ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 4.54
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.54.1
तथा व्यूढेष्वनीकेषु कौरवेयैर्महारथैः ।
उपायादर्जुनंस्तूर्णं रथघोषेण नादयन् ॥ ४.५४.१ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਊਹਾਂ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਸੈਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੌਰਵ ਮਹਾਰਥੀ ਰੱਥਾਂ ਦੀ ਗੜਗੜਾਹਟ ਨਾਲ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਗੂੰਜਾਉਂਦੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅਰਜੁਨ ਵੱਲ ਆਏ।
4.54.2
ददृशुस्ते ध्वजाग्रं वै शुश्रुवुश्च रथस्वनम् ।
दोधूयमानस्य भृशं गाण्डीवस्य च निस्वनम् ॥ ४.५४.२ ॥
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਝੰਡੇ ਦਾ ਸਿਰਾ ਵੇਖਿਆ, ਰੱਥ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣੀ; ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਹਿਲਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਗਾਂਡੀਵ ਦੀ ਟੰਕਾਰ ਵੀ ਸੁਣੀ।
4.54.3
त्रिकोशमात्रं गत्वा तु पाण्डवः श्वेतवाहनः ।
संनामुखमभिप्रेक्ष्य पार्थो वैराटिमब्रवीत् ॥ ४.५४.३ ॥
ਤਿੰਨ ਕੋਸ ਦੂਰ ਜਾ ਕੇ ਚਿੱਟੇ ਘੋੜਿਆਂ ਵਾਲੇ ਪਾਂਡਵ ਪਾਰਥ ਨੇ ਸਾਹਮਣੀ ਸੈਨਾ ਵੇਖ ਕੇ ਵਿਰਾਟ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
4.54.4
राजानं नात्र पश्यामि रथानीके व्यवस्थितम् ।
दक्षिणं पक्षमादाय कुरुवो यान्त्युदङ्भुंखाः ॥ ४.५४.४ ॥
ਰੱਥ-ਸੈਨਾ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹਾ ਰਾਜਾ ਮੈਨੂੰ ਇੱਥੇ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦਾ; ਕੁਰੂਵੰਸ਼ੀ ਸੱਜਾ ਪਾਸਾ ਲੈ ਕੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ।
4.54.5
उत्सृज्यैतद्रथानीकं महेष्वासाभिरक्षितम् ।
गवाग्रमभितो याहि यावत्पश्यामि मे रिपुम् ॥ ४.५४.५ ॥
ਮਹਾਨ ਧਨੁਸ਼ਧਾਰੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਰੱਖੀ ਇਸ ਰੱਥ-ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਗਾਂਵਾਂ ਦੇ ਅਗਲੇ ਪਾਸੇ ਵੱਲ ਚੱਲ, ਜਦ ਤੱਕ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਵੈਰੀ ਨੂੰ ਨਾ ਵੇਖ ਲਵਾਂ।
4.54.6
गवाग्रमभितो गत्वा गाश्चैवाशु निवर्तय ।
यावदेते निवर्तन्ते कुरवो जवमास्थिताः ।
तावदेव पशून्सर्वान्निवर्तिष्ये तवाभिभो ॥ ४.५४.६ ॥
ਗਾਂਵਾਂ ਦੇ ਅਗਲੇ ਪਾਸੇ ਦੁਆਲੇ ਜਾ ਕੇ ਝਟਪਟ ਗਾਂਵਾਂ ਨੂੰ ਮੋੜ ਲਿਆ; ਜਦ ਤੱਕ ਇਹ ਕੁਰੂਵੰਸ਼ੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਮੁੜਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਸਮਰੱਥ, ਮੈਂ ਸਾਰੇ ਪਸ਼ੂ ਮੋੜ ਲਵਾਂਗਾ।
4.54.7
इत्युक्त्वा समरे पार्थो वैराटिमपराजितः ।
सव्यं पक्षमनुप्राप्य जवेनाश्वानचोदयत् ॥ ४.५४.७ ॥
ਏਦਾਂ ਆਖ ਕੇ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਅਜੇਤੂ ਪਾਰਥ ਨੇ ਵੈਰਾਟੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਅਤੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਘੋੜੇ ਹੱਕੇ।
