મહાભારત · અધ્યાય 4.64
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.64.1
भीष्मं विजित्य संग्रामे कुरूणां मिषतां रणे ।
ततो युद्धमनाः प्रायात्पार्थः पञ्च महारथान् ॥ ४.६४.१ ॥
યુદ્ધમાં ભીષ્મને જીતીને, કૌરવો જોતા હતા ત્યારે, પછી યુદ્ધમાં મન રાખેલો પાર્થ (અર્જુન) પાંચ મહારથીઓ તરફ ગયો.
4.64.2
आददानश्च नाराचान्विमृशन्निषुधी अपि ।
संस्पृशानश्च गाण्डीवं भूयः कर्णं समभ्यगाम् ॥ ४.६४.२ ॥
નારાચ બાણો ઉપાડતાં, બે ભાથાં તપાસતાં, ગાંડીવને સ્પર્શતાં, ફરી કર્ણ તરફ ગયો.
4.64.3
कर्ण यत्तत्सभामध्ये बह्वबद्धं प्रभाषसे ।
न मे युधि समोऽस्तीति तदिदं प्रत्युपस्थितम् ॥ ४.६४.३ ॥
કર્ણ! સભાની વચ્ચે તેં ઘણી બડાઈથી કહ્યું હતું કે યુદ્ધમાં મારી બરાબરી કોઈ નથી; એ જ વાત હવે તારી સામે આવીને ઊભી છે.
4.64.4
एषोऽन्तक इव क्रुद्धः सर्वभूतावमर्दनः ।
अदूरात्प्रत्युपस्थाय जृम्भते केसरी यथा।
न पलायस्व शूरश्चेत्स्थित्वा युध्यस्व फल्गुनम् ॥ ४.६४.४ ॥
ક્રોધિત યમ જેવો, સર્વ પ્રાણીઓનો સંહાર કરનાર આ નજીક આવીને સિંહની જેમ બગાસું ખાય છે. જો તું શૂર હોય તો ભાગીશ નહીં; ઊભો રહીને ફલ્ગુન સાથે યુદ્ધ કર.
4.64.5
नाहं बिभेमि बीभत्सोः कृष्णाद्वा देवकीसुतात् ।
पाण्डवेभ्योपि सर्वेभ्यः क्षत्रधर्ममनुव्रतः ॥ ४.६४.५ ॥
હું બીભત્સુ (અર્જુન) થી ડરતો નથી, કૃષ્ણથી કે દેવકીપુત્રથી પણ નહીં, અને સર્વ પાંડવોથી પણ નહીં; હું ક્ષત્રિયધર્મનું પાલન કરનાર છું.
4.64.6
सत्वाधिकानां शूराणां धनुर्वेदोपजीविनाम् ।
दर्शनाञ्जायते दर्पः स्वरश्च न विषीदति ॥ ४.६४.६ ॥
ધનુર્વેદ પર જીવતા, બળમાં શ્રેષ્ઠ શૂરવીરોને જોવાથી જ અભિમાન જાગે છે; અને તેમનો સ્વર ડગમગતો નથી.
4.64.7
पश्यत्वाचार्यपुत्रो मामर्जुनेन समं युधि ।
युध्यमानं सुसंयुक्तं दैवं तु दुरतिक्रमम् ॥ ४.६४.७ ॥
આચાર્યપુત્ર જુએ કે યુદ્ધમાં અર્જુન સાથે સમાન રીતે લડતો હું કેવો છું; પરંતુ દૈવને ઓળંગવું કઠિન છે.
4.64.8
को दोषः कर्ण शूराणां वाचा साकं हि पौरुषम् ।
विद्यते यदि तल्लोके गुणोत्तरमिहोच्यते ॥ ४.६४.८ ॥
હે કર્ણ, શૂરોમાં વાણી સાથે પૌરુષ હોય તેમાં શો દોષ? જગતમાં ઉત્તમ ગુણવાળો જ અહીં શ્રેષ્ઠ કહેવાય છે ને.
