ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 4.5
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.5.1
कर्माण्युक्तानि युष्माभिर्यानि तानि चरिष्यथ ।
मम चापि यथा बुद्धिरुचिता हि विनिश्चयात् ॥ ४.५.१ ॥
ನೀವು ಹೇಳಿದ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ನೀವು ಮಾಡುವಿರಿ. ನಿಶ್ಚಯದ ಪ್ರಕಾರ ನನ್ನ ಬುದ್ಧಿಯೂ ಅದೇ ಉಚಿತವೆಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತದೆ.
4.5.2
पुरोहितोऽयमस्माकमग्निहोत्राणि रक्षतु ।
सूतपौरोगवैः सार्धं द्रुपदस्य निवेशने ॥ ४.५.२ ॥
ಇವರು ನಮ್ಮ ಪುರೋಹಿತರು. ದ್ರುಪದನ ನಿವಾಸದಲ್ಲಿ ಸೂತರು ಮತ್ತು ಅಡುಗೆಯವರೊಂದಿಗೆ ಇವರು ಅಗ್ನಿಹೋತ್ರಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲಿ.
4.5.3
इन्द्रसेनमुखाश्चेमे रथानादाय केवलान् ।
यान्तु द्वारवतीं शीघ्रमिति मे वर्तते मतिः ॥ ४.५.३ ॥
ಇಂದ್ರಸೇನನು ಮುಖ್ಯರಾಗಿರುವ ಇವರು ಕೇವಲ ರಥಗಳನ್ನು ಕೊಂಡು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ದ್ವಾರವತಿಗೆ ಹೋಗಲಿ ಎಂಬುದು ನನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ.
4.5.4
इमाश्च नार्यो द्रौपद्याः सर्वाश्च परिचारिका ।
पाञ्चालानेव गच्छन्तु सूतपौरोगवैः सह ॥ ४.५.४ ॥
ದ್ರೌಪದಿಯ ಈ ಸ್ತ್ರೀಯರು ಮತ್ತು ಸೇವಕಿಯರೆಲ್ಲರೂ ಸೂತರು ಮತ್ತು ಅಡುಗೆಯವರೊಂದಿಗೆ ಪಾಂಚಾಲರ ಬಳಿಗೇ ಹೋಗಲಿ.
4.5.5
सर्वैरपि च वक्तव्यं न प्राज्ञायन्त पाण्डवाः ।
अर्धरात्रे महात्मानो भिक्षादान्ब्राह्मणानपि।
गता ह्यस्मानपाहाय सर्वे द्वैतवनादिति ॥ ४.५.५ ॥
ಪಾಂಡವರು ತಿಳಿಯಲ್ಪಡದವರಾಗಿರಬೇಕು ಎಂದು ಎಲ್ಲರೂ ಹೇಳಬೇಕು. ಅರ್ಧರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಮಹಾತ್ಮರು, ಭಿಕ್ಷೆ ನೀಡುವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನೂ ಸಹ, ನಮ್ಮೆಲ್ಲರನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ದ್ವೈತವನದಿಂದ ಹೋಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು.
4.5.6
एवं तेऽन्योन्यमामन्त्र्य कर्माण्युक्त्वा पृथक्पृथक् ।
धौम्यमामन्त्रयामासुः स च तान्मन्त्रमब्रवीत् ॥ ४.५.६ ॥
ಹೀಗೆ ಅವರು ಪರಸ್ಪರ ಬೀಳ್ಕೊಂಡು, ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಹೇಳಿ, ಧೌಮ್ಯರಿಗೆ ವಿದಾಯ ಹೇಳಿದರು; ಅವರು ಈ ಮಂತ್ರಣೆಯನ್ನು ನುಡಿದರು.
4.5.7
तानन्वशात्स धर्मात्मा सर्वधर्मविशेषवित् ।
धौम्यः पुरोहितो राजन्पाण्डवान्पुरुषर्षभान् ॥ ४.५.७ ॥
ಧರ್ಮಾತ್ಮನಾದ, ಎಲ್ಲಾ ಧರ್ಮ ವಿಶೇಷಗಳನ್ನು ಬಲ್ಲ ಪುರೋಹಿತ ಧೌಮ್ಯನು ಆ ಪುರುಷಶ್ರೇಷ್ಠ ಪಾಂಡವರಿಗೆ ಉಪದೇಶಿಸಿದನು, ಓ ರಾಜನೇ.
4.5.8
विदितं वै यथा सर्वं लोके वृत्तमिदं नृप ।
विदिते चापि वक्तव्यं सुहृद्भिरनुरागतः ॥ ४.५.८ ॥
ಓ ರಾಜನೇ, ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಈ ನಡತೆಗಳೆಲ್ಲವೂ ನಿನಗೆ ತಿಳಿದಿವೆ. ತಿಳಿದಿದ್ದರೂ, ಹಿತೈಷಿಗಳು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಹೇಳಬೇಕು.
4.5.9
अतोऽहमभिवक्ष्यामि हेतुमात्रं निबोधत ।
हन्तेमां राजवसतिं राजपुत्रा ब्रवीमि वः।
यथा राजकुलं प्राप्य चरन्प्रोष्य न रिष्यति ॥ ४.५.९ ॥
ಆದ್ದರಿಂದ ನಾನು ಕಾರಣವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ, ಕೇಳಿರಿ. ಓ ರಾಜಕುಮಾರರೇ, ರಾಜಭವನವನ್ನು ಸೇರಿ, ಅಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸಿ, ವಾಸಿಸಿದರೂ ಹಾನಿಯಾಗದಂತೆ ಹೇಗೆ ಎಂದು ನಿಮಗೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.
4.5.10
दुर्वासमेव कौरव्य जातेन कुरुवेश्मनि ।
अमानितेन मानार्ह गूढेन परिवत्सरम् ॥ ४.५.१० ॥
ಓ ಕೌರವ್ಯನೇ, ಕುರು ಭವನದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದರೂ, ಮಾನಕ್ಕೆ ಅರ್ಹನಾದರೂ ಅಗೌರವಿತನಾಗಿ, ಮರೆಯಾಗಿ ಒಂದು ವರ್ಷ ಕಾಲ ವಾಸಿಸಬೇಕು.
