มหาภารตะ · อัธยายะ 4.67
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.67.1
आहूयमानस्तु स तेन सङ्ख्ये महात्मना वै धृ ।
निवर्तितश्चापि गिराङ्कुशेन गजो मदोन्मत्त इवाङ्कुशेन ॥ ४.६७.१ ॥
เมื่อถูกท้าทายในการรบโดยผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่นั้น เขาก็ถูกหันกลับด้วยถ้อยคำ เหมือนช้างตกมันที่ถูกขอสับหันกลับด้วยขอสับ
4.67.2
सोमृष्यमाणो वचसाऽभिमृष्टो महारथेनातिरथस्तरस्वी ।
ततः स पर्याववृते रथेन भोगी यथा पादतलाभिमृष्टः ॥ ४.६७.२ ॥
ทนความดูหมิ่นจากคำพูดเหล่านั้นไม่ได้ ถูกนักรบรถศึกผู้ยิ่งใหญ่ตี อาติรถินผู้ว่องไวจึงหมุนรถของตนกลับ เหมือนงูที่ถูกเหยียบด้วยฝ่าเท้า
4.67.3
ततो दुर्योधनः क्रुद्धो विक्षिपन्धनुरुत्तमम् ।
धृतिं कृत्वा सुविपुलां प्रत्युवाच पऩञ्जयम् ॥ ४.६७.३ ॥
ครั้งนั้น ทุรโยธน์โกรธจัด เหวี่ยงธนูอันประเสริฐ มีความมั่นคงอย่างยิ่ง จึงกล่าวตอบธนัญชัย
4.67.4
सोहमिन्द्रादभिक्रुद्धान्न बिभेमीह भारत ।
भुक्त्वा सुविपुलं राज्यं वित्तानि च सुखानि च।
किमर्थं युद्धसमये पलापिष्ये नरोत्तम ॥ ४.६७.४ ॥
โอ้ภรตะ แม้อินทร์ที่โกรธเกรี้ยวต่อข้า ข้าก็ไม่กลัวในที่นี้ ข้าได้เสวยราชอาณาจักรอันกว้างใหญ่ ทรัพย์สมบัติ และความสุขมาแล้ว โอ้นรโมตม เหตุใดข้าจะต้องหนีในยามศึกเล่า
4.67.5
एवमुक्त्वा महाराजः प्रत्ययुध्यत भारत ।
संन्यवर्तत शीघ्राश्वस्तोत्रार्दित इव द्विपः ॥ ४.६७.५ ॥
เมื่อกล่าวดังนี้แล้ว มหาราชก็สู้กลับ โอ้ภรตะ เขาผู้มีม้าเร็ว หันกลับไปเหมือนช้างที่ถูกขอสับแทงให้เจ็บปวด
4.67.6
आक्रान्तभोगस्तेजस्वी धनुर्वक्र इवोरगः ।
रथं रथेन संगम्य योधयामास पाण्डवम् ॥ ४.६७.६ ॥
เหมือนงูผู้รุ่งโรจน์ที่ขดตัวถูกกดทับ โค้งงอเหมือนคันธนู เขาเข้าประจันรถศึกกับรถศึก แล้วต่อสู้กับปาณฑพ
4.67.7
तं प्रेक्ष्य कर्णः परिवर्तमानं निवृत्य संस्तम्भितसर्वगात्रम् ।
दुर्योधनं दक्षिणतोऽन्वरक्षत्पार्थान्महाबाहुरधिज्यधन्वा ॥ ४.६७.७ ॥
กรรณะเห็นเขาหมุนตัวไปมา ร่างกายทั้งหมดแข็งทื่อ จึงหันกลับมา ผู้มีแขนทรงพลัง ขึ้นสายธนูพร้อมแล้ว คุ้มครองทุรโยธน์ทางด้านขวาต่อต้านปารถทั้งหลาย
4.67.8
गान्धारराजः शकुनिर्निवृत्य द्रौणिश्च सर्वास्त्रविदां वरिष्ठः ।
ररक्षतुः कौरवमभ्युपेत्य पार्थान्नृवीरौ युधि सव्यतश्च ॥ ४.६७.८ ॥
