మహాభారతం · అధ్యాయం 4.62
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.62.1
एवं विद्राव्य तत्सैन्यं पार्थो भीष्ममुपाद्रवत् ।
त्रस्तेषु सर्वसैन्येषु कौरव्यस्य महात्मनः ॥ ४.६२.१ ॥
ఈ విధంగా ఆ సైన్యాన్ని తరిమివేసి పార్థుడు భీష్ముని వైపు దూసుకెళ్లాడు. మహాత్ముడైన కౌరవుని సైన్యాలన్నీ భయంతో వణికిపోయాయి.
4.62.2
बाणान्धनुषि संधाय चतुरः पाकशासनिः ।
भीष्मं च प्राहिणोद्भीतस्तं द्वाभ्यामभ्यवादयत् ॥ ४.६२.२ ॥
ఇంద్రుని కుమారుడు విల్లుపై నాలుగు బాణాలను సంధించి భీష్ముని వైపు భయంతో ప్రయోగించాడు; వాటిలో రెండింటితో అతనిని కొట్టాడు.
4.62.3
तस्य कर्णान्तिकं गत्वा द्वावब्रूतां च कौशलम् ।
सोऽप्याशीरवदद्भीष्मः कौन्तेयो जयतामिति ॥ ४.६२.३ ॥
అతని చెవి దగ్గరకు వెళ్లి ఇద్దరూ క్షేమాన్ని అడిగారు. భీష్ముడు కూడా ఆశీర్వదిస్తూ, "కౌంతేయా, జయించు" అన్నాడు.
4.62.4
नरसिंहमुपायान्तं जिगीषन्तं परान्रणे ।
वृषसेनोऽभ्ययात्तूर्णं योद्धुकामो धनंजयम् ॥ ४.६२.४ ॥
యుద్ధంలో శత్రువులను జయించాలనే కోరికతో వస్తున్న నరసింహుడైన ధనంజయుని ఎదుర్కోవడానికి వృషసేనుడు వేగంగా యుద్ధానికి సిద్ధమై ముందుకు సాగాడు.
4.62.5
वैकर्तनात्मजो वीरः संग्रामे लोकविश्रुतः ।
शौर्यवीर्यादिभिः कर्णाद्बिम्बाद्विम्ब इवोद्धृतः ॥ ४.६२.५ ॥
వైకర్తనుని (కర్ణుని) కుమారుడైన వీరుడు, యుద్ధంలో తన శౌర్యపరాక్రమాలతో లోకప్రసిద్ధుడు; కర్ణుని నుండి ప్రతిబింబం వలె ఉద్భవించినట్లు ఉన్నాడు.
4.62.6
आत्मना युध्यतस्तस्य वृषसेनस्य पाण्डवः ।
मुहूर्तं तस्य तद्दृष्ट्वा हस्तलाघवपौरुषे।
तुतोष च ततः पार्थो वृषसेनपराक्रमम् ॥ ४.६२.६ ॥
స్వయంగా యుద్ధం చేస్తున్న వృషసేనుని పాండవుడు క్షణకాలం చూశాడు. అతని చేతి నైపుణ్యాన్ని, పౌరుషాన్ని చూసి పార్థుడు వృషసేనుని పరాక్రమానికి సంతోషించాడు.
4.62.7
तस्य पार्थस्तदा क्षिप्रं क्षुरधारेण कार्मुकम् ।
न्यकृन्यद्गृध्रपत्रेण जाम्बूनदपरिष्कृतम् ॥ ४.६२.७ ॥
అప్పుడు పార్థుడు త్వరగా, గద్ద రెక్కలతో కూడిన క్షురధార బాణంతో, బంగారంతో అలంకరించిన అతని విల్లును తెగ్గొట్టాడు.
4.62.8
अथैनं पञ्चभिर्भूयः प्रत्यविध्यत्स्तनान्तरे ।
स पार्थबाणाभिहतो रथात्प्रस्कन्द्य दुद्रुवे ॥ ४.६२.८ ॥
అప్పుడు అతనిని ఐదు బాణాలతో మళ్లీ ఛాతీ మధ్యలో గుచ్చాడు. పార్థ బాణాలతో గాయపడిన అతను రథం నుండి దూకి పారిపోయాడు.
4.62.9
दुःशासनो विकर्णश्च शकुनिश्च विविंशतिः ।
आयान्तं भीमधन्वानं पर्यकीर्यन्त पाण्डवम् ॥ ४.६२.९ ॥
దుఃశాసనుడు, వికర్ణుడు, శకుని మరియు వివింశతి వస్తున్న భయంకర ధనుర్ధారియైన పాండవుడిని చుట్టుముట్టారు.