4.5.11
दिष्टद्वारो लभेद्द्रष्टुं राजस्वेषु न विश्वसेत् ।
न चानुशिष्याद्राजानमपृच्छन्तं कदाचन ॥ ४.५.११ ॥
ಸರಿಯಾದ ದ್ವಾರದ ಮೂಲಕ ಅನುಮತಿ ಪಡೆದವನೇ ರಾಜನನ್ನು ನೋಡಬೇಕು; ರಾಜಸ್ವಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಾಸವಿಡಬಾರದು; ರಾಜ ಕೇಳದಿದ್ದಾಗ ಎಂದಿಗೂ ಉಪದೇಶಿಸಬಾರದು.
4.5.12
तूष्णीं त्वेनमुपासीत काले समभिपूजयेत् ॥ ४.५.१२ ॥
ಆದರೆ ಮೌನವಾಗಿ ಅವನನ್ನು ಉಪಾಸಿಸಬೇಕು; ಸರಿಯಾದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಗೌರವಿಸಬೇಕು.
4.5.13
असूयन्ति हि राजानो जनाननृतवादिनः ।
तथैव चावमन्यन्ते मन्त्रिणं वादिनं मृषा ॥ ४.५.१३ ॥
ಸುಳ್ಳಾಡುವ ಜನರ ಮೇಲೆ ರಾಜರು ಅಸೂಯೆ ಪಡುತ್ತಾರೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಸುಳ್ಳು ಹೇಳುವ ಮಂತ್ರಿಯನ್ನೂ ಅವಮಾನಿಸುತ್ತಾರೆ.
4.5.14
विदिते चास्य कुर्वीत कार्याणि सुलघून्यपि ।
एवं विचरतो राज्ञि न क्षतिर्जायते क्वचित् ॥ ४.५.१४ ॥
ಇದನ್ನು ತಿಳಿದ ನಂತರ ಚಿಕ್ಕ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನೂ ಮಾಡಬೇಕು; ಹೀಗೆ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ರಾಜನಿಗೆ ಎಂದೂ ಹಾನಿಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
4.5.15
पाण्डवाग्निरयं लोके सर्वशस्त्रमयो महान ।
भर्ता गोप्ता च भूतानां राजा पुरुषविग्रहः ॥ ४.५.१५ ॥
ಈ ರಾಜನು ಪಾಂಡವರ ಅಗ್ನಿಯಾಗಿದ್ದಾನೆ; ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಸರ್ವ ಶಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಮಹಾನ್ ವ್ಯಕ್ತಿ; ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಪೋಷಿಸುವ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಿಸುವವನು; ಮನುಷ್ಯರೂಪದ ದೇಹವನ್ನು ಧರಿಸಿರುವವನು.
4.5.16
सर्वात्मना वर्तमानं यथा दोषो न संस्पृशेत् ।
राजानमुपतिष्ठन्तं तस्य वृत्तं निबोधत ॥ ४.५.१६ ॥
ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ, ದೋಷ ತಾಗದಂತೆ ರಾಜನನ್ನು ಸೇವಿಸುವವನ ನಡತೆಯನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಿ.
4.5.17
क्षत्रियं चैव सर्पं च ब्राह्मणं च बहुश्रुतम् ।
नावमन्येत मेधावी कृशानपि कदाचन ॥ ४.५.१७ ॥
ಬುದ್ಧಿವಂತನು ಎಂದಿಗೂ ಕ್ಷತ್ರಿಯನನ್ನು, ಹಾವನ್ನು, ಬಹುಶ್ರುತನಾದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನನ್ನು ಅವಮಾನಿಸಬಾರದು; ಅವರು ದುರ್ಬಲರಾದರೂ ಸರಿ.
4.5.18
एतत्रयं च पुरुषं निर्दहेदवमानितम् ।
राजा तस्माद्बुधैर्नित्यं पूजनीयः प्रयत्नतः ॥ ४.५.१८ ॥
ಈ ಮೂವರು ಅವಮಾನಿಸಲ್ಪಟ್ಟರೆ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಸುಟ್ಟುಬಿಡುತ್ತಾರೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಬುದ್ಧಿವಂತರು ರಾಜನನ್ನು ಸದಾ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಗೌರವಿಸಬೇಕು.
4.5.19
नातिवर्तेत मर्यादां पुरुषो राजसंमतः ।
व्यवहारं पुनर्लोके मर्यादां पण्डिता विदुः ॥ ४.५.१९ ॥
ರಾಜನಿಂದ ಗೌರವಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪುರುಷನು ಮರ್ಯಾದೆಯನ್ನು ಮೀರಬಾರದು. ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಪಂಡಿತರು ವ್ಯವಹಾರದ ಮರ್ಯಾದೆಯನ್ನು ಅರಿಯುತ್ತಾರೆ.
4.5.20
न हि पुत्रं न नप्तारं न भ्रातरमरिन्दम ।
समतिक्रान्तमर्यादं पूजयन्ति पराधिपाः ॥ ४.५.२० ॥
ಶತ್ರುದಮನನೇ, ಮರ್ಯಾದೆಯನ್ನು ಮೀರಿದವನನ್ನು, ಅವನು ಮಗನಾದರೂ ಮೊಮ್ಮಗನಾದರೂ ಸಹೋದರನಾದರೂ, ಪರರಾಜರು ಗೌರವಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
4.5.21
गच्छन्नपि परां भूतिं भूमिपालनियोजितः ।
जात्यन्ध इव मन्येत मर्यादामनुचिन्तयन् ॥ ४.५.२१ ॥
ರಾಜನಿಂದ ನೇಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟವನು ಉನ್ನತ ಐಶ್ವರ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದರೂ, ಮರ್ಯಾದೆಯನ್ನು ಸದಾ ಚಿಂತಿಸುತ್ತಾ, ಹುಟ್ಟುಗುರುಡನಂತೆ ತನ್ನನ್ನು ಭಾವಿಸಬೇಕು.
4.5.22
धृष्टो द्वारं सदा पश्यन्न च राजसु विश्वसेत् ।
तदेवासनमन्विच्छेद्यत्र नाभिलषेत्परः ॥ ४.५.२२ ॥
ಧೈರ್ಯಶಾಲಿ ಯಾವಾಗಲೂ ಬಾಗಿಲನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾ, ರಾಜರನ್ನು ನಂಬಬಾರದು. ಇತರರು ಬಯಸದ ಆಸನವನ್ನೇ ಹುಡುಕಬೇಕು.
