మహాభారతం · అధ్యాయం 4.66
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.66.1
दक्षिणामेव तु दिशं हयानुत्तर वाहय ।
पुरा सार्थी भवत्येषामयं शब्दोऽत्र तिष्ठताम् ॥ ४.६६.१ ॥
అర్జునుడు అన్నాడు: దక్షిణ దిశలోనే గుఱ్ఱాలను ఉత్తరం వైపు నడుపు. సారథీ, ఇక్కడ నిలిచినవారి ఈ శబ్దం ముందే ఉంది.
4.66.2
अश्चत्थाम्नः प्रतिरथं प्राचीमुद्याहि सारथे ।
अचिराद्द्रष्टुमिच्छामि गुरुपुत्रं यशस्विनम् ॥ ४.६६.२ ॥
అర్జునుడు అన్నాడు: సారథీ, అశ్వత్థామ ప్రతిరథం వైపు తూర్పు దిశగా నడుపు. కీర్తిమంతుడైన గురుపుత్రుడిని త్వరలో చూడాలనుకుంటున్నాను.
4.66.3
मोहयित्वा तु तान्सर्वान्धनुर्घोषेण पाण्डवः ।
प्रसव्यं चैवमावृत्य क्रोशार्धं प्राद्रवत्तदा ॥ ४.६६.३ ॥
వైశంపాయనుడు అన్నాడు: పాండవుడు విల్లు ధ్వనితో వారందరినీ మోహింపజేసి, కుడివైపు చుట్టి, అప్పుడు అర క్రోశం దూరం పారిపోయాడు.
4.66.4
यथा सततगो वायुः सुपर्णश्चापि शीघ्रगः ।
तथा पार्थरथः शीघ्रमाकाशे पर्यवर्तत ॥ ४.६६.४ ॥
వైశంపాయనుడు అన్నాడు: ఎడతెగక వీచే గాలివలె, వేగంగా వెళ్ళే గరుత్మంతునివలె, పార్థుని రథం ఆకాశంలో వేగంగా తిరిగింది.
4.66.5
मुहूर्तोपरते शब्दे प्रतियाते धनञ्जये ।
हस्त्यश्वरथपादातं पुरस्कृत्य महारथाः ॥ ४.६६.५ ॥
వైశంపాయనుడు అన్నాడు: ఒక ముహూర్తం తర్వాత శబ్దం ఆగి ధనంజయుడు తిరిగి వచ్చినప్పుడు, మహారథులు ఏనుగులు, గుఱ్ఱాలు, రథాలు, కాలిబంటులను ముందుంచి.
4.66.6
द्रोणभीष्ममुखाः सर्वे सैन्यानां जघने ययुः ।
यत्ताः पार्थमपश्यन्तः सहिताः शरविक्षताः ॥ ४.६६.६ ॥
వైశంపాయనుడు అన్నాడు: ద్రోణభీష్ములు ముందుండగా అందరూ సైన్యాల వెనుక భాగానికి వెళ్ళారు; జాగ్రత్తగా, పార్థుడిని చూడలేక, బాణాలతో గాయపడినవారు కలిసి వెళ్ళారు.
4.66.7
दिष्ट्या दुर्योधनो मुक्तः सैन्यं भूयिष्ठमागतम् ।
क्रोशमात्रमतिक्रम्य बलमन्वानयामहे।
यात यत्र वनं गुल्मं नदीमन्वश्मकां प्रति ॥ ४.६६.७ ॥
అదృష్టవశాత్తు దుర్యోధనుడు విముక్తుడయ్యాడు; సైన్యం అధికంగా తిరిగి వచ్చింది. ఒక క్రోశ దూరం దాటి సైన్యాన్ని వెనక్కి తీసుకువస్తాం. అడవి, పొదలు, అశ్మకా నది ఉన్న చోటికి వెళ్ళండి.
