महाभारत · अध्याय 4.48
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.48.1
सर्वानायुष्मतो भीतान्संत्रस्तानिव लक्षये ।
अयुद्धमनसश्चैव सर्वांश्चैवानवस्थितान् ॥ ४.४८.१ ॥
दीर्घायुषी सर्वजण भयभीत व संत्रस्त झाल्यासारखे मला दिसत आहेत; त्यांचे मन युद्धात नाही, सर्वजण अस्थिर आहेत.
4.48.2
यद्येष जामदग्न्यो वा यदि वेन्द्रः पुरंदरः ।
वासुदेवेन सहितो यदि बीभत्सुरागतः।
अहमेनं निरोत्स्यामि वेलेव वरुणालयम् ॥ ४.४८.२ ॥
हा जमदग्निपुत्र (परशुराम) असो, किंवा पुरंदर इंद्र असो, किंवा वासुदेवासह बीभत्सु (अर्जुन) आला असो, समुद्राला किनारा जसा अडवतो तसा मी याला अडवीन.
4.48.3
रुक्मपुङ्खाः प्रसन्नाग्रा मुक्ता हस्तवता मया ।
छादयन्तु शारः सूर्यं पार्थस्यायुर्निरोधकाः ॥ ४.४८.३ ॥
सोन्याची पिसे व तेजस्वी टोके असलेले बाण, कुशल हाताच्या माझ्याकडून सोडले गेलेले, सूर्याला झाकून टाकोत; ते पार्थाचे (अर्जुनाचे) आयुष्य रोखतील.
4.48.4
मम चापप्रमुक्तानां शराणां नतपर्वणाम् ।
निवृत्तिर्गच्छतां नास्ति सर्पाणां श्वसतामिव ॥ ४.४८.४ ॥
माझ्या धनुष्यातून सुटलेल्या, वाकलेल्या पेरांच्या बाणांना जाताना परत येणे नाही, फुत्कार टाकणाऱ्या सर्पांसारखे.
4.48.5
शराणां पुङ्खसक्तानां मौर्व्याऽभिहतयोर्भृशम् ।
श्रूयते तलयोः शब्दो भेर्योराहतयोरिव ॥ ४.४८.५ ॥
पिसांना जोडलेल्या बाणांवर प्रत्यंचेने जोरात आघात होताना, दोन भेरी वाजवल्यासारखा तळहातांचा आवाज ऐकू येतो.
4.48.6
एकैकं चतुरः पञ्च क्वचित्पष्टिं क्वचिच्छतम् ।
हतान्पश्यत मात्स्यानामिषुभिर्निहतान्रथान् ॥ ४.४८.६ ॥
प्रत्येकावर कधी चार, कधी पाच, कधी साठ, कधी शंभर — बाणांनी मारले गेलेले मत्स्यांचे रथ पाहा.
4.48.7
मद्बाहुमुक्तैरिषुभिस्तैलधौतैः पतत्रिभिः ।
खद्योतैरिव संपृक्तमन्तरिक्षं विराजताम् ॥ ४.४८.७ ॥
माझ्या बाहूंनी सोडलेल्या, तेलाने धुतलेल्या, पंखयुक्त बाणांनी भरलेले आकाश काजव्यांनी व्यापल्याप्रमाणे चमकू दे.
4.48.8
ध्वजाग्राद्वानरस्तस्य भल्लेनाभिहतो मया ।
अद्यैव पततां भूमौ विनदन्भैरवान्रवान् ॥ ४.४८.८ ॥
त्याच्या ध्वजाग्रावरील वानराला माझ्या भल्ल बाणाने मी घायाळ केले; आजच ते भयंकर आरडाओरडा करत भूमीवर पडेल.
4.48.9
शत्रोर्मयाभिपन्नानां भूतानां ध्वजवासिनाम् ।
दिशः प्रतिष्ठमानानामस्तु शब्दो दिवं गतः ॥ ४.४८.९ ॥
माझ्याकडून पाडल्या गेलेल्या शत्रूंच्या, ध्वजांवर राहणाऱ्या प्राण्यांच्या, दिशांकडे पळणाऱ्यांचा आवाज स्वर्गाला पोहोचो.