4.5.23
यत्रोपविष्टः संकल्पं नोपहन्याद्बलीयसः ।
तदासनं राजकुले ईप्सेत पुरुषो वसन् ॥ ४.५.२३ ॥
ಬಲಿಷ್ಠನ ಸಂಕಲ್ಪಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗದಂತೆ ಎಲ್ಲಿ ಕುಳಿತರೆ ಸಾಧ್ಯವೋ, ರಾಜಕುಲದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಪುರುಷನು ಆ ಆಸನವನ್ನೇ ಬಯಸಬೇಕು.
4.5.24
यथैनं यत्र चासीनं शङ्कयेद्दुष्टचरिणम् ।
न तत्रोपविशेज्जातु यो राजवसतिं वसेत् ॥ ४.५.२४ ॥
ಕುಳಿತಿರುವವನು ದುಷ್ಟ ನಡತೆಯವನೆಂದು ಸಂಶಯಿಸಲ್ಪಡುವಲ್ಲಿ ಎಂದೂ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಬಾರದು. ರಾಜನಿವಾಸದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವವನು ಹೀಗೆಯೇ ನಡೆಯಬೇಕು.
4.5.25
स्वभूमौ काममासीत तिष्ठेद्वा राजसन्निधौ ।
न त्वेवासनमन्यस्य प्रार्थयेत कदाचन ॥ ४.५.२५ ॥
ತನ್ನ ನೆಲದಲ್ಲಿ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಅಥವಾ ರಾಜನ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಬಹುದು; ಆದರೆ ಎಂದಿಗೂ ಇನ್ನೊಬ್ಬರ ಆಸನವನ್ನು ಬಯಸಬಾರದು.
4.5.26
परासनगतं ह्येनं परस्य परिचारकाः ।
परिषद्यपकर्षेयुः परिहास्येत शत्रुभिः ॥ ४.५.२६ ॥
ಇನ್ನೊಬ್ಬರ ಆಸನದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿರುವ ಇವನನ್ನು ಇತರರ ಸೇವಕರು ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಎಳೆದು ತೆಗೆಯುತ್ತಾರೆ; ಶತ್ರುಗಳಿಂದ ಅಪಹಾಸ್ಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಾನೆ.
4.5.27
नित्यं विप्रतिषिद्धं तत्पुरस्तादासनं मतम् ।
अर्थार्थं हि यदा भृत्यो राजानमुपतिष्ठते ॥ ४.५.२७ ॥
ಸೇವಕನು ಧನಕ್ಕಾಗಿ ರಾಜನನ್ನು ಸೇವಿಸುವಾಗ, ಅವನ ಮುಂದಿನ ಆಸನ ಸದಾ ನಿಷಿದ್ಧವೆಂದು ಪರಿಗಣಿತ.
4.5.28
दक्षिणं वाऽथ वामं वा भागमाश्रित्य पण्डितः ।
तिष्ठेद्विनीतवद्राजन्न पुरस्तान्न पृष्ठतः।
राक्षिणामात्तशस्त्राणां पश्चात्स्थानं विधीयते ॥ ४.५.२८ ॥
ಬುದ್ಧಿವಂತನು ಬಲ ಅಥವಾ ಎಡ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಿನಯದಿಂದ ನಿಲ್ಲಬೇಕು, ಓ ರಾಜನೇ; ಮುಂದಲ್ಲ, ಹಿಂದಲ್ಲ. ಶಸ್ತ್ರ ಹಿಡಿದ ರಕ್ಷಕರ ಹಿಂದೆ ಸ್ಥಾನ ನಿಗದಿಯಾಗಿದೆ.
4.5.29
मातृगोत्रे स्वगोत्रे वा नाम्ना शीलेन वा पुनः ।
संग्रहार्थं मनुष्याणां नित्यमाभाषिता भवेत् ॥ ४.५.२९ ॥
ತಾಯಿಯ ವಂಶ ಅಥವಾ ತನ್ನ ವಂಶದ ಹೆಸರಿನಿಂದ, ಅಥವಾ ಶೀಲದಿಂದ, ಜನರನ್ನು ಒಲಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸದಾ ಅವರೊಡನೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿರಬೇಕು.
4.5.30
पूज्यमानोपि यो राज्ञा नरो न प्रतिपूजयेत् ।
नैनमाराधयेज्जातु शास्ता शिष्यानिवालसान् ॥ ४.५.३० ॥
ರಾಜನಿಂದ ಗೌರವಿಸಲ್ಪಟ್ಟರೂ ಪ್ರತಿಗೌರವ ತೋರದ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು, ಸೋಮಾರಿ ಶಿಷ್ಯರನ್ನು ಗುರು ಮೆಚ್ಚಿಸಲಾರದಂತೆ, ರಾಜನು ಎಂದಿಗೂ ಮೆಚ್ಚಿಸಲಾರ.
4.5.31
नास्य युग्यं न पर्यङ्कं नासनं न रथं तथा ।
आरोहेत्संमतोऽस्मीति यो राजवसतिं वसेत् ॥ ४.५.३१ ॥
ರಾಜನ ನಿವಾಸದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವವನು, 'ನಾನು ಗೌರವಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದೇನೆ' ಎಂದು ಭಾವಿಸಿ ಅವನ ವಾಹನ, ಮಂಚ, ಆಸನ ಅಥವಾ ರಥವನ್ನು ಏರಬಾರದು.
4.5.32
यो वै गृहेभ्यः प्रवसन्क्रियमाणमनुस्मरन् ।
उत्थाने नित्यसंकल्पो निस्तन्द्रीः संघतात्मवान् ॥ ४.५.३२ ॥
ಮನೆಯಿಂದ ದೂರವಿದ್ದರೂ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ಸದಾ ದೃಢಸಂಕಲ್ಪದಿಂದ, ಆಲಸ್ಯವಿಲ್ಲದೆ, ಆತ್ಮಸಂಯಮದಿಂದಿರುವವನು.
4.5.33
परीतः क्षुत्पिपासाभ्यां विहाय परिदेवनम् ।
दुःखेन सुखमन्विच्छेद्यो राजवसतिं वसेत् ॥ ४.५.३३ ॥
ಹಸಿವು ಬಾಯಾರಿಕೆಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದಿದ್ದರೂ, ಅಳುವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಕಷ್ಟದ ಮೂಲಕ ಸುಖವನ್ನು ಅಪೇಕ್ಷಿಸುವವನು ರಾಜನ ನಿವಾಸದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಲಿ.
