Mahābhārata · Adhyāya 4.66

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

Leer con significados

4.66.1

दक्षिणामेव तु दिशं हयानुत्तर वाहय ।
पुरा सार्थी भवत्येषामयं शब्दोऽत्र तिष्ठताम् ॥ ४.६६.१ ॥

Arjuna dijo: Conduce los caballos hacia el norte, por la dirección sur misma. Auriga, este es el sonido de los que están aquí de pie, que ya estaba antes.

4.66.2

अश्चत्थाम्नः प्रतिरथं प्राचीमुद्याहि सारथे ।
अचिराद्द्रष्टुमिच्छामि गुरुपुत्रं यशस्विनम् ॥ ४.६६.२ ॥

Arjuna dijo: Auriga, conduce hacia el este, al carro enemigo de Aśvatthāman. Deseo pronto ver al famoso hijo del maestro.

4.66.3

मोहयित्वा तु तान्सर्वान्धनुर्घोषेण पाण्डवः ।
प्रसव्यं चैवमावृत्य क्रोशार्धं प्राद्रवत्तदा ॥ ४.६६.३ ॥

Vaiśampāyana dijo: El Pāṇḍava, habiéndolos confundido a todos con el zumbido de su arco, dando la vuelta por la derecha, huyó entonces medio krośa.

4.66.4

यथा सततगो वायुः सुपर्णश्चापि शीघ्रगः ।
तथा पार्थरथः शीघ्रमाकाशे पर्यवर्तत ॥ ४.६६.४ ॥

Vaiśampāyana dijo: Como el viento que siempre se mueve y el águila veloz, así el carro de Pārtha giró rápidamente por el cielo.

4.66.5

मुहूर्तोपरते शब्दे प्रतियाते धनञ्जये ।
हस्त्यश्वरथपादातं पुरस्कृत्य महारथाः ॥ ४.६६.५ ॥

Vaiśampāyana dijo: Tras un instante, cuando el sonido cesó y Dhanañjaya había regresado, los grandes guerreros, poniendo por delante elefantes, caballos, carros e infantes,

4.66.6

द्रोणभीष्ममुखाः सर्वे सैन्यानां जघने ययुः ।
यत्ताः पार्थमपश्यन्तः सहिताः शरविक्षताः ॥ ४.६६.६ ॥

Vaiśampāyana dijo: Encabezados por Droṇa y Bhīṣma, todos fueron a la retaguardia de los ejércitos; alerta, sin ver a Pārtha, avanzaron juntos, heridos por flechas.

4.66.7

दिष्ट्या दुर्योधनो मुक्तः सैन्यं भूयिष्ठमागतम् ।
क्रोशमात्रमतिक्रम्य बलमन्वानयामहे।
यात यत्र वनं गुल्मं नदीमन्वश्मकां प्रति ॥ ४.६६.७ ॥

Por fortuna, Duryodhana ha sido liberado y el gran ejército ha regresado. Avanzando un krośa, traigamos de vuelta al ejército. Id hacia donde hay bosque, espesura y el río Aśmakā.

4.66.8

अथ दुर्योधनो दृष्ट्वा भग्नं स्वं बलमाहवे ।
अमृष्यमाणः क्रोधेन प्रतिमार्गन्धनञ्जयम् ॥ ४.६६.८ ॥

Entonces Duryodhana, viendo su ejército quebrado en la batalla, incapaz de soportarlo por la ira, buscó de nuevo a Dhanañjaya.

4.66.9

न्यवर्तत कुरुश्रेष्ठ स्वेनानीकेन संवृतः ।
वार्यमाणो दुराधर्षैर्भीष्मद्रोणकृपैर्भृशम् ॥ ४.६६.९ ॥

El mejor de los Kurus se volvió, rodeado por su propio ejército, muy contenido por los invencibles Bhīṣma, Droṇa y Kṛpa.

