มหาภารตะ · อัธยายะ 4.66
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.66.1
दक्षिणामेव तु दिशं हयानुत्तर वाहय ।
पुरा सार्थी भवत्येषामयं शब्दोऽत्र तिष्ठताम् ॥ ४.६६.१ ॥
อรชุนกล่าวว่า ขับม้าไปทางเหนือ ในทิศใต้นั่นเอง สารถีเอ๋ย นี่คือเสียงของผู้ที่ยืนอยู่ที่นี่ ซึ่งมีมาก่อนแล้ว
4.66.2
अश्चत्थाम्नः प्रतिरथं प्राचीमुद्याहि सारथे ।
अचिराद्द्रष्टुमिच्छामि गुरुपुत्रं यशस्विनम् ॥ ४.६६.२ ॥
อรชุนกล่าวว่า สารถีเอ๋ย ขับรถพุ่งไปทางทิศตะวันออก มุ่งสู่รถศึกที่ต่อสู้กับอัศวัตถามัน ข้าปรารถนาจะได้เห็นบุตรของอาจารย์ผู้มีชื่อเสียงโดยเร็ว
4.66.3
मोहयित्वा तु तान्सर्वान्धनुर्घोषेण पाण्डवः ।
प्रसव्यं चैवमावृत्य क्रोशार्धं प्राद्रवत्तदा ॥ ४.६६.३ ॥
ไวศัมปายนะกล่าวว่า ปาณฑพผู้ทำให้ทั้งหมดนั้นงุนงงด้วยเสียงสายธนู วนรอบพวกเขาโดยให้ด้านขวาหันเข้าหา แล้วจึงวิ่งหนีไปเป็นระยะทางครึ่งกรโศสะ
4.66.4
यथा सततगो वायुः सुपर्णश्चापि शीघ्रगः ।
तथा पार्थरथः शीघ्रमाकाशे पर्यवर्तत ॥ ४.६६.४ ॥
ไวศัมปายนะกล่าวว่า ดั่งลมที่พัดไปไม่หยุด และดั่งนกครุฑที่บินเร็ว รถของอรชุนก็หมุนกลับไปมาในท้องฟ้าอย่างรวดเร็วฉันนั้น
4.66.5
मुहूर्तोपरते शब्दे प्रतियाते धनञ्जये ।
हस्त्यश्वरथपादातं पुरस्कृत्य महारथाः ॥ ४.६६.५ ॥
ไวศัมปายนะกล่าวว่า เมื่อเสียงสงบลงชั่วครู่ และธนญชัยกลับมาแล้ว บรรดามหารถทั้งหลายจึงจัดช้าง ม้า รถ และทหารราบให้อยู่ข้างหน้า
4.66.6
द्रोणभीष्ममुखाः सर्वे सैन्यानां जघने ययुः ।
यत्ताः पार्थमपश्यन्तः सहिताः शरविक्षताः ॥ ४.६६.६ ॥
ไวศัมปายนะกล่าวว่า โทรณะและภีษมะนำหน้า ทุกคนจึงไปยังด้านหลังของกองทัพ ระมัดระวัง ไม่เห็นปารถะ พวกเขาจึงไปด้วยกัน บาดเจ็บด้วยลูกศร
4.66.7
दिष्ट्या दुर्योधनो मुक्तः सैन्यं भूयिष्ठमागतम् ।
क्रोशमात्रमतिक्रम्य बलमन्वानयामहे।
यात यत्र वनं गुल्मं नदीमन्वश्मकां प्रति ॥ ४.६६.७ ॥
โดยโชคดี ทุรโยธน์ได้รับการปลดปล่อยแล้ว และกองทัพอันใหญ่โตก็กลับมาแล้ว ให้เราไปให้พ้นระยะหนึ่งกรโศสะ แล้วนำกองทัพกลับมาไล่ตาม ไปยังที่มีป่า พุ่มไม้ และแม่น้ำอัศมกา
4.66.8
अथ दुर्योधनो दृष्ट्वा भग्नं स्वं बलमाहवे ।
