మహాభారతం · అధ్యాయం 4.51
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.51.1
ततः शान्तनवस्तत्र धर्मार्थकुशलं हितम् ।
दुर्योधनमिदं वाक्यमब्रवीत्कुरुसंसदि ॥ ४.५१.१ ॥
అప్పుడు శంతనుని కుమారుడు (భీష్ముడు) అక్కడ కురు సభలో ధర్మార్థాలలో నిపుణుడైన దుర్యోధనునితో ఈ హితవాక్యాన్ని పలికాడు.
4.51.2
साधु पश्यति वै द्रोणः कृपः साध्वनुपश्यति ।
आचार्यपुत्रः सहजं निश्चितं साधु भाषते ॥ ४.५१.२ ॥
ద్రోణుడు సరిగానే చూస్తున్నాడు; కృపుడు కూడా సరిగానే అంగీకరిస్తున్నాడు. ఆచార్యుని కుమారుడు (అశ్వత్థామ) సహజంగా నిశ్చితమైన మంచి మాటే పలుకుతున్నాడు.
4.51.3
कर्णस्तु क्षत्रधर्मेण केवलं योद्धुमिच्छति ।
आचार्यो नावमन्तव्यः पुरुषेण विजानता।
देशकालौ तु संप्रेक्ष्य योद्धव्यमिति मे मतिः ॥ ४.५१.३ ॥
కర్ణుడు క్షత్రధర్మం వల్ల కేవలం యుద్ధం చేయాలనుకుంటున్నాడు. తెలిసినవాడు ఆచార్యుని అవమానించకూడదు. దేశకాలాలను పరిశీలించి మాత్రమే యుద్ధం చేయాలన్నది నా అభిప్రాయం.
4.51.4
यस्य सूर्यसमाः प़ञ्च सपत्नाः स्युः प्रहारिणः ।
कथमभ्युदये तेषां न प्रमुह्येत पण्डितः ॥ ४.५१.४ ॥
సూర్యునితో సమానులైన ఐదుగురు ప్రచండ శత్రువులు ఎవరికి ఉన్నారో, వారి అభ్యుదయంలో ఒక విజ్ఞుడు ఎలా మోహితుడు కాకుండా ఉంటాడు?
4.51.5
स्वार्थे सर्वे विमुह्यन्ति येऽपि धर्मविदो जनाः ।
तस्मात्तत्वं न जानाति यत्तु कार्यं नराधिपः ॥ ४.५१.५ ॥
తమ స్వార్థంలో ధర్మం తెలిసినవారు కూడా అందరూ మోహితులవుతారు. అందుచేత రాజు ఏమి చేయాలో తత్త్వాన్ని తెలుసుకోలేకపోతున్నాడు.
4.51.6
धार्तराष्ट्रोपि दुर्बुद्धिः पश्यन्नपि धनञ्जयम् ।
नैव पश्यति नाघ्राति मन्दः क्रोधवशं गतः ॥ ४.५१.६ ॥
ధృతరాష్ట్రుని దుర్బుద్ధి గల కుమారుడు ధనంజయుడిని (అర్జునుడిని) చూస్తున్నా చూడడు; మందబుద్ధి గలవాడు కోపవశుడై చూడడు, గ్రహించడు.
4.51.7
एवमुक्त्वा तु राजानं पुनर्द्रौणिमुवाच ह ।
प्राञ्जलिर्भरतश्रेष्ठः साम्ना बुद्धिमतांवरः ॥ ४.५१.७ ॥
ఇలా చెప్పి, భరతశ్రేష్ఠుడు, బుద్ధిమంతులలో అగ్రగణ్యుడు, చేతులు జోడించి మళ్లీ ద్రౌణికి సౌమ్యంగా మాట్లాడాడు.