4.62.10
तेषां पार्थो रणे क्रुद्धः शरैः सन्नतपर्वभिः ।
युगं ध्वजं शरासं च चिच्छेद तरसा रणे ॥ ४.६२.१० ॥
వారిపై పార్థుడు రణంలో కోపించి, వంగిన కీళ్ల బాణాలతో యుద్ధంలోనే వేగంగా వారి కాడ, ధ్వజం, విల్లు నరికివేశాడు.
4.62.11
ते निकृत्तध्वजाः सर्वे छिन्नकार्मुकवेष्टनाः ।
रणमध्यादपययुः पार्थबाणाभिपीडिताः ॥ ४.६२.११ ॥
వారి ధ్వజాలు తెగిపోయాయి, విల్లు పట్టు తెగిపోయింది; పార్థ బాణాలతో బాధింపబడి వారందరూ రణమధ్యం నుండి వెనుదిరిగారు.
4.62.12
ततः प्रहस्य बीभत्सुर्वैराटिमिदमब्रवीत् ।
एतं मे प्रापयेदानीं तालं सौवर्णमुच्छ्रितम् ॥ ४.६२.१२ ॥
అప్పుడు బీభత్సుడు నవ్వి వైరాటితో ఇలా అన్నాడు: 'ఇప్పుడు ఆ ఎత్తైన బంగారు తాడిచెట్టును నా దగ్గరకు తీసుకురా.'
4.62.13
मेघमध्ये यथा विद्युदुज्ज्वलन्ती पुनः पुनः ।
असौ शान्तनवो भीष्मस्तत्र याहि परंतप ॥ ४.६२.१३ ॥
మేఘమధ్యంలో మళ్లీ మళ్లీ మెరిసే మెరుపులా ఉన్నవాడు ఆ శంతనుని కుమారుడు భీష్ముడు; శత్రుసంహారకా, అక్కడికి వెళ్ళు.
4.62.14
अस्राणि तस्य दिव्यानि दर्शयिष्यामि संयुगे ।
घोररूपाणि चित्राणि लघूनि च गुरूणि च ॥ ४.६२.१४ ॥
యుద్ధంలో వాడికి నా దివ్య అస్త్రాలను చూపిస్తాను — భయంకర రూపాలు, అద్భుతమైనవి, తేలికైనవీ బరువైనవీ కూడా.
4.62.15
अस्माकं पोषको नित्यमाबाल्यान्मत्स्यभूमिप ।
श्रेयस्कामी सदाऽस्माकं योगक्षेमकरः सदा ॥ ४.६२.१५ ॥
మత్స్యదేశపు రాజా, బాల్యం నుండి అతడు ఎల్లప్పుడూ మన పోషకుడు; మన శ్రేయస్సును కోరేవాడు, ఎల్లప్పుడూ మన యోగక్షేమాలను చూసేవాడు.
4.62.16
तस्याङ्के विर्धितो बाल्ये तद्योत्स्येऽनेन सांप्रतम् ।
अस्माकं धार्तराष्ट्राणां शमकामो दिवानिशम् ॥ ४.६२.१६ ॥
బాల్యంలో అతని ఒడిలో పెరిగినవాడిని; అందువల్ల ఇప్పుడు అతనితోనే యుద్ధం చేస్తాను — మనకూ, ధృతరాష్ట్ర పుత్రులకూ మధ్య రేయింబవళ్ళు శాంతిని కోరేవాడితోనే.
4.62.17
वैशंपायन उवाच ।
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा वैराटिः पार्थसारथिः।
वाहयच्चोदितस्तेन रथं भीष्मरथं प्रति ॥ ४.६२.१७ ॥
వైశంపాయనుడు చెప్పాడు: అతని ఆ మాటలు విని, పార్థుని సారథియైన వైరాటి, అతని ప్రేరణతో భీష్ముని రథం వైపు రథాన్ని నడిపాడు.