4.66.8
अथ दुर्योधनो दृष्ट्वा भग्नं स्वं बलमाहवे ।
अमृष्यमाणः क्रोधेन प्रतिमार्गन्धनञ्जयम् ॥ ४.६६.८ ॥
అప్పుడు దుర్యోధనుడు యుద్ధంలో తన సైన్యం చెదిరిపోవడం చూసి, కోపంతో సహించలేక ధనంజయుని మళ్లీ వెతకసాగాడు.
4.66.9
न्यवर्तत कुरुश्रेष्ठ स्वेनानीकेन संवृतः ।
वार्यमाणो दुराधर्षैर्भीष्मद्रोणकृपैर्भृशम् ॥ ४.६६.९ ॥
కురుశ్రేష్ఠుడు తన సైన్యంతో చుట్టుముట్టబడి వెనక్కి తిరిగాడు; దుర్ధర్షులైన భీష్ముడు, ద్రోణుడు, కృపుడు అతన్ని గట్టిగా ఆపారు.
4.66.10
ततोऽर्जुनश्चित्रमुदारवेगं समीक्ष्य गाण्डीवमुवाच वाक्यम् ।
भोगीन्द्रकल्पं भुवनेषु रूढमभेद्यमच्छेद्यमदाह्यमाजौ ॥ ४.६६.१० ॥
అప్పుడు అర్జునుడు అద్భుతమైన, ఉదార వేగం గల గాండీవాన్ని చూసి ఇలా అన్నాడు: అది నాగరాజు వంటిది, లోకాలలో ప్రసిద్ధమైనది, యుద్ధంలో భేదించలేనిది, ఛేదించలేనిది, దహించలేనిది.
4.66.11
इदं त्विदानीमनयं कुरूणां शिवं धनुः शत्रुनिबर्हणं च ।
अत्याशुगं वेगवदाशुकर्तृ अवारणीयं महते रणाय ॥ ४.६६.११ ॥
ఇప్పుడు ఈ ధనుస్సు కురువులకు మంగళకరమైనది, శత్రువులను నాశనం చేసేది. అత్యంత వేగంగా బాణాలు వేసేది, వేగవంతమైనది, త్వరగా పనిచేసేది, ఆపలేనిది; మహా యుద్ధానికి తగినది.
4.66.12
प्रदारणं शत्रुवरूथिनीनामनीकजित्संयति वज्रकल्पम् ।
वैधव्यदं शत्रुनितम्बिनीनां मुखप्रदं कौरववंशजानाम् ॥ ४.६६.१२ ॥
ఇది శత్రు సైన్యాలను చీల్చేది, యుద్ధంలో సేనలను జయించేది, వజ్రంలా ఉంటుంది. శత్రువుల స్త్రీలను వైధవ్యంలోకి నెట్టేది; కౌరవ వంశ స్త్రీల ముఖాలను దుఃఖంతో నింపేది.
4.66.13
प्रयाहि यत्रैष सुयोधनो हि तं पातयिष्यामि शरैः सुतीक्ष्णैः ।
आचार्यपुत्रं च सुयोधनं च पितामहं सूतसुतं च सङ्ख्ये ।
द्रोणं कृपं चैव निवार्य सर्वाञ्शिरो हरिष्यामि सुयोधनस्य ॥ ४.६६.१३ ॥
సుయోధనుడు ఎక్కడ ఉన్నాడో అక్కడికి తోలుము. అతడిని అతి పదునైన బాణాలతో కూల్చుతాను. ఆచార్యపుత్రుని, సుయోధనుని, పితామహుని, సూతపుత్రుని, యుద్ధంలో ద్రోణుని, కృపుని కూడా అడ్డగించి, సుయోధనుని తలను తీసివేస్తాను.