4.66.10

ततोऽर्जुनश्चित्रमुदारवेगं समीक्ष्य गाण्डीवमुवाच वाक्यम् ।
भोगीन्द्रकल्पं भुवनेषु रूढमभेद्यमच्छेद्यमदाह्यमाजौ ॥ ४.६६.१० ॥

Entonces Arjuna, mirando el maravilloso Gāṇḍīva de noble velocidad, pronunció estas palabras: es como el rey de las serpientes, famoso en los mundos, inquebrantable, indivisible e incombustible en batalla.

4.66.11

इदं त्विदानीमनयं कुरूणां शिवं धनुः शत्रुनिबर्हणं च ।
अत्याशुगं वेगवदाशुकर्तृ अवारणीयं महते रणाय ॥ ४.६६.११ ॥

Ahora este arco, propicio para los Kurus y destructor de enemigos, de flechas muy rápidas, veloz, de acción rápida e irresistible, es para una gran batalla.

4.66.12

प्रदारणं शत्रुवरूथिनीनामनीकजित्संयति वज्रकल्पम् ।
वैधव्यदं शत्रुनितम्बिनीनां मुखप्रदं कौरववंशजानाम् ॥ ४.६६.१२ ॥

Desgarra los ejércitos enemigos, vence a los ejércitos en batalla, es como el rayo; hace viudas a las mujeres de los enemigos y lleva dolor a los rostros de las mujeres del linaje Kaurava.

4.66.13

प्रयाहि यत्रैष सुयोधनो हि तं पातयिष्यामि शरैः सुतीक्ष्णैः ।
आचार्यपुत्रं च सुयोधनं च पितामहं सूतसुतं च सङ्ख्ये ।
द्रोणं कृपं चैव निवार्य सर्वाञ्शिरो हरिष्यामि सुयोधनस्य ॥ ४.६६.१३ ॥

Conduce hacia donde está Suyodhana. Lo derribaré con flechas muy afiladas. Tras contener al hijo del maestro, a Suyodhana, al abuelo, al hijo del auriga y, en la batalla, a Droṇa y a Kṛpa, cortaré la cabeza de Suyodhana.

4.66.14

तदुत्तरश्चित्रमुदारवेगं धनुश्च दृष्ट्वा निशिताञ्शरांश्च ।
भीतोऽब्रवीदर्जुनमाजिमध्ये नाहं तवाश्वान्विषहे नियन्तुम् ॥ ४.६६.१४ ॥

Entonces Uttara, al ver aquel arco maravilloso de noble vigor y las flechas afiladas, temeroso le dijo a Arjuna: "En medio del combate no puedo controlar tus caballos."

4.66.15

तमब्रवीन्मात्स्यसुतं प्रहस्य गाण्डीवधन्वा द्विषतां निहन्ता ।
मया सहायेन कुतो भयं ते प्रेह्युत्तराश्वानुपमन्त्रयस्व ॥ ४.६६.१५ ॥

Entonces Arjuna, portador del Gāṇḍīva y matador de enemigos, sonriendo dijo al hijo del rey de Matsya: "Con yo como tu ayudante, ¿de dónde te vendría el miedo? Adelante, Uttara, y anima a los caballos."

4.66.16

आश्वासितस्तेन धनञ्जयेन वैराटिरश्वानतुदञ्जवेन ।
विष्फारयंस्तद्धनुरुग्रवेगं युयुत्समानः पुनरेव जिष्णुः ॥ ४.६६.१६ ॥

Tranquilizado por Dhanañjaya, el hijo de Virāṭa azuzó los caballos con rapidez. Luego Arjuna, el vencedor, haciendo vibrar aquel arco de feroz velocidad, avanzó de nuevo, ansioso por combatir.

4.66.17

गाण्डीवशब्देन तु तत्रतत्र भूमौ निषेदुर्बहवोऽतिवेलम् ।
शङ्खस्य शब्देन तु वानरस्य शब्देन ते योधवराः समन्तात् ॥ ४.६६.१७ ॥

Al estruendo del Gāṇḍīva, y al sonido de la concha y del estandarte del mono, muchos de los mejores guerreros, sobremanera turbados, se sentaron en el suelo por todas partes.

