ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 4.67
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.67.1
आहूयमानस्तु स तेन सङ्ख्ये महात्मना वै धृ ।
निवर्तितश्चापि गिराङ्कुशेन गजो मदोन्मत्त इवाङ्कुशेन ॥ ४.६७.१ ॥
ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਨੇ ਲਲਕਾਰਿਆ ਤਾਂ ਉਹ, ਮਦ-ਮਸਤ ਹਾਥੀ ਅੰਕੁਸ਼ ਨਾਲ ਮੁੜਦਾ ਹੈ ਤਿਵੇਂ, ਬੋਲ ਰੂਪੀ ਅੰਕੁਸ਼ ਨਾਲ ਮੋੜਿਆ ਗਿਆ।
4.67.2
सोमृष्यमाणो वचसाऽभिमृष्टो महारथेनातिरथस्तरस्वी ।
ततः स पर्याववृते रथेन भोगी यथा पादतलाभिमृष्टः ॥ ४.६७.२ ॥
ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋ ਕੇ ਸਹਿ ਨਾ ਸਕਦਾ, ਮਹਾਰਥੀ ਨੇ ਛੂਹਿਆ ਉਹ ਅਤਿਰਥੀ ਵੇਗਵਾਨ ਸੀ; ਫਿਰ ਪੈਰ ਹੇਠ ਦਬੇ ਸੱਪ ਵਾਂਗ ਰੱਥ ਸਮੇਤ ਮੁੜਿਆ।
4.67.3
ततो दुर्योधनः क्रुद्धो विक्षिपन्धनुरुत्तमम् ।
धृतिं कृत्वा सुविपुलां प्रत्युवाच पऩञ्जयम् ॥ ४.६७.३ ॥
ਫਿਰ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਦੁਰਯੋਧਨ ਨੇ ਉੱਤਮ ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਹਿਲਾਉਂਦਿਆਂ, ਬਹੁਤ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹਤਾ ਧਾਰ ਕੇ ਧਨੰਜਯ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।
4.67.4
सोहमिन्द्रादभिक्रुद्धान्न बिभेमीह भारत ।
भुक्त्वा सुविपुलं राज्यं वित्तानि च सुखानि च।
किमर्थं युद्धसमये पलापिष्ये नरोत्तम ॥ ४.६७.४ ॥
ਭਾਰਤ, ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਇੰਦਰ ਤੋਂ ਵੀ, ਅਤਿ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਤੋਂ ਵੀ ਨਹੀਂ ਡਰਦਾ। ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਰਾਜ, ਧਨ ਅਤੇ ਸੁੱਖ ਭੋਗ ਕੇ, ਹੇ ਨਰੋਤਮ, ਯੁੱਧ ਦੇ ਸਮੇਂ ਮੈਂ ਕਿਉਂ ਭੱਜਾਂ?
4.67.5
एवमुक्त्वा महाराजः प्रत्ययुध्यत भारत ।
संन्यवर्तत शीघ्राश्वस्तोत्रार्दित इव द्विपः ॥ ४.६७.५ ॥
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਮਹਾਰਾਜ ਨੇ, ਹੇ ਭਾਰਤ, ਜਵਾਬੀ ਯੁੱਧ ਕੀਤਾ। ਤੇਜ਼ ਘੋੜਿਆਂ ਵਾਲਾ ਉਹ, ਅੰਕੁਸ਼ ਨਾਲ ਚੁਭੇ ਹਾਥੀ ਵਾਂਗ ਮੁੜਿਆ।
4.67.6
आक्रान्तभोगस्तेजस्वी धनुर्वक्र इवोरगः ।
रथं रथेन संगम्य योधयामास पाण्डवम् ॥ ४.६७.६ ॥
ਕੁੰਡਲੀ ਦਬਾਏ ਤੇਜਸਵੀ ਸੱਪ ਵਾਂਗ, ਧਨੁਸ਼ ਵਾਂਗ ਝੁਕ ਕੇ, ਰੱਥ ਨਾਲ ਰੱਥ ਮਿਲਾ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਪਾਂਡਵ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਕੀਤਾ।
4.67.7
तं प्रेक्ष्य कर्णः परिवर्तमानं निवृत्य संस्तम्भितसर्वगात्रम् ।
दुर्योधनं दक्षिणतोऽन्वरक्षत्पार्थान्महाबाहुरधिज्यधन्वा ॥ ४.६७.७ ॥
ਘੁੰਮਦੇ ਹੋਏ ਉਸਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਜਿਸਦੇ ਸਾਰੇ ਅੰਗ ਜਕੜੇ ਗਏ ਸਨ, ਦੁਰਯੋਧਨ ਨੂੰ ਮਹਾਬਾਹੂ ਕਰਨ ਨੇ, ਧਨੁਸ਼ ਉੱਤੇ ਤਾਂ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ, ਪਾਂਡਵਾਂ ਤੋਂ ਸੱਜੇ ਪਾਸਿਓਂ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ।