4.66.14
तदुत्तरश्चित्रमुदारवेगं धनुश्च दृष्ट्वा निशिताञ्शरांश्च ।
भीतोऽब्रवीदर्जुनमाजिमध्ये नाहं तवाश्वान्विषहे नियन्तुम् ॥ ४.६६.१४ ॥
అప్పుడు ఉత్తరుడు ఆ అద్భుతమైన, వేగవంతమైన విల్లును, పదునైన బాణాలను చూసి భయపడి అర్జునునితో ఇలా అన్నాడు: "యుద్ధభూమి మధ్యలో నీ గుర్రాలను నేను నియంత్రించలేను."
4.66.15
तमब्रवीन्मात्स्यसुतं प्रहस्य गाण्डीवधन्वा द्विषतां निहन्ता ।
मया सहायेन कुतो भयं ते प्रेह्युत्तराश्वानुपमन्त्रयस्व ॥ ४.६६.१५ ॥
అప్పుడు గాండీవ ధనువును ధరించే, శత్రువులను సంహరించే అర్జునుడు నవ్వుతూ మత్స్యరాజ పుత్రునితో ఇలా అన్నాడు: "నేను నీకు సహాయంగా ఉన్నప్పుడు నీకు భయం ఎక్కడిది? ముందుకు సాగు, ఉత్తరా, గుర్రాలను ప్రోత్సహించు."
4.66.16
आश्वासितस्तेन धनञ्जयेन वैराटिरश्वानतुदञ्जवेन ।
विष्फारयंस्तद्धनुरुग्रवेगं युयुत्समानः पुनरेव जिष्णुः ॥ ४.६६.१६ ॥
ధనంజయుడు ఓదార్చగా విరాటుని కుమారుడు వేగంగా గుర్రాలను ప్రోత్సహించాడు. తరువాత విజయుడైన అర్జునుడు ఆ భయంకర వేగమైన విల్లును టంకారం చేస్తూ, యుద్ధాభిలాషతో మళ్లీ ముందుకు సాగాడు.
4.66.17
गाण्डीवशब्देन तु तत्रतत्र भूमौ निषेदुर्बहवोऽतिवेलम् ।
शङ्खस्य शब्देन तु वानरस्य शब्देन ते योधवराः समन्तात् ॥ ४.६६.१७ ॥
గాండీవ ధ్వనితో, శంఖధ్వనితో, వానర ధ్వజ ధ్వనితో అక్కడక్కడ అనేకమంది శ్రేష్ఠ వీరులు అత్యంత కలవరపడి అన్ని వైపులా నేలపై కూర్చుండిపోయారు.
4.66.18
एषोऽतिमानी धृतराष्ट्रपुत्रः सेनामुखे सर्वसमृद्धतेजाः ।
पराजयं नित्यममृष्यमाणो निवर्तते युद्धमनाः पुरस्तात् ॥ ४.६६.१८ ॥
ఈ అతిగర్వి ధృతరాష్ట్రుని కుమారుడు; సేనముందు సర్వ సమృద్ధ తేజస్సుతో ఉన్నాడు. ఓటమిని సహించలేక యుద్ధోత్సాహంతో ముందుకు తిరిగి వస్తున్నాడు.
4.66.19
तमेव याहि प्रसमीक्ष्य युक्तः सुयोधनं तत्र सहानुजं च ॥ ४.६६.१९ ॥
అతనినే లక్ష్యంగా చేసుకుని వెళ్ళు; బాగా గమనించి సంసిద్ధుడవై అక్కడ సుయోధనుణ్ణీ, అతని తమ్ముడినీ.
4.66.20
तमापतन्तं प्रसमीक्ष्य सर्वे कुरुप्रवीराः सहसाऽभ्यगच्छन् ।
प्रहस्य वीरः स तु तानतीत्य दुर्योधने द्वौ निचखान बाणौ ॥ ४.६६.२० ॥
అతడు దూకుతూ రావడం చూసి కురువీరులందరూ తక్షణమే ఎదురువెళ్ళారు. కాని ఆ వీరుడు నవ్వుతూ వారిని దాటి దుర్యోధనునిపై రెండు బాణాలు వేశాడు.
