ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 4.51
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.51.1
ततः शान्तनवस्तत्र धर्मार्थकुशलं हितम् ।
दुर्योधनमिदं वाक्यमब्रवीत्कुरुसंसदि ॥ ४.५१.१ ॥
ಆಗ ಶಂತನುವಿನ ಮಗ (ಭೀಷ್ಮ) ಅಲ್ಲಿ ಕುರುಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಧರ್ಮಾರ್ಥಕುಶಲನಾದ ದುರ್ಯೋಧನನಿಗೆ ಈ ಹಿತವಚನವನ್ನು ಹೇಳಿದನು.
4.51.2
साधु पश्यति वै द्रोणः कृपः साध्वनुपश्यति ।
आचार्यपुत्रः सहजं निश्चितं साधु भाषते ॥ ४.५१.२ ॥
ದ್ರೋಣನು ಸರಿಯಾಗಿಯೇ ನೋಡುತ್ತಾನೆ; ಕೃಪನೂ ಸರಿಯಾಗಿಯೇ ಅನುಮೋದಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆಚಾರ್ಯನ ಮಗ (ಅಶ್ವತ್ಥಾಮ) ಸಹಜವಾಗಿ ನಿಶ್ಚಿತವಾದ ಒಳ್ಳೆಯ ಮಾತನ್ನೇ ಆಡುತ್ತಾನೆ.
4.51.3
कर्णस्तु क्षत्रधर्मेण केवलं योद्धुमिच्छति ।
आचार्यो नावमन्तव्यः पुरुषेण विजानता।
देशकालौ तु संप्रेक्ष्य योद्धव्यमिति मे मतिः ॥ ४.५१.३ ॥
ಕರ್ಣನು ಕ್ಷತ್ರಧರ್ಮದಿಂದ ಕೇವಲ ಯುದ್ಧ ಮಾಡಲು ಬಯಸುತ್ತಾನೆ. ತಿಳಿದ ಮನುಷ್ಯನು ಆಚಾರ್ಯನನ್ನು ಅವಮಾನಿಸಬಾರದು. ದೇಶ ಕಾಲಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿಯೇ ಯುದ್ಧ ಮಾಡಬೇಕು ಎಂಬುದು ನನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ.
4.51.4
यस्य सूर्यसमाः प़ञ्च सपत्नाः स्युः प्रहारिणः ।
कथमभ्युदये तेषां न प्रमुह्येत पण्डितः ॥ ४.५१.४ ॥
ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಹೊಳೆಯುವ ಐದು ಪ್ರಚಂಡ ಶತ್ರುಗಳು ಯಾರಿಗೆ ಇರುತ್ತಾರೋ, ಅವರ ಉದಯದಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನಿ ಹೇಗೆ ಮೋಹಗೊಳ್ಳದಿರಲು ಸಾಧ್ಯ?
4.51.5
स्वार्थे सर्वे विमुह्यन्ति येऽपि धर्मविदो जनाः ।
तस्मात्तत्वं न जानाति यत्तु कार्यं नराधिपः ॥ ४.५१.५ ॥
ತಮ್ಮ ಸ್ವಾರ್ಥದಲ್ಲಿ ಧರ್ಮಜ್ಞರಾದವರೂ ಸಹ ಎಲ್ಲರೂ ಮೋಹಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ರಾಜನು ಯಾವ ಕಾರ್ಯ ಮಾಡಬೇಕೆಂಬ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ತಿಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ.
4.51.6
धार्तराष्ट्रोपि दुर्बुद्धिः पश्यन्नपि धनञ्जयम् ।
नैव पश्यति नाघ्राति मन्दः क्रोधवशं गतः ॥ ४.५१.६ ॥
ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನ ದುರ್ಬುದ್ಧಿಯ ಮಗನು ಧನಂಜಯನನ್ನು (ಅರ್ಜುನನನ್ನು) ನೋಡುತ್ತಿದ್ದರೂ ನೋಡುವುದಿಲ್ಲ; ಮೂಢನು ಕ್ರೋಧದ ವಶನಾಗಿ ನೋಡುವುದೂ ಇಲ್ಲ, ಗ್ರಹಿಸುವುದೂ ಇಲ್ಲ.
4.51.7
एवमुक्त्वा तु राजानं पुनर्द्रौणिमुवाच ह ।
प्राञ्जलिर्भरतश्रेष्ठः साम्ना बुद्धिमतांवरः ॥ ४.५१.७ ॥
ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ಭರತಶ್ರೇಷ್ಠನೂ ಬುದ್ಧಿವಂತರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೂ ಆದವನು ಕೈಮುಗಿದು ರಾಜನಿಗೆ, ನಂತರ ದ್ರೌಣಿಗೆ ಸೌಮ್ಯವಾಗಿ ಮಾತನಾಡಿದನು.