अमृष्यमाणः क्रोधेन प्रतिमार्गन्धनञ्जयम् ॥ ४.६६.८ ॥
ครั้งนั้น ทุรโยธน์เห็นกองทัพของตนแตกพ่ายในการรบ ทนไม่ได้ด้วยความโกรธ จึงตามหาธนัญชัยอีกครั้ง
4.66.9
न्यवर्तत कुरुश्रेष्ठ स्वेनानीकेन संवृतः ।
वार्यमाणो दुराधर्षैर्भीष्मद्रोणकृपैर्भृशम् ॥ ४.६६.९ ॥
ผู้ประเสริฐที่สุดแห่งกุรุหันกลับไป ล้อมรอบด้วยกองทัพของตนเอง ถูกภีษมะ โทรณะ และกฤปะซึ่งไม่อาจต้านทานได้ยับยั้งไว้อย่างมาก
4.66.10
ततोऽर्जुनश्चित्रमुदारवेगं समीक्ष्य गाण्डीवमुवाच वाक्यम् ।
भोगीन्द्रकल्पं भुवनेषु रूढमभेद्यमच्छेद्यमदाह्यमाजौ ॥ ४.६६.१० ॥
ครั้นนั้น อรชุนมองดูคันธนูคาณฑีวะอันวิจิตรและมีความเร็วอันประเสริฐ แล้วกล่าววาจาเหล่านี้ว่า มันเหมือนราชาแห่งนาค เลื่องชื่อในสามโลก ไม่อาจหักได้ ไม่อาจตัดได้ และไม่อาจเผาได้ในสนามรบ
4.66.11
इदं त्विदानीमनयं कुरूणां शिवं धनुः शत्रुनिबर्हणं च ।
अत्याशुगं वेगवदाशुकर्तृ अवारणीयं महते रणाय ॥ ४.६६.११ ॥
บัดนี้ คันธนูนี้เป็นมงคลแก่ชาวกุรุ และเป็นผู้ทำลายศัตรู ยิงลูกศรได้รวดเร็วยิ่ง เร็วไว ออกฤทธิ์ฉับพลัน และไม่มีใครต้านทานได้ เพื่อสงครามอันยิ่งใหญ่
4.66.12
प्रदारणं शत्रुवरूथिनीनामनीकजित्संयति वज्रकल्पम् ।
वैधव्यदं शत्रुनितम्बिनीनां मुखप्रदं कौरववंशजानाम् ॥ ४.६६.१२ ॥
มันฉีกกองทัพของศัตรู ชนะกองทัพในการสู้รบ เหมือนดั่งสายฟ้าเวชระ ทำให้สตรีของศัตรูต้องเป็นหม่าย และนำความเศร้าโศกมาสู่ใบหน้าของสตรีในวงศ์เการพ
4.66.13
प्रयाहि यत्रैष सुयोधनो हि तं पातयिष्यामि शरैः सुतीक्ष्णैः ।
आचार्यपुत्रं च सुयोधनं च पितामहं सूतसुतं च सङ्ख्ये ।
द्रोणं कृपं चैव निवार्य सर्वाञ्शिरो हरिष्यामि सुयोधनस्य ॥ ४.६६.१३ ॥
ขับไปยังที่ที่สุยโยธนะอยู่ ข้าจะทำให้เขาล้มลงด้วยลูกศรอันคมกล้า เมื่อกั้นบุตรของอาจารย์ สุยโยธนะ ปู่ภีษมะ บุตรของสารถี และในการรบ โทรณะกับกฤปะด้วย ข้าจะตัดศีรษะของสุยโยธนะ
4.66.14
तदुत्तरश्चित्रमुदारवेगं धनुश्च दृष्ट्वा निशिताञ्शरांश्च ।
भीतोऽब्रवीदर्जुनमाजिमध्ये नाहं तवाश्वान्विषहे नियन्तुम् ॥ ४.६६.१४ ॥
ครั้งนั้น อุตตรเห็นคันธนูอันวิจิตรที่มีกำลังรวดเร็วและลูกศรอันคม ก็เกิดความกลัว จึงกล่าวกับอรชุนว่า ท่ามกลางสนามรบ ข้าไม่อาจบังคับม้าของท่านได้
