มหาภารตะ · อัธยายะ 4.55
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.55.1
तमदूरमुपायान्तं दृष्ट्वा पाण्डवमर्जुनम् ।
नारयः प्रेक्षितुं शेकुस्तपन्तं हि यथा रविम् ॥ ४.५५.१ ॥
เมื่อเห็นปาณฑพอรชุนเสด็จเข้ามาใกล้ คนทั้งหลายไม่อาจแลดูท่านได้ เหมือนไม่อาจมองดวงอาทิตย์ที่กำลังแผดแสง
4.55.2
स तं दृष्ट्वा रथानीकं पार्थः सारथिमब्रवीत् ।
इषुपातमात्रे सेनायाः स्थापयाश्वानरिंदम।
यावत्समीक्षे व्यूहेऽस्मिन्मम शत्रुं सुयोधनम् ॥ ४.५५.२ ॥
เมื่อเห็นกองรถศึกนั้น ปารถะจึงกล่าวกับสารถีว่า "โอ้ผู้ปราบศัตรู จงหยุดม้าไว้ห่างจากกองทัพเพียงระยะลูกศรตก จนกว่าเราจะได้สำรวจศัตรูของเรา สุยโยธนะ ในกระบวนทัพนี้"
4.55.3
रक्तवैडूर्यविकृतं मणिप्रवरभूषितम् ।
परं जानाम्यहं तस्य ध्वजं दूरात्समुच्छ्रितम् ॥ ४.५५.३ ॥
ข้าพเจ้าจำธงของเขาได้ชัด ธงนั้นประดับด้วยไพฑูรย์แดงและอัญมณีชั้นเลิศ ชูสูงอยู่แต่ไกล
4.55.4
यद्येनमिह पश्यामि दुर्बुद्धिमतिमानिनम् ।
यमाय प्रेषयिष्यामि सहायः स्याद्यदीश्वरः ॥ ४.५५.४ ॥
หากข้าพเจ้าเห็นคนจิตชั่วและหยิ่งยโสผู้นั้นอยู่ที่นี่ ข้าพเจ้าจะส่งเขาไปหายม แม้เขาจะมีผู้ช่วยหรือเป็นเจ้าผู้เป็นใหญ่เองก็ตาม
4.55.5
सर्वानन्याननादृत्य दृष्ट्वा तमतिमानिनम् ।
सिंहः क्षुद्रमृगस्येव पतिष्ये तस्य मूर्धनि ॥ ४.५५.५ ॥
ข้าพเจ้าจะไม่สนใจคนอื่นทั้งหมด เมื่อเห็นคนหยิ่งยโสผู้นั้น ข้าพเจ้าจะโผนเข้าใส่ศีรษะของเขา ดั่งสิงห์โผนเข้าใส่กวางน้อย
4.55.6
हनिष्यामि तमेवाद्य शरैर्गाण्डीवनिःसृतैः ।
तस्मिन्हते भविष्यन्ति सर्व एव पराजिताः ॥ ४.५५.६ ॥
วันนี้ข้าพเจ้าจะสังหารเขาด้วยลูกศรที่ปล่อยจากคัณฑีวะ เมื่อเขาถูกฆ่าแล้ว คนทั้งหมดจะพ่ายแพ้เป็นแน่
4.55.7
शरैश्च शमयिष्येऽहं धार्तराष्ट्रं ससौबलम् ।
असभ्यानां च वक्तारं कुरूणां किल किल्विषम् ॥ ४.५५.७ ॥
และด้วยลูกศร ข้าพเจ้าจะปราบโอรสของธฤตราษฎร์พร้อมด้วยสุพละ ผู้เป็นคนบาป และเป็นผู้เอ่ยถ้อยคำหยาบช้าในหมู่กุรุ
4.55.8