กษัตริย์แห่งคันธาระ ศกุนิ และบุตรของโทรณะ ผู้ประเสริฐที่สุดในบรรดาผู้รู้อาวุธทั้งปวง ก็หันกลับเช่นกัน มาถึงกับเการพ แล้วในการรบคุ้มครองเขาทางด้านซ้ายต่อต้านปารถ ทั้งสองเป็นวีรบุรุษในหมู่มนุษย์
4.67.9
भीष्मस्ततः शान्तनवो विवृत्य हिरण्यकक्ष्यांस्त्वरया तुरंगान् ।
दुर्योधनं पश्चिमतो ररक्ष पार्थान्महाबाहुरधिज्यधन्वा ॥ ४.६७.९ ॥
ต่อมา ภีษมะ บุตรของศานตนุ รีบหมุนม้าทั้งหลายที่มีสายรัดสีทอง ผู้มีแขนทรงพลัง ขึ้นสายธนูพร้อมแล้ว คุ้มครองทุรโยธน์จากด้านหลังต่อต้านปารถทั้งหลาย
4.67.10
द्रोणः कृपश्चैव विविंशतिश्च दुःशासनश्चैव निवृत्य शीघ्रम् ।
सर्वे पुरस्तात्प्रणिधाय बाणान्दुर्योधनार्थं त्वरिताऽभ्युपेयुः ॥ ४.६७.१० ॥
โทรณะ กฤปะ วิวิงศติ และทุศศาสนะ ก็หันกลับอย่างรวดเร็ว ทุกคนเล็งลูกศรไปข้างหน้า รีบเข้ามาเพื่อประโยชน์ของทุรโยธน์
4.67.11
सर्वाण्यनीकानि निवर्तितानि संप्रेक्ष्य पूर्णौघनिभानि पार्थः ।
हंसो महामेघमिवापतन्तं धनञ्जयः प्रत्यपतत्तरस्वी ॥ ४.६७.११ ॥
ปารถ ธนัญชัย เห็นกองทัพทั้งหมดถูกหันกลับ คล้ายกระแสน้ำที่เต็มล้น จึงพุ่งเข้าใส่พวกเขาอย่างว่องไว เหมือนหงส์พุ่งลงใส่เมฆใหญ่ที่กำลังตกลงมา
4.67.12
ते सर्वतः संपरिवार्य पार्थमस्त्राणि दिव्यानि समाददानाः ।
ववर्षुरभ्येत्य शरैः समग्रैर्मेघा यथा भूधरमम्बुवेगैः ॥ ४.६७.१२ ॥
พวกเขาล้อมปารถไว้รอบด้าน ถืออาวุธทิพย์ เข้ามาใกล้แล้วโปรยลูกศรใส่เขาอย่างเต็มที่ เหมือนเมฆที่ซัดสาดภูเขาด้วยพลังของสายน้ำ
4.67.13
ततोऽस्रमस्त्रेण निवार्य तेषां गाण्डीवधन्वा कुरुपुङ्गवानाम् ।
संमोहनं शत्रुसहोऽन्यदस्त्रं प्रादुश्चकारैन्द्रमवारणीयम् ॥ ४.६७.१३ ॥
ครั้งนั้น ปารถผู้ถือธนูคาณฑีวะ สกัดอาวุธของพวกเขาด้วยอาวุธ ของกุรุผู้ประเสริฐเหล่านั้น แล้วชักอาวุธอื่นออกมา คืออาวุธแห่งอินทร์ที่ทำให้หลงใหล ศัตรูทนไม่ได้และไม่มีใครต้านทานได้
4.67.14
ततो दिशश्चानुदिशो निवार्य शरैः सुघोरैर्निशितैः सुपुङ्खैः ।
गाण्डीवशब्देन मनांसि तेषां महाबलं प्रवथयांचकार ॥ ४.६७.१४ ॥
จากนั้น เขาปิดทิศและทิศรองทั้งหลายด้วยลูกศรอันน่าสะพรึงกลัวยิ่ง คมกริบ มีขนนกงาม ทำให้จิตใจและพละกำลังอันยิ่งใหญ่ของพวกเขาสั่นสะท้านด้วยเสียงสายธนูคาณฑีวะ
4.67.15
ततः पुनर्भीमरवं निगृह्य दोर्भ्यां महाशङ्खमुदारघोषम् ।
