Vedyatra वेदयात्रा
ਖੋਜੋ

ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 4.6

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

ਸ਼ਬਦ-ਅਰਥਾਂ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹੋ

4.6.1

तेऽग्निं प्रदक्षिणं कृत्वा ब्राह्मणं च पुरोहितम् ।
अभिवाद्य ततः सर्वे प्रस्थातुमुपचक्रमुः ॥ ४.६.१ ॥

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਗਨੀ ਦੀ ਪ੍ਰਦਕਸ਼ਿਣਾ ਕੀਤੀ, ਫਿਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਅਤੇ ਪੁਰੋਹਿਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਰਵਾਨਾ ਹੋਣ ਲੱਗੇ।

4.6.2

अनुशिष्टोस्मि भद्रं ते नैतद्वक्ताऽस्ति कश्चन ।
कुन्तीमृते मातरं नः पितरं च यशस्विनम् ॥ ४.६.२ ॥

ਮੈਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਤੁਹਾਡਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ। ਸਾਡੀ ਮਾਤਾ ਕੁੰਤੀ ਅਤੇ ਯਸ਼ਸਵੀ ਪਿਤਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਇਹ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਕਹਿ ਸਕਦਾ।

4.6.3

यदेवानन्तरं कार्यं तद्भवान्वक्तुमर्हति ।
तारणाय तु दुःखस्य प्रस्थानाय भवाय च ॥ ४.६.३ ॥

ਹੁਣ ਜੋ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਉਹ ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਦੱਸੋ — ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋਣ ਲਈ, ਰਵਾਨਗੀ ਲਈ ਅਤੇ ਭਲਾਈ ਲਈ।

4.6.4

तेषां प्रतिष्ठमानानां धौम्यो मन्त्रानथाजपत् ।
सर्वविघ्नप्रशमनानर्थसिद्धिकरांस्तथा।
ततः पावकमुञ्ज्वाल्य मन्त्रहव्यपुरुस्कृतम् ॥ ४.६.४ ॥

ਰਵਾਨਾ ਹੋਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਧੌਮਯ ਨੇ ਸਾਰੇ ਵਿਘਨ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਕਾਰਜ ਸਿੱਧੀ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਮੰਤਰ ਜਪੇ। ਫਿਰ ਮੰਤਰਾਂ ਅਤੇ ਹਵਿ ਨਾਲ ਅਗਨੀ ਪ੍ਰਜਵਲਿਤ ਕੀਤੀ।

4.6.5

याज्ञसेनीं पुरस्कृत्य सर्व एव महारथाः ।
प्राद्रवन्सह धौम्येन बद्धशस्त्रा वनाद्वनम् ॥ ४.६.५ ॥

ਯਾਜਨਸੇਨੀ (ਦ੍ਰੌਪਦੀ) ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਕਰਕੇ ਸਾਰੇ ਮਹਾਰਥੀ ਧੌਮਯ ਨਾਲ ਸ਼ਸਤਰ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਜੰਗਲ ਤੋਂ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਦੌੜ ਪਏ।

4.6.6

ते वीरा बद्धनिस्त्रिंशा धनुर्बाणकलापिनः ।
अगच्छन्भीमधन्वानः काम्यकाद्यमुनां नदीम् ॥ ४.६.६ ॥

ਉਹ ਵੀਰ ਤਲਵਾਰਾਂ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ, ਧਨੁਸ਼ ਅਤੇ ਤਰਕਸ਼ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਭਿਆਨਕ ਧਨੁਰਧਾਰੀ ਬਣ ਕੇ ਕਾਮਯਕ ਵਨ ਤੋਂ ਯਮੁਨਾ ਨਦੀ ਵੱਲ ਗਏ।

4.6.7

उत्तरेण दशार्णानां पाञ्चालान्दक्षिणेन तु ।
अन्तरेण यकृल्लोम्नः शूरसेनांश्च पाण्डवाः ॥ ४.६.७ ॥