राजानं नेह पश्यामि निरापिषमिदं बलम् ।
अभिद्रेव ह राजानं व्यक्तमित्यत्र निर्भयः ॥ ४.५५.८ ॥
ข้าพเจ้าไม่เห็นกษัตริย์ของกองทัพนี้ที่นี่ กองทัพนี้ดูเหมือนไม่มีเนื้อ โอ้ จงเข้าโจมตีกษัตริย์เองอย่างไม่หวาดกลัว อย่างชัดเจน เขากล่าวไว้ที่นี่
4.55.9
आस्थितो मध्यमाचार्योप्यश्वत्थामाऽप्यनन्तरम् ।
कृपकर्णौ पुरस्तात्तु महेष्वासौ व्यवस्थितौ ॥ ४.५५.९ ॥
ที่กลาง ยืนอาจารย์ (โทรณะ) และถัดจากท่านคืออัศวัตถามา ข้างหน้ายืนกฤปะและกรรณะ นักธนูผู้ยิ่งใหญ่
4.55.10
भूरिश्रवाः सोमदत्तो बाह्लीकश्च जयद्रथः ।
दक्षिणं पक्षमाश्रित्य स्थिता युद्धविशारदाः ॥ ४.५५.१० ॥
ภูริศรวัส โสมทัตตะ พาหลีกะ และชยัทรถ ผู้เชี่ยวชาญการรบ ยืนประจำปีกขวา
4.55.11
साल्वराजो द्युमत्सेनो वृषसेनश्च सौबलः ।
दशार्णश्चैव कालिङ्गो वामं पक्षं समाश्रितः ॥ ४.५५.११ ॥
กษัตริย์แห่งศาลวะ ทยุมัตเสนะ วฤษเสนะ และสุพละ พร้อมด้วยกษัตริย์แห่งทศารณะและกาลิงคะ ยืนประจำปีกซ้าย
4.55.12
पृष्ठतः कुरुमुख्यश्च भीष्मस्तिष्ठति दंशितः ।
सोऽर्धसैन्येन बलवान्सर्वेषां नः पितामहः ॥ ४.५५.१२ ॥
ข้างหลังยืนภีษมะ หัวหน้าชาวกุรุ สวมเกราะพร้อมรบ ผู้แข็งแกร่ง พร้อมกองทัพครึ่งหนึ่ง คือปู่ของพวกเราทั้งปวง
4.55.13
दुर्योधनं न पश्यामि क्व नु राजा स तिष्ठति ।
उत्सृंज्यैतद्रथानीकं याहि यत्र सुयोधनः ॥ ४.५५.१३ ॥
ข้าพเจ้าไม่เห็นทุรโยธน์ กษัตริย์นั้นยืนอยู่ที่ไหนกัน จงละกองรถศึกนี้ไป มุ่งไปยังที่ที่สุยโยธนะอยู่
4.55.14
तं हत्वा संनिवर्तिष्ये गाः स आदाय गच्छति ।
गवाग्रमभितो याहि यत्र राजा भविष्यति ॥ ४.५५.१४ ॥
เมื่อฆ่าเขาแล้ว ข้าพเจ้าจะกลับมา เขากำลังต้อนฝูงวัวไป จงอ้อมไปข้างหน้าฝูงวัว ไปยังที่ที่กษัตริย์จะอยู่
4.55.15
इत्युक्त्वा समरे पार्थो वैराटिमपराजितः ।
संस्पृशानो धनुर्दिव्यं त्वरमाणोऽगमत्तदा ॥ ४.५५.१५ ॥
เมื่อกล่าวดังนี้แล้ว ปารถะผู้ไม่เคยพ่ายแพ้ในการรบจึงกล่าวกับโอรสของวิราฏ แล้วจับคันธนูทิพย์ก็รีบเร่งเดินหน้าไป
4.55.16
ततो भीष्मोऽब्रवीद्वाक्यं कुरुमध्ये परंतपः ।