व्यनादयन्संप्रदिशो दिशः खं भुवं च पार्थो द्विषतां निहन्ता ॥ ४.६७.१५ ॥
จากนั้น ปารถผู้สังหารศัตรู กุมสังข์ใหญ่ที่มีเสียงน่าสะพรึงกลัวและเสียงก้องอันสูงส่งไว้ด้วยสองแขน แล้วเป่าให้ทิศทั้งหลาย ท้องฟ้า และแผ่นดินดังกึกก้อง
4.67.16
संमोहनास्त्रप्रभवैः शरौघैर्विनष्टदेहाश्च निपत्य योधाः ।
निःसत्ववेगाः कुरुराजसैन्याः कुडयोपमास्तस्थुरनीहमानाः ॥ ४.६७.१६ ॥
นักรบล้มลงพร้อมร่างกายถูกทำลายด้วยห่าลูกศรที่เกิดจากอาวุธแห่งการทำให้หลงใหล และกองทัพของกษัตริย์กุรุ สิ้นทั้งกำลังและแรงเคลื่อนไหว ยืนนิ่งเหมือนกำแพง
4.67.17
ते शङ्खनादेन कुरुप्रवीराः संमोहिताः पार्थसमीरितेन ।
उत्सृज्य चापानि दुरासदानि सर्वे तदा मोहपरा बभूवुः ॥ ४.६७.१७ ॥
วีรบุรุษผู้เลิศของกุรุเหล่านั้น ถูกทำให้มึนงงด้วยเสียงสังข์ที่ปารถส่งออกไป ทิ้งธนูอันยากจะต้านทานลง แล้วทุกคนก็จมอยู่ในความหลงใหล
4.67.18
ततो विसंज्ञानि परेषु पार्थः संस्मृत्य संदेशमथोत्तरायाः ।
निर्याहि वाहादिति मात्स्यपुत्रमुवाच यावत्कुरवो विसंज्ञाः ॥ ४.६७.१८ ॥
จากนั้น เมื่อเห็นศัตรูหมดสติ ปารถระลึกถึงคำสั่งของอุตตรา แล้วกล่าวแก่บุตรของกษัตริย์มัตสยะว่า 'จงลงจากรถเถิด' ขณะที่พวกกุรุยังนอนหมดสติอยู่
4.67.19
आचार्यशारद्वतयोः सुशुक्ले कर्णस्य पीतं रुचिरं च वस्त्रम् ।
द्रौणेश्च राज्ञश्च तथैव नीले वस्त्रे समादत्स्व नरप्रवीर ॥ ४.६७.१९ ॥
ผ้าสีขาวบริสุทธิ์ของอาจารย์และของศารทวัต ผ้าสีเหลืองงามของกรรณะ และผ้าสีน้ำเงินของบุตรของโทรณะและของกษัตริย์ จงเก็บเอาผ้าเหล่านี้ไปเถิด โอ้วีรบุรุษในหมู่มนุษย์
4.67.20
भीष्मस्य संज्ञां तु तथैव मन्ये जानाति मेऽस्त्रप्रतिघातमेषः ।
एतस्य वाहान्कुरु सव्यतस्त्वमेवं प्रयातव्यममूढसंज्ञैः ॥ ४.६७.२० ॥
ข้าคิดว่าสัญญาณของภีษมะก็เป็นเช่นเดียวกัน เพราะเขารู้วิธีต้านอาวุธของข้า จงบังคับม้าของเขาไปทางซ้าย เพราะเช่นนี้ต้องดำเนินไปด้วยสติที่ไม่สับสน
4.67.21
रश्मीन्समुत्सृज्य ततो महात्मा रथादवप्लुत्य विराटपुत्रः ।
वस्त्राण्युपादाय महारथानां नानाविधान्यद्भुतवर्णकानि ॥ ४.६७.२१ ॥
จากนั้นบุตรของท้าววิราฏ ผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ ปล่อยบังเหียนแล้วกระโดดลงจากรถ หยิบเครื่องนุ่งห่มของมหารถีทั้งหลาย มีหลากหลายชนิดและสีสันน่าอัศจรรย์
4.67.22