4.64.9
युव्यस्व त्वमभीः पार्थं प्रपलायस्व मा रणात् ।
उक्तं वचः स्मरन्कर्ण नाहमित्यादि संयुगे ॥ ४.६४.९ ॥
નિર્ભય થઈને પાર્થ સાથે યુદ્ધ કર, યુદ્ધમાંથી ભાગી ન જા. હે કર્ણ, યુદ્ધમાં 'હું નહીં' વગેરે જે વચન તેં કહ્યા હતા તે યાદ કર.
4.64.10
तं समन्ताद्रथाः पञ्च परिवार्य धनञ्जयम् ।
त इषून्सम्यगस्यन्तो मुमुक्षन्तोपि जीवितात् ॥ ४.६४.१० ॥
પાંચ રથોએ ધનંજયને ચારે બાજુથી ઘેરી લીધો. પ્રાણ છોડવા પણ ઇચ્છતા હોય તેમ તેઓ સારી રીતે બાણો છોડતા રહ્યા.
4.64.11
ते लाभमिव मन्वानाः क्षिप्रमार्च्छन्धनञ्जयम् ।
शरौघान्सम्यगस्यन्तो जीमूता इव वार्षिकाः ॥ ४.६४.११ ॥
તેને લાભ માની તેઓ ઝડપથી ધનંજય પાસે પહોંચ્યા; વર્ષાઋતુના વાદળોની જેમ બાણોનો વરસાદ સારી રીતે વરસાવવા લાગ્યા.
4.64.12
बहुभिर्निशितैर्बाणैर्विविधैर्लोमवापिभिः ।
आद्रवन्प्रत्यवस्थाय प्रत्यविध्यन्धनञ्जयम् ॥ ४.६४.१२ ॥
ઘણા તીક્ષ્ણ, વિવિધ પીંછાવાળા બાણો વડે તેઓ દોડી આવી સામે ઊભા રહી ધનંજય પર પ્રહાર કરવા લાગ્યા.
4.64.13
ततः प्रहस्य बीभत्सुः सर्वशस्त्रभृतांवरः ।
दिव्यमस्त्रं विकुर्वाणः प्रत्ययाद्रथसत्तमान् ॥ ४.६४.१३ ॥
ત્યારે હસીને, સર્વ શસ્ત્રધારીઓમાં શ્રેષ્ઠ બીભત્સુ દિવ્ય અસ્ત્ર પ્રગટ કરીને શ્રેષ્ઠ રથીઓ પર ધસી ગયા.
4.64.14
यथा रश्मिभिरादित्यः प्रच्छादयति मेदिनीम् ।
एवं गाण्डीवनिर्मुक्तैः शरैः प्राच्छादयद्दिशः ॥ ४.६४.१४ ॥
સૂર્ય જેમ કિરણોથી પૃથ્વીને ઢાંકી દે, તેમ ગાંડીવમાંથી છૂટેલા બાણોએ દિશાઓને ઢાંકી દીધી.
4.64.15
न रथानां न नगानां न ध्वजानां न वाजिनाम् ।
अविद्धं निशितैर्बाणैरासीद्द्यूङ्गुलमन्तरम् ॥ ४.६४.१५ ॥
રથ, વૃક્ષો, ધ્વજ કે ઘોડા — તીક્ષ્ણ બાણોથી વીંધાયા વિના કંઈ રહ્યું નહિ; બે આંગળ જેટલું અંતર પણ બાકી ન હતું.
4.64.16
सर्वे शान्तिपरा योधाः स्वचित्तं नाभिजझिरे ।
हस्तिनोऽश्वाश्च वित्रस्ता व्यवलीयन्त भारत ॥ ४.६४.१६ ॥
શાંતિની ઇચ્છા રાખનારા સર્વ યોદ્ધાઓ પોતાનું ચિત્ત સ્થિર ન રાખી શક્યા; હે ભારત, હાથીઓ અને ઘોડાઓ ભયભીત થઈને ભાગી ગયા.
4.64.17
यथा नलवनं नागः प्रभिन्नः षाष्टिहायनः ।
एवं सर्वानपामृद्गादर्जुनः शस्त्रतेजसा ॥ ४.६४.१७ ॥
સાઠ વર્ષનો મદોન્મત્ત હાથી જેમ નળના વનને કચડી નાખે, તેમ અર્જુને શસ્ત્રતેજથી સર્વને કચડી નાખ્યા.