4.66.15
तमब्रवीन्मात्स्यसुतं प्रहस्य गाण्डीवधन्वा द्विषतां निहन्ता ।
मया सहायेन कुतो भयं ते प्रेह्युत्तराश्वानुपमन्त्रयस्व ॥ ४.६६.१५ ॥
ครั้งนั้น อรชุนผู้ถือคันธนูคาณฑีวะและเป็นผู้สังหารศัตรู ยิ้มแล้วกล่าวกับบุตรของกษัตริย์มัตสยะว่า มีข้าเป็นผู้ช่วยแล้ว ความกลัวจะมาถึงท่านได้อย่างไร ไปข้างหน้าเถิดอุตตระ และกระตุ้นม้าให้เดินหน้า
4.66.16
आश्वासितस्तेन धनञ्जयेन वैराटिरश्वानतुदञ्जवेन ।
विष्फारयंस्तद्धनुरुग्रवेगं युयुत्समानः पुनरेव जिष्णुः ॥ ४.६६.१६ ॥
เมื่อธนัญชัยปลอบให้มั่นใจ บุตรของวิราฏจึงกระตุ้นม้าให้วิ่งเร็ว ฝ่ายชิษณุอรชุนดีดสายคันธนูนั้นซึ่งมีกำลังรุนแรง แล้วเคลื่อนไปข้างหน้าอีกครั้ง ด้วยใจปรารถนาจะทำศึก
4.66.17
गाण्डीवशब्देन तु तत्रतत्र भूमौ निषेदुर्बहवोऽतिवेलम् ।
शङ्खस्य शब्देन तु वानरस्य शब्देन ते योधवराः समन्तात् ॥ ४.६६.१७ ॥
เมื่อได้ยินเสียงสายคาณฑีวะ และเสียงสังข์กับเสียงธงวานร นักรบผู้เลิศจำนวนมากต่างก็ทรุดลงนั่งกับพื้นรอบด้านอย่างหวาดหวั่นยิ่งนัก
4.66.18
एषोऽतिमानी धृतराष्ट्रपुत्रः सेनामुखे सर्वसमृद्धतेजाः ।
पराजयं नित्यममृष्यमाणो निवर्तते युद्धमनाः पुरस्तात् ॥ ४.६६.१८ ॥
ผู้ที่มีมานะยิ่งนี้คือบุตรของธฤตราษฎร์ ผู้มีความรุ่งเรืองแห่งเดชเต็มเปี่ยม อยู่แนวหน้าของกองทัพ ไม่อาจทนต่อความพ่ายแพ้ได้เลย จึงหันกลับไปข้างหน้า ด้วยใจมุ่งมั่นต่อการรบ
4.66.19
तमेव याहि प्रसमीक्ष्य युक्तः सुयोधनं तत्र सहानुजं च ॥ ४.६६.१९ ॥
จงไปยังเขานั่นเอง เมื่อมองดูให้ดีแล้วและตั้งมั่นอยู่ ไปยังสุยโยธนะที่นั่น และน้องชายของเขาด้วย
4.66.20
तमापतन्तं प्रसमीक्ष्य सर्वे कुरुप्रवीराः सहसाऽभ्यगच्छन् ।
प्रहस्य वीरः स तु तानतीत्य दुर्योधने द्वौ निचखान बाणौ ॥ ४.६६.२० ॥
เมื่อเห็นเขาพุ่งเข้ามา วีรบุรุษแห่งกุรุทั้งหมดก็รีบเข้าต่อสู้กับเขาทันที แต่วีรบุรุษผู้นั้นหัวเราะ ก้าวล่วงพวกเขาไปแล้วยิงลูกศรสองดอกเข้าใส่ทุรโยธน์
4.66.21
तेनार्दितो नाग इव प्रभिन्नः पार्थेन विद्धो धृतराष्ट्रपुत्रः ।
युयुत्समानोऽतिरथेन सङ्ख्ये स्वयं विगृह्यार्जुनमाससाद ॥ ४.६६.२१ ॥