4.51.8
कर्णो हि यदवोचत्त्वां तेजस्संजननाय तत् ।
आचार्यपुत्रः क्षमतां महत्कार्यमुपस्थितम् ॥ ४.५१.८ ॥
కర్ణుడు నీతో అన్న మాటలు నీ తేజస్సును రేకెత్తించడానికే. ఆచార్యపుత్రుడా, క్షమించు; గొప్ప కార్యం మన ముందు ఉంది.
4.51.9
नायं कालो विरोधस्य कौन्तेये समुपस्थिते ।
क्षन्तव्यं भवता सर्वमाचार्येण कृपेण च ॥ ४.५१.९ ॥
కౌంతేయుడు సమీపంలో ఉన్న ఈ సమయం విరోధానికి కాదు. నువ్వు, ఆచార్యుడు, కృపుడు అన్నింటినీ క్షమించాలి.
4.51.10
भवतां हि कृतास्त्रत्वं यथाऽऽदित्ये प्रभा तथा ।
यथा चन्द्रमसो लक्ष्मीः सर्वथा नापकृष्यते ।
एवं भवत्सु ब्राह्मण्यं ब्रह्मास्त्रं च प्रतिष्ठितम् ॥ ४.५१.१० ॥
సూర్యునిలో కాంతి ఉన్నట్లు మీలో అస్త్రవిద్య ఉంది. చంద్రుని శోభ తగ్గనట్లు మీలో బ్రాహ్మణత్వం, బ్రహ్మాస్త్రం స్థిరంగా ఉన్నాయి.
4.51.11
चत्वार एकतो वेदाः क्षात्रमेकत्र दृश्यते ।
नैतत्समस्तमुभयं कस्मिंश्चिदनुशुश्रुम।
अन्यत्र भारताचार्यात्सुपुत्रादिति मे मतिः ॥ ४.५१.११ ॥
నాలుగు వేదాలు ఒకవైపు, క్షాత్రం మరొకవైపు కనిపిస్తాయి. ఈ రెండూ పూర్తిగా ఒకరిలో కలిసినట్లు మేము వినలేదు; భారతాచార్యుడు, ఆయన మంచి కుమారుడు తప్ప అని నా అభిప్రాయం.
4.51.12
वेदान्ताश्च पुराणानि इतिहासं पुरातनम् ।
जामदग्न्यमृते राजन्को द्रोणादधिको भवेत् ॥ ४.५१.१२ ॥
వేదాంతాలు, పురాణాలు, పురాతన ఇతిహాసం—ఓ రాజా, జామదగ్న్యుడు (పరశురాముడు) తప్ప ద్రోణుని కంటే అధికుడు ఎవరుంటారు?
4.51.13
ब्रह्मास्त्रं चैव वेदाश्च नैतदन्यत्र दृश्यते ॥ ४.५१.१३ ॥
బ్రహ్మాస్త్రమూ వేదములూ — ఇవి మరెక్కడా కనిపించవు.
4.51.14
आचार्यपुत्रः क्षमतां नायं कालो विभेदने ।
सर्वे संहत्य युद्ध्यामः पाकशासनिमागतम् ॥ ४.५१.१४ ॥
ఆచార్యుని కుమారుడిని క్షమించాలి; ఇది మనలను విడదీసే సమయం కాదు. అందరం కలిసి, ఇంద్రుడిలా వచ్చినవాడితో యుద్ధం చేద్దాం.
4.51.15
बलस्य व्यसनानीह यान्युक्तानि मनीषिभिः ।
मुख्यो भेदोहि तेषां तु पापिष्ठो विदुषां मतः ॥ ४.५१.१५ ॥
ఇక్కడ విజ్ఞులు సైన్యానికి కలిగే వ్యసనాలుగా చెప్పినవాటిలో, భేదమే ప్రధానమైనది, అత్యంత పాపకరమైనది అని పండితుల అభిప్రాయం.
4.51.16
नैवं न्याय्यमिदं वाच्यमस्माकं पुरुषर्षभ ।
किंतु रोषपरीतेन गुरुणा भाषिता गुणाः ॥ ४.५१.१६ ॥
పురుషశ్రేష్ఠా, మన గురించి ఇలా చెప్పడం న్యాయం కాదు; కానీ కోపంతో ఉన్న గురువు మన గుణాలనే చెప్పారు.
