महाभारत · अध्याय 4.6
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.6.1
तेऽग्निं प्रदक्षिणं कृत्वा ब्राह्मणं च पुरोहितम् ।
अभिवाद्य ततः सर्वे प्रस्थातुमुपचक्रमुः ॥ ४.६.१ ॥
त्यांनी अग्नीला प्रदक्षिणा घातली, मग ब्राह्मण आणि पुरोहित यांना अभिवादन केले आणि नंतर सर्वजण निघण्याच्या तयारीला लागले.
4.6.2
अनुशिष्टोस्मि भद्रं ते नैतद्वक्ताऽस्ति कश्चन ।
कुन्तीमृते मातरं नः पितरं च यशस्विनम् ॥ ४.६.२ ॥
मला उपदेश दिला गेला आहे, तुमचे कल्याण असो. आमची माता कुंती आणि यशस्वी पिता यांच्याशिवाय हे कोणीही सांगणार नाही.
4.6.3
यदेवानन्तरं कार्यं तद्भवान्वक्तुमर्हति ।
तारणाय तु दुःखस्य प्रस्थानाय भवाय च ॥ ४.६.३ ॥
यानंतर जे कर्तव्य आहे ते तुम्हीच सांगावे — दुःखातून तरून जाण्यासाठी, प्रस्थानासाठी आणि कल्याणासाठी.
4.6.4
तेषां प्रतिष्ठमानानां धौम्यो मन्त्रानथाजपत् ।
सर्वविघ्नप्रशमनानर्थसिद्धिकरांस्तथा।
ततः पावकमुञ्ज्वाल्य मन्त्रहव्यपुरुस्कृतम् ॥ ४.६.४ ॥
प्रस्थान करणाऱ्या त्यांच्यासाठी धौम्याने सर्व विघ्ने शांत करणारे आणि कार्यसिद्धी देणारे मंत्र जपले. मग मंत्र आणि हविर्द्रव्यांसह अग्नी प्रज्वलित केला.
4.6.5
याज्ञसेनीं पुरस्कृत्य सर्व एव महारथाः ।
प्राद्रवन्सह धौम्येन बद्धशस्त्रा वनाद्वनम् ॥ ४.६.५ ॥
याज्ञसेनीला (द्रौपदीला) पुढे करून सर्व महारथी धौम्यासह शस्त्रे बांधून रानातून रानाकडे धावले.
4.6.6
ते वीरा बद्धनिस्त्रिंशा धनुर्बाणकलापिनः ।
अगच्छन्भीमधन्वानः काम्यकाद्यमुनां नदीम् ॥ ४.६.६ ॥
ते वीर तलवारी बांधून, धनुष्य आणि बाणांचे भाते धारण करून, भयंकर धनुर्धर होऊन काम्यक वनातून यमुना नदीकडे गेले.
4.6.7
उत्तरेण दशार्णानां पाञ्चालान्दक्षिणेन तु ।
अन्तरेण यकृल्लोम्नः शूरसेनांश्च पाण्डवाः ॥ ४.६.७ ॥
पाण्डव उत्तरेला दशार्णांकडे, दक्षिणेला पाञ्चालांकडे आणि यकृल्लोम्न व शूरसेनांच्या मधून गेले.
4.6.8
ते तस्या दक्षिणं तीरमन्वगच्छन्पदातयः ।
ततः प्रत्यक्प्रयातास्ते संक्रामन्तो वनाद्वनम् ॥ ४.६.८ ॥
ते पायी चालत त्या नदीच्या दक्षिण तीराने गेले; मग पश्चिमेकडे वळून एका अरण्यातून दुसऱ्या अरण्यात गेले.
4.6.9
वसाना वनदुर्गेषु रमणीयेषु धन्विनः ।
पल्वलेषु च रम्येषु नदीनां संगमेषु च ॥ ४.६.९ ॥
धनुर्धारी ते रमणीय अरण्यदुर्गांत, सुंदर तलावांजवळ आणि नद्यांच्या संगमांवर राहिले.