4.66.18

एषोऽतिमानी धृतराष्ट्रपुत्रः सेनामुखे सर्वसमृद्धतेजाः ।
पराजयं नित्यममृष्यमाणो निवर्तते युद्धमनाः पुरस्तात् ॥ ४.६६.१८ ॥

Este hijo de Dhṛtarāṣṭra, sobremanera soberbio, de esplendor pleno, se encuentra al frente del ejército; incapaz de soportar nunca la derrota, vuelve de nuevo hacia adelante con la mente puesta en la batalla.

4.66.19

तमेव याहि प्रसमीक्ष्य युक्तः सुयोधनं तत्र सहानुजं च ॥ ४.६६.१९ ॥

Ve directamente hacia él, habiendo observado bien y estando resuelto: hacia Suyodhana allí, y su hermano menor.

4.66.20

तमापतन्तं प्रसमीक्ष्य सर्वे कुरुप्रवीराः सहसाऽभ्यगच्छन् ।
प्रहस्य वीरः स तु तानतीत्य दुर्योधने द्वौ निचखान बाणौ ॥ ४.६६.२० ॥

Al verlo lanzarse hacia ellos, todos los principales guerreros de los Kurus avanzaron de repente contra él; pero aquel héroe, riendo, los sobrepasó y clavó dos flechas en Duryodhana.

4.66.21

तेनार्दितो नाग इव प्रभिन्नः पार्थेन विद्धो धृतराष्ट्रपुत्रः ।
युयुत्समानोऽतिरथेन सङ्ख्ये स्वयं विगृह्यार्जुनमाससाद ॥ ४.६६.२१ ॥

Herido por él, el hijo de Dhṛtarāṣṭra, atormentado como un elefante enfurecido, deseoso de combatir, se enfrentó él mismo en batalla con el gran carrista Arjuna y se acercó a él.

4.66.22

स भीमधन्वानमुदग्रवेगो धनञ्जयं शत्रुशतैरजेयम् ।
आकर्णपूर्णायतचोदितेन भल्लेन विव्याध ललाटमध्ये ॥ ४.६६.२२ ॥

Aquel de impetuosa embestida hirió en medio de la frente, con una flecha bhalla disparada desde un arco tensado hasta la oreja, a Dhanañjaya, invencible para cientos de enemigos, el terrible arquero.

4.66.23

स तेन बाणेन समर्पितेन जाम्बूनदाभेन सुसंहितेन ।
रराज पार्थो रुधिरं क्षरन्वै यथैकरश्मिर्भगवान्दिवार्कः ॥ ४.६६.२३ ॥

Herido por aquella flecha de color dorado y bien labrada, Pārtha resplandeció, derramando sangre, como el sol radiante con su único rayo en el cielo.

4.66.24

अथास्य बाणेन विदारितस्य प्रादुर्वभूवास्रमजस्रमुष्णम् ।
सा तस्य जाम्बूनदपुष्पचित्रा मालेव धाराऽभिविराजते स्म ॥ ४.६६.२४ ॥

Entonces de su cuerpo, atravesado por la flecha, brotó sangre tibia sin cesar; aquel chorro brillaba como una guirnalda salpicada de flores doradas.

4.66.25

स तेन बाणाभिहतस्तरस्वी दुयोधनेनोद्धतमन्युवेगः ।
शरानुपादाय विषाग्निकल्पान्विव्याध राजानमदीनसत्वः ॥ ४.६६.२५ ॥

Herido por la flecha de Duryodhana, el veloz, impulsado por el ímpetu de su ira encendida, tomó flechas como veneno y fuego y, de valor inquebrantable, atravesó al rey.

