युः पराजिताः ।
अस्मान्वाऽप्यतिसन्धाय कुर्युर्मात्स्येन संगतिम् ॥ ४.४७.१४ ॥
వారు గోవులను తీసుకువెళ్తారు, లేదా ఓడిపోయి ఉంటే, లేదా మమ్మల్ని మోసగించి మత్స్యరాజుతో కలుస్తారు.
4.47.15
अथवा तानुपादाय मात्स्यो जानपदैः सह ।
सर्वथा सेनया सार्धमस्मानेष युयुत्सति ॥ ४.४७.१५ ॥
లేదా మత్స్యరాజు వారిని తీసుకుని, జనపదవాసులతో కలిసి, అన్ని విధాలుగా సేనతో మాతో యుద్ధం చేయాలనుకుంటున్నాడు.
4.47.16
तेषामेको महावीर्यः कश्चिदेव पुनःसरः ।
अस्माञ्जेतुमिहायातो मात्स्यो वाऽपि स्वयं भवेत् ॥ ४.४७.१६ ॥
వారిలో ఒక మహావీరుడు, వెంటనే వచ్చే ఎవరో ఒకడు, మమ్మల్ని జయించడానికి ఇక్కడికి వచ్చాడు; లేదా మత్స్యరాజే స్వయంగా కావచ్చు.
4.47.17
यद्येष राजा मात्स्यानां यदि बीभत्सुरागतः ।
सर्वैर्योद्धव्यमस्माभिरिति नः समयः कृतः ॥ ४.४७.१७ ॥
ఇతడు మత్స్యుల రాజైనా, లేదా బీభత్సుడు (అర్జునుడు) వచ్చినా, మనమందరం అతనితో యుద్ధం చేయాలని మా ఒప్పందం జరిగింది.
4.47.18
अथ कस्मात्थिता ह्येते रथेषु रथिसत्तमाः ।
भीष्मद्रोणकृपाः कर्णो विकर्णो द्रौणिरेव च।
संभ्रान्तमनसः सर्वे प्राप्ते ह्यस्मिन्धनञ्जये ॥ ४.४७.१८ ॥
అలాంటప్పుడు ఈ రథికోత్తములు రథాలపై ఎందుకు నిలిచి ఉన్నారు? భీష్ముడు, ద్రోణుడు, కృపుడు, కర్ణుడు, వికర్ణుడు, ద్రోణపుత్రుడు — ధనంజయుడు వచ్చాక అందరూ కలత చెందిన మనస్సుతో నిలిచారు.
4.47.19
नान्यत्र युद्धाच्छ्रेयोस्ति तथाऽऽत्मा प्रणिधीयताम् ।
सर्वलोकेन वा युद्धं देवैर्वाऽस्तु सवासवैः ॥ ४.४७.१९ ॥
యుద్ధం తప్ప మరో శ్రేయస్సు లేదు; కాబట్టి మనసును స్థిరపరచుకో. సమస్త లోకాలతోనైనా, ఇంద్రునితో కూడిన దేవతలతోనైనా యుద్ధం జరగనీ.
4.47.20
अनाच्छिन्ने धनेऽस्माकमथ शक्रेण वज्रिणा ।
यमेन वाऽपि संग्रामे को हास्तिनपुरं व्रजेत् ॥ ४.४७.२० ॥
వజ్రధారి శక్రుడు గానీ, యముడు గానీ యుద్ధంలో మన ధనాన్ని అపహరించకపోయి ఉన్నా, హస్తినాపురానికి ఎవరు వెళ్తారు?
4.47.21
शरैरभिप्रणुन्नानां भग्नानां गहने वने ।
को हि जीवेत्पदातीनां भवेदश्वेषु संशयः ॥ ४.४७.२१ ॥
బాణాలతో కొట్టబడి, దట్టమైన అడవిలో చెదరిపోయిన కాల్బలంలో ఎవరు బ్రతికి ఉంటారు? గుర్రాల విషయంలోనూ సందేహమే.
4.47.22
आचार्यं पृष्ठतः कृत्वा तथा नीतिर्विधीयताम् ।
जानामि च मतं तेषामतस्त्रासयतीव नः ॥ ४.४७.२२ ॥
ఆచార్యుడిని వెనుక ఉంచి అదేవిధంగా వ్యూహం రచించాలి. వారి అభిప్రాయం నాకు తెలుసు; అందుకే అది మనల్ని భయపెడుతున్నట్లుంది.
4.47.23
अर्जुने चापि संप्रीतिमधिकामुपलक्षये ।
तथा दृष्ट्वा हि बीभत्सुमुपायान्तं प्रशंसति ।
यथा सेना न भज्येत तथा नीतिर्विधीयताम् ॥ ४.४७.२३ ॥
అర్జునునిపై కూడా అధిక ప్రేమను నేను గమనిస్తున్నాను. బీభత్సుడు (అర్జునుడు) వస్తుండగా చూసి అతనిని ప్రశంసిస్తున్నాడు. కాబట్టి సేన చెదరకుండా వ్యూహం రచించాలి.