चिरदृष्टोऽयमस्माभिर्धर्मज्ञो बान्धवप्रियः । ॥ ४.५५.१६ ॥
ครั้งนั้นภีษมะ ผู้ทำข้าศึกให้ร้อนรน กล่าวถ้อยคำนี้ท่ามกลางชาวกุรุว่า "พวกเราไม่ได้เห็นผู้นี้มานาน เขาเป็นผู้รู้ธรรม เป็นที่รักของญาติพี่น้อง"
4.55.17
अतीव ज्वलते लक्ष्म्या पाकशासनिरागतः ।
एष दुर्योधनं पार्थो मार्गते निकृतिं स्मरन् ॥ ४.५५.१७ ॥
เขาเรืองรองด้วยสิริยิ่งนัก โอรสของอินทร์มาถึงแล้ว ปารถะผู้นี้ระลึกถึงความผิดที่ทำต่อตนแล้วกำลังค้นหาทุรโยธน์
4.55.18
सेनामत्यर्थमालोक्य त्वरते ग्रहणेऽस्य च ।
मृगं सिंह इवादातुमीक्षते पाकशासनिः ॥ ४.५५.१८ ॥
เมื่อมองดูกองทัพอย่างพิจารณา เขาก็รีบเร่งจะจับมัน โอรสของอินทร์มองดูดั่งสิงห์ที่มองจะคาบกวาง
4.55.19
नैषोऽन्तरेण राजानं बीभत्सुः स्थातुमर्हति ।
तस्य पार्ष्णि ग्रहीष्यामो जवेनाभिप्रधावतः ॥ ४.५५.१९ ॥
บีภัตสุผู้นี้ไม่สมควรยืนขวางระหว่างพวกเรากับกษัตริย์ เราจะจับส้นเท้าของเขาขณะที่เขาพุ่งเข้ามาอย่างรวดเร็ว
4.55.20
न ह्येनमभिसंक्रुद्धमेको युद्ध्येत संयुगे ।
अन्यो देवान्महादेवात्कृष्णाद्वा देवकीसुतात्।
आचार्याच्च सपुत्राद्वा भारद्वाजान्महारथात् ॥ ४.५५.२० ॥
ไม่มีผู้ใดเพียงลำพังจะสู้กับคนที่โกรธจัดผู้นี้ในการรบ เว้นแต่เหล่าเทพ มหาเทวะ กฤษณะ หรือโอรสของเทวกี หรืออาจารย์พร้อมด้วยบุตรชาย หรือมหารถีโอรสของภรัทวาช
4.55.21
किं नो गावः करिष्यन्ति द्रव्यं वा विपुलं तथा ।
दुर्योधनः पार्थगतः पुरा प्राणान्विमुञ्चति ॥ ४.५५.२१ ॥
โคเหล่านี้จะทำอะไรให้เรา หรือทรัพย์สมบัติอันมากมายนี้จะทำอะไรได้ ทุรโยธน์เมื่อเข้าไปใกล้ปารถะ จะต้องสละชีวิตเป็นอันดับแรกอย่างแน่นอน
4.55.22
इत्युक्त्वा समरे भीष्मः सेनया सह कौरवः ।
अन्वधावत्तदा पार्थं धार्तराष्ट्रस्य रक्षणे ॥ ४.५५.२२ ॥
ภีษมะแห่งกุรุกล่าวดังนี้แล้ว พร้อมกับกองทัพ จึงรุดไล่ตามปารถะไปในการรบ เพื่อคุ้มครองโอรสของธฤตราษฎร์
4.55.23
विक्रोशमात्रं यात्वा तु पार्थो वैराटिमब्रवीत् ।