4.66.21
तेनार्दितो नाग इव प्रभिन्नः पार्थेन विद्धो धृतराष्ट्रपुत्रः ।
युयुत्समानोऽतिरथेन सङ्ख्ये स्वयं विगृह्यार्जुनमाससाद ॥ ४.६६.२१ ॥
పార్థునిచే గాయపడి, మదించిన ఏనుగులా బాధపడుతూ, యుద్ధకాంక్షతో ధృతరాష్ట్రపుత్రుడు స్వయంగా అతిరథుడైన అర్జునుడిని ఎదుర్కొని అతని వద్దకు చేరాడు.
4.66.22
स भीमधन्वानमुदग्रवेगो धनञ्जयं शत्रुशतैरजेयम् ।
आकर्णपूर्णायतचोदितेन भल्लेन विव्याध ललाटमध्ये ॥ ४.६६.२२ ॥
ఆ ఉగ్రవేగుడు, భయంకర ధనుస్సు కలవాడు, వందలాది శత్రువులకూ జయింపరాని ధనంజయుణ్ణి, చెవి వరకు పూర్తిగా లాగిన విల్లు నుండి వేసిన భల్లం బాణంతో నుదుటి మధ్యలో కొట్టాడు.
4.66.23
स तेन बाणेन समर्पितेन जाम्बूनदाभेन सुसंहितेन ।
रराज पार्थो रुधिरं क्षरन्वै यथैकरश्मिर्भगवान्दिवार्कः ॥ ४.६६.२३ ॥
బంగారు రంగు గల, చక్కగా నిర్మించిన ఆ బాణంతో గుచ్చబడిన పార్థుడు, రక్తం కారుతూ ఆకాశంలో ఒక కిరణమున్న తేజోమయ సూర్యుడిలా ప్రకాశించాడు.
4.66.24
अथास्य बाणेन विदारितस्य प्रादुर्वभूवास्रमजस्रमुष्णम् ।
सा तस्य जाम्बूनदपुष्पचित्रा मालेव धाराऽभिविराजते स्म ॥ ४.६६.२४ ॥
అప్పుడు బాణంతో చీల్చబడిన అతని నుండి నిరంతరం వేడి రక్తం ప్రవహించింది; బంగారు పుష్పాలతో చిత్రించిన మాలలా ఆ ధార ప్రకాశించింది.
4.66.25
स तेन बाणाभिहतस्तरस्वी दुयोधनेनोद्धतमन्युवेगः ।
शरानुपादाय विषाग्निकल्पान्विव्याध राजानमदीनसत्वः ॥ ४.६६.२५ ॥
దుర్యోధనుని బాణంతో గాయపడిన ఆ వేగవంతుడు, ఉప్పొంగిన కోపవేగంతో విషాగ్నుల వంటి బాణాలు తీసుకొని, అదీన శక్తితో రాజును గుచ్చాడు.
4.66.26
दुर्योधनश्चापि तमुग्रतेजाः पार्थश्च दुर्योधनमेकवीरः ।
अन्योन्यमाजौ पुरुषप्रवीरौ सम समाजघ्नतुराजमीढौ ॥ ४.६६.२६ ॥
ఉగ్రతేజుడైన దుర్యోధనుడు కూడా అతనిపై, ఏకవీరుడైన పార్థుడు దుర్యోధనుడిపై — యుద్ధంలో ఒకరినొకరు, ఇద్దరు నరశ్రేష్ఠులు, అజమీఢుని వంశజులు పరస్పరం కొట్టుకున్నారు.
4.66.27
ततः प्रभिन्नेन महागजेन महीधराभेन पुनर्विकर्णः ।
रथैश्चतुर्भिर्गजपादरक्षैः कुन्तीसुतं पाण्डवमभ्यधावत् ॥ ४.६६.२७ ॥
అప్పుడు విఖర్ణుడు మదించిన, పర్వతాకారపు మహాగజంపై, ఏనుగుల పాదరక్షకులతో ఉన్న నాలుగు రథాలతో కుంతీపుత్రుడైన పాండవునిపై దాడి చేశాడు.