4.48.10
क्रुद्धेनास्त्रं मया मुक्तं निर्दहेत्पृथिवीमिमाम् ।
स्थितं संग्रामशिरसि पार्थमेकाकिनं किमु ॥ ४.४८.१० ॥
क्रोधाने मी सोडलेले अस्त्र ही पृथ्वीसुद्धा जाळून टाकील; युद्धाग्री एकटा उभा असलेल्या पार्थाविषयी काय बोलावे?
4.48.11
समाहितश्च बीभत्सुर्वर्षाण्यष्टौ च पञ्च च ।
जातस्नेहश्च युद्धस्य मयि संदर्शयिष्यति ॥ ४.४८.११ ॥
एकाग्र आणि दृढ बीभत्सु (अर्जुन) आठ आणि पाच वर्षांनी युद्धाविषयी प्रेम निर्माण करून माझ्यावर आपले पराक्रम दाखवील.
4.48.12
पात्रीभूतस्तु कौन्तेयो ब्राह्मणो गुणवानिव ।
शरमालां स गृह्णातु मत्प्रसृष्टां स्वधामिव ॥ ४.४८.१२ ॥
कौंतेय (अर्जुन) गुणवान ब्राह्मणाप्रमाणे पात्र होऊन माझ्याकडून सोडलेली बाणमाला स्वधेप्रमाणे स्वीकारो.
4.48.13
एष चापि महेष्वासस्त्रिषु लोकेषु विश्रुतः ।
अहं चापि नरश्रेष्ठादर्जुनान्नावमः क्वचित् ॥ ४.४८.१३ ॥
हा महाधनुर्धरही तिन्ही लोकांत प्रसिद्ध आहे; आणि मीही नरश्रेष्ठ अर्जुनापेक्षा कधीही कमी नाही.
4.48.14
मम हस्तप्रमुक्तानां शराणां नतपर्वणाम् ।
निवृत्तिर्गच्छतां नास्ति वैश्वानरशिखार्चिषाम् ॥ ४.४८.१४ ॥
माझ्या हातातून सोडलेल्या, वाकलेल्या पेरांच्या बाणांचे, अग्निज्वालांसारखे तेजस्वी होऊन जाताना, परत येणे नाही.
4.48.15
इतश्चेतश्च मुक्तानां शराणां नतपर्वणाम् ।
तुगुलः श्रूयतां नादः षट्पदां गायतामिव ॥ ४.४८.१५ ॥
इकडे-तिकडे सोडलेल्या, वाकलेल्या पेरांच्या बाणांचा गलबला ऐका; गाणाऱ्या भ्रमरांच्या नादासारखा तो ऐकू येत आहे.
4.48.16
अन्तरा संपतद्भिस्तु गृध्रपत्रैः शिलाशितैः ।
शलभानामिवाकाशे छाया संप्रति दृश्यताम् ॥ ४.४८.१६ ॥
मध्येच पडणाऱ्या, गिधाडाच्या पंखांच्या, दगडावर धारदार केलेल्या बाणांची छाया आता आकाशात टोळांसारखी दिसू दे.
4.48.17
अद्य मत्कार्मुकोत्सृष्टाः शिताः पार्थस्य मर्मगाः ।
शरीरमुपसर्पन्तु वल्मीकमिव पन्नगाः ॥ ४.४८.१७ ॥
आज माझ्या धनुष्यातून सोडलेले तीक्ष्ण बाण पार्थाच्या मर्मस्थानांना भेदून, नाग जसे वारुळात शिरतात तसे त्याच्या शरीरात शिरोत.
4.48.18
बर्हिबर्हिणराजानां बर्हिणां बर्हिणामिव ।
पततां पततां घोषः पततां पततामिव ॥ ४.४८.१८ ॥
मोरांच्या राजांप्रमाणे आणि मोरांप्रमाणे, उडणाऱ्या बाणांचा घोष उडणाऱ्या पक्ष्यांसारखा आहे.
4.48.19
अद्य त्वहमृणान्मोक्ष्ये यन्मया तत्प्रतिश्रुतम् ।
धार्तराष्ट्रस्य तत्काले निहत्य समरेऽर्जुनम् ॥ ४.४८.१९ ॥
आज मी दिलेल्या वचनाच्या ऋणातून मी मुक्त होईन. धृतराष्ट्रपुत्रासाठी, त्याच वेळी युद्धात अर्जुनाचा वध करून.