महान्ति चीनांशुदुकूलकानि पट्टांशुकानि विविधानि मनोज्ञकानि ।
हारांश्च राज्ञां मणिभूषणानि सुवर्णनिष्काभरणानि मारिष ॥ ४.६७.२२ ॥
ผ้าไหมจีนและผ้าลินินชั้นดีผืนใหญ่ ผ้าไหมชนิดต่างๆ อันน่ารื่นรมย์ สร้อยคอและเครื่องประดับอัญมณีของกษัตริย์ เหรียญทองและเครื่องประดับทองคำ ข้าแต่ท่าน
4.67.23
माणिक्यबाह्वङ्गदकङ्कणानि अन्यानि राज्ञां मणिभूषणानि ।
वस्त्राण्युपादाय महारथानां तूर्णं पुनः खं रथमारुरोह ॥ ४.६७.२३ ॥
ทับทิม กำไลแขน สายรัดต้นแขน และกำไลข้อมือ เครื่องประดับอัญมณีอื่นๆ ของกษัตริย์ และเครื่องนุ่งห่มของมหารถีทั้งหลาย เขาหยิบทั้งหมดแล้วรีบขึ้นรถอีกครั้ง
4.67.24
राज्ञश्च सर्वान्कृतसंनिकाशान्संमोहनास्त्रेण विसंज्ञकल्पान् ।
नासाग्रविन्यस्तकराङ्गुलीकः पार्थो जहास स्मयमानचेताः ॥ ४.६७.२४ ॥
กษัตริย์ทั้งปวงซึ่งดูเหมือนพร้อมรบแต่สลบไสลไปด้วยอาวุธแห่งความหลง และปารถะ ยกปลายนิ้วมือทั้งหลายวางที่ปลายจมูก หัวเราะด้วยจิตใจที่ยิ้มอยู่
4.67.25
ततोऽन्वशात्तांश्चतुरः सदश्वान्पुत्रो विराटस्य हिरण्यकक्ष्यान् ।
ते तद्व्यतीयुर्द्विषतामनीकं श्वेता वहन्तोऽर्जुनमाजिमध्यात् ॥ ४.६७.२५ ॥
จากนั้นบุตรของท้าววิราฏเร่งม้าอันประเสริฐสี่ตัวที่มีสายรัดทองคำ ม้าขาวเหล่านั้นพาอรชุนแล่นผ่านกองทัพของศัตรูออกมาจากกลางสนามรบ
4.67.26
तथा प्रयान्तं पुरुषप्रवीरं भीष्मः शरैरभ्यहनत्तरस्वी ।
स चापि भीष्मस्य हयान्निहत्य विव्याध भीष्मं दशभिः पृषत्कैः ॥ ४.६७.२६ ॥
ขณะที่เขาแล่นไปเช่นนั้น ภีษมะผู้เข้มแข็งได้ยิงศรใส่วีรบุรุษผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่มนุษย์ เขาก็ได้สังหารม้าของภีษมะ แล้วยิงภีษมะด้วยลูกศรปฤษตกะสิบดอก
4.67.27
ततोऽर्जुनो भीष्ममपास्य युद्धे विद्ध्वाऽस्य यन्तारमरिष्टधन्वा ।
तस्थौ विमुक्तो रथवृन्दमध्याद्राहुं विदार्येव सहस्ररश्मिः ॥ ४.६७.२७ ॥
จากนั้นอรชุนละทิ้งภีษมะไว้ในการรบ ยิงนายสารถีของภีษมะ แล้วหลุดออกจากกลุ่มรถศึก ยืนอยู่อย่างอิสระ ผู้มีคันศรไม่พลาดเป้า เหมือนพระอาทิตย์พันรัศมีที่ฝ่าราหูออกมาได้
4.67.28
लब्ध्वा तु संज्ञां पुरुषप्रवीरः पार्थं निरीक्ष्याथ महेन्द्रकल्पम् ।
रणात्प्रमुक्तं पुरुषप्रवीरं स धार्तराष्ट्रस्त्वरितो बभाषे ॥ ४.६७.२८ ॥
วีรบุรุษผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่มนุษย์ฟื้นคืนสติ มองปารถะซึ่งเปรียบดั่งพระอินทร์ที่หลุดพ้นจากการรบ และเมื่อเห็นวีรบุรุษผู้นั้นพ้นจากการต่อสู้ บุตรของท้าวธฤตราษฎร์จึงกล่าวขึ้นอย่างเร่งรีบ
4.67.29
अयं कथंचिद्भवतो विमुक्तस्तं वै प्रबध्नीत यथा न मुच्येत् ।
तमब्रवीच्छान्तनवः प्रहस्य क्व ते गता बुद्धिरभूत्क्क वीर्यम् ॥ ४.६७.२९ ॥
"คนนี้หลุดจากท่านมาได้ด้วยวิธีใดวิธีหนึ่ง จงมัดเขาไว้เสียให้เขาหลุดไม่ได้" ลำดับนั้นบุตรของศานตนุหัวเราะแล้วกล่าวกับเขาว่า "ปัญญาของเจ้าหายไปไหน และกำลังของเจ้าอยู่ที่ใด"
4.67.30
शान्तिं परां प्राप्य यथा स्थितस्त्वमुत्सृज्य बाणांश्च धनुश्च चित्रम् ।
न त्वेव बीभत्सुरलं नृशंसं कर्तुं न पापेऽस्य मनो निविष्टम् ॥ ४.६७.३० ॥
เจ้ายืนอยู่เหมือนได้บรรลุความสงบอันสูงสุด ทิ้งลูกศรและคันศรอันวิจิตรเสียแล้ว แต่พีภัตสุ (อรชุน) ไม่สามารถกระทำการโหดร้ายได้ ใจของเขาไม่มุ่งไปในทางชั่วร้าย
4.67.31
जह्यान्न धर्मं त्रिदिवस्य हेतोः सर्वे तु तस्मान्न हता रणेऽस्मिन् ।
क्षिप्रं कुरून्याहि कुरुप्रवीर विजित्य गाश्च प्रतियातु पार्थः ॥ ४.६७.३१ ॥
ไม่ควรละทิ้งธรรมเพราะเหตุแห่งสวรรค์ ฉะนั้นในสงครามนี้พวกเขาทั้งหมดจึงไม่ถูกฆ่า ข้าแต่วีรบุรุษผู้ประเสริฐแห่งกุรุ จงรีบกลับไปยังกุรุเถิด ให้ปารถะชนะแล้วนำโคกลับคืนไป
4.67.32
संमोहनास्त्रप्रतिमोहिताः स्थ यूयं न जानीथ धनापहारम् ।
पश्यामि वस्त्राभरणानि राजन्विराटपुत्रेण समाहृतानि ॥ ४.६७.३२ ॥
พวกเจ้าถูกศรแห่งความหลงมัดตรึงจนสิ้นสติ และไม่รู้ว่ามีการลักทรัพย์ไป ข้าแต่พระราชา ข้าเห็นเครื่องนุ่งห่มและเครื่องประดับที่บุตรของท้าววิราฏรวบรวมไว้
4.67.33
नृपेषु सर्वेषु च मोहितेषु हन्तुं यदीच्छेत्स हनिष्यतीति ।
तदा तु धर्मात्मतया नृवीरो न चाहनद्वो बलभित्तनूजः ॥ ४.६७.३३ ॥
แม้กษัตริย์ทั้งปวงจะหลงสติอยู่ และหากเขาปรารถนาจะฆ่าก็คงฆ่าได้ แต่ด้วยความที่มีธรรมในใจ วีรบุรุษในหมู่มนุษย์ บุตรแห่งผู้สังหารพละ จึงมิได้ทำร้ายพวกเขา
4.67.34
भाग्येन युष्मानवधीन्न पार्थः संधिं कुरूणामनुमन्यमानः ।
तद्यात यूयं सहसैनिकैस्तैर्हतावशिष्टैर्गजसाह्वयं पुरुम् ॥ ४.६७.३४ ॥
โดยโชคดีที่ปารถะมิได้ฆ่าพวกท่าน เขายอมรับสัญญาสงบศึกกับพวกกุรุ ฉะนั้นท่านจงไปพร้อมกับทหารและผู้ที่เหลือรอดจากการรบ ไปยังเมืองที่เรียกว่าคชสาหวะ
4.67.35