4.66.28
तमापतन्तं त्वरितं गजेन्द्रं धनञ्जयः कुम्भललाटमध्ये ।
आकर्णपूर्णेन दृढायसेन बाणेन विव्याध भृशं तु वीरः ॥ ४.६६.२८ ॥
వేగంగా తనపైకి దూసుకువస్తున్న ఆ గజేంద్రుని కుంభస్థలం మధ్యలో, చెవి వరకు లాగిన దృఢమైన ఇనుప బాణంతో ఆ వీరుడు ధనంజయుడు తీవ్రంగా గుచ్చాడు.
4.66.29
पार्थेन सृष्टः स तु गृध्रपत्रो ह्यापुङ्खदेशं प्रविवेश नागम् ।
विदार्य शैलप्रवरप्रकाशं यथाऽशनिः पर्वतमिन्द्रसृष्टः ॥ ४.६६.२९ ॥
పార్థుడు ప్రయోగించిన ఆ గృధ్ర పత్ర బాణం, పర్వత శ్రేష్ఠంలా మెరుస్తున్న ఆ ఏనుగును చీల్చి, దాని ఈకల చివరి భాగం వరకు చొచ్చుకుపోయింది; ఇంద్రుడు విసిరిన వజ్రం పర్వతాన్ని బద్దలు చేసినట్లు.
4.66.30
शरप्रतप्तः स तु नागराजः प्रवेपिताङ्गो व्यथितान्तरात्मा ।
संसीदमानो निपपात भूमौ वज्राहतं शृङ्गमिवाचलस्य ॥ ४.६६.३० ॥
బాణంతో తీవ్రంగా గాయపడిన ఆ గజరాజు, వణుకుతున్న అవయవాలతో, కలత చెందిన మనసుతో, వజ్రంతో కొట్టబడిన పర్వత శిఖరంలా కూలి నేలపై పడిపోయాడు.
4.66.31
निपातिते दन्तिवरे पृथिव्यां त्रासाद्विकर्णः सहसाऽवतीर्य ।
तूर्णं पदान्यष्टशतानि गत्वा विविंशतेः स्यन्दनमारुरोह ॥ ४.६६.३१ ॥
ఆ శ్రేష్ఠ గజం నేలపై కూలిన వెంటనే, భయంతో విఖర్ణుడు ఒక్కసారిగా దిగి, వేగంగా ఎనిమిది వందల అడుగులు నడిచి వివింశతి రథాన్ని ఎక్కాడు.
4.66.32
निहत्य नागं तु शरेण तेन वज्रोपमेनाद्रिवरप्रकाशम् ।
तथाविधेनैव शरेण पार्थो दुर्योधनं वक्षसि निर्बिभेद ॥ ४.६६.३२ ॥
వజ్రంలా ఉన్న ఆ బాణంతో, పర్వత శిఖరంలా మెరిసే ఆ ఏనుగును చంపి, అటువంటిదే మరో బాణంతో పార్థుడు దుర్యోధనుని వక్షస్థలాన్ని గుచ్చాడు.
4.66.33
हते गजे राजनि चैव भिन्ने भग्ने विकर्णे च सपादरक्षे ।
गाण्डीवमुक्तैर्विशिखैः प्रभिन्नास्ते योधमुख्याः सहसा प्रजग्मुः ॥ ४.६६.३३ ॥
రాజు ఏనుగు హతమవగా, వికర్ణుడు గాయపడి కూలగా, పాదరక్షకులు ఛిన్నమై పోగా, గాండీవం నుండి వచ్చిన బాణాలతో గాయపడిన ఆ ప్రముఖ యోధులు హఠాత్తుగా పారిపోయారు.