इषुपातमात्रे सेनायाः स्थापयाश्वानरिंदम ॥ ४.५५.२३ ॥
ปารถะไปได้เพียงระยะเสียงร้องหนึ่งครั้ง แล้วกล่าวกับโอรสของวิราฏว่า "ข้าแต่ผู้ปราบศัตรู จงหยุดม้าไว้ในระยะยิงธนูจากกองทัพ"
4.55.24
एतदग्रं गवां दृष्टं मन्दं वाहय सारथे ।
याह्युत्तरेण सेनाया गाश्चैव प्रविभज्य च ॥ ४.५५.२४ ॥
"สารถีเอ๋ย ยอดฝูงโคที่เห็นอยู่นั่นคือด้านหน้า จงขับช้าๆ ไปทางเหนือของกองทัพ แล้วแยกโคออกจากกัน"
4.55.25
परिक्षिप्य गवां यूथमत्र योत्स्ये सुयोधनम् ।
गच्छन्ति सत्वरा गावः सगोपाः परिमोचय ॥ ४.५५.२५ ॥
ข้าจะล้อมฝูงโคไว้แล้วรบกับสุโยธนะตรงนี้ โคและคนเลี้ยงโคกำลังรีบหนีไป จงปล่อยพวกมันให้เป็นอิสระ
4.55.26
तत्र गत्वा पशून्वीर सगोपान्परिमोचय ।
अन्तरेण च सेनायाः प्राङ्मुखो गच्छ चोत्तर ॥ ४.५५.२६ ॥
ข้าแต่วีรบุรุษ จงไปที่นั่นแล้วปล่อยสัตว์เลี้ยงพร้อมคนเลี้ยงให้เป็นอิสระ ข้าแต่อุตตระ จงผ่านระหว่างกองทัพ หันหน้าไปทางทิศตะวันออกแล้วไป
4.55.27
इमे त्वतिरथाः सर्वे मम वीर्यपराक्रमम् ।
पश्यन्तु कुरवो युद्धे महेन्द्रस्येव दानवाः ॥ ४.५५.२७ ॥
ขอให้นักรบรถศึกผู้ยิ่งใหญ่ทั้งหมดนี้ได้เห็นความกล้าหาญและความแกร่งของข้าในการรบ ดังที่ทานพทั้งหลายได้เห็นพลังของพระมเหนทร
4.55.28
ततः स रथिनां श्रेष्ठो नाम विश्राव्य चात्मनः ।
निशिताग्राञ्शरांस्तीक्ष्णान्मुमोचांतकसन्निभान् ॥ ४.५५.२८ ॥
จากนั้น วีรบุรุษผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่นักรบรถศึกประกาศนามของตน แล้วปล่อยลูกศรคมกล้าปลายแหลม เหมือนความตายเอง
4.55.29
शलभैरिव चाकाशं धाराभिरिव पर्वतम् ।
निरावकाशमभवच्छरैः क्षिप्तैः किरीटिना ॥ ४.५५.२९ ॥
เหมือนท้องฟ้าเต็มไปด้วยตั๊กแตน และภูเขาเต็มไปด้วยสายน้ำ ท้องฟ้าก็เต็มไปด้วยลูกศรที่ยิงโดยผู้สวมมงกุฎ จนไม่มีที่ว่างเหลือ
4.55.30
विकीर्यमाणास्तु शरैस्ते योधा धार्तराष्ट्रिकाः ।
गाश्चैव न च पश्यन्ति पार्थमुक्तैरजिह्मगैः ॥ ४.५५.३० ॥
ส่วนนักรบของโอรสธฤตราษฎร์ ถูกลูกศรกระจายไปทั่ว ไม่อาจแม้แต่จะเห็นโคที่ปารถะยิงออกไปด้วยลูกศรพุ่งตรง