ราชบุตรของธฤตราษฎร์ถูกปาร์ถาทำร้ายและทิ่มแทงจนเจ็บปวดดุจช้างตกมันที่ถูกแทง ด้วยความปรารถนาจะรบ เขาเองได้เข้าประจันหน้ากับอรชุน นักรบรถศึกผู้ยิ่งใหญ่ในการรบ และเข้าใกล้อรชุนเอง
4.66.22
स भीमधन्वानमुदग्रवेगो धनञ्जयं शत्रुशतैरजेयम् ।
आकर्णपूर्णायतचोदितेन भल्लेन विव्याध ललाटमध्ये ॥ ४.६६.२२ ॥
เขาผู้มีความเร็วรุนแรงนั้นยิงธนัญชัยผู้ไม่อาจพ่ายแพ้ได้ ซึ่งเป็นนักธนูผู้น่าสะพรึง และไม่อาจถูกศัตรูนับร้อยเอาชนะได้ ด้วยลูกศรภัลละที่ยิงจากคันธนูที่ดึงสายจนสุดถึงใบหู ไปยังกลางหน้าผากของเขา
4.66.23
स तेन बाणेन समर्पितेन जाम्बूनदाभेन सुसंहितेन ।
रराज पार्थो रुधिरं क्षरन्वै यथैकरश्मिर्भगवान्दिवार्कः ॥ ४.६६.२३ ॥
ปาร์ถาถูกลูกศรที่สวยงามสีทองและประกอบมาอย่างดีนั้นทิ่มแทงจนเลือดไหลออกมา เขาจึงส่องประกายดุจดวงอาทิตย์อันรุ่งโรจน์ที่มีรัศมีเพียงสายเดียวบนท้องฟ้า
4.66.24
अथास्य बाणेन विदारितस्य प्रादुर्वभूवास्रमजस्रमुष्णम् ।
सा तस्य जाम्बूनदपुष्पचित्रा मालेव धाराऽभिविराजते स्म ॥ ४.६६.२४ ॥
จากนั้นเลือดอุ่นไหลไม่หยุดออกจากร่างของเขาที่ถูกลูกศรแทงทะลุ สายเลือดนั้นส่องประกายดุจพวงมาลัยที่ประดับด้วยดอกไม้สีทอง
4.66.25
स तेन बाणाभिहतस्तरस्वी दुयोधनेनोद्धतमन्युवेगः ।
शरानुपादाय विषाग्निकल्पान्विव्याध राजानमदीनसत्वः ॥ ४.६६.२५ ॥
เขาซึ่งถูกลูกศรของทุรโยธน์ทำร้าย ผู้ว่องไวและถูกพลังแห่งความโกรธที่พลุ่งพล่านผลักดัน จึงหยิบลูกศรที่ดุจพิษและไฟขึ้นมา และด้วยความกล้าหาญที่ไม่สั่นคลอนได้ยิงทิ่มแทงพระราชา
4.66.26
दुर्योधनश्चापि तमुग्रतेजाः पार्थश्च दुर्योधनमेकवीरः ।
अन्योन्यमाजौ पुरुषप्रवीरौ सम समाजघ्नतुराजमीढौ ॥ ४.६६.२६ ॥
ทุรโยธน์ผู้มีรัศมีอันร้อนแรงก็ยิงเขาเช่นกัน และปาร์ถาวีรบุรุษผู้เดียวก็ยิงทุรโยธน์ ในการรบนักรบชั้นยอดทั้งสองจากวงศ์อชมีฒะต่างก็ทำร้ายกันและกัน
4.66.27
ततः प्रभिन्नेन महागजेन महीधराभेन पुनर्विकर्णः ।
रथैश्चतुर्भिर्गजपादरक्षैः कुन्तीसुतं पाण्डवमभ्यधावत् ॥ ४.६६.२७ ॥
จากนั้นวิกรรณะซึ่งขึ้นขี่ช้างใหญ่ที่กำลังตกมันดุจภูเขา พร้อมรถศึกสี่คันที่มีทหารเท้าช้างคุ้มกัน ได้พุ่งเข้าหาอรชุนผู้เป็นบุตรของกุนตี