4.54.8
ततोऽभ्यवादयत्पार्थो भीष्मं शान्तनवं कृपम् ।
द्वाभ्यांद्वाभ्यां तथाऽऽचार्यं द्रोणं प्रथमतः क्रमात् ॥ ४.५४.८ ॥
ਫਿਰ ਪਾਰਥ ਨੇ ਸ਼ਾਂਤਨੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਭੀਸ਼ਮ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਪ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ; ਪਹਿਲਾਂ ਆਚਾਰੀਆ ਦ੍ਰੋਣ ਨੂੰ, ਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਦੋ-ਦੋ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ।
4.54.9
द्रोणं कृपं च भीष्मं च पृषत्कैरभ्यवादयत् ।
ततस्तत्सर्वमालोक्य द्रोणो वचनमब्रवीत् ॥ ४.५४.९ ॥
ਦ੍ਰੋਣ, ਕ੍ਰਿਪ ਅਤੇ ਭੀਸ਼ਮ ਨੂੰ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਇਹ ਸਭ ਵੇਖ ਕੇ ਦ੍ਰੋਣ ਨੇ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।
4.54.10
महारथमनुप्राप्तं दृष्ट्वा गाण्डीवधन्विनम् ।
न कश्चिद्योद्भिमिच्छेत न च गुप्तं स्वजीवितम् ।
अयं वीरश्च शूरश्च दुर्धर्षश्चैव संयुगे ॥ ४.५४.१० ॥
ਗਾਂਡੀਵ ਧਨੁਸ਼ ਵਾਲੇ ਮਹਾਰਥੀ ਨੂੰ ਆਉਂਦਾ ਵੇਖ ਕੇ ਕੋਈ ਯੁੱਧ ਨਹੀਂ ਚਾਹੇਗਾ, ਨਾ ਹੀ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਬਚਾਉਣਾ ਚਾਹੇਗਾ। ਇਹ ਵੀਰ, ਸੂਰਮਾ ਅਤੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਅਜੇਤੂ ਹੈ।
4.54.11
एतद्ध्वजाग्रं पार्थस्य दूरतः प्रतिदृश्यते ।
मेघःक सविद्युत्स्तनितो रोरवीति च वानरः ॥ ४.५४.११ ॥
ਪਾਰਥ ਦੇ ਝੰਡੇ ਦਾ ਸਿਰਾ ਦੂਰੋਂ ਦਿਸ ਰਿਹਾ ਹੈ; ਬਿਜਲੀ ਨਾਲ ਗਰਜਦੇ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ, ਅਤੇ ਵਾਨਰ ਗਰਜ ਰਿਹਾ ਹੈ।
4.54.12
आस्थाय च रथं याति गाण्डीवं विक्षिपन्धनुः ॥ ४.५४.१२ ॥
ਰਥ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਗਾਂਡੀਵ ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਹਿਲਾਉਂਦਾ ਉਹ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ।
4.54.13
अश्वानां स्तनतां शब्दो वहतां पाकशासनिम् ।
रथस्याम्बुधरस्येव श्रूयते भृशदारुणः ॥ ४.५४.१३ ॥
ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਢੋਣ ਵਾਲੇ ਘੋੜਿਆਂ ਦੀ ਹਿਣਕਾਰ ਅਤੇ ਮੇਘ-ਗਰਜਨਾ ਵਰਗੀ ਰਥ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਬਹੁਤ ਭਿਆਨਕ ਸੁਣਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
4.54.14
दारयन्निव तेजस्वी वसुधां वासवात्मजः ।
एष दृष्ट्वा रथानीकमस्माकमरिमर्दनः। ॥ ४.५४.१४ ॥
ਜਿਵੇਂ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਚੀਰਦਾ ਹੋਇਆ ਤੇਜਸਵੀ ਇੰਦਰਪੁੱਤਰ, ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਇਹ ਅਰਜੁਨ ਸਾਡੀ ਰਥ-ਸੈਨਾ ਵੇਖ ਕੇ (ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ)।
4.54.15
श्रीमान्वदान्यो धृतिमान्तत्करोति च पाण्डवः ।
इमौ बाणावनुप्राप्तौ पादयोः प्रत्युपस्थितौ । ॥ ४.५४.१५ ॥
ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ, ਉਦਾਰ ਅਤੇ ਧੀਰਜਵਾਨ ਪਾਂਡੂਪੁੱਤਰ ਉਹੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦੋ ਤੀਰ (ਮੇਰੇ) ਪੈਰਾਂ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਡਿੱਗੇ ਹਨ।
4.54.16
रथस्याग्रे निखातौ मे चित्रपुङ्खावजिह्मगौ ।
इमौ चाप्यपरौ बाणावभितः कर्णमूलयोः । ॥ ४.५४.१६ ॥
ਰਥ ਦੇ ਅਗਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ (ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ) ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੇ ਖੰਭਾਂ ਵਾਲੇ, ਸਿੱਧੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਇਹ ਦੋ ਤੀਰ ਗੱਡੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਕੰਨਾਂ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੋਹਾਂ ਪਾਸੇ ਹੋਰ ਇਹ ਦੋ ਤੀਰ ਵੀ ਹਨ।
4.54.17
संस्पृशन्तावतिक्रान्तौ पृष्ट्वेवानामयं भृशम् ।
चिरदृष्टोऽयमस्माभिर्धर्मज्ञो बान्धवप्रियः । ॥ ४.५४.१७ ॥
(ਮੈਨੂੰ) ਛੂਹ ਕੇ ਅਤੇ ਲੰਘ ਕੇ ਗਏ ਇਹ ਦੋ ਤੀਰ ਜਿਵੇਂ ਬਹੁਤ ਹਾਲ-ਚਾਲ ਪੁੱਛ ਰਹੇ ਹੋਣ। ਬਹੁਤ ਦੇਰ ਬਾਅਦ ਸਾਡੇ ਵੱਲੋਂ ਵੇਖੇ ਗਏ ਇਹ ਧਰਮਜ੍ਞ, ਬੰਧੂਆਂ ਦੇ ਪਿਆਰੇ (ਅਰਜੁਨ) ਹਨ।
4.54.18
अतीव ज्वलते लक्ष्म्या पाण्डुपुत्रः प्रतापवान् ।
निरुष्य च वने वामं कृत्वा कर्म सुदुष्करम् । ॥ ४.५४.१८ ॥
ਪਾਂਡੂਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਤਾਪੀ (ਅਰਜੁਨ) ਆਪਣੀ ਸ਼ੋਭਾ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਚਮਕ ਰਹੇ ਹਨ। ਵਣ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਔਖੇ ਕਰਮ ਕਰਕੇ (ਉਹ ਏਦਾਂ ਚਮਕਦੇ ਹਨ)।
4.54.19
अभिवादयते पार्थः पूजयन्मामरिंदमः ।
अमर्षेण हि संपूर्णो दुःखेन प्रतिबोधितः। ॥ ४.५४.१९ ॥
ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਵਾਲੇ ਪਾਰਥ ਨੇ ਮੇਰਾ ਆਦਰ ਕਰਦਿਆਂ ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ; ਉਹ ਰੋਹ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਜਾਗਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
4.54.20
अद्येमां भारतीं सेनामेको नाशयते ध्रुवम् ।
द्व्यधिकं दशमुष्य वत्सराणां स्वजनेनाविदितस्त्रयोदशं च । ॥ ४.५४.२० ॥
ਅੱਜ ਇਹ ਇਕੱਲਾ ਹੀ ਭਾਰਤੀ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰ ਨਾਸ਼ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ; ਇਸ ਨੇ ਦਸ ਅਤੇ ਦੋ ਹੋਰ ਸਾਲ ਅਤੇ ਤੇਰ੍ਹਵਾਂ ਸਾਲ ਸਜਨਾਂ ਤੋਂ ਅਣਜਾਣ ਰਹਿ ਕੇ ਬਿਤਾਏ।
4.54.21
ज्वलते रथमास्थितः किरीटी तम इव रात्रिजमभ्युदस्य सूर्यः ।
रथी शरी चारुमाली निषङ्गी शङ्खी पताकी कवची किरीटी। ॥ ४.५४.२१ ॥
ਰਥ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਕਿਰੀਟੀ ਰਾਤ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਕੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ; ਰਥੀ, ਧਨੁਰਧਾਰੀ, ਸੋਹਣੀ ਮਾਲਾ ਵਾਲਾ, ਤਰਕਸ਼ ਵਾਲਾ, ਸ਼ੰਖ ਵਾਲਾ, ਝੰਡੇ ਵਾਲਾ, ਕਵਚ ਵਾਲਾ, ਕਿਰੀਟੀ।
4.54.22
खङ्गी च धन्वी च विराजतेऽयं शिखीव यज्ञेषु घृतेन सिक्तः ॥ ४.५४.२२ ॥
ਖੜਗ ਅਤੇ ਧਨੁਸ਼ ਵਾਲਾ ਇਹ ਯੱਗਾਂ ਵਿੱਚ ਘਿਓ ਨਾਲ ਸਿੰਜੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।