ਪਾਂਡਵ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਦਸ਼ਾਰਣਾਂ ਨੂੰ, ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਪਾਂਚਾਲਾਂ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਯਕ੍ਰਿਲੋਮ੍ਨ ਤੇ ਸ਼ੂਰਸੇਨਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰੋਂ ਗਏ।

4.6.8

ते तस्या दक्षिणं तीरमन्वगच्छन्पदातयः ।
ततः प्रत्यक्प्रयातास्ते संक्रामन्तो वनाद्वनम् ॥ ४.६.८ ॥

ਉਹ ਪੈਦਲ ਹੀ ਉਸ ਨਦੀ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਕੰਢੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਤੁਰੇ; ਫਿਰ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਵਧ ਕੇ ਇੱਕ ਜੰਗਲ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਲੰਘੇ।

4.6.9

वसाना वनदुर्गेषु रमणीयेषु धन्विनः ।
पल्वलेषु च रम्येषु नदीनां संगमेषु च ॥ ४.६.९ ॥

ਧਨੁਸ਼ਧਾਰੀ ਉਹ ਰਮਣੀਕ ਜੰਗਲੀ ਕਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਸੁੰਦਰ ਤਲਾਬਾਂ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਸੰਗਮਾਂ ਉੱਤੇ ਵੱਸੇ।

4.6.10

द्रुमान्नानाविधाकारान्नानाविधलताकुलान् ।
कुसुमाढ्यान्मनःकान्ताञ्शुभगन्धान्मनोरमान् ॥ ४.६.१० ॥

ਅਨੇਕ ਆਕਾਰਾਂ ਵਾਲੇ, ਅਨੇਕ ਵੇਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ, ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਮਨ ਨੂੰ ਭਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਸ਼ੁਭ ਖੁਸ਼ਬੂ ਵਾਲੇ, ਮਨੋਹਰ ਰੁੱਖ।

4.6.11

पार्था निरीक्षमाणाश्च तान्द्रुमान्पुष्पशालिनः ।
जिघ्रन्तः पुष्पगन्धांश्च फलगन्धान्मनोरमान् ॥ ४.६.११ ॥

ਪ੍ਰਿਥਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਲੱਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਅਤੇ ਫਲਾਂ ਦੀ ਮਨੋਹਰ ਮਹਿਕ ਸੁੰਘਦੇ ਹੋਏ ਤੁਰੇ।

4.6.12

विध्यन्तो मृगजातानि महेप्वासा महाबलाः ।
उपित्वा द्वादशसमा वने परपुरंजयाः ।
लुब्धान्ब्रुवाणा मात्स्यस्य विपयं प्राविशंस्तदा ॥ ४.६.१२ ॥

ਮਹਾਧਨੁਸ਼ਧਾਰੀ ਅਤੇ ਮਹਾਬਲੀ ਉਹ, ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਨਗਰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ, ਹਿਰਨਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਉੱਤੇ ਤੀਰ ਚਲਾਉਂਦੇ, ਬਾਰਾਂ ਸਾਲ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ, ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਦੱਸਦੇ ਮਤਸ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ।

4.6.13

तत्र धौम्यं महेप्वासाः पाण्डवेया व्यसर्जयन् ।
अग्निहोत्रं परिचरन्सोऽबुद्धोऽवसदाश्रमे ॥ ४.६.१३ ॥

ਉੱਥੇ ਮਹਾਨ ਧਨੁਰਧਾਰੀ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੇ ਧੌਮਿਆ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕੀਤਾ। ਅਗਨੀਹੋਤਰ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਿਆਂ ਉਹ ਅਣਜਾਣ ਰਹਿ ਕੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ।

4.6.14

ततस्तेषु प्रयातेषु पाण्डवेषु महात्मसु ।
इन्द्रसेनमुखाश्चैव यथोक्तं प्राप्य निर्वृताः।
रथानश्वांश्च रक्षन्तः सुखमूषुः सुसंवृताः ॥ ४.६.१४ ॥