4.5.34
करिष्याम्यहमित्येव यः स राजसु सिध्यति ॥ ४.५.३४ ॥
'ನಾನು ಮಾಡುತ್ತೇನೆ' ಎಂಬ ಭಾವದಿಂದಿರುವವನೇ ರಾಜರ ನಡುವೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ.
4.5.35
उष्णे वा यदि वा शीते रात्रौ वा यदि वा दिवा ।
आदिष्टो न विकल्पेत यः स राजसु सिद्ध्यति ॥ ४.५.३५ ॥
ಬಿಸಿಲಾಗಲಿ ಚಳಿಯಾಗಲಿ, ರಾತ್ರಿಯಾಗಲಿ ಹಗಲಾಗಲಿ, ಆಜ್ಞಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ಹಿಂಜರಿಯದವನೇ ರಾಜರ ನಡುವೆ ಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
4.5.36
नैव प्राप्तोऽवमन्येत सदाऽमात्यो विशारदः ।
मानं प्राप्तो न हृष्येत न व्यथेच्च विमानितः ।
ऋदुर्मृदुः सत्यवादो यः स राजसु सिद्ध्यति ॥ ४.५.३६ ॥
ಕುಶಲ ಮಂತ್ರಿ, ಅನುಗ್ರಹ ಪಡೆದರೂ ಎಂದಿಗೂ ತಿರಸ್ಕರಿಸಬಾರದು; ಗೌರವ ಪಡೆದರೆ ಹರ್ಷಿಸಬಾರದು, ಅವಮಾನಿತನಾದರೆ ನೊಂದುಕೊಳ್ಳಬಾರದು. ಸರಳ, ಮೃದು, ಸತ್ಯವಾದಿಯಾದವನೇ ರಾಜರ ನಡುವೆ ಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
4.5.37
नैव लाभाद्धर्षमियान्न व्यथेच्च विमानितः ।
समः पूर्णतुलेव स्याद्यो राजवसतिं वसेत् ॥ ४.५.३७ ॥
ಲಾಭದಿಂದ ಹರ್ಷಗೊಳ್ಳದೆ, ಅವಮಾನಿತನಾದರೂ ವ್ಯಥೆಪಡದೆ, ತುಂಬಿದ ತಕ್ಕಡಿಯಂತೆ ಸಮನಾಗಿರುವವನು ರಾಜನ ನಿವಾಸದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಲಿ.
4.5.38
अल्पेच्छो धृतिमान्राजञ्छायेवानुगतः सदा ।
दक्षः प्रदक्षिणो धीरः स राजवसतिं वसेत् ॥ ४.५.३८ ॥
ಓ ರಾಜನೇ, ಅಲ್ಪಾಸೆಯುಳ್ಳವನು, ಧೈರ್ಯವಂತನು, ನೆರಳಿನಂತೆ ಸದಾ ಅನುಸರಿಸುವವನು, ದಕ್ಷನು, ಧೀರನು ರಾಜನ ನಿವಾಸದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಲಿ.
4.5.39
इतिहासपुराणज्ञः कुशलः सत्कथासु च ।
वदान्यः सत्यवाक्वापि यो राजवसतिं वसेत् ॥ ४.५.३९ ॥
ಇತಿಹಾಸ ಪುರಾಣಗಳನ್ನು ಬಲ್ಲವನು, ಸತ್ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ನಿಪುಣನು, ಉದಾರನು, ಸತ್ಯವಾದಿಯೂ ಆದವನು ರಾಜನ ನಿವಾಸದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಲಿ.
4.5.40
न मिथो भाषितं राज्ञो मनुष्येषु प्रकाशयेत् ।
यं चासूयन्ति राजानः पुरुषं नो वदेच्च तम् ॥ ४.५.४० ॥
ರಾಜನ ಪರಸ್ಪರ ಮಾತುಕತೆಯನ್ನು ಮನುಷ್ಯರ ನಡುವೆ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಬಾರದು; ರಾಜರು ಮತ್ಸರಿಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಮಾತನಾಡಬಾರದು.
4.5.41
नैषां कर्मसु संयुक्तो धनं किंचिदुपस्पृशेत् ।
प्राप्नुयादाददानो वा बन्धं वा वधमेव वा ॥ ४.५.४१ ॥
ಅವರ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ನಿಯುಕ್ತನಾದವನು ಅವರ ಧನವನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪವೂ ಮುಟ್ಟಬಾರದು; ತೆಗೆದುಕೊಂಡರೆ ಬಂಧನ ಅಥವಾ ವಧೆ ಪ್ರಾಪ್ತವಾಗಬಹುದು.
4.5.42
हुल्योपस्थितयोः पश्य मम चान्यस्य चोभयोः ।
अन्यं पुष्णाति मद्धीनमिति धीरो न मुह्यति ॥ ४.५.४२ ॥
ಹುಲ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಇಬ್ಬರನ್ನು ನೋಡು — ನನ್ನದು ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಬ್ಬನದು; ಒಬ್ಬನು ಮತ್ತೊಬ್ಬನನ್ನು ಪೋಷಿಸುತ್ತಾನೆ, ನನ್ನನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಅವನು ಇನ್ನೊಬ್ಬನನ್ನು ಪೋಷಿಸುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಧೀರನು ಮೋಹಗೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ.
4.5.43
श्रेयांसं हि परित्यज्य वैद्यं कर्मणिकर्मणि ।
पापीयांसं प्रकुर्वीरञ्शीलमेषां तथाविधम् ॥ ४.५.४३ ॥
ಶ್ರೇಷ್ಠನೂ ವಿದ್ವಾಂಸನೂ ಆದವನನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಪ್ರತಿ ಕೆಲಸದಲ್ಲೂ ಕೆಟ್ಟವನನ್ನು ನೇಮಿಸುವವರು — ಅವರ ಶೀಲವೂ ಹಾಗೆಯೇ.
4.5.44
नैषां दारेषु कुर्वीत प्राज्ञो मैत्रीं कथंचन ।
रक्षणं तु न सेवेत यो राजवसतिं वसेत् ॥ ४.५.४४ ॥
ಜ್ಞಾನಿ ಅವರ ಪತ್ನಿಯರೊಂದಿಗೆ ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ಸ್ನೇಹ ಮಾಡಬಾರದು; ರಾಜನ ನಿವಾಸದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವವನು ಅವರ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಬಯಸಬಾರದು.
4.5.45
यदा ह्यभिसमीक्षेत प्रेष्यं स्त्रीभिः समागतम् ।
बुद्धिः परिभवेत्तस्य राजा शङ्केत वा पुनः ॥ ४.५.४५ ॥
ಸೇವಕನು ಸ್ತ್ರೀಯರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡಾಗ, ಅವನ ಬುದ್ಧಿ ಕೆಡುತ್ತದೆ; ರಾಜನು ಮತ್ತೆ ಅವನ ಮೇಲೆ ಸಂದೇಹಪಡಬೇಕು.
4.5.46
शङ्कितस्य पुनः स्त्रीषु कस्य भृत्यस्य भूमिपः ।
जीवितं साधु मन्येत प्रकृतिस्थो बलात्कृतः ॥ ४.५.४६ ॥
ಸ್ತ್ರೀಯರ ನಡುವೆ ಮತ್ತೆ ಸಂದೇಹಕ್ಕೊಳಗಾದ ಸೇವಕನ ಜೀವನವನ್ನು ರಾಜನು ಹೇಗೆ ಒಳ್ಳೆಯದೆಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಾನೆ? — ತನ್ನ ಸ್ವಭಾವದಲ್ಲಿರುವವನು, ಬಲದಿಂದ ಅಡಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟವನು.
4.5.47
हर्षवस्तुषु चाप्यत्र वर्तमानेषु केषु चित् ।
नातिगाढं प्रहृष्येत तान्येवास्यानुपूजयेत् ॥ ४.५.४७ ॥
ಇಲ್ಲಿ ಸಂತೋಷದ ಕೆಲವು ಸಂಗತಿಗಳು ನಡೆದಾಗಲೂ ಅವನು ಅತಿಯಾಗಿ ಹರ್ಷಿಸಬಾರದು; ಅವುಗಳಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಅವನನ್ನು ಗೌರವಿಸಬೇಕು.
4.5.48
हर्षाद्धि मन्दः पुरुषः स्वैरं कुर्वीत वैकृतम् ।
तदस्यान्तःपुरे वृत्तमीक्षां कुर्वीत भूमिपः ॥ ४.५.४८ ॥
ಹರ್ಷದಿಂದ ಮೂಢನು ಸ್ವೇಚ್ಛೆಯಿಂದ ತಪ್ಪು ಕೆಲಸ ಮಾಡಬಹುದು; ಆದ್ದರಿಂದ ರಾಜನು ಅವನ ಅಂತಃಪುರದ ನಡತೆಯನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕು.
4.5.49
अन्तःपुरगतं ह्येनं स्त्रियः क्लीबाश्च सर्वतः ।
वर्तमानं यथावच्च कुत्सयेयुरसंशयम् ॥ ४.५.४९ ॥
ಅಂತಃಪುರಕ್ಕೆ ಹೋದ ಅವನನ್ನು ಸ್ತ್ರೀಯರು ಮತ್ತು ನಪುಂಸಕರು ಎಲ್ಲ ಕಡೆಗಳಿಂದ, ಅವನ ನಡತೆಯಂತೆಯೇ, ಸಂಶಯವಿಲ್ಲದೆ ನಿಂದಿಸುವರು.
4.5.50
तस्माद्गम्भीरमात्मानं कृत्वा हर्षं नियम्य च ।
नित्यमन्तःपुरे राज्ञो न वृत्तं कीर्तयेद्बहिः ॥ ४.५.५० ॥
ಆದ್ದರಿಂದ ಗಂಭೀರನಾಗಿದ್ದು, ಸಂತೋಷವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿ, ರಾಜನ ಅಂತಃಪುರದ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ಸದಾ ಹೊರಗೆ ಹೇಳಬಾರದು.
4.5.51
यथा हि सुमहामन्त्रो भिद्यमानो हरेत्सुखम् ।
एवमन्तःपुरे वृत्तं श्रूयमाणं बहिर्भवेत् ॥ ४.५.५१ ॥
ಅತ್ಯಂತ ಗುಪ್ತ ಮಂತ್ರಾಲೋಚನೆ ಬಯಲಾದರೆ ಸುಖವನ್ನು ಕಳೆಯುವಂತೆ, ಅಂತಃಪುರದ ವೃತ್ತಾಂತ ಕೇಳಲ್ಪಟ್ಟು ಹೊರಗೆ ಹರಡುತ್ತದೆ.
4.5.52
या तु वृत्तिरबाह्यानां बाह्यानामपि केवलम् ।
उभयेषां समस्तानां शृणु राजोपजीविनाम् ॥ ४.५.५२ ॥
ಒಳಗಿರುವವರ ಮತ್ತು ಹೊರಗಿರುವವರ ವೃತ್ತಿ ಯಾವುದೋ, ರಾಜಾಶ್ರಿತರಾದ ಇಬ್ಬರ ಎಲ್ಲರ ವೃತ್ತಿ ಯಾವುದೋ ಅದನ್ನು ಕೇಳು.
4.5.53
न स्त्रियो जातु मन्येत बाह्ये वाभ्यन्तरेऽपि वा ।
अनुजीविनां नरेन्द्रस्तु सृजेद्धि सुमहद्भयम् ॥ ४.५.५३ ॥
ರಾಜನು ಎಂದಿಗೂ ಸ್ತ್ರೀಯರನ್ನು ಹೊರಗಿರಲಿ ಒಳಗಿರಲಿ ನಂಬಬಾರದು; ರಾಜಾಶ್ರಿತರನ್ನೂ ನಂಬಬಾರದು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಭಯವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಲ್ಲರು.
4.5.54
मत्वाऽस्य प्रियमात्मानं राजरत्नानि राजवत् ।
अराजा राजयोग्यानि नोपयुञ्जीत पण्डितः ॥ ४.५.५४ ॥
ತನ್ನನ್ನು ಅವನಿಗೆ ಪ್ರಿಯನೆಂದು ಭಾವಿಸಿ, ರಾಜನಲ್ಲದವನು ರಾಜನಿಗೆ ಯೋಗ್ಯವಾದ ರಾಜರತ್ನಗಳನ್ನು ರಾಜನಂತೆ ಬಳಸಬಾರದು; ಪಂಡಿತನು ಹಾಗೆ ಮಾಡಬಾರದು.