4.66.26

दुर्योधनश्चापि तमुग्रतेजाः पार्थश्च दुर्योधनमेकवीरः ।
अन्योन्यमाजौ पुरुषप्रवीरौ सम समाजघ्नतुराजमीढौ ॥ ४.६६.२६ ॥

Y Duryodhana, de fulgor feroz, lo golpeó a él, y el héroe único Pārtha golpeó a Duryodhana; en batalla, los dos varones más destacados, descendientes de Ajamīḍha, se hirieron mutuamente.

4.66.27

ततः प्रभिन्नेन महागजेन महीधराभेन पुनर्विकर्णः ।
रथैश्चतुर्भिर्गजपादरक्षैः कुन्तीसुतं पाण्डवमभ्यधावत् ॥ ४.६६.२७ ॥

Entonces Vikarṇa, montado en un gran elefante en celo semejante a una montaña, con cuatro carros protegidos por guardias de pies de elefante, se lanzó contra Pāṇḍava, el hijo de Kuntī.

4.66.28

तमापतन्तं त्वरितं गजेन्द्रं धनञ्जयः कुम्भललाटमध्ये ।
आकर्णपूर्णेन दृढायसेन बाणेन विव्याध भृशं तु वीरः ॥ ४.६६.२८ ॥

Dhanañjaya, el héroe, hirió con fuerza al señor de los elefantes que avanzaba veloz hacia él, atravesando el centro de su protuberancia frontal con una flecha de hierro duro tensada hasta la oreja.

4.66.29

पार्थेन सृष्टः स तु गृध्रपत्रो ह्यापुङ्खदेशं प्रविवेश नागम् ।
विदार्य शैलप्रवरप्रकाशं यथाऽशनिः पर्वतमिन्द्रसृष्टः ॥ ४.६६.२९ ॥

Aquella flecha de plumas de buitre, disparada por el hijo de Pṛthā, atravesó al elefante, que brillaba como una gran montaña, y penetró hasta el extremo de sus plumas, como el rayo lanzado por Indra hiende una montaña.

4.66.30

शरप्रतप्तः स तु नागराजः प्रवेपिताङ्गो व्यथितान्तरात्मा ।
संसीदमानो निपपात भूमौ वज्राहतं शृङ्गमिवाचलस्य ॥ ४.६६.३० ॥

Aquel rey de los elefantes, abrasado por la flecha, con los miembros temblorosos y el ánimo turbado, se hundió y cayó al suelo, como la cumbre de una montaña golpeada por el rayo.

4.66.31

निपातिते दन्तिवरे पृथिव्यां त्रासाद्विकर्णः सहसाऽवतीर्य ।
तूर्णं पदान्यष्टशतानि गत्वा विविंशतेः स्यन्दनमारुरोह ॥ ४.६६.३१ ॥

Cuando aquel gran elefante cayó al suelo, Vikarṇa, por temor, descendió de repente, caminó rápidamente ochocientos pasos y subió al carro de Vivinśati.

4.66.32

निहत्य नागं तु शरेण तेन वज्रोपमेनाद्रिवरप्रकाशम् ।
तथाविधेनैव शरेण पार्थो दुर्योधनं वक्षसि निर्बिभेद ॥ ४.६६.३२ ॥

Tras abatir al elefante con aquella flecha semejante al rayo, que brillaba como la cumbre de una montaña, el hijo de Pṛthā atravesó el pecho de Duryodhana con otra flecha de la misma clase.

4.66.33

हते गजे राजनि चैव भिन्ने भग्ने विकर्णे च सपादरक्षे ।
गाण्डीवमुक्तैर्विशिखैः प्रभिन्नास्ते योधमुख्याः सहसा प्रजग्मुः ॥ ४.६६.३३ ॥

Cuando el elefante del rey fue abatido, Vikarṇa herido y caído, y los guardias de pie destrozados, aquellos principales guerreros, atravesados por flechas disparadas desde el Gāṇḍīva, huyeron de repente.