ਫਿਰ ਮਹਾਤਮਾ ਪਾਂਡਵ ਚਲੇ ਗਏ, ਅਤੇ ਇੰਦਰਸੇਨ ਆਦਿ ਜਿਵੇਂ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾ ਕੇ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋਏ। ਰਥਾਂ ਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਿਆਂ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੁਕ ਕੇ ਉਹ ਸੁਖ ਨਾਲ ਰਹੇ।

4.6.15

ततो जनपदं प्राप्य कृष्णा राजानमब्रवीत् ॥ ४.६.१५ ॥

ਫਿਰ ਦੇਸ਼ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।

4.6.16

पश्यैकपद्यो दृश्यन्ते क्षेत्रे गोष्ठं समाश्रिताः ।
वृक्षांश्चोपवनोपेतान्ग्रामाणां नगरस्य च ॥ ४.६.१६ ॥

ਵੇਖੋ, ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ-ਮਾਰਗੀ ਰਾਹ ਅਤੇ ਗੋਸ਼ਾਲਾਵਾਂ ਦਿਸਦੀਆਂ ਹਨ; ਉਪਵਨਾਂ ਵਾਲੇ ਰੁੱਖ, ਪਿੰਡਾਂ ਅਤੇ ਨਗਰ ਦੇ ਵੀ।

4.6.17

व्यक्तं दूरे विराटम…राजधानी भविष्यति ।
वसामेहापरां रात्रिं बलवान्मे परिश्रमः ॥ ४.६.१७ ॥

ਸਾਫ਼ ਹੈ, ਦੂਰ ਵਿਰਾਟ… ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਇੱਥੇ ਅਗਲੀ ਰਾਤ ਕੱਟੀਏ; ਮੇਰੀ ਮਿਹਨਤ ਬਹੁਤ ਹੈ।

4.6.18

इमां कमलपत्राक्षीं द्रौपदीं माद्रिनन्दन ।
मुहूर्तं परिगृह्यैनां घाहुभ्यां नकुल व्रज ॥ ४.६.१८ ॥

ਹੇ ਮਾਦਰੀ-ਪੁੱਤਰ ਨਕੁਲ, ਇਸ ਕਮਲਨੈਣੀ ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਨੂੰ ਪਲ ਭਰ ਆਪਣੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਵਿੱਚ ਚੁੱਕ ਕੇ ਚੱਲ।

4.6.19

ततोऽदूरे विराटस्य नगरं भरतर्षभ ।
राजधान्यां निवत्स्यामः प्रमुक्तमिव नो वनम् ॥ ४.६.१९ ॥

ਹੇ ਭਰਤਾਂ ਦੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਵਿਰਾਟ ਦਾ ਨਗਰ ਇੱਥੋਂ ਨੇੜੇ ਹੀ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਉਸ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵਿੱਚ ਵਸਾਂਗੇ, ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਵਣ ਸਾਨੂੰ ਛੱਡ ਗਿਆ ਹੋਵੇ।

4.6.20

पूर्वाह्णे मृगयां कृत्वा मया विद्धा मृगा वने ।
अटवी च मया दूरं धृता मृगवधेप्सुना ॥ ४.६.२० ॥

ਦੁਪਹਿਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਂ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਵਣ ਵਿੱਚ ਹਿਰਨਾਂ ਨੂੰ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ। ਹਿਰਨ ਮਾਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਮੈਂ ਇਸ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਦੂਰ ਤੱਕ ਭਟਕਿਆ।

4.6.21

विषमा ह्यतिदुर्गा च वेगवत्परिधावता ।
सोहं धर्माभितप्तो वै नैनामादातुमुत्सहे ॥ ४.६.२१ ॥

ਉਹ ਰਾਹ ਉੱਚਾ-ਨੀਵਾਂ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਮੈਂ ਤੇਜ਼ ਭੱਜਦਾ ਆਇਆ ਸਾਂ। ਧੁੱਪ ਨਾਲ ਤਪਿਆ ਮੈਂ ਇਸਨੂੰ ਚੁੱਕਣ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।

4.6.22

सहदेव त्वमादाय मुहूर्तं द्रौपदीं नय ।
राजधान्यां निवत्स्यामः सुमुक्तमिव नो वनम् ॥ ४.६.२२ ॥