4.5.55
अराजानं हि रत्नानि राजकान्तानि राजवत् ।
भुञ्जानं तं नरं राजा न तितिक्षेत जीवितम् ॥ ४.५.५५ ॥
ರಾಜನಲ್ಲದವನು ರಾಜನಂತೆ ರಾಜಯೋಗ್ಯ ರತ್ನಗಳನ್ನು ಭೋಗಿಸಿದರೆ, ರಾಜನು ಅವನನ್ನು ಜೀವಮಾನವಿಡೀ ಸಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
4.5.56
तस्मादव्यक्तभोगेन भोक्तव्यं भूतिमिच्छता ।
तुल्यभोगं हि राजा तु भृत्यं कोपेन योजयेत् ॥ ४.५.५६ ॥
ಆದ್ದರಿಂದ ಐಶ್ವರ್ಯವನ್ನು ಬಯಸುವವನು ಗುಟ್ಟಾಗಿ ಭೋಗಿಸಬೇಕು; ರಾಜನು ಸೇವಕನಿಗೆ ಸಮಾನ ಭೋಗ ನೀಡಿದರೆ, ಅವನು ಕೋಪಕ್ಕೆ ತಳ್ಳಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.
4.5.57
न चापत्येन संप्रीतिं राज्ञः कुर्वीत केनचित् ।
अधिक्षिप्तमनर्थं च द्वेष्यं च परिवर्जयेत् ॥ ४.५.५७ ॥
ರಾಜನೊಂದಿಗೆ ತನ್ನ ಮಕ್ಕಳ ಮೂಲಕವೂ ಯಾರೊಂದಿಗೂ ಆತ್ಮೀಯ ಪ್ರೀತಿ ಬೆಳೆಸಬಾರದು; ಅವಮಾನಿಸುವವನನ್ನು, ಅನರ್ಥ ಮಾಡುವವನನ್ನು, ದ್ವೇಷಿಸಬೇಕಾದವನನ್ನು ದೂರವಿಡಬೇಕು.
4.5.58
एतां हि सेवमानस्य नरसीमां चतुर्विधाम् ।
द्विधा विच्छिद्यते मूलं राजमूलोपसेविनः ॥ ४.५.५८ ॥
ರಾಜನನ್ನು ಸೇವಿಸುವವನಿಗೆ, ಮನುಷ್ಯರ ಈ ನಾಲ್ಕು ವಿಧದ ಮೇರೆಯನ್ನು ಮೀರಿದರೆ, ಅವನ ಬೇರು ಎರಡಾಗಿ ಕತ್ತರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.
4.5.59
एतैस्तु विपरीता या नरसीमा नराधमैः ।
तथा कुर्वीत संसर्गं न विरोधं कथंचन ॥ ४.५.५९ ॥
ಆದರೆ ಇವುಗಳಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾದ, ನೀಚ ಮನುಷ್ಯರು ಅನುಸರಿಸುವ ಮನುಷ್ಯ-ಮೇರೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಸಂಬಂಧ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬೇಕು; ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ವಿರೋಧ ಮಾಡಬಾರದು.
4.5.60
बन्धुभिश्च नरेन्द्रस्य बलवद्भिश्च मानवैः ।
साधु मन्येत संसर्गं न विरोधं कथंचन ॥ ४.५.६० ॥
ರಾಜನ ಬಂಧುಗಳೊಂದಿಗೂ, ಬಲಶಾಲಿ ಮನುಷ್ಯರೊಂದಿಗೂ ಸಂಬಂಧ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವುದು ಉತ್ತಮವೆಂದು ಭಾವಿಸಬೇಕು; ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ವಿರೋಧ ಮಾಡಬಾರದು.
4.5.61
ताभ्यां तु नरसीमाभ्यां विरुद्धस्याल्पतेजसः ।
प्रथमं छिद्यते मूलं द्वितीयं जायते भयम् ॥ ४.५.६१ ॥
ಆ ಇಬ್ಬರು ನರಸೀಮೆಗಳೊಡನೆ ವಿರೋಧಿಸುವ ಅಲ್ಪತೇಜಸ್ವಿಯ ಮೂಲ ಮೊದಲು ಕತ್ತರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ; ಎರಡನೆಯದಾಗಿ ಭಯ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ.
4.5.62
उद्धतानां च यो वेषः कुहकानां च यो भवेत् ।
राजवेषं च विस्पष्टं सेवमानो न वर्धते।
इतराभ्यां तु वेषाभ्यां परिहास्येत बान्धवैः ॥ ४.५.६२ ॥
ಉದ್ಧತರ ವೇಷ, ಮೋಸಗಾರರ ವೇಷ ಮತ್ತು ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ರಾಜವೇಷ — ಇವುಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವವನು ಬೆಳೆಯುವುದಿಲ್ಲ; ಇತರ ಎರಡು ವೇಷಗಳಿಂದ ಬಂಧುಗಳು ಅವನನ್ನು ಅಪಹಾಸ್ಯ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.
4.5.63
अपुंभिश्चैव पुंभिश्च स्त्रीभिः स्त्रीदर्शिभिर्नरैः ।
शक्ये सति न संभाषां जातु कुर्वीत कर्हिचित् ॥ ४.५.६३ ॥
ನಪುಂಸಕರೊಡನೆ, ಪುರುಷರೊಡನೆ, ಸ್ತ್ರೀಯರೊಡನೆ, ಸ್ತ್ರೀಯರನ್ನು ನೋಡುವ ಪುರುಷರೊಡನೆ — ಸಾಧ್ಯವಿದ್ದಾಗ — ಎಂದಿಗೂ ಸಂಭಾಷಣೆ ಮಾಡಬಾರದು.
4.5.64
प्रतिसंभाषमाणो हि त्रिभिरेतैरचेतनः ।
श्येनः पेशीमिवादत्ते पुरुषो भूतिमात्मनः ॥ ४.५.६४ ॥
ಈ ಮೂವರೊಡನೆ ಪ್ರತಿ ಸಂಭಾಷಣೆ ಮಾಡುವ ಅವಿವೇಕಿ, ಗಿಡುಗ ಮಾಂಸದ ತುಂಡನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ತನ್ನ ಐಶ್ವರ್ಯವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.
4.5.65
ये च राज्ञाऽभिसत्कारं लभेरन्कारणादिव ।
तैश्च सामन्तदूतैश्च न संसज्येत कर्हिचित् ॥ ४.५.६५ ॥
ಯಾವುದೋ ಕಾರಣದಿಂದ ರಾಜನಿಂದ ಗೌರವ ಪಡೆಯುವವರೊಡನೆ, ಸಾಮಂತರೊಡನೆ ಮತ್ತು ದೂತರೊಡನೆ ಎಂದಿಗೂ ಸಂಪರ್ಕ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬಾರದು.
