มหาภารตะ · อัธยายะ 4.62
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.62.1
एवं विद्राव्य तत्सैन्यं पार्थो भीष्ममुपाद्रवत् ।
त्रस्तेषु सर्वसैन्येषु कौरव्यस्य महात्मनः ॥ ४.६२.१ ॥
เมื่อขับไล่กองทัพนั้นไปแล้ว ปารถะก็พุ่งเข้าหาภีษมะ กองทัพทั้งหมดของกษัตริย์แห่งกุรุผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ต่างหวาดกลัว
4.62.2
बाणान्धनुषि संधाय चतुरः पाकशासनिः ।
भीष्मं च प्राहिणोद्भीतस्तं द्वाभ्यामभ्यवादयत् ॥ ४.६२.२ ॥
อรชุนขึ้นลูกศรสี่ดอกบนคันธนู ด้วยความหวาดหวั่น บุตรของพระอินทร์ยิงไปที่ภีษมะ และยิงถูกเขาด้วยสองดอก
4.62.3
तस्य कर्णान्तिकं गत्वा द्वावब्रूतां च कौशलम् ।
सोऽप्याशीरवदद्भीष्मः कौन्तेयो जयतामिति ॥ ४.६२.३ ॥
ทั้งสองเข้าไปใกล้หูของเขาและถามถึงความเป็นไป ภีษมะก็ให้พรโดยกล่าวว่า "บุตรของกุนตี ขอให้เจ้าได้รับชัยชนะ"
4.62.4
नरसिंहमुपायान्तं जिगीषन्तं परान्रणे ।
वृषसेनोऽभ्ययात्तूर्णं योद्धुकामो धनंजयम् ॥ ४.६२.४ ॥
วฤษเสนะรีบเข้าหาธนัญชัย ผู้เป็นราชสีห์ท่ามกลางมนุษย์ ซึ่งกำลังเข้ามาในสนามรบ ปรารถนาจะพิชิตศัตรู และอยากต่อสู้กับเขา
4.62.5
वैकर्तनात्मजो वीरः संग्रामे लोकविश्रुतः ।
शौर्यवीर्यादिभिः कर्णाद्बिम्बाद्विम्ब इवोद्धृतः ॥ ४.६२.५ ॥
วีรบุรุษ บุตรของไวกรตนะ (กรรณะ) มีชื่อเสียงไปทั่วโลกในการรบด้วยความกล้าหาญและพละกำลัง ราวกับถูกดึงออกมาจากกรรณะ เหมือนเงาสะท้อนถูกดึงออกจากภาพของมัน
4.62.6
आत्मना युध्यतस्तस्य वृषसेनस्य पाण्डवः ।
मुहूर्तं तस्य तद्दृष्ट्वा हस्तलाघवपौरुषे।
तुतोष च ततः पार्थो वृषसेनपराक्रमम् ॥ ४.६२.६ ॥
ปาณฑพเห็นวฤษเสนะต่อสู้ด้วยตนเองเพียงชั่วครู่ และเห็นความชำนาญของมือและความกล้าหาญของเขา ปารถะจึงพอใจในพลังของวฤษเสนะ
4.62.7
तस्य पार्थस्तदा क्षिप्रं क्षुरधारेण कार्मुकम् ।
न्यकृन्यद्गृध्रपत्रेण जाम्बूनदपरिष्कृतम् ॥ ४.६२.७ ॥
ปารถะจึงรีบตัดคันธนูของเขา ซึ่งประดับด้วยทองคำ ด้วยลูกศรปลายคมดุจมีด มีขนปีกแร้งติดอยู่
4.62.8
अथैनं पञ्चभिर्भूयः प्रत्यविध्यत्स्तनान्तरे ।
स पार्थबाणाभिहतो रथात्प्रस्कन्द्य दुद्रुवे ॥ ४.६२.८ ॥
จากนั้นเขายิงวฤษเสนะอีกด้วยลูกศรห้าดอกที่กลางอก เมื่อถูกลูกศรของปารถะยิง เขาก็กระโดดลงจากรถศึกแล้ววิ่งหนี
4.62.9
दुःशासनो विकर्णश्च शकुनिश्च विविंशतिः ।
आयान्तं भीमधन्वानं पर्यकीर्यन्त पाण्डवम् ॥ ४.६२.९ ॥