4.67.8
गान्धारराजः शकुनिर्निवृत्य द्रौणिश्च सर्वास्त्रविदां वरिष्ठः ।
ररक्षतुः कौरवमभ्युपेत्य पार्थान्नृवीरौ युधि सव्यतश्च ॥ ४.६७.८ ॥
ਗੰਧਾਰ ਰਾਜਾ ਸ਼ਕੁਨੀ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਅਸਤ੍ਰਧਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਦ੍ਰੋਣਪੁੱਤਰ ਮੁੜ ਕੇ, ਕੌਰਵ ਕੋਲ ਆ ਕੇ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਪਾਂਡਵਾਂ ਤੋਂ ਖੱਬੇ ਪਾਸਿਓਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਨਰਵੀਰਾਂ ਨੇ ਉਸਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ।
4.67.9
भीष्मस्ततः शान्तनवो विवृत्य हिरण्यकक्ष्यांस्त्वरया तुरंगान् ।
दुर्योधनं पश्चिमतो ररक्ष पार्थान्महाबाहुरधिज्यधन्वा ॥ ४.६७.९ ॥
ਫਿਰ ਸ਼ਾਂਤਨੂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਭੀਸ਼ਮ, ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਕਕ੍ਸ਼੍ਯਾਂ ਵਾਲੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਮੋੜ ਕੇ, ਮਹਾਬਾਹੂ ਨੇ ਧਨੁਸ਼ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ, ਪਾਂਡਵਾਂ ਤੋਂ ਪਿਛਲੇ ਪਾਸਿਓਂ ਦੁਰਯੋਧਨ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ।
4.67.10
द्रोणः कृपश्चैव विविंशतिश्च दुःशासनश्चैव निवृत्य शीघ्रम् ।
सर्वे पुरस्तात्प्रणिधाय बाणान्दुर्योधनार्थं त्वरिताऽभ्युपेयुः ॥ ४.६७.१० ॥
ਦ੍ਰੋਣ, ਕ੍ਰਿਪ, ਵਿਵਿੰਸ਼ਤੀ ਅਤੇ ਦੁਃਸ਼ਾਸਨ ਵੀ ਜਲਦੀ ਮੁੜ ਕੇ, ਸਾਰਿਆਂ ਨੇ ਸਾਹਮਣਿਓਂ ਬਾਣ ਤਾਕ ਕੇ, ਦੁਰਯੋਧਨ ਲਈ ਫੁਰਤੀ ਨਾਲ ਨੇੜੇ ਆਏ।
4.67.11
सर्वाण्यनीकानि निवर्तितानि संप्रेक्ष्य पूर्णौघनिभानि पार्थः ।
हंसो महामेघमिवापतन्तं धनञ्जयः प्रत्यपतत्तरस्वी ॥ ४.६७.११ ॥
ਭਰੇ ਹੜ੍ਹਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਨੂੰ ਮੋੜਿਆ ਗਿਆ ਵੇਖ ਕੇ, ਪਾਰਥ, ਜਿਵੇਂ ਹੰਸ ਮਹਾਮੇਘ ਉੱਤੇ ਝਪਟਦਾ ਹੈ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਫੁਰਤੀਲੇ ਧਨੰਜਯ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਪਲਟਵਾਰ ਕੀਤਾ।
4.67.12
ते सर्वतः संपरिवार्य पार्थमस्त्राणि दिव्यानि समाददानाः ।
ववर्षुरभ्येत्य शरैः समग्रैर्मेघा यथा भूधरमम्बुवेगैः ॥ ४.६७.१२ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਾਰਥ ਨੂੰ ਚਾਰੇ ਪਾਸਿਓਂ ਘੇਰ ਕੇ, ਦਿਵਿਆ ਅਸਤਰ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਨੇੜੇ ਆ ਕੇ ਸਾਰੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰਖਾ ਕੀਤੀ ਜਿਵੇਂ ਬੱਦਲ ਪਾਣੀ ਦੇ ਵੇਗ ਨਾਲ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਵਰਸਦੇ ਹਨ।
4.67.13
ततोऽस्रमस्त्रेण निवार्य तेषां गाण्डीवधन्वा कुरुपुङ्गवानाम् ।
संमोहनं शत्रुसहोऽन्यदस्त्रं प्रादुश्चकारैन्द्रमवारणीयम् ॥ ४.६७.१३ ॥