4.51.8
कर्णो हि यदवोचत्त्वां तेजस्संजननाय तत् ।
आचार्यपुत्रः क्षमतां महत्कार्यमुपस्थितम् ॥ ४.५१.८ ॥
ಕರ್ಣನು ನಿನಗೆ ಹೇಳಿದ ಮಾತುಗಳು ನಿನ್ನ ತೇಜಸ್ಸನ್ನು ಎಬ್ಬಿಸಲು ಮಾತ್ರ. ಆಚಾರ್ಯಪುತ್ರನೇ, ಕ್ಷಮಿಸು; ಮಹತ್ಕಾರ್ಯ ಮುಂದಿದೆ.
4.51.9
नायं कालो विरोधस्य कौन्तेये समुपस्थिते ।
क्षन्तव्यं भवता सर्वमाचार्येण कृपेण च ॥ ४.५१.९ ॥
ಕೌಂತೇಯನು ಹತ್ತಿರ ಬಂದಿರುವ ಈ ಕಾಲ ವಿರೋಧಕ್ಕಲ್ಲ. ನೀನು, ಆಚಾರ್ಯರು ಮತ್ತು ಕೃಪರು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಕ್ಷಮಿಸಬೇಕು.
4.51.10
भवतां हि कृतास्त्रत्वं यथाऽऽदित्ये प्रभा तथा ।
यथा चन्द्रमसो लक्ष्मीः सर्वथा नापकृष्यते ।
एवं भवत्सु ब्राह्मण्यं ब्रह्मास्त्रं च प्रतिष्ठितम् ॥ ४.५१.१० ॥
ಸೂರ್ಯನಲ್ಲಿ ಪ್ರಭೆ ಇರುವಂತೆ ನಿಮ್ಮಲ್ಲಿ ಅಸ್ತ್ರವಿದ್ಯೆ ಇದೆ. ಚಂದ್ರನ ಕಾಂತಿ ಕುಂದದಂತೆ ನಿಮ್ಮಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ್ಯ ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮಾಸ್ತ್ರ ನೆಲೆಗೊಂಡಿವೆ.
4.51.11
चत्वार एकतो वेदाः क्षात्रमेकत्र दृश्यते ।
नैतत्समस्तमुभयं कस्मिंश्चिदनुशुश्रुम।
अन्यत्र भारताचार्यात्सुपुत्रादिति मे मतिः ॥ ४.५१.११ ॥
ನಾಲ್ಕು ವೇದಗಳು ಒಂದೆಡೆ, ಕ್ಷಾತ್ರ ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ ಕಾಣುತ್ತವೆ. ಈ ಎರಡೂ ಸಮಗ್ರವಾಗಿ ಒಬ್ಬರಲ್ಲಿ ಇರುವುದನ್ನು ನಾವು ಕೇಳಿಲ್ಲ; ಭಾರತಾಚಾರ್ಯ ಮತ್ತು ಅವನ ಸುಪುತ್ರನ ಹೊರತು ಎಂಬುದು ನನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ.
4.51.12
वेदान्ताश्च पुराणानि इतिहासं पुरातनम् ।
जामदग्न्यमृते राजन्को द्रोणादधिको भवेत् ॥ ४.५१.१२ ॥
ವೇದಾಂತ, ಪುರಾಣಗಳು, ಪ್ರಾಚೀನ ಇತಿಹಾಸ—ಓ ರಾಜನೇ, ಜಾಮದಗ್ನ್ಯ (ಪರಶುರಾಮ) ಹೊರತು ದ್ರೋಣನಿಗಿಂತ ಅಧಿಕರು ಯಾರಿರಬಲ್ಲರು?
4.51.13
ब्रह्मास्त्रं चैव वेदाश्च नैतदन्यत्र दृश्यते ॥ ४.५१.१३ ॥
ಬ್ರಹ್ಮಾಸ್ತ್ರವೂ ವೇದಗಳೂ — ಇವು ಬೇರೆಲ್ಲೂ ಕಾಣಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ.
4.51.14
आचार्यपुत्रः क्षमतां नायं कालो विभेदने ।
सर्वे संहत्य युद्ध्यामः पाकशासनिमागतम् ॥ ४.५१.१४ ॥
ಆಚಾರ್ಯ ಪುತ್ರನನ್ನು ಕ್ಷಮಿಸಲಿ; ಇದು ನಮ್ಮನ್ನು ಒಡೆಯುವ ಸಮಯವಲ್ಲ. ನಾವೆಲ್ಲರೂ ಒಟ್ಟಾಗಿ, ಇಂದ್ರನಂತೆ ಬಂದಿರುವವನ ಜೊತೆ ಯುದ್ಧ ಮಾಡೋಣ.
4.51.15
बलस्य व्यसनानीह यान्युक्तानि मनीषिभिः ।
मुख्यो भेदोहि तेषां तु पापिष्ठो विदुषां मतः ॥ ४.५१.१५ ॥
ಇಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಸೈನ್ಯಕ್ಕೆ ಉಂಟಾಗುವ ವ್ಯಸನಗಳೆಂದು ಹೇಳಿದವುಗಳಲ್ಲಿ ಭೇದವೇ ಮುಖ್ಯವಾದದ್ದು ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಪಾಪಕರವಾದದ್ದು ಎಂಬುದು ವಿದ್ವಾಂಸರ ಅಭಿಮತ.