ทุศศาสนะ วิกรรณะ ศกุนิ และวิวิงศติ ล้อมปาณฑพผู้เป็นนักยิงธนูผู้น่าเกรงขาม ขณะที่เขากำลังเข้ามา
4.62.10
तेषां पार्थो रणे क्रुद्धः शरैः सन्नतपर्वभिः ।
युगं ध्वजं शरासं च चिच्छेद तरसा रणे ॥ ४.६२.१० ॥
ปารถะผู้โกรธเคืองในการรบกับพวกเขา รีบตัดแอก ธงและคันธนูของพวกเขาด้วยลูกศรที่มีก้านโค้งตรงข้อ ท่ามกลางการต่อสู้
4.62.11
ते निकृत्तध्वजाः सर्वे छिन्नकार्मुकवेष्टनाः ।
रणमध्यादपययुः पार्थबाणाभिपीडिताः ॥ ४.६२.११ ॥
ธงของพวกเขาถูกตัดขาด สายธนูของพวกเขาถูกตัดขาดทั้งหมด ถูกลูกศรของปารถะเบียดเบียน พวกเขาจึงหันกลับจากท่ามกลางสนามรบ
4.62.12
ततः प्रहस्य बीभत्सुर्वैराटिमिदमब्रवीत् ।
एतं मे प्रापयेदानीं तालं सौवर्णमुच्छ्रितम् ॥ ४.६२.१२ ॥
จากนั้นพีภัตสุ (อรชุน) หัวเราะแล้วกล่าวกับบุตรของวิราฏะว่า "บัดนี้จงนำต้นตาลทองคำที่สูงนั้นมาให้ข้า"
4.62.13
मेघमध्ये यथा विद्युदुज्ज्वलन्ती पुनः पुनः ।
असौ शान्तनवो भीष्मस्तत्र याहि परंतप ॥ ४.६२.१३ ॥
ดุจสายฟ้าที่ลุกโพลงซ้ำแล้วซ้ำเล่าท่ามกลางก้อนเมฆ ภีษมะบุตรของศานตนุนั้นอยู่ที่นั่น จงไปที่นั่น ดูกรผู้เผาผลาญศัตรู
4.62.14
अस्राणि तस्य दिव्यानि दर्शयिष्यामि संयुगे ।
घोररूपाणि चित्राणि लघूनि च गुरूणि च ॥ ४.६२.१४ ॥
ในการรบข้าจะแสดงอาวุธทิพย์ของข้าให้เขาเห็น อาวุธที่มีรูปร่างน่าสะพรึงกลัว น่าอัศจรรย์ ทั้งเบาและหนัก
4.62.15
अस्माकं पोषको नित्यमाबाल्यान्मत्स्यभूमिप ।
श्रेयस्कामी सदाऽस्माकं योगक्षेमकरः सदा ॥ ४.६२.१५ ॥
ดูกรเจ้าแห่งแผ่นดินมัตสยะ ตั้งแต่วัยเยาว์เขาเป็นผู้ค้ำจุนพวกเราอยู่เสมอ ปรารถนาความเจริญของพวกเรา และคอยจัดหาสิ่งที่พวกเราได้มาและความปลอดภัยให้อยู่เสมอ
4.62.16
तस्याङ्के विर्धितो बाल्ये तद्योत्स्येऽनेन सांप्रतम् ।
अस्माकं धार्तराष्ट्राणां शमकामो दिवानिशम् ॥ ४.६२.१६ ॥
ข้าเติบโตขึ้นในอ้อมแขนของเขาตั้งแต่วัยเด็ก บัดนี้ข้าจะต่อสู้กับเขา ผู้ซึ่งทั้งกลางวันและกลางคืนปรารถนาสันติระหว่างพวกเรากับบุตรของธฤตราษฎร์
4.62.17
वैशंपायन उवाच ।
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा वैराटिः पार्थसारथिः।
वाहयच्चोदितस्तेन रथं भीष्मरथं प्रति ॥ ४.६२.१७ ॥
ไวศัมปายนะกล่าวว่า เมื่อได้ฟังคำของเขา วิราฏิ สารถีของปารถะ ถูกเขาเร่งเร้า จึงขับรถศึกไปยังรถศึกของภีษมะ
4.62.18
तं रथं चोदितं दृष्ट्वा फल्गुनस्य रथोत्तमम् ।
वायुनेव महामेघं सहसाऽभिसमीरितम्।
तं प्रत्ययाच्च गाङ्गेयो रथेनादित्यवर्चसा ॥ ४.६२.१८ ॥
