ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 4.66
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.66.1
दक्षिणामेव तु दिशं हयानुत्तर वाहय ।
पुरा सार्थी भवत्येषामयं शब्दोऽत्र तिष्ठताम् ॥ ४.६६.१ ॥
ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਦੱਖਣ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਹਾਂਕ। ਸਾਰਥੀ, ਇੱਥੇ ਖੜ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਇਹ ਆਵਾਜ਼ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਹੈ।
4.66.2
अश्चत्थाम्नः प्रतिरथं प्राचीमुद्याहि सारथे ।
अचिराद्द्रष्टुमिच्छामि गुरुपुत्रं यशस्विनम् ॥ ४.६६.२ ॥
ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਸਾਰਥੀ, ਅਸ਼ਵੱਥਾਮਾ ਦੇ ਪ੍ਰਤਿਰਥ ਵੱਲ ਪੂਰਬ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਹਾਂਕ। ਯਸ਼ਸਵੀ ਗੁਰੂਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਦੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।
4.66.3
मोहयित्वा तु तान्सर्वान्धनुर्घोषेण पाण्डवः ।
प्रसव्यं चैवमावृत्य क्रोशार्धं प्राद्रवत्तदा ॥ ४.६६.३ ॥
ਵੈਸ਼ੰਪਾਯਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਪਾਂਡਵ ਨੇ ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਟੰਕਾਰ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਨੂੰ ਮੋਹਿਤ ਕਰਕੇ, ਸੱਜੇ ਪਾਸਿਓਂ ਘੁੰਮ ਕੇ, ਤਦ ਅੱਧਾ ਕੋਸ ਭੱਜ ਗਿਆ।
4.66.4
यथा सततगो वायुः सुपर्णश्चापि शीघ्रगः ।
तथा पार्थरथः शीघ्रमाकाशे पर्यवर्तत ॥ ४.६६.४ ॥
ਵੈਸ਼ੰਪਾਯਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਲਗਾਤਾਰ ਵਗਦੀ ਹਵਾ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ ਗਰੁੜ ਵਾਂਗ, ਪਾਰਥ ਦਾ ਰਥ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਘੁੰਮ ਗਿਆ।
4.66.5
मुहूर्तोपरते शब्दे प्रतियाते धनञ्जये ।
हस्त्यश्वरथपादातं पुरस्कृत्य महारथाः ॥ ४.६६.५ ॥
ਵੈਸ਼ੰਪਾਯਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇੱਕ ਮੁਹੂਰਤ ਬਾਅਦ ਆਵਾਜ਼ ਰੁਕ ਗਈ ਅਤੇ ਧਨੰਜਯ ਵਾਪਸ ਆਇਆ, ਤਦ ਮਹਾਰਥੀਆਂ ਨੇ ਹਾਥੀ, ਘੋੜੇ, ਰਥ ਅਤੇ ਪੈਦਲ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਕਰਕੇ।
4.66.6
द्रोणभीष्ममुखाः सर्वे सैन्यानां जघने ययुः ।
यत्ताः पार्थमपश्यन्तः सहिताः शरविक्षताः ॥ ४.६६.६ ॥
ਵੈਸ਼ੰਪਾਯਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਦ੍ਰੋਣ ਤੇ ਭੀਸ਼ਮ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਕਰਕੇ ਸਾਰੇ ਫੌਜਾਂ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਪਾਸੇ ਗਏ; ਸਾਵਧਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਪਾਰਥ ਨੂੰ ਨਾ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ, ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਉਹ ਇਕੱਠੇ ਤੁਰੇ।
4.66.7
दिष्ट्या दुर्योधनो मुक्तः सैन्यं भूयिष्ठमागतम् ।
क्रोशमात्रमतिक्रम्य बलमन्वानयामहे।
यात यत्र वनं गुल्मं नदीमन्वश्मकां प्रति ॥ ४.६६.७ ॥
ਕਿਸਮਤ ਨਾਲ ਦੁਰਯੋਧਨ ਛੁੱਟ ਗਿਆ; ਵੱਡੀ ਫੌਜ ਵਾਪਸ ਆ ਗਈ ਹੈ। ਇੱਕ ਕੋਸ ਅੱਗੇ ਜਾ ਕੇ ਫੌਜ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲਿਆਵਾਂਗੇ। ਜੰਗਲ, ਝਾੜੀਆਂ ਅਤੇ ਅਸ਼ਮਕਾ ਨਦੀ ਵੱਲ ਜਾਓ।
4.66.8