4.5.66
न चान्याचरितां भूमिमसंदिष्टो महीपतेः ।
उपसेवेत मेधावी यो राजवसतिं वसेत् ॥ ४.५.६६ ॥
ಇತರರು ಬಳಸುವ ಸ್ಥಳವನ್ನು ರಾಜನ ಆಜ್ಞೆಯಿಲ್ಲದೆ ಬುದ್ಧಿವಂತನು ಸಮೀಪಿಸಬಾರದು; ರಾಜನ ನಿವಾಸದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವವನೇ ಅಲ್ಲಿ ಇರಬೇಕು.
4.5.67
न च संदर्शने राज्ञां प्रबन्धमभिसंजपेत् ।
अपि चैतद्दरिद्राणां व्यलीकस्थानमुत्तमम् ॥ ४.५.६७ ॥
ರಾಜರ ಮುಂದೆ ದೀರ್ಘವಾಗಿ ಮಾತನಾಡಬಾರದು ಅಥವಾ ಗೊಣಗಬಾರದು; ಇದೇ ಬಡವರಿಗೂ ದೊಡ್ಡ ಅಪಾಯದ ಸ್ಥಾನ.
4.5.68
अर्थकामा च या नारी राजानं स्यादुपस्थिता ।
अनुजीवी तथायुक्तां निध्यायन्दुष्यते च सः ॥ ४.५.६८ ॥
ಸಂಪತ್ತು ಮತ್ತು ಕಾಮವನ್ನು ಬಯಸಿ ರಾಜನ ಬಳಿ ಇರುವ ಸ್ತ್ರೀಯನ್ನು, ಹಾಗೆಯೇ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿರುವವಳನ್ನು ನೋಡುವವನು ಹಾಳಾಗುತ್ತಾನೆ.
4.5.69
तस्मान्नारीं न निध्यायेत्तथायुक्तां विचक्षणः ।
तथा क्षुतं च वातं च निष्ठीवं चाचरेच्छनैः ॥ ४.५.६९ ॥
ಆದ್ದರಿಂದ ವಿವೇಕಿ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿರುವ ಸ್ತ್ರೀಯನ್ನು ನೋಡಬಾರದು; ಸೀನು, ಗಾಳಿ ಬಿಡುವುದು, ಉಗುಳುವುದನ್ನೂ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಮಾಡಬೇಕು.
4.5.70
न नर्मसु हसेज्जातु मूढवृत्तिर्हि सा स्मृता ।
स्मितं तु मृदुपूर्वेण दर्शयीत प्रसादजम् ॥ ४.५.७० ॥
ತಮಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಎಂದಿಗೂ ನಗಬಾರದು; ಅದು ಮೂಢ ನಡತೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿತ; ಆದರೆ ಮೃದುವಾಗಿ ಪ್ರಸನ್ನತೆಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ನಗೆಯನ್ನು ತೋರಿಸಬಹುದು.
4.5.71
न चाक्षौ न भुजौ जातु न च वाक्यं समाक्षिपेत् ।
न च तिर्यगवेक्षेत चक्षुर्भ्यां सम्यगाचरेत् ॥ ४.५.७१ ॥
ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ತೋಳುಗಳನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಅಲ್ಲಾಡಿಸಬಾರದು; ಮಾತನ್ನು ಎಸೆದಂತೆ ಹೇಳಬಾರದು; ಓರೆ ನೋಟದಿಂದ ನೋಡಬಾರದು; ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದ ಸರಿಯಾಗಿ ನಡೆಯಬೇಕು.
4.5.72
भ्रुकुटिं च न कुर्वीत न चाङ्गुष्ठैर्लिखेन्महीम् ।
न च गाढं विजृम्भेत जातु राज्ञः समीपतः ॥ ४.५.७२ ॥
ಹುಬ್ಬು ಗಂಟಿಕ್ಕಬಾರದು; ಹೆಬ್ಬೆರಳುಗಳಿಂದ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಗೆರೆ ಎಳೆಯಬಾರದು; ರಾಜನ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಎಂದಿಗೂ ಜೋರಾಗಿ ಆಕಳಿಸಬಾರದು.
4.5.73
न प्रशंसेन्ना चासूयेत्प्रियेषु च हितेषु च ।
स्तूयमानेषु वा तत्र दूष्यमानेषु वा पुनः ॥ ४.५.७३ ॥
ಪ್ರಿಯರನ್ನೂ ಹಿತೈಷಿಗಳನ್ನೂ ಹೊಗಳಬಾರದು, ಅಸೂಯೆಪಡಬಾರದು; ಅಲ್ಲಿ ಯಾರಾದರೂ ಸ್ತುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟರೂ ನಿಂದಿಸಲ್ಪಟ್ಟರೂ ಸರಿ.
4.5.74
अथ संदृश्यमानेषु प्रियेषु च हितेषु च ।
श्रूयमाणेषु वाक्येषु वर्णयेदमृतं यथा ॥ ४.५.७४ ॥
ಪ್ರಿಯರೂ ಹಿತೈಷಿಗಳೂ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಾಗ, ಅವರ ಮಾತುಗಳು ಕೇಳಿಸಿದಾಗ, ಅವನ್ನು ಅಮೃತದಂತೆ ವರ್ಣಿಸಬೇಕು.
4.5.75
न राज्ञः प्रतिकूलानि सेवमानः सुखी भवेत् ।
पुत्रो वा यदि वा भ्राता यद्यप्यात्मसमो भवेत् ॥ ४.५.७५ ॥
ರಾಜನಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾದದ್ದನ್ನು ಮಾಡುವವನು ಸುಖವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ; ಅವನು ಮಗನಾಗಲಿ ಸಹೋದರನಾಗಲಿ, ತನ್ನಂತೆಯೇ ಇದ್ದರೂ ಸರಿ.
4.5.76
अप्रमत्तो हि राजानं रञ्जयेच्छीलसंपदा ।
उत्थानेन तु मेधावी शौचेन विविधेन च ॥ ४.५.७६ ॥
ಎಚ್ಚರದಿಂದಿರುವವನು ರಾಜನನ್ನು ಶೀಲಸಂಪತ್ತಿನಿಂದ ಸಂತೋಷಪಡಿಸಬೇಕು; ಬುದ್ಧಿವಂತನು ಚುರುಕುತನದಿಂದಲೂ ವಿವಿಧ ಶುದ್ಧತೆಯಿಂದಲೂ ಹಾಗೆಯೇ ಮಾಡಬೇಕು.
4.5.77
स्नानं हि वस्त्रशुद्धिश्च शारीरं शौचमुच्यते ।
असक्तिः प्राकृतार्थेषु द्वितीयं शौचमुच्यते ॥ ४.५.७७ ॥
ಸ್ನಾನ ಮತ್ತು ವಸ್ತ್ರಶುದ್ಧಿ ದೇಹದ ಶುದ್ಧತೆ ಎನಿಸುತ್ತದೆ; ಲೌಕಿಕ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಅನಾಸಕ್ತಿ ಎರಡನೆಯ ಶುದ್ಧತೆ ಎನಿಸುತ್ತದೆ.
4.5.78
राजा भोजो विराट् सम्राट् क्षत्रियो भूपतिर्नृपः ।
य एतैः स्तूयते शब्दैः कस्तं नार्चितुमर्हति ॥ ४.५.७८ ॥
ರಾಜ, ಭೋಜ, ವಿರಾಟ, ಸಾಮ್ರಾಟ, ಕ್ಷತ್ರಿಯ, ಭೂಪತಿ, ನೃಪ—ಈ ಶಬ್ದಗಳಿಂದ ಸ್ತುತಿಸಲ್ಪಡುವವನನ್ನು ಗೌರವಿಸದವನು ಯಾರು?
4.5.79
तस्माद्भक्त्या च युक्तः सन्सत्यवादी जितेन्द्रियः ।
मेधावी धृतिमान्प्राज्ञः संश्रयीत महीपतिम् ॥ ४.५.७९ ॥
ಆದ್ದರಿಂದ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಕೂಡಿದವನು, ಸತ್ಯವಾದಿ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದವನು, ಮೇಧಾವಿ, ಧೃತಿವಂತ, ಪ್ರಾಜ್ಞನು ಭೂಪತಿಯನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಬೇಕು.
4.5.80
कृतज्ञं प्राज्ञमक्षुद्रं दृढभक्तिं जितेन्द्रियम् ।
वर्धमानं स्थितं स्थाने संश्रयीत महीपतिम् ॥ ४.५.८० ॥
ಕೃತಜ್ಞನು, ಪ್ರಾಜ್ಞನು, ಉದಾರನು, ದೃಢ ಭಕ್ತಿಯುಳ್ಳವನು, ಇಂದ್ರಿಯ ಜಯಿಯು, ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲನು, ತನ್ನ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾದವನು ಭೂಪತಿಯನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಬೇಕು.
4.5.81
एष वः समुदाचारः समुद्दिष्टो यथाविधि ।
यथार्थान्संप्रपत्स्यन्ते पार्थ राजोपजीविनः ॥ ४.५.८१ ॥
ಇದು ನಿಮ್ಮ ಯೋಗ್ಯ ನಡತೆ, ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಓ ಪಾರ್ಥ, ರಾಜನನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಬದುಕುವವರು ತಮ್ಮ ಉದ್ದೇಶಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸುವರು.
4.5.82
संवत्सरमिमं तावदेवंशीला बुभूषथः ।
ततः स्वविषयं प्राप्य यथाकामं चरिष्यथ ॥ ४.५.८२ ॥
ಈ ಒಂದು ವರ್ಷ ಇಂಥ ನಡತೆಯಿಂದ ಇರಿ. ನಂತರ ನಿಮ್ಮ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ತಲುಪಿ ಇಷ್ಟಾನುಸಾರ ವರ್ತಿಸಿ.
4.5.83
तं तथेत्यब्रुवन्पार्थाः पितृकल्पं यशस्विनम् ।
प्रहृष्टाश्चाभिवाद्यैनमुपातिष्ठन्परंतपाः ॥ ४.५.८३ ॥
ಪಾರ್ಥರು ಆ ತಂದೆಯಂತಹ ಯಶಸ್ವಿಗೆ 'ಹಾಗೆಯೇ' ಎಂದರು. ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಸುಡುವ ಅವರು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಅವನಿಗೆ ವಂದಿಸಿ ಹತ್ತಿರ ನಿಂತರು.
4.5.84
तेषां प्रतिष्ठमानानां मन्त्रांश्च ब्राह्मणोऽजपत् ।
भवाय राज्यलाभाय वीर्याय विजयाय च ॥ ४.५.८४ ॥
ಅವರು ಹೊರಡುತ್ತಿರುವಾಗ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಅವರಿಗಾಗಿ ಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ಜಪಿಸಿದನು — ಶ್ರೇಯಸ್ಸು, ರಾಜ್ಯಲಾಭ, ಪರಾಕ್ರಮ ಮತ್ತು ವಿಜಯಕ್ಕಾಗಿ.
4.5.85
ततोऽब्रवीदसौ विप्रो वाचमाशीः प्रयुज्य च ।
स्वद्रव्यप्रतिलाभाय शत्रूणां मर्दनाय च ॥ ४.५.८५ ॥
ಆಗ ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಆಶೀರ್ವಚನಗಳನ್ನು ನುಡಿದನು — ತನ್ನ ಸೊತ್ತನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆಯಲು ಮತ್ತು ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಮರ್ದಿಸಲು.
4.5.86
स्वस्ति वोस्तु शिवः पन्था द्रक्ष्यामि पुनरागतान् ।
इत्युक्ता हृष्टमनसो गुरुणा तेन धीमता।
युधिष्ठिरमुखाः सर्वे गन्तुं समुपचक्रमुः ॥ ४.५.८६ ॥
"ನಿಮಗೆ ಕ್ಷೇಮವಾಗಲಿ, ಮಾರ್ಗ ಮಂಗಳಕರವಾಗಲಿ; ಹಿಂತಿರುಗಿ ಬಂದ ನಿಮ್ಮನ್ನು ನಾನು ನೋಡುವೆ." ಆ ಬುದ್ಧಿವಂತ ಗುರುವಿನಿಂದ ಹೀಗೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟು, ಸಂತೋಷಮನಸ್ಕರಾದ ಎಲ್ಲರೂ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಹೊರಡಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು.