મહાભારત · અધ્યાય 4.66
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.66.1
दक्षिणामेव तु दिशं हयानुत्तर वाहय ।
पुरा सार्थी भवत्येषामयं शब्दोऽत्र तिष्ठताम् ॥ ४.६६.१ ॥
અર્જુન બોલ્યો: દક્ષિણ દિશામાં જ ઘોડાને ઉત્તર તરફ હાંક. સારથી, અહીં ઊભેલાઓનો આ અવાજ પહેલેથી છે.
4.66.2
अश्चत्थाम्नः प्रतिरथं प्राचीमुद्याहि सारथे ।
अचिराद्द्रष्टुमिच्छामि गुरुपुत्रं यशस्विनम् ॥ ४.६६.२ ॥
અર્જુન બોલ્યો: સારથી, અશ્વત્થામાના પ્રતિરથ તરફ પૂર્વ દિશામાં હાંક. યશસ્વી ગુરુપુત્રને જલદી જોવા ઇચ્છું છું.
4.66.3
मोहयित्वा तु तान्सर्वान्धनुर्घोषेण पाण्डवः ।
प्रसव्यं चैवमावृत्य क्रोशार्धं प्राद्रवत्तदा ॥ ४.६६.३ ॥
વૈશંપાયન બોલ્યા: પાંડવે ધનુષના ટંકારથી તે સૌને મોહિત કરીને, જમણી બાજુથી ફરીને, ત્યારે અર્ધો ક્રોશ ભાગી ગયો.
4.66.4
यथा सततगो वायुः सुपर्णश्चापि शीघ्रगः ।
तथा पार्थरथः शीघ्रमाकाशे पर्यवर्तत ॥ ४.६६.४ ॥
વૈશંપાયન બોલ્યા: સતત વહેતા પવન અને ઝડપી ગરુડની જેમ, પાર્થનો રથ આકાશમાં ઝડપથી ફરી વળ્યો.
4.66.5
मुहूर्तोपरते शब्दे प्रतियाते धनञ्जये ।
हस्त्यश्वरथपादातं पुरस्कृत्य महारथाः ॥ ४.६६.५ ॥
વૈશંપાયન બોલ્યા: એક મુહૂર્ત પછી અવાજ શમ્યો અને ધનંજય પાછો આવ્યો, ત્યારે મહારથીઓએ હાથી, ઘોડા, રથ અને પાયદળને આગળ કરીને.
4.66.6
द्रोणभीष्ममुखाः सर्वे सैन्यानां जघने ययुः ।
यत्ताः पार्थमपश्यन्तः सहिताः शरविक्षताः ॥ ४.६६.६ ॥
વૈશંપાયન બોલ્યા: દ્રોણ અને ભીષ્મને આગળ કરીને સૌ સેનાના પાછલા ભાગમાં ગયા; સાવધ રહીને, પાર્થને ન જોતા, બાણોથી ઘાયલ થયેલા તેઓ સાથે ગયા.
4.66.7
दिष्ट्या दुर्योधनो मुक्तः सैन्यं भूयिष्ठमागतम् ।
क्रोशमात्रमतिक्रम्य बलमन्वानयामहे।
यात यत्र वनं गुल्मं नदीमन्वश्मकां प्रति ॥ ४.६६.७ ॥
નસીબથી દુર્યોધન મુક્ત થયો; સેના મોટી સંખ્યામાં પાછી આવી છે. એક ક્રોશ આગળ જઈને સેનાને પાછી લાવીશું. વન, ઝાડી અને અશ્મકા નદી તરફ જાઓ.
4.66.8
अथ दुर्योधनो दृष्ट्वा भग्नं स्वं बलमाहवे ।
अमृष्यमाणः क्रोधेन प्रतिमार्गन्धनञ्जयम् ॥ ४.६६.८ ॥
પછી દુર્યોધને યુદ્ધમાં પોતાની સેના ભાંગેલી જોઈ; ક્રોધથી સહન ન કરી શકતાં તેણે ધનંજયને ફરી શોધ્યો.
4.66.9
न्यवर्तत कुरुश्रेष्ठ स्वेनानीकेन संवृतः ।
वार्यमाणो दुराधर्षैर्भीष्मद्रोणकृपैर्भृशम् ॥ ४.६६.९ ॥
કુરુશ્રેષ્ઠ પોતાની સેનાથી ઘેરાઈને પાછો ફર્યો; દુર્ધર્ષ ભીષ્મ, દ્રોણ અને કૃપે તેને ખૂબ રોક્યો.