अथ दुर्योधनो दृष्ट्वा भग्नं स्वं बलमाहवे ।
अमृष्यमाणः क्रोधेन प्रतिमार्गन्धनञ्जयम् ॥ ४.६६.८ ॥
ਫਿਰ ਦੁਰਯੋਧਨ ਨੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਟੁੱਟਦਿਆਂ ਵੇਖਿਆ; ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਸਹਿ ਨਾ ਸਕਦਿਆਂ ਉਸਨੇ ਧਨੰਜਯ ਨੂੰ ਫਿਰ ਲੱਭਿਆ।
4.66.9
न्यवर्तत कुरुश्रेष्ठ स्वेनानीकेन संवृतः ।
वार्यमाणो दुराधर्षैर्भीष्मद्रोणकृपैर्भृशम् ॥ ४.६६.९ ॥
ਕੁਰੂਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਵਾਪਸ ਮੁੜਿਆ; ਦੁਰਧਰਸ਼ ਭੀਸ਼ਮ, ਦ੍ਰੋਣ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਪ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਬਹੁਤ ਰੋਕਿਆ।
4.66.10
ततोऽर्जुनश्चित्रमुदारवेगं समीक्ष्य गाण्डीवमुवाच वाक्यम् ।
भोगीन्द्रकल्पं भुवनेषु रूढमभेद्यमच्छेद्यमदाह्यमाजौ ॥ ४.६६.१० ॥
ਫਿਰ ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਅਦਭੁਤ ਅਤੇ ਉਦਾਰ ਵੇਗ ਵਾਲੇ ਗਾਂਡੀਵ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ: ਇਹ ਨਾਗਰਾਜ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਅਭੇਦ, ਅਛੇਦ ਅਤੇ ਅਦਾਹ ਹੈ।
4.66.11
इदं त्विदानीमनयं कुरूणां शिवं धनुः शत्रुनिबर्हणं च ।
अत्याशुगं वेगवदाशुकर्तृ अवारणीयं महते रणाय ॥ ४.६६.११ ॥
ਹੁਣ ਇਹ ਧਨੁਸ਼ ਕੁਰੂਆਂ ਲਈ ਸ਼ੁਭ ਅਤੇ ਵੈਰੀ-ਨਾਸ਼ਕ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਤੀਰ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਵੇਗਵਾਨ, ਤੁਰੰਤ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਅਣਟਾਲਣਯੋਗ; ਵੱਡੇ ਯੁੱਧ ਲਈ।
4.66.12
प्रदारणं शत्रुवरूथिनीनामनीकजित्संयति वज्रकल्पम् ।
वैधव्यदं शत्रुनितम्बिनीनां मुखप्रदं कौरववंशजानाम् ॥ ४.६६.१२ ॥
ਇਹ ਵੈਰੀ ਫੌਜਾਂ ਨੂੰ ਚੀਰਨ ਵਾਲਾ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਫੌਜਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ, ਵਜ੍ਰ ਵਰਗਾ ਹੈ। ਇਹ ਵੈਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵਿਧਵਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੌਰਵ ਵੰਸ਼ ਦੀਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਦੇ ਮੂੰਹ ਉੱਤੇ ਦੁੱਖ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ।
4.66.13
प्रयाहि यत्रैष सुयोधनो हि तं पातयिष्यामि शरैः सुतीक्ष्णैः ।
आचार्यपुत्रं च सुयोधनं च पितामहं सूतसुतं च सङ्ख्ये ।
द्रोणं कृपं चैव निवार्य सर्वाञ्शिरो हरिष्यामि सुयोधनस्य ॥ ४.६६.१३ ॥
ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਸੁਯੋਧਨ ਹੈ ਉੱਥੇ ਰੱਥ ਲੈ ਚੱਲੋ। ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਬਹੁਤ ਤਿੱਖੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਡੇਗ ਦਿਆਂਗਾ। ਆਚਾਰਿਆ-ਪੁੱਤਰ, ਸੁਯੋਧਨ, ਪਿਤਾਮਹ, ਸੂਤ-ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰੋਣ ਤੇ ਕ੍ਰਿਪ ਨੂੰ ਵੀ ਰੋਕ ਕੇ ਮੈਂ ਸੁਯੋਧਨ ਦਾ ਸਿਰ ਵੱਢ ਦਿਆਂਗਾ।
4.66.14
तदुत्तरश्चित्रमुदारवेगं धनुश्च दृष्ट्वा निशिताञ्शरांश्च ।
भीतोऽब्रवीदर्जुनमाजिमध्ये नाहं तवाश्वान्विषहे नियन्तुम् ॥ ४.६६.१४ ॥
ਤਦ ਉੱਤਰ ਉਸ ਅਦਭੁਤ, ਤੇਜ਼ ਧਨੁਸ਼ ਅਤੇ ਤਿੱਖੇ ਬਾਣਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਡਰ ਗਿਆ ਅਤੇ ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਬੋਲਿਆ, "ਰਣ-ਭੂਮੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ।"