4.55.31
सा चापि बहुला सेना पार्थबाणाभिपीडिता ।
नापश्यद्विवृतां भूमिं नान्तरिक्षं दिशोपि वा ॥ ४.५५.३१ ॥
กองทัพใหญ่นั้นถูกลูกศรของปารถะบีบคั้น ไม่อาจเห็นพื้นดินที่โล่ง ไม่เห็นท้องฟ้า หรือแม้แต่ทิศทางทั้งหลาย
4.55.32
अर्जुनस्तु तदा हृष्टो दर्शयन्वीर्यमात्मनः ।
पीडयामास सैन्यानि गाण्डीवप्रसृतैः शरैः ॥ ४.५५.३२ ॥
ส่วนอรชุนในขณะนั้นเปี่ยมด้วยความยินดี แสดงความกล้าหาญของตน ทำให้กองทัพทั้งหลายตกอยู่ในความบีบคั้นด้วยลูกศรที่ยิงจากคันธนูคาณฑีวะ
4.55.33
तेषां नैवापयाने च नाभियाने भवन्मतिः ।
शीघ्रतामेव पार्थस्य पूजयन्तस्तु विस्मिताः ॥ ४.५५.३३ ॥
จิตใจของพวกเขาไม่ได้มุ่งจะถอยหนี หรือมุ่งจะรุกไปข้างหน้า พวกเขาตกตะลึง ได้แต่สรรเสริญความว่องไวของปารถะ
4.55.34
चन्द्रावदातं सामुद्रं कुरुसैन्यभयंकरम् ।
ततः शङ्खमुपाध्मासीद्द्विषतां रोमहर्षणम्।
ज्याघोषं तलघोषं च कृत्वा भूतान्यमोहयत् ॥ ४.५५.३४ ॥
จากนั้นเขาเป่าสังข์ที่ขาวดังพระจันทร์ เกิดจากทะเล น่าสะพรึงกลัวแก่กองทัพกุรุ ทำให้ขนของศัตรูลุกชัน แล้วด้วยเสียงสายธนูและเสียงตบฝ่ามือ เขาทำให้สรรพสัตว์ทั้งหลายมึนงง
4.55.35
तस्य शङ्खस्य शब्देन धनुषो निस्वनेन च ।
शब्देनामानुषाणां च भूतानां ध्वजवासिनाम् ।
वियद्गतानां देवानां मानुषाणां रवेण च ॥ ४.५५.३५ ॥
ด้วยเสียงสังข์นั้น ด้วยเสียงคันธนู ด้วยเสียงคร่ำครวญของสัตว์ที่มิใช่มนุษย์ซึ่งอาศัยอยู่บนธง ด้วยเสียงร้องของเหล่าเทพที่เคลื่อนไปในท้องฟ้า และของมนุษย์
4.55.36
ऊर्ध्वं पुच्छं विधून्वाना हेममाणाः समन्ततः ।
गावः सवत्साः संत्रस्ता निवृत्ता दक्षिणां दिशं ॥ ४.५५.३६ ॥
โคและลูกโคต่างตกใจกลัว กระดิกหางชูขึ้น ร้องเสียงดังไปทุกทิศ แล้วหันกลับไปทางทิศใต้
4.55.37
ततः स समरे शूरो बीभत्सुः शत्रुपूगहा ।
गोपालांश्चोदयामास गावश्चोदयतेति च ॥ ४.५५.३७ ॥
จากนั้น วีรบุรุษบีภัตสุ ผู้สังหารกองทัพศัตรูทั้งหลายในการรบนั้น ได้เร่งเหล่าคนเลี้ยงโค และกล่าวว่า "จงต้อนโคไป!"