ਹੇ ਸਹਦੇਵ, ਤੂੰ ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪਲ ਲਈ ਚੁੱਕ ਕੇ ਲੈ ਚੱਲ। ਅਸੀਂ ਉਸ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵਿੱਚ ਵਸਾਂਗੇ, ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਵਣ ਸਾਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਛੱਡ ਗਿਆ ਹੋਵੇ।

4.6.23

अहमप्यस्मि तृषितः क्षुधया परिपीडितः ।
परिश्रान्तश्च भद्रं ते नैनामादातुमुत्सहे ॥ ४.६.२३ ॥

ਮੈਂ ਵੀ ਪਿਆਸ ਤੇ ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਅਤੇ ਥੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹਾਂ। ਤੇਰਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ, ਇਸਨੂੰ ਚੁੱਕਣ ਦੀ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਹਿੰਮਤ ਨਹੀਂ।

4.6.24

एहि वीर विशालाश्च वीरसिंह इवार्जुन ।
इमां कमलपत्राक्षीं द्रौपदीं द्रुपदात्मजाम् ॥ ४.६.२४ ॥

ਆ ਵੀਰ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਨੇਤਰਾਂ ਵਾਲਿਆ, ਵੀਰਸਿੰਘ ਅਰਜੁਨ ਵਾਂਗ; ਇਸ ਕਮਲ-ਨੈਣੀ, ਦ੍ਰੁਪਦ ਦੀ ਧੀ ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਕੋਲ ਆ।

4.6.25

परिगृह्य मुहूर्तं त्वं बाहुभ्यां कुशलं व्रज ।
राजधान्यां निवत्स्यामः प्रमुक्तमिव नो वनम् ॥ ४.६.२५ ॥

ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਪਲ ਭਰ ਉਸਨੂੰ ਬਾਹਾਂ ਵਿੱਚ ਲੈ ਕੇ ਸੁਖ ਨਾਲ ਜਾਓ। ਅਸੀਂ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵਿੱਚ ਵਸਾਂਗੇ, ਜਿਵੇਂ ਜੰਗਲ ਸਾਨੂੰ ਛੱਡ ਗਿਆ ਹੋਵੇ।

4.6.26

गुरोर्वचनमाज्ञाय संप्रहृष्टो जितेन्द्रियः ।
बाहुभ्यां परिगृह्याथ राजपुत्रीमनिन्दिताम् ।
प्रवव्राज महाबाहुरर्जुनः प्रियदर्शनाम् ॥ ४.६.२६ ॥

ਵੈਸ਼ੰਪਾਇਨ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਗੁਰੂ ਦਾ ਬਚਨ ਸਮਝ ਕੇ ਅਤਿ ਪ੍ਰਸੰਨ, ਇੰਦਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਮਹਾਬਾਹੂ ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਬਾਹਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਲਿਆ ਅਤੇ ਦੇਖਣ ਵਿੱਚ ਪਿਆਰੀ ਉਸ ਨਾਲ ਤੁਰ ਪਿਆ।

4.6.27

जटिलो वल्कलधरः शततूणीधनुर्धरः ।
स्कन्धे कृत्वा वरारोहां बालामायतलोचनाम् । ॥ ४.६.२७ ॥

ਵੈਸ਼ੰਪਾਇਨ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਜਟਾਧਾਰੀ, ਵਲਕਲ ਪਹਿਨੇ, ਸੌ ਤਰਕਸਾਂ ਵਾਲਾ ਧਨੁਸ਼ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਸੁੰਦਰ ਕਮਰ ਅਤੇ ਲੰਮੇ ਨੈਣਾਂ ਵਾਲੀ ਉਸ ਬਾਲਾ ਨੂੰ ਮੋਢੇ ਉੱਤੇ ਚੁੱਕ ਲਿਆ।

4.6.28

आनीय नगराभ्याशमवातारयदर्जुनः ॥ ४.६.२८ ॥

ਵੈਸ਼ੰਪਾਇਨ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਨਗਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਲਿਆ ਕੇ ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਉਤਾਰ ਦਿੱਤਾ।