4.66.15
तमब्रवीन्मात्स्यसुतं प्रहस्य गाण्डीवधन्वा द्विषतां निहन्ता ।
मया सहायेन कुतो भयं ते प्रेह्युत्तराश्वानुपमन्त्रयस्व ॥ ४.६६.१५ ॥
ਤਦ ਗਾਂਡੀਵ ਧਨੁਸ਼ ਧਾਰੀ, ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਸੰਹਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਹੱਸ ਕੇ ਮਤਸਯ ਰਾਜੇ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਸਹਾਇਕ ਹਾਂ, ਫੇਰ ਤੈਨੂੰ ਡਰ ਕਾਹਦਾ? ਅੱਗੇ ਵਧ, ਉੱਤਰ, ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰ।"
4.66.16
आश्वासितस्तेन धनञ्जयेन वैराटिरश्वानतुदञ्जवेन ।
विष्फारयंस्तद्धनुरुग्रवेगं युयुत्समानः पुनरेव जिष्णुः ॥ ४.६६.१६ ॥
ਧਨੰਜਯ ਦੇ ਦਿਲਾਸੇ ਨਾਲ ਹੌਸਲਾ ਪਾ ਕੇ ਵਿਰਾਟ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਇਆ। ਫਿਰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਉਸ ਭਿਆਨਕ ਵੇਗ ਵਾਲੇ ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਟੰਕਾਰ ਕਰਦਿਆਂ, ਯੁੱਧ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਮੁੜ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ।
4.66.17
गाण्डीवशब्देन तु तत्रतत्र भूमौ निषेदुर्बहवोऽतिवेलम् ।
शङ्खस्य शब्देन तु वानरस्य शब्देन ते योधवराः समन्तात् ॥ ४.६६.१७ ॥
ਗਾਂਡੀਵ ਦੀ ਟੰਕਾਰ ਨਾਲ, ਸ਼ੰਖ ਦੀ ਧੁਨੀ ਨਾਲ ਅਤੇ ਵਾਨਰ ਧੁਜਾ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਉੱਥੇ-ਉੱਥੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਯੋਧੇ ਅਤਿਅੰਤ ਵਿਆਕੁਲ ਹੋ ਕੇ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਬੈਠ ਗਏ।
4.66.18
एषोऽतिमानी धृतराष्ट्रपुत्रः सेनामुखे सर्वसमृद्धतेजाः ।
पराजयं नित्यममृष्यमाणो निवर्तते युद्धमनाः पुरस्तात् ॥ ४.६६.१८ ॥
ਇਹ ਅਤਿ-ਹੰਕਾਰੀ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਫੌਜ ਦੇ ਮੋਹਰੇ ਸਾਰੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਪੂਰਨ ਤੇਜ ਨਾਲ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ। ਹਾਰ ਨੂੰ ਸਦਾ ਨਾ ਸਹਿੰਦਾ ਹੋਇਆ ਉਹ ਯੁੱਧ ਦੇ ਮਨ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਮੁੜ ਰਿਹਾ ਹੈ।
4.66.19
तमेव याहि प्रसमीक्ष्य युक्तः सुयोधनं तत्र सहानुजं च ॥ ४.६६.१९ ॥
ਉਸੇ ਵੱਲ ਜਾਹ; ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੇਖ ਕੇ ਸੁਚੇਤ ਹੋ ਕੇ, ਉੱਥੇ ਸੁਯੋਧਨ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਵੱਲ।
4.66.20
तमापतन्तं प्रसमीक्ष्य सर्वे कुरुप्रवीराः सहसाऽभ्यगच्छन् ।
प्रहस्य वीरः स तु तानतीत्य दुर्योधने द्वौ निचखान बाणौ ॥ ४.६६.२० ॥
ਉਸਨੂੰ ਧਾਵਾ ਬੋਲਦਾ ਵੇਖ ਕੇ ਸਾਰੇ ਕੁਰੂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਵੀਰ ਅਚਾਨਕ ਅੱਗੇ ਵਧੇ। ਪਰ ਉਹ ਵੀਰ ਹੱਸਦਾ ਹੋਇਆ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੰਘ ਕੇ ਦੁਰਯੋਧਨ ਉੱਤੇ ਦੋ ਬਾਣ ਗੱਡ ਗਿਆ।
4.66.21
तेनार्दितो नाग इव प्रभिन्नः पार्थेन विद्धो धृतराष्ट्रपुत्रः ।
युयुत्समानोऽतिरथेन सङ्ख्ये स्वयं विगृह्यार्जुनमाससाद ॥ ४.६६.२१ ॥