दुर्योधनस्तस्य निशम्य वाक्यं पितामहस्यात्महितं प्रशस्य ।
अतीतकामो युधि सोऽत्यमर्षी राजा विनिश्वस्य बभूव तूष्णीम् ॥ ४.६७.३५ ॥
ทุรโยธน์ได้ฟังถ้อยคำของปู่ และสรรเสริญว่าเป็นประโยชน์แก่ตน พระราชาผู้ไม่ได้ดังปรารถนาในการรบและโกรธจัดนั้นถอนหายใจยาวแล้วนิ่งเงียบไป
4.67.36
तद्भीष्मवाक्यं हि निशम्य सर्वे धनञ्जयाग्निं च विवर्धमानम् ।
निवर्तनायैव मतिं निदध्युर्दुर्योधनं तं परिरक्षमाणाः ॥ ४.६७.३६ ॥
ทั้งหมดได้ฟังถ้อยคำของภีษมะ และเห็นไฟแห่งธนัญชัยลุกโชติยิ่งขึ้น จึงตั้งใจเพียงจะหันกลับ พร้อมกับคุ้มกันทุรโยธน์ไว้
4.67.37
तान्प्रस्थितान्प्रीतमनाः समर्थो धनञ्जयः सर्वकुरुप्रवीरः ।
आमन्त्र्य वीरोऽनुययौ मुहूर्तं गाण्डीवघोषेण विनद्य लोकम् ॥ ४.६७.३७ ॥
เมื่อเห็นพวกเขาออกเดินทาง ธนัญชัยผู้มีใจยินดีและมีความสามารถ วีรบุรุษผู้เป็นยอดแห่งกุรุทั้งปวง เรียกพวกเขาแล้วติดตามไปชั่วขณะ ประกาศก้องไปทั่วโลกด้วยเสียงสายคันศรคาณฑีวะ
4.67.38
तेषामनीकानि निरीक्ष्य पार्थो विकीर्णयानध्वजकार्मुकाणि ।
गाण्डीवधन्वा प्रहसन्कुरूणां शङ्ख प्रदध्मौ बलवान्बलेन ॥ ४.६७.३८ ॥
เมื่อปารถะเห็นกองทัพของพวกเขาซึ่งรถศึก ธงและคันศรกระจัดกระจาย เขาผู้ทรงคันศรคาณฑีวะหัวเราะ ผู้มีกำลังมหาศาล เป่าสังข์ของตนใส่พวกกุรุด้วยพลังอันแรงกล้า
4.67.39
ते शङ्खशब्दं तुमुलं निशम्य ध्वजस्य शब्दं च ततोऽन्तरिक्षे ।
गाण्डीवशब्देन मुहुर्मुहुस्ते भीता ययुः सर्वधनं विहाय ॥ ४.६७.३९ ॥
พวกเขาได้ยินเสียงสังข์ดังสนั่น และเสียงธงบนท้องฟ้า แล้วก็เสียงคาณฑีวะซ้ำแล้วซ้ำเล่า จึงหวาดกลัวและหนีไป ทิ้งทรัพย์สินทั้งหมดไว้
4.67.40
तानर्जुनो दूरतरं विभज्य धनं च सर्वं निखिलं निवर्त्य ।
आपृच्छ्य तान्दूरमनुप्रयात्वा धनञ्जयस्तत्र कुरून्महात्मा।
गुरूंश्च सर्वानभिवाद्य बाणैर्न्यवर्ततोदग्रमनाः शरैः सह ॥ ४.६७.४० ॥
อรชุนขับไล่พวกเขาไปไกลออกไป และรวบรวมโคทั้งหมดกลับคืน แล้วกล่าวลาพวกเขาและติดตามไปไกลอีกระยะหนึ่ง จากนั้นธนัญชัยผู้ยิ่งใหญ่จึงถวายการคำนับแด่พวกกุรุและผู้อาวุโสทั้งปวง แล้วกลับมาด้วยจิตใจสูงส่ง พร้อมลูกศรของตน
4.67.41
पितामहं शान्तनवं महात्मा द्वाभ्यां शराभ्यामभिवाद्य वीरः ।
द्रोणं कृपं चैव कुरूंश्च मान्याञ्शरैश्च सर्वानभिवाद्य सङ्ख्ये।
दुर्योधनस्योत्तमरत्नचित्रं चिच्छेद पार्थो मकुटं शरौघैः ॥ ४.६७.४१ ॥