4.66.34
दृष्ट्वैव बाणेन हतं च नागं योधांश्च सर्वान्नृपतिर्निरीक्ष्य ।
रथं समावृत्य कुरग्नवीरो रणात्प्रदुद्राव यतो न पार्थः ॥ ४.६६.३४ ॥
బాణంతో హతమైన ఏనుగును, యోధులందరినీ చూసి, రాజు రథాన్ని వెనక్కి తిప్పాడు; కురువీరులలో అగ్రగణ్యుడు, పార్థుడు లేని వైపు యుద్ధం నుండి పారిపోయాడు.
4.66.35
तं भीतरूपं त्वरितं व्रजन्तं दुर्योधनं शत्रुगणावमर्दी ।
अन्वाह्वयद्योद्धुमनाः किरीटी बाणाभिविद्धं रुधिरं वमन्तम् ॥ ४.६६.३५ ॥
భయంకర రూపంతో వేగంగా పారిపోతున్న దుర్యోధనుడిని, శత్రుసమూహాన్ని మర్దించే కిరీటి యుద్ధానికి ఉత్సాహంతో పిలిచాడు; బాణాలతో గాయపడి రక్తం కక్కుతున్నవాడిని.
4.66.36
तस्मिन्महेष्वासवरेऽतिविद्धे धनञ्जयेनाप्रतिमेन युद्धे ।
सर्वाणि सैन्यानि भयार्दितानि त्रासं ययुः पार्थमुदीक्ष्य तानि ॥ ४.६६.३६ ॥
ఆ మహా విలుకాళ్ళలో శ్రేష్ఠుడు తీవ్రంగా గాయపడగా, అసమానుడైన ధనంజయునితో యుద్ధంలో, భయంతో పీడితమైన సమస్త సేనలు పార్థుడిని చూసి భయాన్ని పొందాయి.
4.66.37
ततस्तु ते शान्तिपराश्च सर्वे दृष्ट्वाऽर्जुनं नागमिव प्रभिन्नम् ।
उच्चैर्नदन्तं बलमत्तमाजौ मध्ये स्थितं सिंहमिवर्षभाणाम् ॥ ४.६६.३७ ॥
అప్పుడు శాంతిని కోరిన వారందరూ మదించిన ఏనుగులా బిగ్గరగా గర్జిస్తున్న అర్జునుడిని చూశారు; యుద్ధంలో మదమెక్కిన సేన మధ్య, ఎద్దుల గుంపులో నిలిచిన సింహంలా నిలిచిన వానిని.
4.66.38
गाण्डीवशब्देन तु पाण्डवस्य योधा निपेतुः सहसा रथेभ्यः ।
भयार्दिताः पार्थशराभितप्ताः सिंहाभिपन्ना इव वारणेन्द्राः ॥ ४.६६.३८ ॥
గాండీవ ధ్వనికి పాండవుని యోధులు భయపీడితులై, పార్థుని బాణాలచేత తపించి, సింహం చుట్టుముట్టిన శ్రేష్ఠ గజాల వలె తమ రథాల నుండి అకస్మాత్తుగా పడిపోయారు.
4.66.39
संरक्तनेत्रः पुनरिन्द्रकर्मा वैकर्तनं द्वादशभिः पृषत्कैः ।
वित्रास्य तेषां द्रवतां समैक्षद्दुःशासनं चैकरथेन पार्थः ॥ ४.६६.३९ ॥
ఎర్రని కన్నులతో, ఇంద్రునితో సమాన కర్మలు చేసే పార్థుడు మళ్లీ పన్నెండు బాణాలతో వైకర్తనుడిని (కర్ణుడిని) భయపెట్టి, పారిపోతున్న వారిలో దుఃశాసనుడిని ఒంటరి రథంపై చూశాడు.
4.66.40
कर्णोऽब्रवीत्पार्थशराभितप्तो दुर्योधनं दुष्प्रसहं च दृष्ट्वा ।
दृष्टोऽर्जुनोऽयं प्रतियाम शीघ्रं श्रेयो विधास्याम इतो गतेन ॥ ४.६६.४० ॥
పార్థుని బాణాలచేత తపించిన కర్ణుడు, ఎదిరించడానికి కష్టమైన దుర్యోధనుడితో ఇలా అన్నాడు: "ఇదిగో అర్జునుడు కనిపించాడు; వెంటనే తిరిగి వెళ్దాం. ఇక్కడ నుండి వెళ్లడమే మనకు శ్రేయస్కరం."
4.66.41
मन्ये त्वया तात कृतं च कार्यं यदर्जुनोऽस्माभिरिहाद्य दृष्टः ।
भूयो वनं गच्छतु सव्यसाची पश्यामि पूर्णं समयं न तेषाम् ॥ ४.६६.४१ ॥
ప్రియ కుమారా, నీవు నీ విధిని నెరవేర్చావని నేను భావిస్తున్నాను; ఎందుకంటే ఈ రోజు మేము ఇక్కడ అర్జునుడిని చూశాము. సవ్యసాచి మళ్లీ అడవికి వెళ్లనీ; వారి పూర్తి కాలాన్ని నేను చూడను.
4.66.42
शरार्दितास्ते युधि पाण्डवेन प्रससुरन्योन्यमथाह्वयन्तः ।
कर्णोऽब्रवीदापतत्येष जिष्णुर्दुर्योधनं संपरिवार्य यामः ॥ ४.६६.४२ ॥
పాండవుని బాణాలచేత బాధితులైన వారు యుద్ధంలో ఒకరినొకరు పిలుచుకుంటూ పారిపోయారు. అప్పుడు కర్ణుడు అన్నాడు: "ఇదిగో జిష్ణువు (అర్జునుడు) దూకుతూ వస్తున్నాడు; దుర్యోధనుడిని చుట్టుముట్టి వెళ్దాం."
4.66.43
सर्वास्त्रविद्वारणयूथपाभः काले प्रहर्ता युधि शात्रवाणाम् ।
अयं च पार्थः पुनरागतो नो मूलं च रक्ष्यं भरतर्षभाणाम् ॥ ४.६६.४३ ॥
అన్ని అస్త్రాలు తెలిసినవాడు, గజయూథాధిపతిలా, తగిన సమయంలో యుద్ధంలో శత్రువులను దెబ్బతీసేవాడు, ఈ పార్థుడు మళ్లీ మన వద్దకు వచ్చాడు; భరతశ్రేష్ఠుల మూలాన్ని రక్షించాలి.
4.66.44
समीक्ष्य पार्थं तरसाऽऽपतन्तं दुर्योधनः कालमिवात्तशस्त्रम् ।
भयार्तरूपः शरणं प्रपेदे द्रोणं च कर्णं च कृपं च भीष्मम् ॥ ४.६६.४४ ॥
ఆయుధం చేతబట్టిన కాలుడిలా వేగంగా దూకివస్తున్న పార్థుడిని చూసి, భయంతో వాడిపోయిన ముఖంతో దుర్యోధనుడు ద్రోణుడిని, కర్ణుడిని, కృపుడిని, భీష్ముడిని శరణు వేడాడు.
4.66.45
तं भीतरूपं शरणं व्रजन्तं दुर्योधनं शत्रुसहो निषङ्गी ।
इत्यब्रवीत्प्रीतमनाः किरीटी बाणाभितप्तं रुधिरं वमन्तम् ॥ ४.६६.४५ ॥
భయపడిన రూపంతో శరణు వెళ్తున్న దుర్యోధనుడితో, శత్రువులను సహించే, అంబులపొదులు కలిగిన కిరీటి సంతోషమనస్కుడై, బాణాలతో గాయపడి రక్తం కక్కుతున్నవానితో ఇలా అన్నాడు.
4.66.46
विहाय कीर्तिं च यशश्च लोके युद्धात्परावृत्य पलायसे किम् ।
न नन्दयिष्यन्ति तवाहतानि तूर्याणि युद्धादवरोपितस्य ॥ ४.६६.४६ ॥
లోకంలో కీర్తిని, యశస్సును విడిచి, యుద్ధం నుండి వెనుదిరిగి ఎందుకు పారిపోతున్నావు? యుద్ధం నుండి దించబడిన నిన్ను వాయించిన వాద్యాలు సంతోషపెట్టవు.
4.66.47
न भोक्ष्यसे सोऽद्य महीं समग्रां यानानि वस्त्राण्यथ भोजनानि ।
कल्याणगन्धीनि च चन्दनानि युद्धात्परावृत्य तु भोक्ष्यसे किम् ।
सुवर्णमाल्यानि च कुण्डलानि हारांश्च वैडूर्यकृतोपधानान् ॥ ४.६६.४७ ॥
యుద్ధం నుండి వెనుదిరిగి పారిపోయిన నీవు ఈరోజు సమస్త భూమిని అనుభవించవు; మరి వాహనాలు, వస్త్రాలు, భోజనాలు, శుభసుగంధ చందనం, బంగారు మాలలు, కుండలాలు, హారాలు, వైడూర్య తలగడలను ఎలా అనుభవిస్తావు?
4.66.48
च्युतरा युद्धान्न तु शङ्खशब्दास्तथा भविष्यन्ति तवाद्य पाप ।
न भोगहेतोर्वरचन्दनं च स्त्रियश्च मुख्या मधुरप्रलापाः ।
युद्धात्प्रयातस्य नरेन्द्रसूनो परे च लोके फलिता न चेह ॥ ४.६६.४८ ॥
ఓ పాపీ, యుద్ధం నుండి వెనుదిరిగిన నీకు నేడు శంఖధ్వనులు ఉండవు; భోగానికి ఉత్తమ చందనమూ, ప్రధాన స్త్రీలు, వారి మధుర సంభాషణలూ ఉండవు. రాజకుమారా, యుద్ధం నుండి పారిపోయిన నీకు ఇక్కడ గానీ పరలోకంలో గానీ ఫలం ఉండదు.
4.66.49
युधिष्ठिरस्यास्मि निदेशकारी पार्थस्तृतीयो युधि च स्थिरोस्मि ।
तदर्थमावृत्य मुखं प्रयच्छनरेन्द्रवृत्तं स्मर धार्तराष्ट्रः ॥ ४.६६.४९ ॥
నేను యుధిష్ఠిరుని ఆజ్ఞను పాటించేవాడిని; మూడవ వాడైన పార్థుడు యుద్ధంలో స్థిరంగా ఉన్నాడు. అందుచేత ముఖాన్ని కప్పుకుని వెనుదిరగక, రాజోచిత నడవడిని స్మరించు, ధృతరాష్ట్ర పుత్రుడా.
4.66.50
मोघं तवैतद्भुवि नामधेयं दुर्योधनेतीह कृतं पुरस्तात् ।
दुर्योधनस्त्वं प्रथितोसि नाम्ना सुयोधनः सन्निकृतिप्रधानः । ॥ ४.६६.५० ॥
నీ 'దుర్యోధన' అనే ఈ నామం, పూర్వం ఈ భూమిపై నీకు పెట్టబడినది, వ్యర్థమైనది; నామంతో నీవు 'సుయోధనుడు' అని ప్రసిద్ధుడవు, కానీ కపటంలో ప్రధానుడవు.
4.66.51
न ते पुरस्तादथ पृष्ठतो वा पश्यामि दुर्योधन रक्षितारम् ।
परीप्स युद्धेन कुरुप्रवीर प्राणान्मया बाणबलाभितप्तान् ॥ ४.६६.५१ ॥
ఓ దుర్యోధనా, నీ ముందు గాని వెనుక గాని నిన్ను రక్షించువారెవరినీ నేను చూడటం లేదు. ఓ కురువీరా, నా బాణబలంతో బాధింపబడుతున్న నీ ప్రాణాలను యుద్ధం ద్వారా రక్షించుకోవడానికి ప్రయత్నించు.