4.48.20
इन्द्राशनिसमस्पर्शं महेन्द्रसमविक्रमम् ।
अर्दयिष्याम्यहं पार्थमुल्काभिरिव कुञ्जरम् ॥ ४.४८.२० ॥
इंद्राच्या वज्रासारखा ज्याचा स्पर्श आणि महेंद्रासारखा ज्याचा पराक्रम, त्या पार्थाला मी मशालींनी हत्तीला जसे, तसे पीडित करीन.
4.48.21
शरजालमहाज्वालमसिशक्तिगदेन्धनम् ।
निर्दहन्तमनीकानि शमयिष्येऽर्जुनानलम् ॥ ४.४८.२१ ॥
बाणांच्या जाळ्याची महाज्वाला, तलवार-शक्ती-गदा हे इंधन असलेला, सैन्यांना जाळणारा अर्जुन नावाचा अग्नी मी शमवीन.
4.48.22
रथादतिरथं लोके सर्वशस्त्रभृतांवरम् ।
विवशं पार्थमादास्ये गरुत्मानिव पन्नगम् ॥ ४.४८.२२ ॥
जगात रथावरून अतिरथी, सर्व शस्त्रधार्‍यांत श्रेष्ठ असलेल्या पार्थाला गरुड सर्पाला घेतो तसे, विवश करून मी घेईन.
4.48.23
क्षुद्रकैर्विविधैर्भल्लैर्निपतद्भिश्च मामकैः ।
संमूढचेताः कौन्तेयः कर्तव्यं नाभिपद्यताम् ॥ ४.४८.२३ ॥
माझ्या या विविध लहान भल्लांनी कौंतेयाचे मन मोहित होवो आणि त्याला कर्तव्य कळू नये.
4.48.24
अद्य दुर्योधनस्याहं शोकं हृदि चिरं स्थितम् ।
समूलमपनेष्यामि हरन्पार्थशिरः शरैः ॥ ४.४८.२४ ॥
आज मी दुर्योधनाच्या हृदयात दीर्घकाळ राहिलेला शोक मुळासह दूर करीन; बाणांनी पार्थाचे मस्तक हरण करीत.
4.48.25
अद्य मत्कार्मुकोत्सृष्टैर्भल्लैश्च नतपर्वभिः ।
हताश्वं विरथं पार्थं पौरुषे पर्यवस्थितम् ।
निश्वसन्तं यथा नागमद्य पश्यन्तु कौरवाः ॥ ४.४८.२५ ॥
आज माझ्या धनुष्यातून सुटलेल्या वाकलेल्या टोकांच्या भल्लांनी घोडे मारले जाऊन रथहीन पार्थ पौरुषात उभा राहिलेला, हत्तीसारखा उसासे टाकताना आज कौरव पाहोत.
4.48.26
जामदग्न्यान्मया लब्धं दिव्यास्रमृषिसत्तमात् ।
तदुपाश्रित्य वीर्यं च युध्येयमपि वासवम् ॥ ४.४८.२६ ॥
जमदग्नीच्या पुत्राकडून (परशुरामाकडून), श्रेष्ठ ऋषीकडून मला दिव्यास्त्र प्राप्त झाले; त्यावर विसंबून, माझ्या वीर्याने मी इंद्राशीही युद्ध करू शकतो.
4.48.27
ध्वजाग्रे वानरस्तिष्ठन्भल्लेन निहतो मया ।
अद्यैव पततां भूमौ विनदन्भैरवान्रवान् ॥ ४.४८.२७ ॥
ध्वजेच्या टोकावर उभा असलेला वानर माझ्या भल्लाने मारला गेला; आजच तो भयानक आरोळ्या ठोकत जमिनीवर पडो.
4.48.28
कामं गच्छन्तु कुरवो गाः प्रगृह्य परंतपाः ।
रथेषु वाऽपि तिष्ठन्तो युद्धं पश्यन्तु मामकम् ॥ ४.४८.२८ ॥
हे कौरवहो, शत्रूंना तापवणाऱ्यांनो, इच्छा असेल तर गायी घेऊन जा; अथवा रथांवर उभे राहून माझे युद्ध पाहा.