ਫਿਰ ਗਾਂਡੀਵਧਾਰੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਸਤਰ ਨੂੰ ਅਸਤਰ ਨਾਲ ਰੋਕ ਕੇ, ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸਹਿਣ ਵਾਲਾ, ਇੰਦਰ ਦਾ ਅਣਟਾਲਣਯੋਗ ਹੋਰ ਅਸਤਰ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ।
4.67.14
ततो दिशश्चानुदिशो निवार्य शरैः सुघोरैर्निशितैः सुपुङ्खैः ।
गाण्डीवशब्देन मनांसि तेषां महाबलं प्रवथयांचकार ॥ ४.६७.१४ ॥
ਫਿਰ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ ਉਪ-ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਭਿਆਨਕ, ਤਿੱਖੇ, ਸੁੰਦਰ ਖੰਭਾਂ ਵਾਲੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਢਕ ਕੇ, ਗਾਂਡੀਵ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨਾਂ ਅਤੇ ਮਹਾਬਲ ਨੂੰ ਕੰਬਾ ਦਿੱਤਾ।
4.67.15
ततः पुनर्भीमरवं निगृह्य दोर्भ्यां महाशङ्खमुदारघोषम् ।
व्यनादयन्संप्रदिशो दिशः खं भुवं च पार्थो द्विषतां निहन्ता ॥ ४.६७.१५ ॥
ਫਿਰ ਪਾਰਥ, ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਦੋਹਾਂ ਬਾਹਾਂ ਨਾਲ ਭਿਆਨਕ ਆਵਾਜ਼ ਵਾਲਾ, ਉਦਾਰ ਘੋਸ਼ ਵਾਲਾ ਮਹਾਸ਼ੰਖ ਫੜ ਕੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ, ਆਕਾਸ਼ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਗੂੰਜਾ ਦਿੱਤਾ।
4.67.16
संमोहनास्त्रप्रभवैः शरौघैर्विनष्टदेहाश्च निपत्य योधाः ।
निःसत्ववेगाः कुरुराजसैन्याः कुडयोपमास्तस्थुरनीहमानाः ॥ ४.६७.१६ ॥
ਸੰਮੋਹਨ ਅਸਤਰ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਬਾਣਾਂ ਦੇ ਝੜੇ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਡਿੱਗੇ ਯੋਧੇ, ਅਤੇ ਜੋਸ਼ ਤੇ ਵੇਗ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਕੁਰੂਰਾਜ ਦੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਕੰਧਾਂ ਵਾਂਗ ਬੇਹਰਕਤ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਰਹਿ ਗਈਆਂ।
4.67.17
ते शङ्खनादेन कुरुप्रवीराः संमोहिताः पार्थसमीरितेन ।
उत्सृज्य चापानि दुरासदानि सर्वे तदा मोहपरा बभूवुः ॥ ४.६७.१७ ॥
ਪਾਰਥ ਦੇ ਵਜਾਏ ਸ਼ੰਖਨਾਦ ਨਾਲ ਕੁਰੂ ਵੀਰ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਗਏ। ਤਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੁਰਜੇਯ ਧਨੁਸ਼ ਛੱਡ ਦਿੱਤੇ ਅਤੇ ਸਭ ਮੋਹ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਏ।
4.67.18
ततो विसंज्ञानि परेषु पार्थः संस्मृत्य संदेशमथोत्तरायाः ।
निर्याहि वाहादिति मात्स्यपुत्रमुवाच यावत्कुरवो विसंज्ञाः ॥ ४.६७.१८ ॥
ਤਦ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਬੇਹੋਸ਼ ਵੇਖ ਕੇ ਪਾਰਥ ਨੇ ਉੱਤਰਾ ਦਾ ਸੁਨੇਹਾ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਮਤਸਯ ਰਾਜੇ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, 'ਰੱਥ ਤੋਂ ਉਤਰ ਜਾ' — ਜਦ ਤੱਕ ਕੌਰਵ ਬੇਹੋਸ਼ ਹਨ।
4.67.19
आचार्यशारद्वतयोः सुशुक्ले कर्णस्य पीतं रुचिरं च वस्त्रम् ।
द्रौणेश्च राज्ञश्च तथैव नीले वस्त्रे समादत्स्व नरप्रवीर ॥ ४.६७.१९ ॥
ਆਚਾਰੀਆ (ਦ੍ਰੋਣ) ਅਤੇ ਸ਼ਾਰਦਵਤ (ਕ੍ਰਿਪ) ਦੇ ਬਹੁਤ ਚਿੱਟੇ ਵਸਤਰ, ਕਰਨ ਦਾ ਸੁੰਦਰ ਪੀਲਾ ਵਸਤਰ, ਦ੍ਰੋਣਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਨੀਲੇ ਵਸਤਰ — ਹੇ ਨਰਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਲੈ।
4.67.20
भीष्मस्य संज्ञां तु तथैव मन्ये जानाति मेऽस्त्रप्रतिघातमेषः ।
एतस्य वाहान्कुरु सव्यतस्त्वमेवं प्रयातव्यममूढसंज्ञैः ॥ ४.६७.२० ॥
ਭੀਸ਼ਮ ਦਾ ਇਸ਼ਾਰਾ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ, ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ; ਉਹ ਮੇਰੇ ਅਸਤ੍ਰ-ਪ੍ਰਤਿਘਾਤ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਹਾਂਕ — ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਮੂੜ ਚੇਤਨਾ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
4.67.21
रश्मीन्समुत्सृज्य ततो महात्मा रथादवप्लुत्य विराटपुत्रः ।
वस्त्राण्युपादाय महारथानां नानाविधान्यद्भुतवर्णकानि ॥ ४.६७.२१ ॥
ਤਦ ਮਹਾਤਮਾ ਵਿਰਾਟ-ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਲਗਾਮਾਂ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀਆਂ, ਰੱਥ ਤੋਂ ਛਾਲ ਮਾਰੀ ਅਤੇ ਮਹਾਰਥੀਆਂ ਦੇ ਅਨੇਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ, ਅਦਭੁਤ ਰੰਗਾਂ ਵਾਲੇ ਵਸਤਰ ਚੁੱਕ ਲਏ।
4.67.22
महान्ति चीनांशुदुकूलकानि पट्टांशुकानि विविधानि मनोज्ञकानि ।
हारांश्च राज्ञां मणिभूषणानि सुवर्णनिष्काभरणानि मारिष ॥ ४.६७.२२ ॥
ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਚੀਨੀ ਰੇਸ਼ਮ ਅਤੇ ਦੁਕੂਲ ਵਸਤਰ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਨੋਹਰ ਪੱਟਾਂਸ਼ੁਕ, ਹਾਰ ਅਤੇ ਮਣੀ ਭੂਸ਼ਣ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਨਿਸ਼ਕ ਅਤੇ ਗਹਿਣੇ, ਹੇ ਮਾਰਿਸ਼।
4.67.23
माणिक्यबाह्वङ्गदकङ्कणानि अन्यानि राज्ञां मणिभूषणानि ।
वस्त्राण्युपादाय महारथानां तूर्णं पुनः खं रथमारुरोह ॥ ४.६७.२३ ॥
ਮਾਣਿਕ, ਬਾਂਹਬੰਦ, ਅੰਗਦ ਅਤੇ ਕੰਗਣ, ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਹੋਰ ਮਣੀ ਭੂਸ਼ਣ ਅਤੇ ਮਹਾਰਥੀਆਂ ਦੇ ਵਸਤਰ ਲੈ ਕੇ ਉਸਨੇ ਛੇਤੀ ਹੀ ਫਿਰ ਰਥ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹਿਆ।
4.67.24
राज्ञश्च सर्वान्कृतसंनिकाशान्संमोहनास्त्रेण विसंज्ञकल्पान् ।
नासाग्रविन्यस्तकराङ्गुलीकः पार्थो जहास स्मयमानचेताः ॥ ४.६७.२४ ॥
ਸਾਰੇ ਰਾਜੇ ਸੈਨਾ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਏ ਵਾਂਗ ਸਨ; ਸੰਮੋਹਨ ਅਸਤਰ ਨਾਲ ਉਹ ਬੇਹੋਸ਼ ਵਰਗੇ ਹੋ ਗਏ ਸਨ। ਨੱਕ ਦੇ ਸਿਰੇ 'ਤੇ ਉਂਗਲਾਂ ਰੱਖੀਆਂ ਪਾਰਥ ਮੁਸਕਰਾਉਂਦੇ ਮਨ ਨਾਲ ਹੱਸਿਆ।
4.67.25
ततोऽन्वशात्तांश्चतुरः सदश्वान्पुत्रो विराटस्य हिरण्यकक्ष्यान् ।
ते तद्व्यतीयुर्द्विषतामनीकं श्वेता वहन्तोऽर्जुनमाजिमध्यात् ॥ ४.६७.२५ ॥
ਫਿਰ ਵਿਰਾਟ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਸੋਨੇ ਦੀ ਲਗਾਮ ਵਾਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਚਾਰ ਉੱਤਮ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਹਾਂਕਿਆ। ਚਿੱਟੇ ਉਹ ਘੋੜੇ ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਯੁੱਧ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰੋਂ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੀ ਸੈਨਾ ਪਾਰ ਕਰ ਗਏ।
4.67.26
तथा प्रयान्तं पुरुषप्रवीरं भीष्मः शरैरभ्यहनत्तरस्वी ।
स चापि भीष्मस्य हयान्निहत्य विव्याध भीष्मं दशभिः पृषत्कैः ॥ ४.६७.२६ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਪੁਰਸ਼ਵੀਰ ਨੂੰ ਬਲਵਾਨ ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਵੀ ਭੀਸ਼ਮ ਦੇ ਘੋੜੇ ਮਾਰ ਕੇ ਦਸ ਪ੍ਰਿਸ਼ਤਕ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਭੀਸ਼ਮ ਨੂੰ ਵਿੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ।
4.67.27
ततोऽर्जुनो भीष्ममपास्य युद्धे विद्ध्वाऽस्य यन्तारमरिष्टधन्वा ।
तस्थौ विमुक्तो रथवृन्दमध्याद्राहुं विदार्येव सहस्ररश्मिः ॥ ४.६७.२७ ॥
ਫਿਰ ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਭੀਸ਼ਮ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਉਸਦੇ ਸਾਰਥੀ ਨੂੰ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ; ਰਥਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚੋਂ ਛੁੱਟ ਕੇ ਉਹ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ, ਰਾਹੂ ਨੂੰ ਚੀਰ ਕੇ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲੇ ਸਹਸ੍ਰਰਸ਼ਮੀ ਵਾਂਗ।
4.67.28
लब्ध्वा तु संज्ञां पुरुषप्रवीरः पार्थं निरीक्ष्याथ महेन्द्रकल्पम् ।
रणात्प्रमुक्तं पुरुषप्रवीरं स धार्तराष्ट्रस्त्वरितो बभाषे ॥ ४.६७.२८ ॥
ਹੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਉਸ ਪੁਰਸ਼ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਨੇ ਇੰਦਰ ਵਰਗੇ ਪਾਰਥ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ; ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਛੁੱਟੇ ਉਸ ਵੀਰ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਜਲਦੀ ਕਿਹਾ।
4.67.29
अयं कथंचिद्भवतो विमुक्तस्तं वै प्रबध्नीत यथा न मुच्येत् ।
तमब्रवीच्छान्तनवः प्रहस्य क्व ते गता बुद्धिरभूत्क्क वीर्यम् ॥ ४.६७.२९ ॥
"ਇਹ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਛੁੱਟ ਗਿਆ ਹੈ; ਇਸਨੂੰ ਐਸੇ ਬੰਨ੍ਹ ਕਿ ਫਿਰ ਨਾ ਛੁੱਟੇ।" ਤਦ ਸ਼ਾਂਤਨੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਹੱਸ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਤੇਰੀ ਬੁੱਧੀ ਕਿੱਥੇ ਗਈ, ਅਤੇ ਤੇਰਾ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਕਿੱਥੇ ਹੈ?"
4.67.30
शान्तिं परां प्राप्य यथा स्थितस्त्वमुत्सृज्य बाणांश्च धनुश्च चित्रम् ।
न त्वेव बीभत्सुरलं नृशंसं कर्तुं न पापेऽस्य मनो निविष्टम् ॥ ४.६७.३० ॥
ਪਰਮ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪਾਏ ਹੋਏ ਵਾਂਗ, ਬਾਣ ਅਤੇ ਵਿਚਿੱਤਰ ਧਨੁਸ਼ ਛੱਡ ਕੇ ਤੂੰ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈਂ—ਪਰ ਬੀਭਤਸੁ (ਅਰਜੁਨ) ਕਰੂਰ ਕਰਮ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ; ਉਸਦਾ ਮਨ ਪਾਪ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਲੱਗਿਆ।
4.67.31
जह्यान्न धर्मं त्रिदिवस्य हेतोः सर्वे तु तस्मान्न हता रणेऽस्मिन् ।
क्षिप्रं कुरून्याहि कुरुप्रवीर विजित्य गाश्च प्रतियातु पार्थः ॥ ४.६७.३१ ॥
ਸੁਰਗ ਲਈ ਵੀ ਧਰਮ ਨਹੀਂ ਛੱਡਣਾ ਚਾਹੀਦਾ; ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਾਰੇ ਮਾਰੇ ਨਹੀਂ ਗਏ। ਹੇ ਕੁਰੂਆਂ ਦੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਛੇਤੀ ਕੁਰੂਆਂ ਕੋਲ ਜਾਓ; ਪਾਰਥ ਗਾਵਾਂ ਜਿੱਤ ਕੇ ਮੁੜ ਜਾਵੇ।
4.67.32
संमोहनास्त्रप्रतिमोहिताः स्थ यूयं न जानीथ धनापहारम् ।
पश्यामि वस्त्राभरणानि राजन्विराटपुत्रेण समाहृतानि ॥ ४.६७.३२ ॥
ਸੰਮੋਹਨ ਅਸਤ੍ਰ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੋਹਿਤ ਹੋ; ਧਨ ਦੇ ਹਰਨ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮੈਂ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਵਸਤਰ ਤੇ ਗਹਿਣੇ ਵਿਰਾਟ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੁਆਰਾ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।
4.67.33
नृपेषु सर्वेषु च मोहितेषु हन्तुं यदीच्छेत्स हनिष्यतीति ।
तदा तु धर्मात्मतया नृवीरो न चाहनद्वो बलभित्तनूजः ॥ ४.६७.३३ ॥
ਸਾਰੇ ਰਾਜੇ ਮੋਹਿਤ ਹੋਏ ਹੋਣ ਤਾਂ, ਉਹ ਚਾਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਸਕਦਾ ਸੀ — ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ। ਪਰ ਧਰਮਾਤਮਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨਰਵੀਰ, ਬਲਭਿਤ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਵਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ।
4.67.34
भाग्येन युष्मानवधीन्न पार्थः संधिं कुरूणामनुमन्यमानः ।
तद्यात यूयं सहसैनिकैस्तैर्हतावशिष्टैर्गजसाह्वयं पुरुम् ॥ ४.६७.३४ ॥
ਭਾਗ ਨਾਲ ਪਾਰਥ ਨੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਾਰਿਆ; ਕੁਰੂਆਂ ਨਾਲ ਸੰਧੀ ਨੂੰ ਮੰਨਦੇ ਹੋਏ। ਇਸ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਅਤੇ ਬਚੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਸਮੇਤ ਗਜਸਾਹਵਯ ਨਗਰ ਨੂੰ ਜਾਓ।
4.67.35
दुर्योधनस्तस्य निशम्य वाक्यं पितामहस्यात्महितं प्रशस्य ।
अतीतकामो युधि सोऽत्यमर्षी राजा विनिश्वस्य बभूव तूष्णीम् ॥ ४.६७.३५ ॥
ਦੁਰਯੋਧਨ ਨੇ ਪਿਤਾਮਹ ਦੇ ਉਹ ਬਚਨ ਸੁਣੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹਿਤ ਵਾਲੇ ਮੰਨ ਕੇ ਸਰਾਹਿਆ — ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਧੂਰੀ ਰਹਿਣ ਕਾਰਨ ਅਤਿ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਉਹ ਰਾਜਾ ਲੰਮਾ ਸਾਹ ਲੈ ਕੇ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਿਆ।
4.67.36
तद्भीष्मवाक्यं हि निशम्य सर्वे धनञ्जयाग्निं च विवर्धमानम् ।
निवर्तनायैव मतिं निदध्युर्दुर्योधनं तं परिरक्षमाणाः ॥ ४.६७.३६ ॥
ਭੀਸ਼ਮ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬੋਲਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਅਤੇ ਧਨੰਜਯ ਦੀ ਵਧਦੀ ਅਗਨੀ ਵਰਗੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵੇਖ ਕੇ, ਸਭ ਨੇ ਦੁਰਯੋਧਨ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਿਆਂ ਮੁੜਨ ਦਾ ਹੀ ਮਨ ਬਣਾਇਆ।
4.67.37
तान्प्रस्थितान्प्रीतमनाः समर्थो धनञ्जयः सर्वकुरुप्रवीरः ।
आमन्त्र्य वीरोऽनुययौ मुहूर्तं गाण्डीवघोषेण विनद्य लोकम् ॥ ४.६७.३७ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੁਰਦੇ ਵੇਖ ਕੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਮਨ ਵਾਲਾ, ਸਮਰੱਥ, ਸਾਰੇ ਕੁਰੂਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਵੀਰ ਧਨੰਜਯ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲਲਕਾਰ ਕੇ ਕੁਝ ਪਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਗਿਆ; ਗਾਂਡੀਵ ਦੀ ਟੰਕਾਰ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ ਗੂੰਜਾ ਦਿੱਤਾ।
4.67.38
तेषामनीकानि निरीक्ष्य पार्थो विकीर्णयानध्वजकार्मुकाणि ।
गाण्डीवधन्वा प्रहसन्कुरूणां शङ्ख प्रदध्मौ बलवान्बलेन ॥ ४.६७.३८ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਥ, ਝੰਡੇ ਤੇ ਧਨੁਸ਼ ਖਿੰਡੇ ਪਏ ਸਨ, ਵੇਖ ਕੇ ਗਾਂਡੀਵਧਾਰੀ ਪਾਰਥ ਹੱਸਦਿਆਂ, ਬਲਵਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਬਲ ਨਾਲ ਸ਼ੰਖ ਵਜਾਇਆ।
4.67.39
ते शङ्खशब्दं तुमुलं निशम्य ध्वजस्य शब्दं च ततोऽन्तरिक्षे ।
गाण्डीवशब्देन मुहुर्मुहुस्ते भीता ययुः सर्वधनं विहाय ॥ ४.६७.३९ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸ਼ੰਖ ਦੀ ਭਿਆਨਕ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣੀ, ਫਿਰ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਝੰਡੇ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਅਤੇ ਗਾਂਡੀਵ ਦੀ ਟੰਕਾਰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਸੁਣ ਕੇ ਡਰ ਗਏ, ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਸਾਰਾ ਧਨ ਛੱਡ ਕੇ ਭੱਜ ਗਏ।
4.67.40
तानर्जुनो दूरतरं विभज्य धनं च सर्वं निखिलं निवर्त्य ।
आपृच्छ्य तान्दूरमनुप्रयात्वा धनञ्जयस्तत्र कुरून्महात्मा।
गुरूंश्च सर्वानभिवाद्य बाणैर्न्यवर्ततोदग्रमनाः शरैः सह ॥ ४.६७.४० ॥
ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਭਜਾਇਆ, ਸਾਰਾ ਧਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਾਪਸ ਕੀਤਾ, ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਵਿਦਾ ਲੈ ਕੇ ਦੂਰ ਤੱਕ ਪਿੱਛਾ ਕੀਤਾ; ਫਿਰ ਮਹਾਤਮਾ ਧਨੰਜਯ ਨੇ ਉੱਥੇ ਕੁਰੂਆਂ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਵੱਡਿਆਂ ਨੂੰ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ, ਉੱਚੇ ਮਨ ਨਾਲ ਬਾਣਾਂ ਸਮੇਤ ਵਾਪਸ ਮੁੜਿਆ।
4.67.41
पितामहं शान्तनवं महात्मा द्वाभ्यां शराभ्यामभिवाद्य वीरः ।
द्रोणं कृपं चैव कुरूंश्च मान्याञ्शरैश्च सर्वानभिवाद्य सङ्ख्ये।
दुर्योधनस्योत्तमरत्नचित्रं चिच्छेद पार्थो मकुटं शरौघैः ॥ ४.६७.४१ ॥
ਮਹਾਤਮਾ ਅਤੇ ਵੀਰ ਪਾਰਥ ਨੇ ਦਾਦੇ ਸ਼ਾਂਤਨੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਭੀਸ਼ਮ ਨੂੰ ਦੋ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ, ਦ੍ਰੋਣ, ਕ੍ਰਿਪ ਅਤੇ ਮਾਣਯੋਗ ਕੁਰੂਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਸਭ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਬਾਣਾਂ ਦੀ ਝੜੀ ਨਾਲ ਦੁਰਯੋਧਨ ਦਾ ਉੱਤਮ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਜੜਿਆ ਮੁਕਟ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ।
4.67.42
अराजवंशस्य किमर्थमेतन्नित्यं न धार्यं मकुटं त्वयेति ।
संपातितं भूमितले सरत्नं प्रीतस्तुतो मात्स्यसुतो बभूव ॥ ४.६७.४२ ॥
"ਰਾਜਾ-ਰਹਿਤ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਤੂੰ, ਇਹ ਮੁਕਟ ਤੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਪਹਿਨਣਾ?" ਐਸਾ ਆਖ ਕੇ ਮਤਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਰਤਨਾਂ ਸਮੇਤ ਮੁਕਟ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ; ਉਹ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਪਾਇਆ।
4.67.43
धनञ्जयं नागमिव प्रभिन्नं विजित्य शत्रून्परिवर्तमानम् ।
गास्ता विजित्याभिमुखं प्रयान्तं न शक्नुवन्तः कुरवः प्रयाताः ॥ ४.६७.४३ ॥
ਮਦ ਵਿੱਚ ਮਸਤ ਹਾਥੀ ਵਾਂਗ ਘੁੰਮਦੇ ਧਨੰਜਯ ਨੂੰ, ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਗਾਵਾਂ ਜਿੱਤ ਕੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਰੋਕ ਨਾ ਸਕਣ ਵਾਲੇ ਕੁਰੂ ਚਲੇ ਗਏ।
4.67.44
धनञ्जयं सिंहमिवात्तशस्त्रं गा वै विजित्याभिमुखं प्रयान्तम् ।
उदीक्षितुं पार्थिवास्ते न शेकुर्यथैव मध्याह्नगतं हि सूर्यम् ॥ ४.६७.४४ ॥
ਸ਼ਸਤਰ ਚੁੱਕੇ ਸ਼ੇਰ ਵਰਗੇ ਧਨੰਜਯ ਨੂੰ ਗਾਵਾਂ ਜਿੱਤ ਕੇ ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਰਾਜੇ ਉਸ ਵੱਲ ਵੇਖ ਨਾ ਸਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਦੁਪਹਿਰ ਦੇ ਸੂਰਜ ਵੱਲ ਵੇਖਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ।
4.67.45
रक्तानि वासांसि च तानि गृह्य रणोत्कटो नाग इव प्रभिन्नः ।
जित्वा च वैराटिमुवाच पार्थः प्रहृष्टरूपो रथिनां वरिष्ठः ॥ ४.६७.४५ ॥
ਉਹ ਲਾਲ ਵਸਤਰ ਲੈ ਕੇ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਉਗ੍ਰ ਅਤੇ ਮਦ ਵਿੱਚ ਆਏ ਹਾਥੀ ਵਾਂਗ, ਜਿੱਤ ਕੇ ਪਾਰਥ (ਅਰਜੁਨ) ਨੇ ਵੈਰਾਟੀ (ਉੱਤਰ) ਨੂੰ ਕਿਹਾ—ਖੁਸ਼ ਰੂਪ ਵਾਲਾ, ਰਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ।
4.67.46
आवर्तयाश्वान्पशवो जितास्ते याताः परे प्रैहि पुरं प्रहृष्टः ।
उद्धुष्यतां ते विजयोऽद्य शीघ्रं गात्रं तु ते सेवतु माल्यगन्धः ।
माता तु ते नन्दतु बान्धवाश्च त्वामद्य दृष्ट्वा समुदीर्णहर्षम् ॥ ४.६७.४६ ॥
ਆਪਣੇ ਘੋੜੇ ਮੋੜ ਲੈ; ਤੇਰੇ ਪਸ਼ੂ ਜਿੱਤ ਲਏ ਗਏ ਹਨ, ਵੈਰੀ ਚਲੇ ਗਏ ਹਨ। ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਨਗਰ ਨੂੰ ਜਾ। ਅੱਜ ਹੀ ਤੇਰੀ ਜਿੱਤ ਛੇਤੀ ਐਲਾਨੀ ਜਾਵੇ; ਤੇਰੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਮਾਲਾ ਅਤੇ ਸੁਗੰਧ ਲਾਈ ਜਾਵੇ। ਅੱਜ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰੇ ਤੈਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਤੇਰੀ ਮਾਤਾ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਅਨੰਦਿਤ ਹੋਣ।