ਪਾਰਥ ਦੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਮਦ ਵਿੱਚ ਆਏ ਹਾਥੀ ਵਾਂਗ ਪੀੜਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਯੁੱਧ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਆਪ ਅਤਿਰਥੀ ਅਰਜੁਨ ਨਾਲ ਭਿੜਨ ਲਈ ਉਸ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ।
4.66.22
स भीमधन्वानमुदग्रवेगो धनञ्जयं शत्रुशतैरजेयम् ।
आकर्णपूर्णायतचोदितेन भल्लेन विव्याध ललाटमध्ये ॥ ४.६६.२२ ॥
ਉਹ ਉਗਰ ਵੇਗ ਵਾਲਾ, ਭਿਆਨਕ ਧਨੁਸ਼ ਵਾਲਾ, ਸੈਂਕੜੇ ਵੈਰੀਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਨਾ ਜਿੱਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਧਨੰਜਯ ਨੂੰ, ਕੰਨਾਂ ਤੱਕ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਿੱਚੀ ਕਮਾਨ ਤੋਂ ਛੱਡੇ ਭੱਲ ਬਾਣ ਨਾਲ ਮੱਥੇ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵਿੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ।
4.66.23
स तेन बाणेन समर्पितेन जाम्बूनदाभेन सुसंहितेन ।
रराज पार्थो रुधिरं क्षरन्वै यथैकरश्मिर्भगवान्दिवार्कः ॥ ४.६६.२३ ॥
ਸੋਨੇ ਵਰਗੇ ਰੰਗ ਦੇ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਣੇ ਉਸ ਬਾਣ ਨਾਲ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ ਪਾਰਥ ਲਹੂ ਵਹਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਿਰਨ ਵਾਲੇ ਤੇਜਸਵੀ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਿਆ।
4.66.24
अथास्य बाणेन विदारितस्य प्रादुर्वभूवास्रमजस्रमुष्णम् ।
सा तस्य जाम्बूनदपुष्पचित्रा मालेव धाराऽभिविराजते स्म ॥ ४.६६.२४ ॥
ਫਿਰ ਬਾਣ ਨਾਲ ਵਿੰਨ੍ਹੇ ਗਏ ਉਸ ਵਿੱਚੋਂ ਲਗਾਤਾਰ ਗਰਮ ਲਹੂ ਨਿਕਲਣ ਲੱਗਾ; ਸੋਨੇ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਚਿਤਰੀ ਮਾਲਾ ਵਾਂਗ ਉਹ ਧਾਰ ਚਮਕ ਉੱਠੀ।
4.66.25
स तेन बाणाभिहतस्तरस्वी दुयोधनेनोद्धतमन्युवेगः ।
शरानुपादाय विषाग्निकल्पान्विव्याध राजानमदीनसत्वः ॥ ४.६६.२५ ॥
ਦੁਰਯੋਧਨ ਦੇ ਬਾਣ ਨਾਲ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਉਸ ਤੇਜ਼ ਵੀਰ ਨੇ, ਉਮੜੇ ਕ੍ਰੋਧ ਦੇ ਵੇਗ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ ਅਤੇ ਅਗਨੀ ਵਰਗੇ ਬਾਣ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਅਦੀਨ ਹੌਸਲੇ ਨਾਲ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਵਿੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ।
4.66.26
दुर्योधनश्चापि तमुग्रतेजाः पार्थश्च दुर्योधनमेकवीरः ।
अन्योन्यमाजौ पुरुषप्रवीरौ सम समाजघ्नतुराजमीढौ ॥ ४.६६.२६ ॥
ਉਗਰ ਤੇਜ ਵਾਲਾ ਦੁਰਯੋਧਨ ਵੀ ਉਸਨੂੰ, ਅਤੇ ਇਕਵੀਰ ਪਾਰਥ ਦੁਰਯੋਧਨ ਨੂੰ — ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਉੱਤੇ ਵਾਰ ਕੀਤੇ; ਅਜਮੀੜ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਪੁਰਖ।
4.66.27
ततः प्रभिन्नेन महागजेन महीधराभेन पुनर्विकर्णः ।
रथैश्चतुर्भिर्गजपादरक्षैः कुन्तीसुतं पाण्डवमभ्यधावत् ॥ ४.६६.२७ ॥
ਫਿਰ ਵਿਕਰਣ ਮਦਮੱਤ, ਪਰਬਤ ਵਰਗੇ ਮਹਾਗਜ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ ਹੋ ਕੇ, ਹਾਥੀ-ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਰੱਖਿਅਕਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਚਾਰ ਰਥਾਂ ਸਮੇਤ ਕੁੰਤੀ-ਪੁੱਤਰ ਪਾਂਡਵ ਉੱਤੇ ਟੁੱਟ ਪਿਆ।
4.66.28
तमापतन्तं त्वरितं गजेन्द्रं धनञ्जयः कुम्भललाटमध्ये ।
आकर्णपूर्णेन दृढायसेन बाणेन विव्याध भृशं तु वीरः ॥ ४.६६.२८ ॥
ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆ ਰਹੇ ਉਸ ਗਜਰਾਜ ਦੇ ਕੁੰਭਸਥਲ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਕੰਨਾਂ ਤੱਕ ਖਿੱਚੇ ਹੋਏ ਸਖ਼ਤ ਲੋਹੇ ਦੇ ਬਾਣ ਨਾਲ ਉਸ ਵੀਰ ਧਨੰਜਯ ਨੇ ਬੜੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਵਿੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ।
4.66.29
पार्थेन सृष्टः स तु गृध्रपत्रो ह्यापुङ्खदेशं प्रविवेश नागम् ।
विदार्य शैलप्रवरप्रकाशं यथाऽशनिः पर्वतमिन्द्रसृष्टः ॥ ४.६६.२९ ॥
ਪਾਰਥ ਦੁਆਰਾ ਛੱਡਿਆ ਗਿਆ ਉਹ ਗਿਰਝ ਦੇ ਖੰਭਾਂ ਵਾਲਾ ਬਾਣ, ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਪਰਬਤ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਉਸ ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਚੀਰ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਖੰਭਾਂ ਦੇ ਸਿਰੇ ਤੱਕ ਜਾ ਵੜਿਆ; ਜਿਵੇਂ ਇੰਦਰ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਇਆ ਵਜ੍ਰ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਪਾੜ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
4.66.30
शरप्रतप्तः स तु नागराजः प्रवेपिताङ्गो व्यथितान्तरात्मा ।
संसीदमानो निपपात भूमौ वज्राहतं शृङ्गमिवाचलस्य ॥ ४.६६.३० ॥
ਬਾਣ ਨਾਲ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਪਿਆ ਉਹ ਗਜਰਾਜ, ਕੰਬਦੇ ਅੰਗਾਂ ਅਤੇ ਵਿਆਕੁਲ ਅੰਤਰਆਤਮਾ ਨਾਲ, ਵਜ੍ਰ ਨਾਲ ਟਕਰਾਏ ਪਰਬਤ-ਸਿਖਰ ਵਾਂਗ ਢਹਿ ਕੇ ਧਰਤੀ ’ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।
4.66.31
निपातिते दन्तिवरे पृथिव्यां त्रासाद्विकर्णः सहसाऽवतीर्य ।
तूर्णं पदान्यष्टशतानि गत्वा विविंशतेः स्यन्दनमारुरोह ॥ ४.६६.३१ ॥
ਉਸ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹਾਥੀ ਦੇ ਧਰਤੀ ’ਤੇ ਡਿੱਗਣ ਨਾਲ ਡਰ ਕਾਰਨ ਵਿਕਰਣ ਅਚਾਨਕ ਉੱਤਰ ਗਿਆ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅੱਠ ਸੌ ਕਦਮ ਤੁਰ ਕੇ ਵਿਵਿੰਸ਼ਤੀ ਦੇ ਰਥ ’ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ।
4.66.32
निहत्य नागं तु शरेण तेन वज्रोपमेनाद्रिवरप्रकाशम् ।
तथाविधेनैव शरेण पार्थो दुर्योधनं वक्षसि निर्बिभेद ॥ ४.६६.३२ ॥
ਵਜ੍ਰ ਵਰਗੇ ਉਸ ਬਾਣ ਨਾਲ ਪਰਬਤ-ਸਿਖਰ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਉਸ ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਪਾਰਥ ਨੇ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਬਾਣ ਨਾਲ ਦੁਰਯੋਧਨ ਦੀ ਛਾਤੀ ਵਿੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤੀ।
4.66.33
हते गजे राजनि चैव भिन्ने भग्ने विकर्णे च सपादरक्षे ।
गाण्डीवमुक्तैर्विशिखैः प्रभिन्नास्ते योधमुख्याः सहसा प्रजग्मुः ॥ ४.६६.३३ ॥
ਰਾਜੇ ਦਾ ਹਾਥੀ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਵਿਕਰਣ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ ਅਤੇ ਡਿੱਗਿਆ, ਪੈਰ-ਰੱਖਿਅਕ ਟੁੱਟ ਗਏ, ਤਾਂ ਗਾਂਡੀਵ ਤੋਂ ਛੁੱਟੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਵਿੰਨ੍ਹੇ ਉਹ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਯੋਧੇ ਅਚਾਨਕ ਭੱਜ ਗਏ।
4.66.34
दृष्ट्वैव बाणेन हतं च नागं योधांश्च सर्वान्नृपतिर्निरीक्ष्य ।
रथं समावृत्य कुरग्नवीरो रणात्प्रदुद्राव यतो न पार्थः ॥ ४.६६.३४ ॥