4.66.10
ततोऽर्जुनश्चित्रमुदारवेगं समीक्ष्य गाण्डीवमुवाच वाक्यम् ।
भोगीन्द्रकल्पं भुवनेषु रूढमभेद्यमच्छेद्यमदाह्यमाजौ ॥ ४.६६.१० ॥
પછી અર્જુને અદ્ભુત અને ઉદાર વેગવાળા ગાંડીવને જોઈને તેને આ વચન કહ્યું: તે નાગરાજ સમાન છે, લોકોમાં પ્રસિદ્ધ, યુદ્ધમાં અભેદ્ય, અછેદ્ય અને અદાહ્ય છે.
4.66.11
इदं त्विदानीमनयं कुरूणां शिवं धनुः शत्रुनिबर्हणं च ।
अत्याशुगं वेगवदाशुकर्तृ अवारणीयं महते रणाय ॥ ४.६६.११ ॥
હવે આ ધનુષ્ય કુરુઓ માટે શુભ અને શત્રુસંહારક છે. અતિ વેગથી બાણ છોડનારું, વેગવાન, ઝડપથી કાર્ય કરનારું, અવારણીય; મહાયુદ્ધ માટે.
4.66.12
प्रदारणं शत्रुवरूथिनीनामनीकजित्संयति वज्रकल्पम् ।
वैधव्यदं शत्रुनितम्बिनीनां मुखप्रदं कौरववंशजानाम् ॥ ४.६६.१२ ॥
તે શત્રુસેનાઓને વીંધનારું, યુદ્ધમાં સેનાઓને જીતનારું, વજ્ર સમાન છે. શત્રુઓની સ્ત્રીઓને વૈધવ્ય આપનારું અને કૌરવવંશની સ્ત્રીઓના મુખ પર શોક લાવનારું છે.
4.66.13
प्रयाहि यत्रैष सुयोधनो हि तं पातयिष्यामि शरैः सुतीक्ष्णैः ।
आचार्यपुत्रं च सुयोधनं च पितामहं सूतसुतं च सङ्ख्ये ।
द्रोणं कृपं चैव निवार्य सर्वाञ्शिरो हरिष्यामि सुयोधनस्य ॥ ४.६६.१३ ॥
જ્યાં આ સુયોધન છે ત્યાં ચલાવો. હું તેને અતિ તીક્ષ્ણ બાણોથી પાડી દઈશ. આચાર્યપુત્ર, સુયોધન, પિતામહ, સૂતપુત્ર અને યુદ્ધમાં દ્રોણ તથા કૃપને પણ રોકીને સુયોધનનું માથું હું ઉતારીશ.
4.66.14
तदुत्तरश्चित्रमुदारवेगं धनुश्च दृष्ट्वा निशिताञ्शरांश्च ।
भीतोऽब्रवीदर्जुनमाजिमध्ये नाहं तवाश्वान्विषहे नियन्तुम् ॥ ४.६६.१४ ॥
ત્યારે ઉત્તરે એ અદ્ભુત, વેગવાન ધનુષ્ય અને તીક્ષ્ણ બાણો જોઈને ભયભીત થઈ અર્જુનને કહ્યું, "યુદ્ધની મધ્યમાં હું તારા ઘોડાઓને કાબૂમાં રાખી શકીશ નહીં."
4.66.15
तमब्रवीन्मात्स्यसुतं प्रहस्य गाण्डीवधन्वा द्विषतां निहन्ता ।
मया सहायेन कुतो भयं ते प्रेह्युत्तराश्वानुपमन्त्रयस्व ॥ ४.६६.१५ ॥
ત્યારે ગાંડીવધારી, શત્રુઓનો સંહાર કરનાર અર્જુને હસીને મત્સ્યરાજના પુત્રને કહ્યું, "હું તારો સહાયક છું ત્યારે તને ભય ક્યાંથી? આગળ ચાલ, ઉત્તર, ઘોડાઓને પ્રોત્સાહિત કર."
4.66.16
आश्वासितस्तेन धनञ्जयेन वैराटिरश्वानतुदञ्जवेन ।
विष्फारयंस्तद्धनुरुग्रवेगं युयुत्समानः पुनरेव जिष्णुः ॥ ४.६६.१६ ॥
ધનંજયે આશ્વાસન આપ્યા પછી વિરાટપુત્રે વેગથી ઘોડા હાંક્યા. પછી વિજયી અર્જુને એ ભયંકર વેગવાન ધનુષ્યનો ટંકાર કરતાં, યુદ્ધની ઇચ્છાથી ફરી આગળ વધ્યો.
4.66.17
गाण्डीवशब्देन तु तत्रतत्र भूमौ निषेदुर्बहवोऽतिवेलम् ।
शङ्खस्य शब्देन तु वानरस्य शब्देन ते योधवराः समन्तात् ॥ ४.६६.१७ ॥
ગાંડીવના ટંકારથી, શંખના નાદથી અને વાનરધ્વજના અવાજથી ત્યાં-ત્યાં ઘણા શ્રેષ્ઠ યોદ્ધાઓ અત્યંત વ્યાકુળ થઈ ચારે બાજુ ભૂમિ પર બેસી ગયા.
4.66.18
एषोऽतिमानी धृतराष्ट्रपुत्रः सेनामुखे सर्वसमृद्धतेजाः ।
पराजयं नित्यममृष्यमाणो निवर्तते युद्धमनाः पुरस्तात् ॥ ४.६६.१८ ॥
આ અતિમાની ધૃતરાષ્ટ્રનો પુત્ર સેનાના અગ્રભાગમાં સર્વ સમૃદ્ધ તેજ સાથે છે. પરાજયને સદા સહન ન કરી શકતો તે યુદ્ધના મનથી આગળ પાછો ફરી રહ્યો છે.
4.66.19
तमेव याहि प्रसमीक्ष्य युक्तः सुयोधनं तत्र सहानुजं च ॥ ४.६६.१९ ॥
તેની તરફ જ જા; સારી રીતે જોઈને સજ્જ થઈ, ત્યાં સુયોધન અને તેના નાના ભાઈ તરફ.
4.66.20
तमापतन्तं प्रसमीक्ष्य सर्वे कुरुप्रवीराः सहसाऽभ्यगच्छन् ।
प्रहस्य वीरः स तु तानतीत्य दुर्योधने द्वौ निचखान बाणौ ॥ ४.६६.२० ॥
તેને ધસી આવતો જોઈને કુરુના શ્રેષ્ઠ વીરો તરત સામે દોડ્યા. પણ તે વીર હસતાં-હસતાં તેમને ઓળંગીને દુર્યોધન પર બે બાણ મારી ગયો.
4.66.21
तेनार्दितो नाग इव प्रभिन्नः पार्थेन विद्धो धृतराष्ट्रपुत्रः ।
युयुत्समानोऽतिरथेन सङ्ख्ये स्वयं विगृह्यार्जुनमाससाद ॥ ४.६६.२१ ॥
પાર્થથી વીંધાયેલો ધૃતરાષ્ટ્રનો પુત્ર, મદમસ્ત હાથીની જેમ પીડાઈને, યુદ્ધની ઇચ્છાથી પોતે અતિરથી અર્જુન સાથે ભીડાઈને તેની પાસે પહોંચ્યો.
4.66.22
स भीमधन्वानमुदग्रवेगो धनञ्जयं शत्रुशतैरजेयम् ।
आकर्णपूर्णायतचोदितेन भल्लेन विव्याध ललाटमध्ये ॥ ४.६६.२२ ॥
તે ઉગ્રવેગી, ભયંકર ધનુષવાળા, સેંકડો શત્રુઓથી પણ અજેય ધનંજયને, કાન સુધી પૂરું ખેંચેલા ધનુષથી છોડેલા ભલ્લ બાણ વડે કપાળની વચ્ચે વીંધ્યો.
4.66.23
स तेन बाणेन समर्पितेन जाम्बूनदाभेन सुसंहितेन ।
रराज पार्थो रुधिरं क्षरन्वै यथैकरश्मिर्भगवान्दिवार्कः ॥ ४.६६.२३ ॥
સોનેરી રંગના, સારી રીતે બનાવેલા તે બાણથી વીંધાયેલો પાર્થ લોહી વહાવતો, આકાશમાં એક કિરણવાળા તેજસ્વી સૂર્યની જેમ શોભ્યો.
4.66.24
अथास्य बाणेन विदारितस्य प्रादुर्वभूवास्रमजस्रमुष्णम् ।
सा तस्य जाम्बूनदपुष्पचित्रा मालेव धाराऽभिविराजते स्म ॥ ४.६६.२४ ॥
પછી બાણથી વીંધાયેલા તેના શરીરમાંથી સતત ગરમ લોહી વહેવા લાગ્યું; સુવર્ણપુષ્પોથી ચિત્રિત માળા જેવી તે ધારા શોભી ઊઠી.
4.66.25
स तेन बाणाभिहतस्तरस्वी दुयोधनेनोद्धतमन्युवेगः ।
शरानुपादाय विषाग्निकल्पान्विव्याध राजानमदीनसत्वः ॥ ४.६६.२५ ॥
દુર્યોધનના બાણથી ઘવાયેલા તે વેગવાન, ઉછળતા ક્રોધના વેગથી વિષ અને અગ્નિ સમાન બાણો ઉપાડીને, અદીન શૌર્યથી રાજાને વીંધી નાખ્યો.
4.66.26
दुर्योधनश्चापि तमुग्रतेजाः पार्थश्च दुर्योधनमेकवीरः ।
अन्योन्यमाजौ पुरुषप्रवीरौ सम समाजघ्नतुराजमीढौ ॥ ४.६६.२६ ॥
ઉગ્ર તેજવાળો દુર્યોધન પણ તેને, અને એકવીર પાર્થ દુર્યોધનને — યુદ્ધમાં એકબીજાને પ્રહાર કર્યો; અજમીઢના વંશના તે બે શ્રેષ્ઠ પુરુષો.
4.66.27
ततः प्रभिन्नेन महागजेन महीधराभेन पुनर्विकर्णः ।
रथैश्चतुर्भिर्गजपादरक्षैः कुन्तीसुतं पाण्डवमभ्यधावत् ॥ ४.६६.२७ ॥
પછી વિકર્ણ મદોન્મત્ત, પર્વત જેવા મહાગજ પર ચડીને, હાથીના પગ-રક્ષકોથી સુરક્ષિત ચાર રથો સાથે કુંતીપુત્ર પાંડવ પર ધસી ગયો.
4.66.28
तमापतन्तं त्वरितं गजेन्द्रं धनञ्जयः कुम्भललाटमध्ये ।
आकर्णपूर्णेन दृढायसेन बाणेन विव्याध भृशं तु वीरः ॥ ४.६६.२८ ॥
ઝડપથી ધસી આવતા તે ગજેન્દ્રના કુંભસ્થળની મધ્યમાં, કાન સુધી ખેંચેલા કઠણ લોખંડી બાણથી તે વીર ધનંજયે તેને જોરથી વીંધી નાખ્યો.
4.66.29
पार्थेन सृष्टः स तु गृध्रपत्रो ह्यापुङ्खदेशं प्रविवेश नागम् ।
विदार्य शैलप्रवरप्रकाशं यथाऽशनिः पर्वतमिन्द्रसृष्टः ॥ ४.६६.२९ ॥
પાર્થે છોડેલું તે ગીધની પાંખવાળું બાણ, શ્રેષ્ઠ પર્વત જેવા ચમકતા તે હાથીને ચીરીને તેના પીંછાના છેડા સુધી પેસી ગયું; જેમ ઇન્દ્રે ફેંકેલું વજ્ર પર્વતને ચીરી નાખે.
4.66.30
शरप्रतप्तः स तु नागराजः प्रवेपिताङ्गो व्यथितान्तरात्मा ।
संसीदमानो निपपात भूमौ वज्राहतं शृङ्गमिवाचलस्य ॥ ४.६६.३० ॥
બાણથી ઘાયલ થયેલો તે ગજરાજ, ધ્રૂજતાં અંગો અને વ્યથિત અંતરાત્મા સાથે, વજ્રથી આહત પર્વતશિખરની જેમ ઢળીને ભૂમિ પર પડ્યો.
4.66.31
निपातिते दन्तिवरे पृथिव्यां त्रासाद्विकर्णः सहसाऽवतीर्य ।
तूर्णं पदान्यष्टशतानि गत्वा विविंशतेः स्यन्दनमारुरोह ॥ ४.६६.३१ ॥
તે શ્રેષ્ઠ હાથી ભૂમિ પર પડતાં ભયથી વિકર્ણ અચાનક ઊતરી ગયો, ઝડપથી આઠસો પગલાં ચાલીને વિવિંશતિના રથ પર ચઢી ગયો.
4.66.32
निहत्य नागं तु शरेण तेन वज्रोपमेनाद्रिवरप्रकाशम् ।
तथाविधेनैव शरेण पार्थो दुर्योधनं वक्षसि निर्बिभेद ॥ ४.६६.३२ ॥
વજ્ર સમાન તે બાણથી, પર્વતશિખર જેવા ચમકતા તે હાથીને મારીને, પાર્થે તેવા જ બીજા બાણથી દુર્યોધનની છાતી વીંધી નાખી.
4.66.33
हते गजे राजनि चैव भिन्ने भग्ने विकर्णे च सपादरक्षे ।
गाण्डीवमुक्तैर्विशिखैः प्रभिन्नास्ते योधमुख्याः सहसा प्रजग्मुः ॥ ४.६६.३३ ॥
રાજાનો હાથી મરાયો, વિકર્ણ ઘાયલ થઈને પડ્યો અને પાદરક્ષકો વિખેરાયા, ત્યારે ગાંડીવમાંથી છૂટેલા બાણોથી વીંધાયેલા એ મુખ્ય યોદ્ધાઓ અચાનક ભાગી ગયા.
4.66.34
दृष्ट्वैव बाणेन हतं च नागं योधांश्च सर्वान्नृपतिर्निरीक्ष्य ।
रथं समावृत्य कुरग्नवीरो रणात्प्रदुद्राव यतो न पार्थः ॥ ४.६६.३४ ॥
બાણથી મરાયેલો હાથી અને સર્વ યોદ્ધાઓ જોઈને રાજાએ રથ ફેરવ્યો; કુરુવીરોમાં અગ્રણી તે પાર્થ જ્યાં નહોતો ત્યાં તરફ યુદ્ધમાંથી ભાગ્યો.
4.66.35
तं भीतरूपं त्वरितं व्रजन्तं दुर्योधनं शत्रुगणावमर्दी ।
अन्वाह्वयद्योद्धुमनाः किरीटी बाणाभिविद्धं रुधिरं वमन्तम् ॥ ४.६६.३५ ॥
ભયભીત રૂપે ઝડપથી જતા દુર્યોધનને, શત્રુસમૂહનો નાશ કરનાર કિરીટીએ યુદ્ધની ઇચ્છાથી લલકાર્યો; બાણોથી વીંધાઈ લોહી ઓકતા તેને.
4.66.36
तस्मिन्महेष्वासवरेऽतिविद्धे धनञ्जयेनाप्रतिमेन युद्धे ।
सर्वाणि सैन्यानि भयार्दितानि त्रासं ययुः पार्थमुदीक्ष्य तानि ॥ ४.६६.३६ ॥
એ મહાન ધનુર્ધરોમાં શ્રેષ્ઠ અત્યંત વીંધાયો ત્યારે, અપ્રતિમ ધનંજય સાથેના યુદ્ધમાં, ભયથી પીડાયેલી બધી સેનાઓ પાર્થને જોઈને ત્રાસ પામી.
4.66.37
ततस्तु ते शान्तिपराश्च सर्वे दृष्ट्वाऽर्जुनं नागमिव प्रभिन्नम् ।
उच्चैर्नदन्तं बलमत्तमाजौ मध्ये स्थितं सिंहमिवर्षभाणाम् ॥ ४.६६.३७ ॥
ત્યારે શાંતિ ઇચ્છતા સૌ મદોન્મત્ત હાથીની જેમ ઊંચા સ્વરે ગર્જતા અર્જુનને જોયો; યુદ્ધમાં મદમત્ત સેનાની વચ્ચે, બળદોના ટોળામાં ઊભેલા સિંહ જેવો ઊભેલો તે.
4.66.38
गाण्डीवशब्देन तु पाण्डवस्य योधा निपेतुः सहसा रथेभ्यः ।
भयार्दिताः पार्थशराभितप्ताः सिंहाभिपन्ना इव वारणेन्द्राः ॥ ४.६६.३८ ॥
ગાંડીવના ટંકારથી પાંડવના યોદ્ધાઓ ભયથી પીડિત થઈ, પાર્થના બાણોથી તપ્ત થઈ, સિંહે ઘેરેલા શ્રેષ્ઠ હાથીઓની જેમ અચાનક રથોમાંથી પડ્યા.
4.66.39
संरक्तनेत्रः पुनरिन्द्रकर्मा वैकर्तनं द्वादशभिः पृषत्कैः ।
वित्रास्य तेषां द्रवतां समैक्षद्दुःशासनं चैकरथेन पार्थः ॥ ४.६६.३९ ॥
લાલ આંખોવાળો, ઇન્દ્ર સમાન કર્મ કરનાર પાર્થે ફરી બાર બાણોથી વૈકર્તનને (કર્ણને) ભયભીત કરી, ભાગતા તેમાંથી દુઃશાસનને એકલા રથમાં જોયો.
4.66.40
कर्णोऽब्रवीत्पार्थशराभितप्तो दुर्योधनं दुष्प्रसहं च दृष्ट्वा ।
दृष्टोऽर्जुनोऽयं प्रतियाम शीघ्रं श्रेयो विधास्याम इतो गतेन ॥ ४.६६.४० ॥
પાર્થના બાણોથી તપ્ત કર્ણે દુષ્પ્રસહ દુર્યોધનને જોઈને કહ્યું, "આ અર્જુન દેખાયો છે; આપણે જલદી પાછા ફરીએ. અહીંથી જવું જ આપણા માટે શ્રેયસ્કર છે."
4.66.41
मन्ये त्वया तात कृतं च कार्यं यदर्जुनोऽस्माभिरिहाद्य दृष्टः ।
भूयो वनं गच्छतु सव्यसाची पश्यामि पूर्णं समयं न तेषाम् ॥ ४.६६.४१ ॥
હે તાત, મને લાગે છે કે તેં તારું કર્તવ્ય પૂરું કર્યું છે, કારણ કે આજે અહીં અમે અર્જુનને જોયો. સવ્યસાચી ફરી વનમાં જાય; તેમની સંપૂર્ણ મુદત હું જોતો નથી.
4.66.42
शरार्दितास्ते युधि पाण्डवेन प्रससुरन्योन्यमथाह्वयन्तः ।
कर्णोऽब्रवीदापतत्येष जिष्णुर्दुर्योधनं संपरिवार्य यामः ॥ ४.६६.४२ ॥
પાંડવના બાણોથી પીડિત તેઓ યુદ્ધમાં એકબીજાને બોલાવતા ભાગ્યા. ત્યારે કર્ણ બોલ્યો, "આ જિષ્ણુ (અર્જુન) દોડીને આવી રહ્યો છે; દુર્યોધનને ઘેરીને ચાલો."
4.66.43
सर्वास्त्रविद्वारणयूथपाभः काले प्रहर्ता युधि शात्रवाणाम् ।
अयं च पार्थः पुनरागतो नो मूलं च रक्ष्यं भरतर्षभाणाम् ॥ ४.६६.४३ ॥
બધાં શસ્ત્રોના જાણકાર, હાથીઓના ટોળાના સ્વામી જેવો, યોગ્ય સમયે યુદ્ધમાં શત્રુઓ પર પ્રહાર કરનાર, આ પાર્થ ફરી આપણી પાસે આવ્યો છે; ભરતશ્રેષ્ઠોના મૂળનું રક્ષણ કરવું જોઈએ.
4.66.44
समीक्ष्य पार्थं तरसाऽऽपतन्तं दुर्योधनः कालमिवात्तशस्त्रम् ।
भयार्तरूपः शरणं प्रपेदे द्रोणं च कर्णं च कृपं च भीष्मम् ॥ ४.६६.४४ ॥
શસ્ત્ર ઉગામેલા કાળ જેવા વેગથી ધસી આવતા પાર્થને જોઈને ભયથી વ્યાકુળ ચહેરાવાળા દુર્યોધને દ્રોણ, કર્ણ, કૃપ અને ભીષ્મનું શરણ લીધું.
4.66.45
तं भीतरूपं शरणं व्रजन्तं दुर्योधनं शत्रुसहो निषङ्गी ।
इत्यब्रवीत्प्रीतमनाः किरीटी बाणाभितप्तं रुधिरं वमन्तम् ॥ ४.६६.४५ ॥
ભયભીત રૂપે શરણે જતા દુર્યોધનને, શત્રુઓને સહન કરનાર, ભાથાવાળા કિરીટીએ પ્રસન્ન મનથી, બાણોથી ઘાયલ થઈ લોહી ઓકતા તેને આમ કહ્યું.