4.51.16
नैवं न्याय्यमिदं वाच्यमस्माकं पुरुषर्षभ ।
किंतु रोषपरीतेन गुरुणा भाषिता गुणाः ॥ ४.५१.१६ ॥
ಪುರುಷಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ನಮ್ಮ ಕುರಿತು ಈ ರೀತಿ ಹೇಳುವುದು ನ್ಯಾಯವಲ್ಲ; ಆದರೆ ಕೋಪದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಗುರುಗಳು (ನಮ್ಮ) ಗುಣಗಳನ್ನೇ ಹೇಳಿದರು.
4.51.17
शत्रोरपि गुणा ग्राह्या दोषा वाच्या गुरोरपि ।
सर्वथा सर्वयत्नेन पुत्रे शिष्ये हितं वदेत् ॥ ४.५१.१७ ॥
ಶತ್ರುವಿನ ಗುಣಗಳನ್ನೂ ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕು; ಗುರುವಿನ ದೋಷಗಳನ್ನೂ ಹೇಳಬೇಕು. ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ, ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ, ಮಗನಿಗೂ ಶಿಷ್ಯನಿಗೂ ಹಿತವಾದುದನ್ನೇ ಹೇಳಬೇಕು.
4.51.18
आचार्य एष क्षमतां शान्तिरत्र विधीयताम् ।
अभिद्यमाने तु गुरौ निवृत्तं रोषकारितम् ॥ ४.५१.१८ ॥
ಈ ಆಚಾರ್ಯರು ಕ್ಷಮಿಸಲಿ; ಇಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಿ. ಗುರುವಿನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಭೇದ ಕಳೆದಾಗ, ಕೋಪದಿಂದ ಉಂಟಾದದ್ದು ನಿವೃತ್ತವಾಗುತ್ತದೆ.
4.51.19
ततो दुर्योधनो द्रोणं क्षमयामास भारत ।
सह कर्णेन भीष्मेण कृपं चैव महाबलम् ॥ ४.५१.१९ ॥
ಆಗ ದುರ್ಯೋಧನನು, ಹೇ ಭಾರತ, ಕರ್ಣ, ಭೀಷ್ಮ ಮತ್ತು ಮಹಾಬಲ ಕೃಪರೊಂದಿಗೆ ದ್ರೋಣರನ್ನು ಸಮಾಧಾನಪಡಿಸಿದನು.
4.51.20
यदेतत्प्रथमं वाक्यं भीष्मः शान्तनवोऽब्रवीत् ।
तेनैवाहं प्रसन्नो वै परमत्र विधीयताम् ॥ ४.५१.२० ॥
ಶಂತನುವಿನ ಪುತ್ರ ಭೀಷ್ಮರು ಮೊದಲು ಆಡಿದ ಆ ಮಾತಿನಿಂದಲೇ ನಾನು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಸಂತೋಷಗೊಂಡಿದ್ದೇನೆ; ಇನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಮುಂದಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಲಿ.
4.51.21
यथा दुर्योधनं पार्थो नोपसर्पति संगरे ।
साहसाद्यदि वा मोहात्तथा नीतिर्विधीयताम् ॥ ४.५१.२१ ॥
ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಪಾರ್ಥನು ದುರ್ಯೋಧನನ ಸಮೀಪ ಬಾರದಂತೆ, ಅದು ಸಾಹಸದಿಂದಾಗಲಿ ಅಥವಾ ಮೋಹದಿಂದಾಗಲಿ, ಅಂತಹ ನೀತಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸಲಿ.
4.51.22
वनवासे ह्यनिर्वृत्ते दर्शयेन्न धनञ्जयः ।
धनं चालभमानोऽत्र नाद्य तत्क्षन्तुमर्हति ॥ ४.५१.२२ ॥
ವನವಾಸ ಇನ್ನೂ ಮುಗಿಯದಿದ್ದರೆ ಧನಂಜಯನು ತನ್ನನ್ನು ತೋರಿಸಬಾರದು; ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಪಡೆಯದವನು ಇಂದು ಅದನ್ನು ಸಹಿಸಲಾರನು.
4.51.23
यथा नायं समायुञ्ज्याद्धार्तराष्ट्रं कथंचन ।
न च सेनां पराजय्यात्तथा नीतिर्विधीयताम् ॥ ४.५१.२३ ॥
ಇವನು ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನ ಪುತ್ರನೊಂದಿಗೆ ಹೋರಾಡದಂತೆ ಮತ್ತು ಸೇನೆಯನ್ನು ಸೋಲಿಸದಂತೆ ಆ ನೀತಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸಲಿ.
4.51.24
उक्तं दुर्योधनेनापि पुरस्ताद्वाक्यमीदृशम् ।
तदनुस्मृत्य गाङ्गेय यथावद्वक्तुमर्हसि ॥ ४.५१.२४ ॥
ಹಿಂದೆ ದುರ್ಯೋಧನನೂ ಇಂತಹ ಮಾತನ್ನು ಹೇಳಿದ್ದನು; ಅದನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡು, ಗಾಂಗೇಯ, ನೀನು ಯಥಾವತ್ತಾಗಿ ಹೇಳಬೇಕು.