4.6.10
द्रुमान्नानाविधाकारान्नानाविधलताकुलान् ।
कुसुमाढ्यान्मनःकान्ताञ्शुभगन्धान्मनोरमान् ॥ ४.६.१० ॥
विविध आकारांचे, नानाविध वेलींनी व्यापलेले, फुलांनी समृद्ध, मनाला हरणारे, शुभ सुगंधी, मनोरम वृक्ष.
4.6.11
पार्था निरीक्षमाणाश्च तान्द्रुमान्पुष्पशालिनः ।
जिघ्रन्तः पुष्पगन्धांश्च फलगन्धान्मनोरमान् ॥ ४.६.११ ॥
पृथेचे पुत्र ती पुष्पशोभित झाडे पाहत, फुलांचा गंध आणि फळांचा मनोरम सुगंध घेत चालले.
4.6.12
विध्यन्तो मृगजातानि महेप्वासा महाबलाः ।
उपित्वा द्वादशसमा वने परपुरंजयाः ।
लुब्धान्ब्रुवाणा मात्स्यस्य विपयं प्राविशंस्तदा ॥ ४.६.१२ ॥
महाधनुर्धर व महाबली ते शत्रुनगरे जिंकणारे, हरिणांच्या कळपांवर बाण मारत, बारा वर्षे अरण्यात राहिले; मग स्वतःला शिकारी म्हणवून घेत मत्स्य देशात प्रवेशले.
4.6.13
तत्र धौम्यं महेप्वासाः पाण्डवेया व्यसर्जयन् ।
अग्निहोत्रं परिचरन्सोऽबुद्धोऽवसदाश्रमे ॥ ४.६.१३ ॥
तेथे महान धनुर्धर पाण्डवांनी धौम्याला निरोप दिला. अग्निहोत्राची सेवा करीत तो अज्ञातपणे आश्रमात राहिला.
4.6.14
ततस्तेषु प्रयातेषु पाण्डवेषु महात्मसु ।
इन्द्रसेनमुखाश्चैव यथोक्तं प्राप्य निर्वृताः।
रथानश्वांश्च रक्षन्तः सुखमूषुः सुसंवृताः ॥ ४.६.१४ ॥
नंतर महात्मे पाण्डव निघून गेले, आणि इंद्रसेन आदींनी सांगितल्याप्रमाणे मिळवून ते समाधानी झाले. रथ आणि घोडे राखत, उत्तम प्रकारे लपून ते सुखाने राहिले.
4.6.15
ततो जनपदं प्राप्य कृष्णा राजानमब्रवीत् ॥ ४.६.१५ ॥
नंतर देशात पोहोचून कृष्णा राजाला म्हणाली.
4.6.16
पश्यैकपद्यो दृश्यन्ते क्षेत्रे गोष्ठं समाश्रिताः ।
वृक्षांश्चोपवनोपेतान्ग्रामाणां नगरस्य च ॥ ४.६.१६ ॥
पहा, शेतांत एकपदरी मार्ग आणि गोठे दिसत आहेत; उपवनांसह वृक्ष, गावांचे आणि नगराचेही.
4.6.17
व्यक्तं दूरे विराटम…राजधानी भविष्यति ।
वसामेहापरां रात्रिं बलवान्मे परिश्रमः ॥ ४.६.१७ ॥
स्पष्ट आहे, दूर विराट… राजधानी होईल. इथे पुढची रात्र घालवू; माझा श्रम खूप आहे.
4.6.18
इमां कमलपत्राक्षीं द्रौपदीं माद्रिनन्दन ।
मुहूर्तं परिगृह्यैनां घाहुभ्यां नकुल व्रज ॥ ४.६.१८ ॥
हे माद्रीपुत्र नकुला, या कमलनयनी द्रौपदीला क्षणभर आपल्या बाहुंनी उचलून घेऊन चल.
4.6.19
ततोऽदूरे विराटस्य नगरं भरतर्षभ ।
राजधान्यां निवत्स्यामः प्रमुक्तमिव नो वनम् ॥ ४.६.१९ ॥
हे भरतश्रेष्ठा, विराटाचे नगर येथून जवळच आहे. त्या राजधानीत आपण वास्तव्य करू, जणू हे वन आपल्याला सोडून गेले आहे.