4.66.46
विहाय कीर्तिं च यशश्च लोके युद्धात्परावृत्य पलायसे किम् ।
न नन्दयिष्यन्ति तवाहतानि तूर्याणि युद्धादवरोपितस्य ॥ ४.६६.४६ ॥
જગતમાં કીર્તિ અને યશ છોડીને યુદ્ધથી પીઠ ફેરવીને તું કેમ ભાગે છે? યુદ્ધમાંથી ઉતારી મુકાયેલા તને વગાડેલાં વાજિંત્રો આનંદ નહીં આપે.
4.66.47
न भोक्ष्यसे सोऽद्य महीं समग्रां यानानि वस्त्राण्यथ भोजनानि ।
कल्याणगन्धीनि च चन्दनानि युद्धात्परावृत्य तु भोक्ष्यसे किम् ।
सुवर्णमाल्यानि च कुण्डलानि हारांश्च वैडूर्यकृतोपधानान् ॥ ४.६६.४७ ॥
યુદ્ધમાંથી મોં ફેરવી ભાગી ગયેલો તું આજે સમગ્ર પૃથ્વીનો ભોગ નહીં કરે; તો વાહનો, વસ્ત્રો, ભોજનો, શુભ સુગંધી ચંદન, સોનાની માળાઓ, કુંડળો, હારો અને વૈદૂર્ય તકિયા કેવી રીતે ભોગવીશ?
4.66.48
च्युतरा युद्धान्न तु शङ्खशब्दास्तथा भविष्यन्ति तवाद्य पाप ।
न भोगहेतोर्वरचन्दनं च स्त्रियश्च मुख्या मधुरप्रलापाः ।
युद्धात्प्रयातस्य नरेन्द्रसूनो परे च लोके फलिता न चेह ॥ ४.६६.४८ ॥
હે પાપી, યુદ્ધથી પાછા ફરેલા તારા માટે આજે શંખનાદ નહીં થાય; ભોગ માટે ઉત્તમ ચંદન, મુખ્ય સ્ત્રીઓ અને તેમની મધુર વાતો પણ નહીં હોય. હે રાજકુમાર, યુદ્ધથી ચાલ્યા ગયેલા તારા માટે અહીં કે પરલોકમાં ફળ નથી.
4.66.49
युधिष्ठिरस्यास्मि निदेशकारी पार्थस्तृतीयो युधि च स्थिरोस्मि ।
तदर्थमावृत्य मुखं प्रयच्छनरेन्द्रवृत्तं स्मर धार्तराष्ट्रः ॥ ४.६६.४९ ॥
હું યુધિષ્ઠિરની આજ્ઞાનું પાલન કરનારો છું; ત્રીજો પાર્થ યુદ્ધમાં અડગ છે. તેથી મોં ઢાંકીને પાછો ન ફરીને રાજાને શોભે તેવું આચરણ યાદ કર, હે ધૃતરાષ્ટ્રપુત્ર.
4.66.50
मोघं तवैतद्भुवि नामधेयं दुर्योधनेतीह कृतं पुरस्तात् ।
दुर्योधनस्त्वं प्रथितोसि नाम्ना सुयोधनः सन्निकृतिप्रधानः । ॥ ४.६६.५० ॥
આ પૃથ્વી પર પહેલાં તને અપાયેલું 'દુર્યોધન' નામ વ્યર્થ છે; નામથી તું 'સુયોધન' તરીકે પ્રસિદ્ધ છે, પણ છળકપટમાં તું મુખ્ય છે.
4.66.51
न ते पुरस्तादथ पृष्ठतो वा पश्यामि दुर्योधन रक्षितारम् ।
परीप्स युद्धेन कुरुप्रवीर प्राणान्मया बाणबलाभितप्तान् ॥ ४.६६.५१ ॥
હે દુર્યોધન, તારી આગળ કે પાછળ તારું રક્ષણ કરનાર કોઈને હું જોતો નથી. હે કુરુવીર, મારા બાણબળથી પીડિત તારા પ્રાણને યુદ્ધ દ્વારા બચાવવા પ્રયત્ન કર.