มหาบุรุษผู้กล้าหาญ ปารถะ ได้ไหว้ปู่ภีษมะ บุตรของศานตนุ ด้วยลูกศรสองดอก และไหว้โทรณะ กฤปะ กับเหล่าพวกกุรุผู้น่านับถือ ด้วยลูกศรเช่นกัน เมื่อได้ไหว้ทุกคนแล้วในสนามรบ ท่านก็ตัดมงกุฎของทุรโยธน์ อันประดับด้วยอัญมณีอย่างงดงามยิ่ง ด้วยห่าฝนลูกศร
4.67.42
अराजवंशस्य किमर्थमेतन्नित्यं न धार्यं मकुटं त्वयेति ।
संपातितं भूमितले सरत्नं प्रीतस्तुतो मात्स्यसुतो बभूव ॥ ४.६७.४२ ॥
"ไฉนเจ้าผู้มาจากวงศ์ที่ไม่มีกษัตริย์ จึงไม่สวมมงกุฎนี้เสมอไป" ว่าดังนี้แล้ว บุตรของมัตสยะก็เหวี่ยงมงกุฎพร้อมอัญมณีลงสู่พื้นดิน และผู้นั้นก็เป็นที่พอพระทัย และได้รับการสรรเสริญ
4.67.43
धनञ्जयं नागमिव प्रभिन्नं विजित्य शत्रून्परिवर्तमानम् ।
गास्ता विजित्याभिमुखं प्रयान्तं न शक्नुवन्तः कुरवः प्रयाताः ॥ ४.६७.४३ ॥
ธนัญชัยเปรียบเสมือนช้างตกมัน ได้ชนะศัตรูแล้วก็หมุนตัวไปมา และได้ชนะฝูงโคแล้วจึงเดินหน้าเข้าหาพวกเขา พวกกุรุไม่สามารถยับยั้งท่านได้ จึงพากันถอยหนีไป
4.67.44
धनञ्जयं सिंहमिवात्तशस्त्रं गा वै विजित्याभिमुखं प्रयान्तम् ।
उदीक्षितुं पार्थिवास्ते न शेकुर्यथैव मध्याह्नगतं हि सूर्यम् ॥ ४.६७.४४ ॥
เมื่อเห็นธนัญชัยเดินหน้ามาหลังจากชนะฝูงโคแล้ว ดุจสิงโตที่ชูอาวุธ พวกกษัตริย์เหล่านั้นไม่อาจจ้องมองท่านได้ เหมือนไม่อาจจ้องมองดวงอาทิตย์ยามเที่ยงวัน
4.67.45
रक्तानि वासांसि च तानि गृह्य रणोत्कटो नाग इव प्रभिन्नः ।
जित्वा च वैराटिमुवाच पार्थः प्रहृष्टरूपो रथिनां वरिष्ठः ॥ ४.६७.४५ ॥
อรชุน บุตรของปฤถา ผู้กล้าหาญในการรบดุจช้างตกมัน หยิบผ้าสีแดงเหล่านั้นขึ้น เมื่อชนะแล้วก็กล่าวกับอุตตระ บุตรของวิราฏะ ผู้มีรูปโฉมแช่มชื่นยินดี ผู้เป็นเลิศในหมู่นักรบรถศึก
4.67.46
आवर्तयाश्वान्पशवो जितास्ते याताः परे प्रैहि पुरं प्रहृष्टः ।
उद्धुष्यतां ते विजयोऽद्य शीघ्रं गात्रं तु ते सेवतु माल्यगन्धः ।
माता तु ते नन्दतु बान्धवाश्च त्वामद्य दृष्ट्वा समुदीर्णहर्षम् ॥ ४.६७.४६ ॥
จงหันม้าของเจ้ากลับเถิด ฝูงสัตว์ของเจ้าเราชนะมาแล้ว ศัตรูก็ได้จากไปแล้ว จงกลับเข้านครด้วยความยินดีเถิด ขอให้ชัยชนะของเจ้าได้รับการประกาศโดยเร็วในวันนี้ ขอให้พวงมาลัยและกลิ่นหอมได้ประดับกายของเจ้า ขอให้มารดาและญาติพี่น้องของเจ้าจงปีติยินดี เมื่อได้เห็นเจ้าในวันนี้เต็มเปี่ยมด้วยความยินดี