4.66.34

दृष्ट्वैव बाणेन हतं च नागं योधांश्च सर्वान्नृपतिर्निरीक्ष्य ।
रथं समावृत्य कुरग्नवीरो रणात्प्रदुद्राव यतो न पार्थः ॥ ४.६६.३४ ॥

Al ver el elefante abatido por la flecha y a todos los guerreros, el rey volvió su carro, y aquel héroe principal de los Kurus huyó de la batalla hacia donde no estaba Pārtha.

4.66.35

तं भीतरूपं त्वरितं व्रजन्तं दुर्योधनं शत्रुगणावमर्दी ।
अन्वाह्वयद्योद्धुमनाः किरीटी बाणाभिविद्धं रुधिरं वमन्तम् ॥ ४.६६.३५ ॥

A Duryodhana, que huía apresuradamente con aspecto temeroso, lo desafió al combate Kirīṭī, el aplastador de huestes enemigas, deseoso de luchar, mientras él, herido de flechas, vomitaba sangre.

4.66.36

तस्मिन्महेष्वासवरेऽतिविद्धे धनञ्जयेनाप्रतिमेन युद्धे ।
सर्वाणि सैन्यानि भयार्दितानि त्रासं ययुः पार्थमुदीक्ष्य तानि ॥ ४.६६.३६ ॥

Cuando aquel mejor de los grandes arqueros fue gravemente herido en la batalla por el incomparable Dhanañjaya, todos los ejércitos, atormentados por el miedo, al contemplar a Pārtha, fueron presa del terror.

4.66.37

ततस्तु ते शान्तिपराश्च सर्वे दृष्ट्वाऽर्जुनं नागमिव प्रभिन्नम् ।
उच्चैर्नदन्तं बलमत्तमाजौ मध्ये स्थितं सिंहमिवर्षभाणाम् ॥ ४.६६.३७ ॥

Entonces todos los que buscaban la paz, al ver a Arjuna rugiendo con fuerza como un elefante en celo, de pie en medio de la hueste enfurecida en la batalla como un león entre toros, quedaron sobrecogidos.

4.66.38

गाण्डीवशब्देन तु पाण्डवस्य योधा निपेतुः सहसा रथेभ्यः ।
भयार्दिताः पार्थशराभितप्ताः सिंहाभिपन्ना इव वारणेन्द्राः ॥ ४.६६.३८ ॥

Al sonido del Gāṇḍīva, los guerreros del Pāṇḍava cayeron de repente de sus carros, atormentados por el miedo y abrasados por las flechas de Pārtha, como excelsos elefantes asaltados por un león.

4.66.39

संरक्तनेत्रः पुनरिन्द्रकर्मा वैकर्तनं द्वादशभिः पृषत्कैः ।
वित्रास्य तेषां द्रवतां समैक्षद्दुःशासनं चैकरथेन पार्थः ॥ ४.६६.३९ ॥

Con los ojos enrojecidos, Pārtha, de hazañas semejantes a las de Indra, volvió a aterrorizar a Vaikartana (Karṇa) con doce flechas, y vio a Duḥśāsana solo en un carro entre los que huían.

4.66.40

कर्णोऽब्रवीत्पार्थशराभितप्तो दुर्योधनं दुष्प्रसहं च दृष्ट्वा ।
दृष्टोऽर्जुनोऽयं प्रतियाम शीघ्रं श्रेयो विधास्याम इतो गतेन ॥ ४.६६.४० ॥

Karṇa, abrasado por las flechas de Pārtha, habló a Duryodhana, difícil de contener, tras verlo: "Este Arjuna ha sido visto; volvamos pronto. Marchándonos de aquí obraremos nuestro bien."

4.66.41

मन्ये त्वया तात कृतं च कार्यं यदर्जुनोऽस्माभिरिहाद्य दृष्टः ।
भूयो वनं गच्छतु सव्यसाची पश्यामि पूर्णं समयं न तेषाम् ॥ ४.६६.४१ ॥

Querido, creo que has cumplido tu deber, pues hoy hemos visto aquí a Arjuna. Que el Savyasācin vuelva de nuevo al bosque; no veo cumplido su plazo completo.