เมื่อเห็นรถศึกชั้นเลิศของผู้เป็นพระฟัลคุนะถูกขับไปเช่นนั้น ดุจเมฆใหญ่ที่ถูกลมพัดไปข้างหน้าอย่างฉับพลัน บุตรของคงคาก็จำเขาได้ และเข้าหาเขาด้วยรถศึกที่รุ่งโรจน์ดุจดวงอาทิตย์
4.62.19
आयान्तमर्जुनं दृष्ट्वा भीष्मः परपुंजयः ।
प्रत्युञ्जगाम युद्धार्थी महर्षभमिवर्षभः ॥ ४.६२.१९ ॥
เมื่อเห็นอรชุนเข้ามา ภีษมะผู้พิชิตกองทัพศัตรู ปรารถนาจะรบ จึงเคลื่อนเข้าหาเขา ดุจวัวผู้ใหญ่เคลื่อนเข้าหาวัวผู้ใหญ่อีกตัว
4.62.20
तथा हि गुप्त एतेषां दुराधर्षः पितामहः ।
हन्यमानेषु योघेषु धनंजयमुपाद्रवत् ॥ ४.६२.२० ॥
เพราะปู่ผู้ไม่อาจถูกต้านทานได้ ผู้คุ้มครองคนเหล่านี้ ได้เข้าโจมตีธนัญชัย ขณะที่นักรบทั้งหลายกำลังถูกสังหาร
4.62.21
प्रगृह्य कार्मुकश्रेष्ठं जातरूपपरिष्कृतम् ।
शरानादाय तीक्ष्णाग्रान्मर्मदेहप्रमाथिनः ॥ ४.६२.२१ ॥
เขาชักคันธนูอันวิเศษที่สุด ประดับด้วยทองคำ และหยิบลูกศรปลายคมที่เจาะทะลุส่วนสำคัญของร่างกาย
4.62.22
पाण्डुरेणातपत्रेण ध्रियमाणेन मूर्धनि ।
शुशुभे स नरव्याघ्रो गिरिः सूर्योत्तरे यथा ॥ ४.६२.२२ ॥
มีร่มขาวกางอยู่เหนือศีรษะ บุรุษผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่คนนั้นส่องแสงงดงามเหมือนภูเขาเมื่อดวงอาทิตย์ขึ้นแล้ว
4.62.23
प्राध्माप्य शङ्खं गाङ्गेयो धार्तराष्ट्रान्प्रहर्षयन् ।
प्रदक्षिणमुपावृत्य बीभत्सुं प्रत्यवारयत् ॥ ४.६२.२३ ॥
ภีษมะบุตรแห่งคงคาเป่าสังข์ ทำให้บุตรของธฤตราษฎร์ปีติยินดี แล้วหมุนเวียนไปทางขวาและขัดขวางบีภัตสุ เพื่อตอบโต้
4.62.24
तमवेक्ष्य समायान्तं कौन्तेयः परवीरहा ।
प्रत्यगृह्णादमेयात्मा प्रियातिथिमिवागतम् ।
देवदत्तं महाशङ्खं प्रदध्मौ युधि वीर्यवान् ॥ ४.६२.२४ ॥
กเณยะหรือกุนตีบุตรผู้สังหารวีรบุรุษของข้าศึก เห็นภีษมะเข้ามาก็ต้อนรับไว้เหมือนแขกผู้เป็นที่รักมาถึง ผู้มีกำลังผู้มีอาตมันหาประมาณมิได้ผู้นั้นเป่าสังข์อันยิ่งใหญ่ชื่อเทวทัตต์ในสงคราม
4.62.25
तौ शङ्खनादावत्यर्थं भीष्मपाण्डवयोस्तदा ।
नादयामासतुर्द्यां च खं च भूमिं च सर्वशः ॥ ४.६२.२५ ॥
เสียงสังข์ของภีษมะและของปาณฑพทั้งสองนั้นดังยิ่งนัก ทำให้ท้องฟ้า อากาศ และแผ่นดินก้องกังวานไปทุกทิศ
4.62.26
अन्तरिक्षे च जल्पन्ति सर्वे देवाः सवासवाः ।
यदर्जुनः कुरून्सर्वान्प्राकृन्तच्छस्रतेजसा ॥ ४.६२.२६ ॥
เทวดาทั้งปวงพร้อมด้วยพระอินทร์ ต่างกล่าวอยู่ในอากาศว่า อรชุนจะตัดฟันชาวกุรุทั้งหมดด้วยเดชแห่งลูกศรของตน
4.62.27
कुरुश्रेष्ठाविमौ वीरौ रणे भीष्मधनंजयौ ।