4.64.18
गाण्डीवस्य तु घोषेण पृथिवी समकम्पत ।
मनांसि धार्तराष्ट्राणामप्यकृन्तद्धनञ्जयः ॥ ४.६४.१८ ॥
ગાંડીવના ટંકારથી પૃથ્વી કંપી ઊઠી; ધનંજયે ધૃતરાષ્ટ્રપુત્રોનાં મનને પણ ચીરી નાખ્યાં.
4.64.19
ततो विगाह्य सैन्यानां मध्यं शस्त्रभृतांवरः ।
सारथिं समरे शूरस्त्वभ्यभाषत वीर्यवान् ॥ ४.६४.१९ ॥
ત્યારે શસ્ત્રધારીઓમાં શ્રેષ્ઠ, વીર્યવાન શૂરવીરે સેનાઓના મધ્યભાગમાં પ્રવેશીને યુદ્ધમાં પોતાના સારથિને કહ્યું.
4.64.20
संनियम्य हयानेतान्मन्दं वाहय सारथे ।
आचार्यपुत्रं समरे योधयिष्येऽपराजितम् ॥ ४.६४.२० ॥
હે સારથિ! આ ઘોડાઓને બરાબર રોકીને ધીમે ચલાવ; અપરાજિત આચાર્યપુત્ર સાથે હું યુદ્ધ કરીશ.
4.64.21
पुरा ह्येष मया युक्तः स मे भवति पृष्ठतः ।
एवमुक्तेऽर्जुनेनासावश्वत्थामरथं प्रति। ॥ ४.६४.२१ ॥
પહેલાં આ મારી પાછળ હતો. અર્જુને આમ કહેતાં તે અશ્વત્થામાના રથ તરફ ગયો.
4.64.22
विराटपुत्रो जवनान्भृशमश्वानचोदयत् ।
एषोपयाति बीभत्सुर्व्यथितो गाढवेदनः। ॥ ४.६४.२२ ॥
વિરાટના પુત્રે ઘોડાઓને અત્યંત ઝડપથી દોડાવ્યા. આ બીભત્સુ (અર્જુન) વ્યથિત અને ગાઢ પીડામાં આવી રહ્યો છે.
4.64.23
तं तु तत्रैव यास्यामि नासौ मुच्येत जीवितात् ॥ ४.६४.२३ ॥
પણ હું ત્યાં જ તેની પાસે જઈશ; તે જીવતો છૂટશે નહીં.
4.64.24
नासौ भयेन निर्यातो महात्मा पाकशासनिः ।
नैवं भीता निवर्तन्ते न पुनर्गाढवेदनाः ॥ ४.६४.२४ ॥
તે મહાત્મા પાકશાસનિ (અર્જુન) ભયથી બહાર નીકળ્યો નથી. આવી રીતે ભયભીત અને ઘોર પીડામાં રહેલા લોકો પાછા ફરતા નથી, ફરી આવતા પણ નથી.
4.64.25
यद्येनमभिसंरब्धं पुनरेवाभियास्यसि ।
बहून्यस्त्राणि जानीते न पुनर्मोक्ष्यते भवान् ॥ ४.६४.२५ ॥
જો તું એ ક્રોધિત વીર પર ફરી હુમલો કરીશ, તો તે ઘણાં અસ્ત્રો જાણે છે; તું ફરી છૂટી નહીં શકે.
4.64.26
दिष्ट्या दुर्योधनो मुक्तो दिष्ट्या गावः पलायिताः ।
मुक्तो दिष्ट्या च संग्रामे किं रणेन करिष्यसि ॥ ४.६४.२६ ॥
ભાગ્યથી દુર્યોધન છૂટી ગયો, ભાગ્યથી ગાયો ભાગી ગઈ; ભાગ્યથી તું યુદ્ધમાં છૂટી ગયો, હવે યુદ્ધથી તું શું કરીશ?
4.64.27
क्रोशमात्रमपाक्रम्य बलमन्वानयामहे ।
अन्वागतबलाः पार्थं पुनरेवाभियास्यथ ॥ ४.६४.२७ ॥
એક ક્રોશ દૂર ખસીને આપણી સેના બોલાવીશું; સેના આવી પહોંચ્યા પછી તમે ફરી પાર્થ પર હુમલો કરશો.