4.66.42

शरार्दितास्ते युधि पाण्डवेन प्रससुरन्योन्यमथाह्वयन्तः ।
कर्णोऽब्रवीदापतत्येष जिष्णुर्दुर्योधनं संपरिवार्य यामः ॥ ४.६६.४२ ॥

Atormentados por las flechas del Pāṇḍava, huyeron en la batalla llamándose unos a otros. Entonces Karṇa dijo: "Jiṣṇu (Arjuna) se abalanza sobre nosotros; marchemos rodeando a Duryodhana."

4.66.43

सर्वास्त्रविद्वारणयूथपाभः काले प्रहर्ता युधि शात्रवाणाम् ।
अयं च पार्थः पुनरागतो नो मूलं च रक्ष्यं भरतर्षभाणाम् ॥ ४.६६.४३ ॥

Conocedor de todas las armas, semejante al señor de una manada de elefantes, que golpea a los enemigos en la batalla en el momento oportuno; este Pārtha ha vuelto a nosotros, y la raíz de los toros de los Bhāratas debe ser protegida.

4.66.44

समीक्ष्य पार्थं तरसाऽऽपतन्तं दुर्योधनः कालमिवात्तशस्त्रम् ।
भयार्तरूपः शरणं प्रपेदे द्रोणं च कर्णं च कृपं च भीष्मम् ॥ ४.६६.४४ ॥

Al ver a Pārtha abalanzarse velozmente, como la Muerte con el arma en alto, Duryodhana, con el rostro angustiado por el miedo, buscó refugio en Droṇa, Karṇa, Kṛpa y Bhīṣma.

4.66.45

तं भीतरूपं शरणं व्रजन्तं दुर्योधनं शत्रुसहो निषङ्गी ।
इत्यब्रवीत्प्रीतमनाः किरीटी बाणाभितप्तं रुधिरं वमन्तम् ॥ ४.६६.४५ ॥

A Duryodhana, que iba a refugiarse con aspecto temeroso, el arquero que resiste a los enemigos, el coronado, con el ánimo complacido, le dijo esto, a él, abrasado por las flechas y vomitando sangre:

4.66.46

विहाय कीर्तिं च यशश्च लोके युद्धात्परावृत्य पलायसे किम् ।
न नन्दयिष्यन्ति तवाहतानि तूर्याणि युद्धादवरोपितस्य ॥ ४.६६.४६ ॥

¿Por qué huyes del combate, dando la espalda y abandonando la fama y la gloria en el mundo? Los tambores que suenen para ti, derribado de la batalla, no te alegrarán.

4.66.47

न भोक्ष्यसे सोऽद्य महीं समग्रां यानानि वस्त्राण्यथ भोजनानि ।
कल्याणगन्धीनि च चन्दनानि युद्धात्परावृत्य तु भोक्ष्यसे किम् ।
सुवर्णमाल्यानि च कुण्डलानि हारांश्च वैडूर्यकृतोपधानान् ॥ ४.६६.४७ ॥

Tras volverte de la batalla y huir, no disfrutarás hoy de toda la tierra. ¿Cómo, entonces, disfrutarás de vehículos, vestidos, alimentos, sándalo de dulce aroma, guirnaldas de oro, pendientes, collares y almohadas de lapislázuli?

4.66.48

च्युतरा युद्धान्न तु शङ्खशब्दास्तथा भविष्यन्ति तवाद्य पाप ।
न भोगहेतोर्वरचन्दनं च स्त्रियश्च मुख्या मधुरप्रलापाः ।
युद्धात्प्रयातस्य नरेन्द्रसूनो परे च लोके फलिता न चेह ॥ ४.६६.४८ ॥

Oh pecador, para ti, que te has retirado de la batalla, hoy no habrá sonidos de caracolas, ni sándalo selecto para el disfrute, ni las mujeres principales con sus dulces murmullos. Oh hijo del rey, para ti, que has partido de la batalla, no hay fruto ni aquí ni en el otro mundo.