4.6.20
पूर्वाह्णे मृगयां कृत्वा मया विद्धा मृगा वने ।
अटवी च मया दूरं धृता मृगवधेप्सुना ॥ ४.६.२० ॥
पूर्वाह्नी मी मृगया केली, वनात हरिणांना बाणांनी विंधले. हरिणवधाच्या इच्छेने मी या अरण्यात दूरवर फिरलो.
4.6.21
विषमा ह्यतिदुर्गा च वेगवत्परिधावता ।
सोहं धर्माभितप्तो वै नैनामादातुमुत्सहे ॥ ४.६.२१ ॥
तो मार्ग खडबडीत आणि अतिशय दुर्गम होता, आणि मी वेगाने धावत होतो. उन्हाने तापलेला मी हिला उचलून नेण्याचे धाडस करत नाही.
4.6.22
सहदेव त्वमादाय मुहूर्तं द्रौपदीं नय ।
राजधान्यां निवत्स्यामः सुमुक्तमिव नो वनम् ॥ ४.६.२२ ॥
हे सहदेवा, तू द्रौपदीला क्षणभर घेऊन चल. आपण त्या राजधानीत वास्तव्य करू, जणू हे वन आपल्याला पूर्णपणे सोडून गेले आहे.
4.6.23
अहमप्यस्मि तृषितः क्षुधया परिपीडितः ।
परिश्रान्तश्च भद्रं ते नैनामादातुमुत्सहे ॥ ४.६.२३ ॥
मीसुद्धा तहान आणि भुकेने फार पीडित आणि थकलो आहे. तुझे कल्याण होवो, हिला उचलून नेण्याचे धाडस माझ्यात नाही.
4.6.24
एहि वीर विशालाश्च वीरसिंह इवार्जुन ।
इमां कमलपत्राक्षीं द्रौपदीं द्रुपदात्मजाम् ॥ ४.६.२४ ॥
ये वीरा, विशालनेत्रा, वीरसिंह अर्जुनासारखा; या कमलनयनी, द्रुपदकन्या द्रौपदीजवळ ये.
4.6.25
परिगृह्य मुहूर्तं त्वं बाहुभ्यां कुशलं व्रज ।
राजधान्यां निवत्स्यामः प्रमुक्तमिव नो वनम् ॥ ४.६.२५ ॥
युधिष्ठिर म्हणाला: क्षणभर तिला बाहूंमध्ये धरून सुखरूप जा. जणू वन आपल्याला सोडून गेले आहे, अशा प्रकारे आपण राजधानीत राहू.
4.6.26
गुरोर्वचनमाज्ञाय संप्रहृष्टो जितेन्द्रियः ।
बाहुभ्यां परिगृह्याथ राजपुत्रीमनिन्दिताम् ।
प्रवव्राज महाबाहुरर्जुनः प्रियदर्शनाम् ॥ ४.६.२६ ॥
वैशंपायन म्हणाले: गुरूचे वचन जाणून अत्यंत प्रसन्न झालेला, इंद्रियांवर विजय मिळवलेला महाबाहू अर्जुन, त्या निर्दोष राजकन्येला बाहूंमध्ये धरून, दर्शनाने प्रिय अशा तिच्यासह निघाला.
4.6.27
जटिलो वल्कलधरः शततूणीधनुर्धरः ।
स्कन्धे कृत्वा वरारोहां बालामायतलोचनाम् । ॥ ४.६.२७ ॥
वैशंपायन म्हणाले: जटाधारी, वल्कलवस्त्र परिधान केलेला, शंभर भात्यांचे धनुष्य धारण केलेला अर्जुन, सुंदर कटी व दीर्घ नेत्र असलेल्या त्या बालिकेला खांद्यावर घेता झाला.
4.6.28
आनीय नगराभ्याशमवातारयदर्जुनः ॥ ४.६.२८ ॥
वैशंपायन म्हणाले: नगराजवळ आणून अर्जुनाने तिला खाली उतरवले.