4.55.38
उत्तरं चाह बीभत्सुर्हर्षयन्पाण्डुनन्दनः ।
गवामग्रं समीक्षस्व गश्चैवाशु निवर्तय ॥ ४.५५.३८ ॥
บีภัตสุ โอรสของปาณฑุ กล่าวกับอุตตระเพื่อให้กำลังใจ ว่า "จงมองดูด้านหน้าของฝูงโค แล้วรีบต้อนโคกลับมาเถิด"
4.55.39
यावदेते निवर्तन्ते कुरवो जवमास्थिताः ।
याह्युत्तरेण गाश्चैताः सैन्यानां च नृपात्मज ॥ ४.५५.३९ ॥
ข้าแต่โอรสกษัตริย์ ในขณะที่พวกกุรุเหล่านี้กำลังหันกลับไปด้วยความเร็ว จงต้อนโคเหล่านี้ไปทางเหนือ และกองทัพด้วย
4.55.40
पश्यन्तु कुरवः सर्वे मम वीर्यपराक्रमम् ।
ते लाभमिव मन्वानाः कुरवोऽर्जुनमाहव। ॥ ४.५५.४० ॥
ขอให้กุรุทั้งหมดได้เห็นความกล้าหาญและความแกร่งของข้า ขอให้พวกกุรุที่คิดว่าตนได้อะไรมา จงมองดูอรชุนในการรบเถิด
4.55.41
दृष्टवा यान्तमदूरस्थं क्षिप्रमभ्यपतन्रथैः ।
हस्त्यश्वपरिवारेण महताऽभिविराजता। ॥ ४.५५.४१ ॥
เมื่อเห็นเขาจากไปไม่ไกล พวกเขาก็รีบพุ่งเข้าใส่ด้วยรถศึก พร้อมกับกองช้างและม้าอันมากมายที่เรืองรอง
4.55.42
योधैः प्रासासिहस्तैश्च चापबाणोद्यतायुधैः ।
तान्यनीकान्यशोभन्त कुरूणामाततायिनाम्। ॥ ४.५५.४२ ॥
ด้วยนักรบที่ถือหอกและดาบอยู่ในมือ และมีธนู ลูกศร และอาวุธที่ชูขึ้นพร้อม กองทัพของพวกกุรุผู้รุกรานเหล่านั้นจึงเรืองรองขึ้นมา
4.55.43
संसर्पन्त इवाकाशे विद्युत्वन्तो वलाहकाः ।
तानि दृष्ट्वाऽप्यनीकानि निवर्तितरथानि च। ॥ ४.५५.४३ ॥
กองทัพเหล่านั้นปรากฏดั่งเมฆที่มีสายฟ้าเคลื่อนไปบนท้องฟ้า และเมื่อเห็นกองทัพที่รถศึกหันกลับไปแล้ว
4.55.44
पार्थोऽपि वायुवद्धोरं सैन्याग्रं व्यधुनोच्छरैः ।
तां शत्रुसेनां तरसा प्रणुद्य गाश्चापि जित्वा धनुषा परेण। ॥ ४.५५.४४ ॥
ปารถะก็ดุดันดั่งลม เขาสั่นหน้าของกองทัพด้วยลูกศร เขาขับไล่กองทัพศัตรูนั้นไปอย่างรวดเร็ว และยังพิชิตฝูงวัวได้ด้วยคันธนูอันยอดเยี่ยมของตน
4.55.45
दुर्योधनायाभिमुखं प्रयान्तं कुरुप्रवीराः सहसाऽभ्यगच्छन् ।
गोषु प्रयातासु जवेन मात्स्यान्किरीटिनं प्रीतियुतं च दृष्ट्वा। ॥ ४.५५.४५ ॥
วีรบุรุษแห่งกุรุที่กำลังรุดไปยังทุรโยธน์ก็พากันเข้ามาหาเขาอย่างฉับพลัน เมื่อฝูงวัวได้จากไปอย่างรวดเร็ว และพวกเขาเห็นชาวมัตสยะและผู้สวมมงกุฎผู้เปี่ยมด้วยความยินดี
4.55.46
पशून्समादाय ततो निवृत्ता गोपाः समस्ताः प्रययुश्च राष्ट्रम् ॥ ४.५५.४६ ॥
จากนั้น ผู้เลี้ยงสัตว์ทั้งหมดที่หันกลับมา ก็ต้อนฝูงวัวไปและมุ่งหน้าไปยังแคว้นนั้น