ਤੀਰ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਹਾਥੀ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਯੋਧਿਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਰਾਜੇ ਨੇ ਰੱਥ ਮੋੜ ਲਿਆ; ਕੁਰੂਆਂ ਦਾ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਵੀਰ ਜਿੱਥੇ ਪਾਰਥ ਨਹੀਂ ਸੀ ਉੱਧਰ ਰਣ ਤੋਂ ਭੱਜ ਗਿਆ।
4.66.35
तं भीतरूपं त्वरितं व्रजन्तं दुर्योधनं शत्रुगणावमर्दी ।
अन्वाह्वयद्योद्धुमनाः किरीटी बाणाभिविद्धं रुधिरं वमन्तम् ॥ ४.६६.३५ ॥
ਡਰੇ ਹੋਏ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਜਾ ਰਹੇ ਦੁਰਯੋਧਨ ਨੂੰ, ਦੁਸ਼ਮਣ ਦਲ ਨੂੰ ਕੁਚਲਣ ਵਾਲੇ ਕਿਰੀਟੀ ਨੇ ਯੁੱਧ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਲਲਕਾਰਿਆ; ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ ਖੂਨ ਉਗਲਦਾ ਉਹ।
4.66.36
तस्मिन्महेष्वासवरेऽतिविद्धे धनञ्जयेनाप्रतिमेन युद्धे ।
सर्वाणि सैन्यानि भयार्दितानि त्रासं ययुः पार्थमुदीक्ष्य तानि ॥ ४.६६.३६ ॥
ਉਸ ਮਹਾਨ ਧਨੁਰਧਰ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਦੇ ਬਹੁਤ ਵਿੰਨ੍ਹੇ ਜਾਣ ਤੇ, ਅਤੁਲ ਧਨੰਜੈ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ, ਡਰ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸੈਨਾਵਾਂ ਪਾਰਥ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਤ੍ਰਾਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈਆਂ।
4.66.37
ततस्तु ते शान्तिपराश्च सर्वे दृष्ट्वाऽर्जुनं नागमिव प्रभिन्नम् ।
उच्चैर्नदन्तं बलमत्तमाजौ मध्ये स्थितं सिंहमिवर्षभाणाम् ॥ ४.६६.३७ ॥
ਫਿਰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇ ਚਾਹਵਾਨ ਸਾਰਿਆਂ ਨੇ ਮਦ ਵਿੱਚ ਆਏ ਹਾਥੀ ਵਾਂਗ ਉੱਚੀ ਗਰਜਦੇ ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ; ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਦਮਸਤ ਸੈਨਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਬਲਦਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਖੜ੍ਹੇ ਸ਼ੇਰ ਵਾਂਗ ਖੜ੍ਹੇ ਉਸਨੂੰ।
4.66.38
गाण्डीवशब्देन तु पाण्डवस्य योधा निपेतुः सहसा रथेभ्यः ।
भयार्दिताः पार्थशराभितप्ताः सिंहाभिपन्ना इव वारणेन्द्राः ॥ ४.६६.३८ ॥
ਗਾਂਡੀਵ ਦੀ ਟੰਕਾਰ ਨਾਲ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੇ ਯੋਧੇ ਡਰ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ, ਪਾਰਥ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਝੁਲਸੇ, ਸ਼ੇਰ ਦੁਆਰਾ ਘੇਰੇ ਗਏ ਉੱਤਮ ਹਾਥੀਆਂ ਵਾਂਗ ਅਚਾਨਕ ਰਥਾਂ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਪਏ।
4.66.39
संरक्तनेत्रः पुनरिन्द्रकर्मा वैकर्तनं द्वादशभिः पृषत्कैः ।
वित्रास्य तेषां द्रवतां समैक्षद्दुःशासनं चैकरथेन पार्थः ॥ ४.६६.३९ ॥
ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਇੰਦਰ ਵਰਗੇ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪਾਰਥ ਨੇ ਫਿਰ ਬਾਰਾਂ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਵੈਕਰਤਨ (ਕਰਨ) ਨੂੰ ਡਰਾਇਆ, ਅਤੇ ਭੱਜਦਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦੁਸ਼ਾਸਨ ਨੂੰ ਇਕੱਲੇ ਰਥ ਵਿੱਚ ਵੇਖਿਆ।
4.66.40
कर्णोऽब्रवीत्पार्थशराभितप्तो दुर्योधनं दुष्प्रसहं च दृष्ट्वा ।
दृष्टोऽर्जुनोऽयं प्रतियाम शीघ्रं श्रेयो विधास्याम इतो गतेन ॥ ४.६६.४० ॥