4.62.18
तं रथं चोदितं दृष्ट्वा फल्गुनस्य रथोत्तमम् ।
वायुनेव महामेघं सहसाऽभिसमीरितम्।
तं प्रत्ययाच्च गाङ्गेयो रथेनादित्यवर्चसा ॥ ४.६२.१८ ॥
ఫల్గునుని ఆ ఉత్తమ రథం వేగంగా నడుస్తుండటం చూసి — గాలిచేత మహామేఘం హఠాత్తుగా ముందుకు నెట్టబడినట్లు — గంగాపుత్రుడు అతన్ని గుర్తించి, సూర్యతేజస్సుతో మెరిసే రథంలో అతని వైపు వచ్చాడు.
4.62.19
आयान्तमर्जुनं दृष्ट्वा भीष्मः परपुंजयः ।
प्रत्युञ्जगाम युद्धार्थी महर्षभमिवर्षभः ॥ ४.६२.१९ ॥
అర్జునుడు వస్తుండటం చూసి, శత్రుసేనలను జయించే భీష్ముడు యుద్ధాభిలాషతో, ఒక మహావృషభం మరొక మహావృషభం వైపు వెళ్లినట్లు అతని వైపు ఎదురుగా వెళ్లాడు.
4.62.20
तथा हि गुप्त एतेषां दुराधर्षः पितामहः ।
हन्यमानेषु योघेषु धनंजयमुपाद्रवत् ॥ ४.६२.२० ॥
వీరికి రక్షకుడైన, జయించరాని పితామహుడు భీష్ముడు, యోధులు చంపబడుతుండగా కూడా ధనంజయుడిపై విరుచుకుపడ్డాడు.
4.62.21
प्रगृह्य कार्मुकश्रेष्ठं जातरूपपरिष्कृतम् ।
शरानादाय तीक्ष्णाग्रान्मर्मदेहप्रमाथिनः ॥ ४.६२.२१ ॥
బంగారంతో అలంకరించిన శ్రేష్ఠ ధనువును చేపట్టి, శరీరంలోని మర్మస్థానాలను చీల్చే వాడి అగ్రాలు గల బాణాలను తీసుకున్నాడు.
4.62.22
पाण्डुरेणातपत्रेण ध्रियमाणेन मूर्धनि ।
शुशुभे स नरव्याघ्रो गिरिः सूर्योत्तरे यथा ॥ ४.६२.२२ ॥
తలపై తెల్లని గొడుగు పట్టబడి ఉండగా, ఆ నరశ్రేష్ఠుడు సూర్యోదయమైన పర్వతంలా ప్రకాశించాడు.
4.62.23
प्राध्माप्य शङ्खं गाङ्गेयो धार्तराष्ट्रान्प्रहर्षयन् ।
प्रदक्षिणमुपावृत्य बीभत्सुं प्रत्यवारयत् ॥ ४.६२.२३ ॥
శంఖం ఊదుతూ, ధృతరాష్ట్రుని కుమారులను సంతోషపెడుతూ, గాంగేయుడు ప్రదక్షిణంగా తిరిగి బీభత్సుని అడ్డగించాడు.
4.62.24
तमवेक्ष्य समायान्तं कौन्तेयः परवीरहा ।
प्रत्यगृह्णादमेयात्मा प्रियातिथिमिवागतम् ।
देवदत्तं महाशङ्खं प्रदध्मौ युधि वीर्यवान् ॥ ४.६२.२४ ॥
అతడు వస్తుండటం చూసి, శత్రువీరులను సంహరించే కౌంతేయుడు, అపరిమిత ఆత్మ కలవాడు, ప్రియమైన అతిథి వచ్చినట్లు అతడిని స్వీకరించాడు; యుద్ధంలో పరాక్రమవంతుడైన అతడు దేవదత్తం అనే మహాశంఖాన్ని ఊదాడు.
4.62.25
तौ शङ्खनादावत्यर्थं भीष्मपाण्डवयोस्तदा ।
नादयामासतुर्द्यां च खं च भूमिं च सर्वशः ॥ ४.६२.२५ ॥
అప్పుడు భీష్ముడు, పాండవుల ఆ రెండు శంఖనాదాలు అత్యంత తీవ్రంగా ఆకాశాన్ని, అంతరిక్షాన్ని, భూమిని అన్ని వైపులా మార్మోగించాయి.
4.62.26
अन्तरिक्षे च जल्पन्ति सर्वे देवाः सवासवाः ।
यदर्जुनः कुरून्सर्वान्प्राकृन्तच्छस्रतेजसा ॥ ४.६२.२६ ॥
ఆకాశంలో ఉన్న దేవతలందరూ ఇంద్రునితో కలిసి, అర్జునుడు తన బాణాల తేజస్సుతో కౌరవులందరినీ నరికివేస్తాడని చెప్పుకున్నారు.