सर्वास्त्रकुशलौ वीरावप्रमत्तौ रणे सदा ॥ ४.६२.२७ ॥
วีรบุรุษทั้งสองนี้ คือภีษมะและธนัญชัย เป็นผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ชาวกุรุ ชำนาญในอาวุธทั้งปวง และเป็นผู้ไม่ประมาทในการรบอยู่เสมอ
4.62.28
उभौ देवमनुष्येषु विश्रुतौ स्वपराक्रमैः ।
उभौ परमसंरब्धावुभौ दीप्तधनुर्धरौ ॥ ४.६२.२८ ॥
ทั้งสองมีชื่อเสียงไปทั่วทั้งเทวดาและมนุษย์ด้วยความกล้าหาญของตน ทั้งสองโกรธจัดยิ่งนัก และทั้งสองถืออาวุธคันธนูอันลุกโชน
4.62.29
समागतौ नरव्याघ्रौ व्याघ्राविव तरस्विनौ ।
उभौ सदृशकर्माणौ सूर्यस्याग्नेश्च भारत ॥ ४.६२.२९ ॥
ข้าแต่พระภารตะ วีรบุรุษผู้ประเสริฐเหมือนเสือในหมู่คนทั้งสองนี้มาประจันหน้ากัน ว่องไวดุจเสือ ทั้งสองมีผลงานเทียบเท่าพระอาทิตย์และพระอัคนี
4.62.30
वासुदेवस्य सदृशौ कार्तवीर्यसमावुभौ ।
उभौ विश्रुतकर्माणावुभौ शूरौ महाबलौ ।
सर्वास्त्रविदुषां श्रेष्ठौ सर्वशस्त्रभृतां वरौ ॥ ४.६२.३० ॥
ทั้งสองเทียบเท่าพระวาสุเทพ และเทียบเท่ากรตวีรยะ ทั้งสองมีชื่อเสียงในผลงาน เป็นวีรบุรุษผู้กล้าหาญและมีกำลังมหาศาล เป็นผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ผู้รู้อาวุธทั้งปวง และเป็นผู้เลิศที่สุดในหมู่ผู้ถืออาวุธทั้งปวง
4.62.31
अग्नेरिन्द्रस्य सोमस्य यमस्य वरुणस्य च ।
अनयोः सदृशं वीर्यं मित्रस्य वरुणस्य च ॥ ४.६२.३१ ॥
พลังของทั้งสองเทียบเท่ากับพระอัคนี พระอินทร์ พระโสม พระยม และพระวรุณ และเทียบเท่ากับพระมิตรและพระวรุณ
4.62.32
को वा कुन्तीसुतं युद्धे द्वैरथेनोपयास्यति ।
ऋते शान्तनवादन्यः क्षत्रियो भुवि विद्यते ॥ ४.६२.३२ ॥
ใครเล่าในการรบจะประลองฝีมือตัวต่อตัวกับบุตรแห่งกุนตี นอกจากบุตรแห่งศันตนุแล้ว บนแผ่นดินนี้ยังมีกษัตริย์องค์ใดอีกเล่า
4.62.33
इति संपूजयामासुर्भीष्मं दृष्ट्वाऽर्जुनं गतम् ।
तं रणे संप्रहृष्यन्तं दृष्ट्वा देवाः सवासवाः ॥ ४.६२.३३ ॥
เมื่อเห็นอรชุนจากไป เหล่าเทวดาพร้อมด้วยพระอินทร์จึงสรรเสริญภีษมะเช่นนี้ และเมื่อเห็นท่านปีติยินดียิ่งนักในการรบ
4.62.34
अथ बहुविधतूर्यशङ्खयोषैर्विविधरवैः सह सिंहनादमिश्रैः ।
कुरुवृषभमपूजयत्कुरूणां बलममराधिपसैन्यसप्रभं तत् ॥ ४.६२.३४ ॥
ขณะนั้น ด้วยเครื่องดนตรีและสังข์หลายชนิด พร้อมเสียงโห่ร้องต่าง ๆ ปนกับเสียงคำรามเหมือนสิงโต พวกเขาจึงให้เกียรติแก่วีรบุรุษผู้เป็นดั่งโคอุสภะของชาวกุรุ กองทัพกุรุนั้นส่องแสงเหมือนกองทัพของเจ้าแห่งเทวดา