4.66.28
तमापतन्तं त्वरितं गजेन्द्रं धनञ्जयः कुम्भललाटमध्ये ।
आकर्णपूर्णेन दृढायसेन बाणेन विव्याध भृशं तु वीरः ॥ ४.६६.२८ ॥
ธนัญชัยผู้กล้าหาญยิงจอมช้างที่พุ่งเข้ามาอย่างรวดเร็วนั้น ลูกศรเหล็กแข็งแรงดึงสายถึงใบหูทิ่มเข้ากลางส่วนนูนของหน้าผากช้าง และยิงอย่างรุนแรง
4.66.29
पार्थेन सृष्टः स तु गृध्रपत्रो ह्यापुङ्खदेशं प्रविवेश नागम् ।
विदार्य शैलप्रवरप्रकाशं यथाऽशनिः पर्वतमिन्द्रसृष्टः ॥ ४.६६.२९ ॥
ลูกศรที่มีขนนกแร้งซึ่งปาร์ถายิงออกไปนั้นทะลุเข้าไปในช้าง ส่องแสงดุจภูเขาใหญ่ และเข้าไปจนถึงปลายขนลูกศร เปรียบดังสายฟ้าที่พระอินทร์ปล่อยมาผ่าภูเขา
4.66.30
शरप्रतप्तः स तु नागराजः प्रवेपिताङ्गो व्यथितान्तरात्मा ।
संसीदमानो निपपात भूमौ वज्राहतं शृङ्गमिवाचलस्य ॥ ४.६६.३० ॥
ช้างเจ้าป่านั้นถูกลูกศรแผดเผา ร่างกายสั่นเทาและจิตใจปวดร้าว มันทรุดลงแล้วล้มลงกับพื้นดิน ดุจยอดเขาที่ถูกสายฟ้าฟาด
4.66.31
निपातिते दन्तिवरे पृथिव्यां त्रासाद्विकर्णः सहसाऽवतीर्य ।
तूर्णं पदान्यष्टशतानि गत्वा विविंशतेः स्यन्दनमारुरोह ॥ ४.६६.३१ ॥
เมื่อจอมช้างล้มลงกับพื้นดิน วิกรรณะด้วยความหวาดกลัวจึงกระโดดลงจากช้างทันที เดินอย่างรวดเร็วแปดร้อยก้าว แล้วขึ้นรถศึกของวิวินศติ
4.66.32
निहत्य नागं तु शरेण तेन वज्रोपमेनाद्रिवरप्रकाशम् ।
तथाविधेनैव शरेण पार्थो दुर्योधनं वक्षसि निर्बिभेद ॥ ४.६६.३२ ॥
ปาร์ถาสังหารช้างด้วยลูกศรที่เปรียบดังสายฟ้านั้น ซึ่งส่องแสงดุจยอดเขาใหญ่ แล้วยิงลูกศรอีกดอกที่เป็นชนิดเดียวกันทะลุอกของทุรโยธน์
4.66.33
हते गजे राजनि चैव भिन्ने भग्ने विकर्णे च सपादरक्षे ।
गाण्डीवमुक्तैर्विशिखैः प्रभिन्नास्ते योधमुख्याः सहसा प्रजग्मुः ॥ ४.६६.३३ ॥
เมื่อช้างของพระราชาถูกฆ่า วิกรรณะถูกยิงทิ่มแทงและล้มลง และทหารเท้าช้างคุ้มกันแตกกระจาย บรรดานักรบชั้นนำเหล่านั้นถูกลูกศรที่ยิงจากคาณฑีวะทิ่มแทง จึงหนีไปอย่างกะทันหัน
4.66.34
दृष्ट्वैव बाणेन हतं च नागं योधांश्च सर्वान्नृपतिर्निरीक्ष्य ।
रथं समावृत्य कुरग्नवीरो रणात्प्रदुद्राव यतो न पार्थः ॥ ४.६६.३४ ॥
เมื่อเห็นช้างถูกลูกศรสังหารและมองเห็นนักรบทั้งหมด พระราชาจึงหันรถกลับ และวีรบุรุษชั้นนำของเผ่าเการพจึงหนีจากสนามรบไปยังที่ที่ปาร์ถาไม่อยู่
4.66.35
तं भीतरूपं त्वरितं व्रजन्तं दुर्योधनं शत्रुगणावमर्दी ।
अन्वाह्वयद्योद्धुमनाः किरीटी बाणाभिविद्धं रुधिरं वमन्तम् ॥ ४.६६.३५ ॥
กีรีฏีผู้บดขยี้กองทัพศัตรู เมื่อเห็นทุรโยธน์กำลังรีบหนีในสภาพน่าหวาดกลัว จึงท้าให้รบ ขณะที่เขาถูกลูกศรทิ่มแทงและกำลังพ่นเลือดออกมา
4.66.36
तस्मिन्महेष्वासवरेऽतिविद्धे धनञ्जयेनाप्रतिमेन युद्धे ।
सर्वाणि सैन्यानि भयार्दितानि त्रासं ययुः पार्थमुदीक्ष्य तानि ॥ ४.६६.३६ ॥
เมื่อจอมนักธนูผู้ยิ่งใหญ่นั้นถูกธนัญชัยผู้หาใครเทียบมิได้ทิ่มแทงอย่างสาหัสในการรบ กองทัพทั้งหมดก็ถูกความกลัวทรมาน และเมื่อมองไปยังปาร์ถา พวกเขาทั้งหมดก็เกิดความหวาดหวั่น
4.66.37
ततस्तु ते शान्तिपराश्च सर्वे दृष्ट्वाऽर्जुनं नागमिव प्रभिन्नम् ।
उच्चैर्नदन्तं बलमत्तमाजौ मध्ये स्थितं सिंहमिवर्षभाणाम् ॥ ४.६६.३७ ॥
จากนั้นทุกคนที่ปรารถนาสันติ เมื่อเห็นอรชุนคำรามเสียงดังดุจช้างตกมัน ยืนอยู่กลางกองทัพที่บ้าคลั่งด้วยกำลังในการรบ ดุจสิงโตท่ามกลางฝูงวัวกระทิง ก็เกิดความหวาดหวั่น
4.66.38
गाण्डीवशब्देन तु पाण्डवस्य योधा निपेतुः सहसा रथेभ्यः ।
भयार्दिताः पार्थशराभितप्ताः सिंहाभिपन्ना इव वारणेन्द्राः ॥ ४.६६.३८ ॥
เมื่อได้ยินเสียงสายคาณฑีวะ นักรบของปาณฑพก็ตกลงจากรถศึกทันที ถูกความกลัวทรมานและถูกลูกศรของปาร์ถาแผดเผา ดุจช้างเจ้าป่าที่ถูกสิงโตโจมตี
4.66.39
संरक्तनेत्रः पुनरिन्द्रकर्मा वैकर्तनं द्वादशभिः पृषत्कैः ।
वित्रास्य तेषां द्रवतां समैक्षद्दुःशासनं चैकरथेन पार्थः ॥ ४.६६.३९ ॥
ปาร์ถาผู้มีดวงตาแดงก่ำและมีพลังดุจพระอินทร์ ได้ทำให้ไวกรรตนะ (กรรณะ) หวาดกลัวอีกครั้งด้วยลูกศรสิบสองดอก และมองดูทุหศาสนะซึ่งอยู่ลำพังบนรถศึกเพียงคันเดียวท่ามกลางผู้ที่กำลังหนี
4.66.40
कर्णोऽब्रवीत्पार्थशराभितप्तो दुर्योधनं दुष्प्रसहं च दृष्ट्वा ।
दृष्टोऽर्जुनोऽयं प्रतियाम शीघ्रं श्रेयो विधास्याम इतो गतेन ॥ ४.६६.४० ॥
กรรณะซึ่งถูกลูกศรของปาร์ถาแผดเผาได้กล่าวกับทุรโยธน์ผู้ยากจะต้านทาน เมื่อได้เห็นเขาแล้วว่า "อรชุนนี้ได้ถูกเห็นแล้ว ขอให้เรารีบกลับไปเถิด เมื่อเราจากที่นี่ไปแล้ว เราจะได้สิ่งที่ดีงาม"
4.66.41
मन्ये त्वया तात कृतं च कार्यं यदर्जुनोऽस्माभिरिहाद्य दृष्टः ।
भूयो वनं गच्छतु सव्यसाची पश्यामि पूर्णं समयं न तेषाम् ॥ ४.६६.४१ ॥
พ่อเอ๋ย ข้าเห็นว่าท่านได้ทำสิ่งที่ควรทำแล้ว เพราะวันนี้เราได้เห็นอรชุนที่นี่ ขอให้ผู้ถนัดใช้ธนูทั้งสองมือกลับเข้าป่าไปอีกครั้งเถิด ข้าไม่เห็นว่าเวลาของพวกเขาจะครบกำหนดแล้ว
4.66.42
शरार्दितास्ते युधि पाण्डवेन प्रससुरन्योन्यमथाह्वयन्तः ।
कर्णोऽब्रवीदापतत्येष जिष्णुर्दुर्योधनं संपरिवार्य यामः ॥ ४.६६.४२ ॥
พวกเขาถูกลูกศรของปาณฑพทำให้บอบช้ำในการรบ จึงวิ่งหนีไปพลางเรียกขานกันและกัน แล้วกรรณะกล่าวว่า "ชิษณุ (อรชุน) กำลังพุ่งเข้าใส่พวกเรา ให้เราไปล้อมทุรโยธน์ไว้เถิด"
4.66.43
सर्वास्त्रविद्वारणयूथपाभः काले प्रहर्ता युधि शात्रवाणाम् ।
अयं च पार्थः पुनरागतो नो मूलं च रक्ष्यं भरतर्षभाणाम् ॥ ४.६६.४३ ॥
ผู้รู้อาวุธทั้งปวง ดุจจ่าฝูงช้าง ผู้โจมตีศัตรูในการรบได้ทันเวลา บัดนี้ปารถนี้ได้กลับมาหาพวกเราอีกแล้ว ต้องปกป้องรากเหง้าของวงศ์ภรตะผู้ประเสริฐทั้งหลาย
4.66.44
समीक्ष्य पार्थं तरसाऽऽपतन्तं दुर्योधनः कालमिवात्तशस्त्रम् ।
भयार्तरूपः शरणं प्रपेदे द्रोणं च कर्णं च कृपं च भीष्मम् ॥ ४.६६.४४ ॥
เมื่อเห็นปารถะพุ่งเข้ามาอย่างรวดเร็ว ดุจความตายที่ถืออาวุธชูขึ้น ทุรโยธน์ มีสีหน้าหวาดกลัวจนซีดเผือด จึงเข้าหาที่พึ่งคือโทรณะ กรรณะ กฤปะ และภีษมะ
4.66.45
तं भीतरूपं शरणं व्रजन्तं दुर्योधनं शत्रुसहो निषङ्गी ।
इत्यब्रवीत्प्रीतमनाः किरीटी बाणाभितप्तं रुधिरं वमन्तम् ॥ ४.६६.४५ ॥
พระชิษณุผู้มีมงกุฎ ผู้ทนต่อศัตรูได้ และมีจิตยินดี เมื่อเห็นทุรโยธน์ผู้มีท่าทางหวาดกลัวกำลังมาขอพึ่ง ทั้งยังอาเจียนเลือดเพราะถูกลูกศรทิ่มแทง จึงกล่าวกับเขาว่า
4.66.46
विहाय कीर्तिं च यशश्च लोके युद्धात्परावृत्य पलायसे किम् ।
न नन्दयिष्यन्ति तवाहतानि तूर्याणि युद्धादवरोपितस्य ॥ ४.६६.४६ ॥
เหตุใดท่านจึงละทิ้งเกียรติและชื่อเสียงในโลก หันหลังให้การรบแล้วหนีไปเล่า เสียงกลองที่ถูกตีเพื่อท่าน เมื่อท่านถอยจากสนามรบ จะไม่ทำให้ท่านยินดีเลย
4.66.47
न भोक्ष्यसे सोऽद्य महीं समग्रां यानानि वस्त्राण्यथ भोजनानि ।
कल्याणगन्धीनि च चन्दनानि युद्धात्परावृत्य तु भोक्ष्यसे किम् ।
सुवर्णमाल्यानि च कुण्डलानि हारांश्च वैडूर्यकृतोपधानान् ॥ ४.६६.४७ ॥
วันนี้ท่านจะไม่ได้ครองแผ่นดินทั้งผืนแล้ว ยานพาหนะ เครื่องนุ่งห่ม และอาหาร ก็จะไม่ได้ใช้สอยอีก ทั้งจันทน์หอมอันเป็นมงคล พวงมาลัยทอง ตุ้มหู สร้อยคอ และหมอนที่ทำด้วยไพฑูรย์ ท่านจะได้ใช้สอยอย่างไร ในเมื่อท่านหันหลังให้การรบแล้วหนีไปเสียแล้ว
4.66.48
च्युतरा युद्धान्न तु शङ्खशब्दास्तथा भविष्यन्ति तवाद्य पाप ।
न भोगहेतोर्वरचन्दनं च स्त्रियश्च मुख्या मधुरप्रलापाः ।
युद्धात्प्रयातस्य नरेन्द्रसूनो परे च लोके फलिता न चेह ॥ ४.६६.४८ ॥
โอ้ คนบาปเอ๋ย เมื่อท่านถอยจากการรบแล้ว วันนี้จะไม่มีเสียงสังข์ให้ท่านได้ยินอีกเลย จันทน์ชั้นเลิศเพื่อความสุขก็จะไม่มี สตรีผู้เลอโฉมที่พูดจาหวานหูก็จะไม่มี โอ้ โอรสของพระราชา เมื่อท่านจากสนามรบไปแล้ว ทั้งในโลกนี้และโลกหน้า ก็ไม่มีผลใดเกิดขึ้นแก่ท่าน
4.66.49
युधिष्ठिरस्यास्मि निदेशकारी पार्थस्तृतीयो युधि च स्थिरोस्मि ।
तदर्थमावृत्य मुखं प्रयच्छनरेन्द्रवृत्तं स्मर धार्तराष्ट्रः ॥ ४.६६.४९ ॥
ข้าพเจ้าปฏิบัติตามคำสั่งของยุธิษฐิระ และปารถะองค์ที่สามก็ยืนหยัดมั่นคงในการรบ เพราะฉะนั้นอย่าคลุมหน้าแล้วหันหนี จงระลึกถึงความประพฤติของกษัตริย์ โอ้ โอรสของธฤตราษฎร์
4.66.50
मोघं तवैतद्भुवि नामधेयं दुर्योधनेतीह कृतं पुरस्तात् ।
दुर्योधनस्त्वं प्रथितोसि नाम्ना सुयोधनः सन्निकृतिप्रधानः । ॥ ४.६६.५० ॥
ชื่อทุรโยธน์นี้ที่คนตั้งให้ท่านแต่ก่อนบนแผ่นดินนี้ ย่อมไร้ความหมาย ท่านมีชื่อเสียงว่าสุโยธน์ แต่ท่านเป็นผู้เอาแต่การหลอกลวงเป็นหลัก
4.66.51
न ते पुरस्तादथ पृष्ठतो वा पश्यामि दुर्योधन रक्षितारम् ।
परीप्स युद्धेन कुरुप्रवीर प्राणान्मया बाणबलाभितप्तान् ॥ ४.६६.५१ ॥
ทุรโยธน์ ข้าไม่เห็นผู้ปกป้องท่านทั้งข้างหน้าและข้างหลัง โอ้ วีรบุรุษแห่งกุรุ จงพยายามช่วยชีวิตของท่านไว้ด้วยการรบเถิด ท่านถูกพลังแห่งลูกศรของข้าทำให้บอบช้ำแล้ว