4.47.24
अदेशिका ह्यरण्येऽस्मिन्कृच्छ्रे शत्रुवशं गता ।
यथा न विभ्रमेत्सेना तथा नीतिर्विधीयताम् ॥ ४.४७.२४ ॥
మార్గదర్శకులు లేకుండా, ఈ కష్టమైన అరణ్యంలో, శత్రువు అధీనంలో చిక్కుకున్నాము; సేన దారి తప్పకుండా వ్యూహం రచించాలి.
4.47.25
अश्वानां हेषितं श्रुत्वा का प्रशंसा भवेत्परे ।
स्थाने वाऽपि व्रजन्तो वा सदा हेषन्ति वाजिनः ॥ ४.४७.२५ ॥
గుర్రాల సకిలింపు విని శత్రువుకు ఏమి ప్రశంస కలుగుతుంది? నిలిచినా నడిచినా గుర్రాలు ఎప్పుడూ సకిలిస్తాయి.
4.47.26
सदा च वायवो वान्ति नित्यं वर्षति वासवः ।
स्तनयित्नोश्च निर्घोषः श्रूयते बहुशस्तथा ॥ ४.४७.२६ ॥
గాలులు ఎల్లప్పుడూ వీస్తాయి, ఇంద్రుడు నిత్యం వర్షిస్తాడు, ఉరుముల గర్జనలు కూడా అనేకసార్లు వినిపిస్తాయి.
4.47.27
भीषयन्पाण्डवेयेभ्यो भवान्सर्वानिमाञ्जनान् ।
प्रमुखे सर्वसैन्यानामबद्धं बहु भाषते ॥ ४.४७.२७ ॥
పాండవులను భయపెడుతూ, సర్వ సైన్యాల ముందున్న ఈ జనుల ఎదుట మీరు బాధ్యతలేకుండా ఎక్కువగా మాట్లాడుతున్నారు.
4.47.28
यथैवाश्वान्मार्गमाणास्तानेवाभिपरीप्सवः ।
हेषितानीव शृण्वन्ति तदिदं भवतस्तथा ॥ ४.४७.२८ ॥
గుర్రాలను వెదికే, వాటిని పొందాలనుకునే వారు సకిలింపులను వినినట్లుగా, మీరు ఇదే విధంగా వింటున్నారు.
4.47.29
किमत्र कार्यं पार्थस्य कथं वा स प्रशस्यते ।
अन्यत्र कामाद्द्वेषाद्वा रोषाद्वाऽस्मासु केवलम् ॥ ४.४७.२९ ॥
ఇక్కడ పార్థుని (అర్జునుని) కార్యం ఏమిటి, అతడు ఎలా ప్రశంసించబడతాడు? కేవలం మనపై కామం, ద్వేషం లేదా కోపం వల్ల తప్ప.
4.47.30
आचार्या वै कारुणिकाः प्राज्ञाश्चापायदर्शिनः ।
नैते महाहवे घोरे संप्रष्टव्याः कथंचन ॥ ४.४७.३० ॥
ఆచార్యులు దయామయులు, జ్ఞానులు, ఆపదను ముందే చూసేవారు; ఈ భయంకర మహాయుద్ధంలో వీరిని ఏ విధంగానూ ప్రశ్నించరాదు.
4.47.31
प्रासादेषु विचित्रेषु गोष्ठीपानाशनेषु च ।
कथा विचित्राः कुर्वाणाः पण्डितास्तत्र सोभनः ॥ ४.४७.३१ ॥
విచిత్రమైన రాజభవనాలలో, సభలలో, పానభోజన సమయాలలో విచిత్ర కథలు చెబుతూ అక్కడి పండితులు శోభిల్లారు.
4.47.32
बहून्याश्चर्यरूपाणि कुर्वते जनसंसदि ।
इष्वस्त्रे चापसंधाने पण्डितास्तत्र शोभनाः ॥ ४.४७.३२ ॥
జనసభలో వారు అనేక అద్భుతరూప విన్యాసాలు చూపుతారు; బాణాలు, అస్త్రాలు, ధనుస్సు సంధించడంలో అక్కడి నిపుణులు శోభిల్లారు.
4.47.33
परेषां विवरज्ञाने मनुष्याचरितेषु च ।
अन्नसंस्कारदोषेषु पण्डितास्तत्र शोभनाः ॥ ४.४७.३३ ॥
శత్రువుల బలహీనతలను తెలుసుకోవడంలో, మనుషుల ప్రవర్తనలో, అన్నసంస్కారంలోని దోషాలలో అక్కడి పండితులు శోభిల్లారు.
4.47.34
पण्डितान्पृष्ठतः कृत्वा परेषां गुणवादिनः ।
विधीयतां तथा नीतिर्यथा वध्येत वै परः ॥ ४.४७.३४ ॥
పండితులను వెనుక ఉంచి, శత్రువుల గుణాలను పొగిడేవారిగా చేసి, శత్రువు నిశ్చయంగా వధింపబడేలా నీతిని రూపొందించండి.
4.47.35
गावश्चैताः प्रतिष्ठन्तां सेनां व्यूहन्तु माचिरम् ।
आरक्षाश्च विधीयन्तां यत्र योत्स्यामहे परैः ॥ ४.४७.३५ ॥
ఈ ఆవులను ముందుంచండి, సేనను వెంటనే వ్యూహంలో నిలపండి; మనం శత్రువులతో పోరాడే చోట కాపలాదారులను నియమించండి.