4.51.17
शत्रोरपि गुणा ग्राह्या दोषा वाच्या गुरोरपि ।
सर्वथा सर्वयत्नेन पुत्रे शिष्ये हितं वदेत् ॥ ४.५१.१७ ॥
శత్రువులోనైనా గుణాలను గ్రహించాలి, గురువులోనైనా దోషాలను చెప్పాలి. అన్ని విధాలుగా, పూర్ణ ప్రయత్నంతో, కుమారునికీ శిష్యునికీ హితమైనదే చెప్పాలి.
4.51.18
आचार्य एष क्षमतां शान्तिरत्र विधीयताम् ।
अभिद्यमाने तु गुरौ निवृत्तं रोषकारितम् ॥ ४.५१.१८ ॥
ఈ ఆచార్యుడు క్షమించాలి; ఇక్కడ శాంతి నెలకొల్పాలి. గురువులో భేదం తొలగినప్పుడు, కోపం వల్ల కలిగిన ఇది నివర్తిస్తుంది.
4.51.19
ततो दुर्योधनो द्रोणं क्षमयामास भारत ।
सह कर्णेन भीष्मेण कृपं चैव महाबलम् ॥ ४.५१.१९ ॥
అప్పుడు దుర్యోధనుడు, ఓ భారతా, కర్ణుడు, భీష్ముడు, మహాబలుడైన కృపుడితో కలిసి ద్రోణుని శాంతింపజేశాడు.
4.51.20
यदेतत्प्रथमं वाक्यं भीष्मः शान्तनवोऽब्रवीत् ।
तेनैवाहं प्रसन्नो वै परमत्र विधीयताम् ॥ ४.५१.२० ॥
శంతనుని కుమారుడైన భీష్ముడు మొదట పలికిన ఆ మాటతోనే నేను నిజంగా సంతోషించాను; ఇకపై ఇక్కడ తదుపరి ఏర్పాట్లు చేయండి.
4.51.21
यथा दुर्योधनं पार्थो नोपसर्पति संगरे ।
साहसाद्यदि वा मोहात्तथा नीतिर्विधीयताम् ॥ ४.५१.२१ ॥
యుద్ధంలో పార్థుడు దుర్యోధనుని సమీపించకుండా, అది సాహసం వల్లనైనా లేదా మోహం వల్లనైనా, అలాంటి నీతిని ఏర్పాటు చేయండి.
4.51.22
वनवासे ह्यनिर्वृत्ते दर्शयेन्न धनञ्जयः ।
धनं चालभमानोऽत्र नाद्य तत्क्षन्तुमर्हति ॥ ४.५१.२२ ॥
వనవాసం ఇంకా పూర్తి కాకపోతే ధనంజయుడు తనను చూపించకూడదు; ధనం పొందకపోయి, అతడు ఈరోజు దాన్ని సహించలేడు.
4.51.23
यथा नायं समायुञ्ज्याद्धार्तराष्ट्रं कथंचन ।
न च सेनां पराजय्यात्तथा नीतिर्विधीयताम् ॥ ४.५१.२३ ॥
ఇతడు ఏ విధంగానూ ధృతరాష్ట్ర కుమారునితో పోరాడకుండా, సేనను ఓడించకుండా ఉండేలా ఆ నీతిని ఏర్పాటు చేయండి.
4.51.24
उक्तं दुर्योधनेनापि पुरस्ताद्वाक्यमीदृशम् ।
तदनुस्मृत्य गाङ्गेय यथावद्वक्तुमर्हसि ॥ ४.५१.२४ ॥
ముందు దుర్యోధనుడు కూడా ఇటువంటి మాట చెప్పాడు; దాన్ని గుర్తు చేసుకొని, ఓ గాంగేయా, నువ్వు యథావిధిగా చెప్పాలి.