ਪਾਰਥ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਤਪਿਆ ਕਰਨ, ਦੁਰਯੋਧਨ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਬੋਲਿਆ, "ਇਹ ਅਰਜੁਨ ਦਿਸ ਪਿਆ ਹੈ; ਛੇਤੀ ਮੁੜ ਚੱਲੀਏ। ਇੱਥੋਂ ਚਲੇ ਜਾਣਾ ਹੀ ਸਾਡੇ ਲਈ ਭਲਾ ਹੈ।"
4.66.41
मन्ये त्वया तात कृतं च कार्यं यदर्जुनोऽस्माभिरिहाद्य दृष्टः ।
भूयो वनं गच्छतु सव्यसाची पश्यामि पूर्णं समयं न तेषाम् ॥ ४.६६.४१ ॥
ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਤੂੰ ਆਪਣਾ ਕਰਤੱਵ ਪੂਰਾ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਅੱਜ ਇੱਥੇ ਅਸੀਂ ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਸਵਿਆਸਾਚੀ ਮੁੜ ਵਣ ਵਿੱਚ ਜਾਵੇ; ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਮੁਦਤ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ।
4.66.42
शरार्दितास्ते युधि पाण्डवेन प्रससुरन्योन्यमथाह्वयन्तः ।
कर्णोऽब्रवीदापतत्येष जिष्णुर्दुर्योधनं संपरिवार्य यामः ॥ ४.६६.४२ ॥
ਪਾਂਡਵ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਉਹ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਪੁਕਾਰਦੇ ਹੋਏ ਭੱਜ ਗਏ। ਤਦ ਕਰਨ ਬੋਲਿਆ, "ਇਹ ਜਿਸ਼ਣੂ (ਅਰਜੁਨ) ਦੌੜਦਾ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ; ਦੁਰਯੋਧਨ ਨੂੰ ਘੇਰ ਕੇ ਚੱਲੀਏ।"
4.66.43
सर्वास्त्रविद्वारणयूथपाभः काले प्रहर्ता युधि शात्रवाणाम् ।
अयं च पार्थः पुनरागतो नो मूलं च रक्ष्यं भरतर्षभाणाम् ॥ ४.६६.४३ ॥
ਸਾਰੇ ਅਸਤ੍ਰਾਂ ਦਾ ਜਾਣੂ, ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਦੇ ਸਰਦਾਰ ਵਰਗਾ, ਯੋਗ ਸਮੇਂ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਵੈਰੀਆਂ ਉੱਤੇ ਵਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਇਹ ਪਾਰਥ ਫਿਰ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਆਇਆ ਹੈ; ਭਰਤ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠਾਂ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨੀ ਹੈ।
4.66.44
समीक्ष्य पार्थं तरसाऽऽपतन्तं दुर्योधनः कालमिवात्तशस्त्रम् ।
भयार्तरूपः शरणं प्रपेदे द्रोणं च कर्णं च कृपं च भीष्मम् ॥ ४.६६.४४ ॥
ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਸ਼ਸਤਰ ਚੁੱਕੇ ਕਾਲ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਝਪਟਦੇ ਪਾਰਥ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਡਰ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਦੁਰਯੋਧਨ ਨੇ ਦ੍ਰੋਣ, ਕਰਣ, ਕ੍ਰਿਪ ਅਤੇ ਭੀਸ਼ਮ ਦੀ ਸ਼ਰਣ ਲਈ।
4.66.45
तं भीतरूपं शरणं व्रजन्तं दुर्योधनं शत्रुसहो निषङ्गी ।
इत्यब्रवीत्प्रीतमनाः किरीटी बाणाभितप्तं रुधिरं वमन्तम् ॥ ४.६६.४५ ॥
ਡਰੇ ਹੋਏ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਣ ਜਾਂਦੇ ਦੁਰਯੋਧਨ ਨੂੰ, ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸਹਿਣ ਵਾਲੇ, ਤਰਕਸ਼ ਵਾਲੇ ਕਿਰੀਟੀ ਨੇ ਖ਼ੁਸ਼ ਮਨ ਨਾਲ, ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ ਖ਼ੂਨ ਉਗਲਦੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ।
4.66.46
विहाय कीर्तिं च यशश्च लोके युद्धात्परावृत्य पलायसे किम् ।
न नन्दयिष्यन्ति तवाहतानि तूर्याणि युद्धादवरोपितस्य ॥ ४.६६.४६ ॥
ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਕੀਰਤੀ ਅਤੇ ਯਸ਼ ਤਿਆਗ ਕੇ, ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਮੁੜ ਕੇ ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਭੱਜਦਾ ਹੈਂ? ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਉਤਾਰੇ ਗਏ ਤੈਨੂੰ ਵਜਾਏ ਗਏ ਵਾਜੇ ਖ਼ੁਸ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਨਗੇ।
4.66.47
न भोक्ष्यसे सोऽद्य महीं समग्रां यानानि वस्त्राण्यथ भोजनानि ।
कल्याणगन्धीनि च चन्दनानि युद्धात्परावृत्य तु भोक्ष्यसे किम् ।
सुवर्णमाल्यानि च कुण्डलानि हारांश्च वैडूर्यकृतोपधानान् ॥ ४.६६.४७ ॥
ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਮੂੰਹ ਮੋੜ ਕੇ ਭੱਜਿਆ ਤੂੰ ਅੱਜ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਦਾ ਭੋਗ ਨਹੀਂ ਕਰੇਂਗਾ; ਫਿਰ ਵਾਹਨ, ਵਸਤਰ, ਭੋਜਨ, ਸ਼ੁਭ ਸੁਗੰਧ ਵਾਲਾ ਚੰਦਨ, ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ, ਕੁੰਡਲ, ਹਾਰ ਅਤੇ ਵੈਡੂਰਜ ਦੇ ਸਿਰਹਾਣੇ ਕਿਵੇਂ ਭੋਗੇਂਗਾ?
4.66.48
च्युतरा युद्धान्न तु शङ्खशब्दास्तथा भविष्यन्ति तवाद्य पाप ।
न भोगहेतोर्वरचन्दनं च स्त्रियश्च मुख्या मधुरप्रलापाः ।
युद्धात्प्रयातस्य नरेन्द्रसूनो परे च लोके फलिता न चेह ॥ ४.६६.४८ ॥
ਹੇ ਪਾਪੀ, ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਹਟੇ ਤੇਰੇ ਲਈ ਅੱਜ ਸ਼ੰਖਧੁਨੀਆਂ ਨਹੀਂ ਹੋਣਗੀਆਂ; ਭੋਗ ਲਈ ਉੱਤਮ ਚੰਦਨ, ਮੁੱਖ ਇਸਤਰੀਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਮਿੱਠੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੋਣਗੀਆਂ। ਹੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਭੱਜੇ ਤੇਰੇ ਲਈ ਇੱਥੇ ਜਾਂ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਫਲ ਨਹੀਂ।
4.66.49
युधिष्ठिरस्यास्मि निदेशकारी पार्थस्तृतीयो युधि च स्थिरोस्मि ।
तदर्थमावृत्य मुखं प्रयच्छनरेन्द्रवृत्तं स्मर धार्तराष्ट्रः ॥ ४.६६.४९ ॥
ਮੈਂ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਦਾ ਹੁਕਮ ਮੰਨਣ ਵਾਲਾ ਹਾਂ; ਤੀਜਾ ਪਾਰਥ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਮੂੰਹ ਢਕ ਕੇ ਪਿੱਛੇ ਨਾ ਮੁੜ, ਰਾਜੇ ਦੇ ਯੋਗ ਆਚਰਣ ਯਾਦ ਕਰ, ਹੇ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ।
4.66.50
मोघं तवैतद्भुवि नामधेयं दुर्योधनेतीह कृतं पुरस्तात् ।
दुर्योधनस्त्वं प्रथितोसि नाम्ना सुयोधनः सन्निकृतिप्रधानः । ॥ ४.६६.५० ॥
ਇਸ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਤੈਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ 'ਦੁਰਯੋਧਨ' ਨਾਮ ਵਿਅਰਥ ਹੈ; ਨਾਮ ਨਾਲ ਤੂੰ 'ਸੁਯੋਧਨ' ਵਜੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈਂ, ਪਰ ਧੋਖੇ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਮੋਹਰੀ ਹੈਂ।
4.66.51
न ते पुरस्तादथ पृष्ठतो वा पश्यामि दुर्योधन रक्षितारम् ।
परीप्स युद्धेन कुरुप्रवीर प्राणान्मया बाणबलाभितप्तान् ॥ ४.६६.५१ ॥
ਹੇ ਦੁਰਯੋਧਨ, ਤੇਰੇ ਅੱਗੇ ਜਾਂ ਪਿੱਛੇ ਤੈਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਮੈਨੂੰ ਨਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ। ਹੇ ਕੁਰੂ-ਵੀਰ, ਮੇਰੇ ਬਾਣਾਂ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਰਾਹੀਂ ਬਚਾਉਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰ।