మహాభారతం · అధ్యాయం 4.54
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.54.1
तथा व्यूढेष्वनीकेषु कौरवेयैर्महारथैः ।
उपायादर्जुनंस्तूर्णं रथघोषेण नादयन् ॥ ४.५४.१ ॥
ఈ విధంగా వ్యూహాలలో నిలిచిన సేనలలో, కౌరవ మహారథులు రథ ఘోషతో దిక్కులను ప్రతిధ్వనింపజేస్తూ వేగంగా అర్జునుని వైపు వచ్చారు.
4.54.2
ददृशुस्ते ध्वजाग्रं वै शुश्रुवुश्च रथस्वनम् ।
दोधूयमानस्य भृशं गाण्डीवस्य च निस्वनम् ॥ ४.५४.२ ॥
వారు ధ్వజాగ్రాన్ని చూశారు, రథధ్వనిని విన్నారు; అత్యంతంగా కంపింపజేయబడుతున్న గాండీవ ధనుస్సు ధ్వనిని కూడా విన్నారు.
4.54.3
त्रिकोशमात्रं गत्वा तु पाण्डवः श्वेतवाहनः ।
संनामुखमभिप्रेक्ष्य पार्थो वैराटिमब्रवीत् ॥ ४.५४.३ ॥
మూడు క్రోశాల దూరం వెళ్ళిన తర్వాత, తెల్లని గుర్రాలు గల పాండవుడు పార్థుడు ఎదురుగా ఉన్న సేనను చూసి విరాటపుత్రునితో పలికాడు.
4.54.4
राजानं नात्र पश्यामि रथानीके व्यवस्थितम् ।
दक्षिणं पक्षमादाय कुरुवो यान्त्युदङ्भुंखाः ॥ ४.५४.४ ॥
రథ సేనలో నిలిచి ఉన్న రాజును ఇక్కడ నేను చూడటం లేదు; కురువీరులు దక్షిణ పక్షాన్ని తీసుకుని ఉత్తర ముఖంగా వెళ్తున్నారు.
4.54.5
उत्सृज्यैतद्रथानीकं महेष्वासाभिरक्षितम् ।
गवाग्रमभितो याहि यावत्पश्यामि मे रिपुम् ॥ ४.५४.५ ॥
మహా ధనుర్ధరులచే రక్షించబడుతున్న ఈ రథసేనను విడిచి, గోసమూహం ముందుభాగం వైపు వెళ్ళు; నా శత్రువును చూసేంత వరకు.
4.54.6
गवाग्रमभितो गत्वा गाश्चैवाशु निवर्तय ।
यावदेते निवर्तन्ते कुरवो जवमास्थिताः ।
तावदेव पशून्सर्वान्निवर्तिष्ये तवाभिभो ॥ ४.५४.६ ॥
గోసమూహం ముందు భాగం చుట్టూ వెళ్ళి, వేగంగా ఆవులను వెనక్కి మళ్ళించు; ఈ కురువీరులు వేగంగా తిరిగే వరకు, ఓ సమర్థుడా, నేను పశువులన్నింటినీ వెనక్కి మళ్ళిస్తాను.
4.54.7
इत्युक्त्वा समरे पार्थो वैराटिमपराजितः ।
सव्यं पक्षमनुप्राप्य जवेनाश्वानचोदयत् ॥ ४.५४.७ ॥
ఇలా చెప్పి, యుద్ధంలో అజేయుడైన పార్థుడు వైరాటిని పలికి, ఎడమ పక్షానికి చేరి వేగంగా గుర్రాలను తోలాడు.
4.54.8
ततोऽभ्यवादयत्पार्थो भीष्मं शान्तनवं कृपम् ।
द्वाभ्यांद्वाभ्यां तथाऽऽचार्यं द्रोणं प्रथमतः क्रमात् ॥ ४.५४.८ ॥
అప్పుడు పార్థుడు శాంతనుని కుమారుడు భీష్ముని, కృపుని పలకరించాడు; ముందుగా ఆచార్యుడు ద్రోణుని క్రమంగా రెండేసి బాణాలతో వందనం చేశాడు.
4.54.9
द्रोणं कृपं च भीष्मं च पृषत्कैरभ्यवादयत् ।
ततस्तत्सर्वमालोक्य द्रोणो वचनमब्रवीत् ॥ ४.५४.९ ॥
ద్రోణుని, కృపుని, భీష్ముని బాణాలతో పలకరించాడు. అప్పుడు అంతా చూసి ద్రోణుడు ఈ మాట అన్నాడు.
4.54.10
महारथमनुप्राप्तं दृष्ट्वा गाण्डीवधन्विनम् ।
न कश्चिद्योद्भिमिच्छेत न च गुप्तं स्वजीवितम् ।
अयं वीरश्च शूरश्च दुर्धर्षश्चैव संयुगे ॥ ४.५४.१० ॥
గాండీవ ధనుర్ధారి అయిన మహారథుడు వస్తుండగా చూసి ఎవరూ యుద్ధం కోరరు, తమ ప్రాణ రక్షణను కూడా కోరరు. ఇతడు వీరుడు, శూరుడు, యుద్ధంలో ఎదుర్కోలేని వాడు.
4.54.11
एतद्ध्वजाग्रं पार्थस्य दूरतः प्रतिदृश्यते ।
मेघःक सविद्युत्स्तनितो रोरवीति च वानरः ॥ ४.५४.११ ॥
పార్థుని ధ్వజాగ్రం దూరం నుండి కనిపిస్తోంది; మెరుపులతో గర్జించే మేఘంలా ఉంది, వానరం గర్జిస్తోంది.
4.54.12
आस्थाय च रथं याति गाण्डीवं विक्षिपन्धनुः ॥ ४.५४.१२ ॥
రథమెక్కి, గాండీవ ధనుస్సును ఊపుతూ అతడు ముందుకు వెళ్తున్నాడు.
4.54.13
अश्वानां स्तनतां शब्दो वहतां पाकशासनिम् ।
रथस्याम्बुधरस्येव श्रूयते भृशदारुणः ॥ ४.५४.१३ ॥
ఇంద్రుడిని మోసుకుపోతున్న గుర్రాల సకిలింపు శబ్దం, మేఘగర్జనలా రథధ్వని అత్యంత భయంకరంగా వినిపిస్తోంది.
4.54.14
दारयन्निव तेजस्वी वसुधां वासवात्मजः ।
एष दृष्ट्वा रथानीकमस्माकमरिमर्दनः। ॥ ४.५४.१४ ॥
భూమిని చీల్చుతున్నట్లుగా ప్రకాశిస్తున్న ఇంద్రపుత్రుడు, శత్రువులను అణచేవాడు ఇదిగో, మన రథసేనను చూసి (వస్తున్నాడు).
4.54.15
श्रीमान्वदान्यो धृतिमान्तत्करोति च पाण्डवः ।
इमौ बाणावनुप्राप्तौ पादयोः प्रत्युपस्थितौ । ॥ ४.५४.१५ ॥
శ్రీమంతుడు, ఉదారుడు, ధైర్యవంతుడు అయిన పాండుపుత్రుడు అలాగే చేస్తున్నాడు. ఈ రెండు బాణాలు (నా) పాదాల వద్దకు వచ్చి పడ్డాయి.
4.54.16
रथस्याग्रे निखातौ मे चित्रपुङ्खावजिह्मगौ ।
इमौ चाप्यपरौ बाणावभितः कर्णमूलयोः । ॥ ४.५४.१६ ॥
రథం ముందు (నా) ఎదుట రంగురంగుల రెక్కలతో, సూటిగా వెళ్ళే ఈ రెండు బాణాలు గుచ్చుకొని ఉన్నాయి. చెవుల మూలాలకు ఇరువైపులా ఈ రెండు ఇతర బాణాలూ ఉన్నాయి.
4.54.17
संस्पृशन्तावतिक्रान्तौ पृष्ट्वेवानामयं भृशम् ।
चिरदृष्टोऽयमस्माभिर्धर्मज्ञो बान्धवप्रियः । ॥ ४.५४.१७ ॥
(నన్ను) తాకుతూ, (నన్ను) దాటిపోయిన ఈ రెండు బాణాలు, అత్యంత క్షేమం అడుగుతున్నట్లుగా ఉన్నాయి. చాలాకాలం తర్వాత మనం చూసిన ఈ ధర్మజ్ఞుడు, బంధువులకు ప్రియుడు.
4.54.18
अतीव ज्वलते लक्ष्म्या पाण्डुपुत्रः प्रतापवान् ।
निरुष्य च वने वामं कृत्वा कर्म सुदुष्करम् । ॥ ४.५४.१८ ॥
పాండుపుత్రుడు, ప్రతాపవంతుడు తన తేజస్సుతో అత్యంత ప్రకాశిస్తున్నాడు. అడవిలో నివసించి, అత్యంత దుష్కరమైన కర్మలు చేసి (అతడు ప్రకాశిస్తున్నాడు).
4.54.19
अभिवादयते पार्थः पूजयन्मामरिंदमः ।
अमर्षेण हि संपूर्णो दुःखेन प्रतिबोधितः। ॥ ४.५४.१९ ॥
శత్రువులను అణచే పార్థుడు నన్ను గౌరవిస్తూ నమస్కరించాడు; అతడు కోపంతో నిండి, దుఃఖంతో మేల్కొల్పబడి ఉన్నాడు.
4.54.20
अद्येमां भारतीं सेनामेको नाशयते ध्रुवम् ।
द्व्यधिकं दशमुष्य वत्सराणां स्वजनेनाविदितस्त्रयोदशं च । ॥ ४.५४.२० ॥
ఈ రోజు ఒంటరిగానే అతడు భారత సేనను నిశ్చయంగా నాశనం చేస్తాడు; పదిన్నర సంవత్సరాలు, పదమూడవ సంవత్సరం కూడా స్వజనులకు తెలియకుండా గడిపాడు.
4.54.21
ज्वलते रथमास्थितः किरीटी तम इव रात्रिजमभ्युदस्य सूर्यः ।
रथी शरी चारुमाली निषङ्गी शङ्खी पताकी कवची किरीटी। ॥ ४.५४.२१ ॥
రథంపై నిలిచిన కిరీటి రాత్రి పుట్టిన చీకటిని తొలగించి ఉదయించిన సూర్యునిలా ప్రకాశిస్తున్నాడు; రథికుడు, విలుకాడు, అందమైన మాలధరుడు, అంబులపొది ధరించినవాడు, శంఖధారి, ధ్వజధారి, కవచధారి, కిరీటి.
4.54.22
खङ्गी च धन्वी च विराजतेऽयं शिखीव यज्ञेषु घृतेन सिक्तः ॥ ४.५४.२२ ॥
ఖడ్గధారి, ధనుర్ధారి అయిన ఇతడు యజ్ఞాలలో నెయ్యితో అభిషేకించిన అగ్నిలా ప్రకాశిస్తున్నాడు.