4.62.27
कुरुश्रेष्ठाविमौ वीरौ रणे भीष्मधनंजयौ ।
सर्वास्त्रकुशलौ वीरावप्रमत्तौ रणे सदा ॥ ४.६२.२७ ॥
కురుశ్రేష్ఠులైన ఈ ఇద్దరు వీరులు, భీష్ముడు మరియు ధనంజయుడు, యుద్ధంలో అన్ని అస్త్రాలలో నేర్పరులు; యుద్ధంలో ఎల్లప్పుడూ అప్రమత్తులు.
4.62.28
उभौ देवमनुष्येषु विश्रुतौ स्वपराक्रमैः ।
उभौ परमसंरब्धावुभौ दीप्तधनुर्धरौ ॥ ४.६२.२८ ॥
వీరిద్దరూ తమ పరాక్రమంతో దేవతలలో మరియు మనుషులలో ప్రసిద్ధులు; ఇద్దరూ అత్యంత కోపోద్రిక్తులు; ఇద్దరూ ప్రకాశించే విల్లులు ధరించినవారు.
4.62.29
समागतौ नरव्याघ्रौ व्याघ्राविव तरस्विनौ ।
उभौ सदृशकर्माणौ सूर्यस्याग्नेश्च भारत ॥ ४.६२.२९ ॥
ఓ భారతా, ఇద్దరు నరవ్యాఘ్రులు, పులుల వలె వేగమూ బలమూ కలవారు, కలిసి వచ్చారు; ఇద్దరి కర్మలు సూర్యునికి అగ్నికి సమానమైనవి.
4.62.30
वासुदेवस्य सदृशौ कार्तवीर्यसमावुभौ ।
उभौ विश्रुतकर्माणावुभौ शूरौ महाबलौ ।
सर्वास्त्रविदुषां श्रेष्ठौ सर्वशस्त्रभृतां वरौ ॥ ४.६२.३० ॥
వాసుదేవునితో సమానులు, కార్తవీర్యునితో సమానులు; ఇద్దరూ ప్రసిద్ధ కర్మలు కలవారు, శూరులు, మహాబలులు; సర్వాస్త్ర విదులలో శ్రేష్ఠులు, సర్వశస్త్రధారులలో ఉత్తములు.
4.62.31
अग्नेरिन्द्रस्य सोमस्य यमस्य वरुणस्य च ।
अनयोः सदृशं वीर्यं मित्रस्य वरुणस्य च ॥ ४.६२.३१ ॥
అగ్ని, ఇంద్రుడు, సోముడు, యముడు, వరుణుడు వీరి పరాక్రమానికి, ఈ ఇద్దరి పరాక్రమం సమానం; మిత్రుడు, వరుణుని పరాక్రమానికీ సమానం.
4.62.32
को वा कुन्तीसुतं युद्धे द्वैरथेनोपयास्यति ।
ऋते शान्तनवादन्यः क्षत्रियो भुवि विद्यते ॥ ४.६२.३२ ॥
యుద్ధంలో కుంతీ కుమారుని ద్వంద్వయుద్ధానికి ఎవరు వెళ్తారు? భూమిపై శంతనుని కుమారుడు తప్ప మరే క్షత్రియుడు ఉన్నాడు?
4.62.33
इति संपूजयामासुर्भीष्मं दृष्ट्वाऽर्जुनं गतम् ।
तं रणे संप्रहृष्यन्तं दृष्ट्वा देवाः सवासवाः ॥ ४.६२.३३ ॥
ఇలా అర్జునుడు వెళ్లడం చూసి వారు భీష్ముని గౌరవించారు; యుద్ధంలో అతడు అత్యంత సంతోషంగా ఉండటం చూసి ఇంద్రునితో సహా దేవతలు (అతడిని కొనియాడారు).
4.62.34
अथ बहुविधतूर्यशङ्खयोषैर्विविधरवैः सह सिंहनादमिश्रैः ।
कुरुवृषभमपूजयत्कुरूणां बलममराधिपसैन्यसप्रभं तत् ॥ ४.६२.३४ ॥
అప్పుడు అనేక రకాల వాద్యాలు, శంఖాల ధ్వనులు, వివిధ ఘోషలు, సింహనాదాలు కలిసిన శబ్దాలతో వారు కురువృషభుడిని (భీష్ముని) సత్కరించారు; ఇంద్రసేనలా ప్రకాశించే ఆ కురుసేన.