महाभारत · अध्याय 4.68
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.68.1
ततो विजित्य संग्रामे कुरुगोवृषभेक्षणः ।
समानयामास तदा विराटस्य धनं महत् ॥ ४.६८.१ ॥
नंतर युद्धात विजय मिळवून, कुरूंच्या वृषभनेत्र (अर्जुनाने) तेव्हा विराटाचे महान धन परत आणले.
4.68.2
मतषु च प्रभग्नेषु धार्तराष्ट्रेषु सर्वशः ।
वनान्निष्क्रम्य गहनाद्बहवः कुरुसैनिकाः ।
भयात्संत्रस्तमनसः समाजग्मुस्ततस्ततः ॥ ४.६८.२ ॥
धृतराष्ट्राचे पुत्र पूर्णपणे पराभूत झाल्यावर, घनदाट अरण्यातून बाहेर पडून अनेक कुरुसैनिक भयाने त्रस्त मनाने इकडे-तिकडे एकत्र झाले.
4.68.3
मुक्तकेशाः प्रदृश्यन्ते स्थिताः प्राञ्जलयस्तदा ।
क्षुत्पिणसापरिश्रान्ता विदेशस्था विचेतसः ।
ऊचुः प्राञ्जलयः सर्वे पार्थ किं करवामहे ॥ ४.६८.३ ॥
मोकळ्या केसांनी ते हात जोडून उभे असलेले दिसले. भूक-तहानेने थकलेले, परदेशात भटकलेले, विचलित मनाचे सर्वजण हात जोडून म्हणाले, "हे पार्था, आम्ही काय करावे?"
4.68.4
प्राणानन्तर्मनोयातान्प्रयाचिष्यामहे वयम् ।
वयं चार्जुन ते दासा ह्यनुरक्ष्या ह्यनाथकाः ॥ ४.६८.४ ॥
भयाने मन आत खोल आकसलेले आम्ही आमच्या प्राणांची याचना करतो. हे अर्जुना, आम्ही तुझे दास आहोत; अनाथ असल्यामुळे आम्ही रक्षणास पात्र आहोत.
4.68.5
अनाथान्दुःखितान्दीनान्कृशान्वृद्धान्पराजितान् ।
न्यस्तशस्त्रान्निराशांश्च नाहं हन्मि कृताञ्जलीन् ॥ ४.६८.५ ॥
अनाथ, दुःखी, दीन, कृश, वृद्ध, पराजित, शस्त्र खाली ठेवलेले, निराश आणि हात जोडलेल्यांना मी मारत नाही.
4.68.6
भवन्तो यान्तु विस्रब्धा निर्भया अमृता यथा ।
मम पादरजोलक्ष्म्या जीवन्तु सुचिरं भुवि ॥ ४.६८.६ ॥
तुम्ही सर्वजण निर्भय व निश्चिंत होऊन, अमरांप्रमाणे जा. माझ्या पायधुळीच्या तेजाने तुम्ही पृथ्वीवर फार काळ जगा.
4.68.7
तस्य तामभयां वाचं श्रुत्वा योधाः समागताः ।
आयुः कीर्तियशोभिस्ते तमाशीर्भिरवर्धयन् ॥ ४.६८.७ ॥
त्याचे ते अभयवचन ऐकून जमलेल्या योद्ध्यांनी आयुष्य, कीर्ती आणि यश यांच्या आशीर्वादांनी त्याला वाढवले.
4.68.8
ततो निवृत्ताः कुरवो यग्नाश्च दिवमास्थिताः ।
प्रयाताः सर्वतस्तत्र नमस्कृत्य धनञ्जयम् ॥ ४.६८.८ ॥
नंतर कौरव परत फिरले; यज्ञ करणारे स्वर्गाला गेले. तेथून सर्व बाजूंनी धनंजयाला नमस्कार करून ते निघून गेले.
4.68.9
एवं दत्ताभयास्तेन ततो याताः कुरून्प्रति ॥ ४.६८.९ ॥
अशा प्रकारे त्याच्याकडून अभय मिळालेले लोक नंतर कौरवांकडे निघून गेले.
4.68.10
स कर्म कृत्वा परमार्यकर्मा निहत्य शत्रून्द्विषतां निहन्ता ।
यातो महामेघ इवातपान्ते विद्राव्य पार्थः कुरुसैन्यमेकः ॥ ४.६८.१० ॥
तो परम आर्यकर्मा, शत्रूंचा संहारक, शत्रूंना मारून एकट्याने कौरवसेनेला पळवून लावून, उन्हाळ्याच्या अखेरीस महामेघासारखा गेला.
4.68.11
तं मात्स्यपुत्रं द्विषतां निहन्ता वचोऽब्रवीत्संपरिगृह्य राजन् ॥ ४.६८.११ ॥
हे राजन्, शत्रूंचा संहारक त्या मत्स्यपुत्राला आलिंगन देऊन हे वचन बोलला.
4.68.12
पितुः सकाशे तव तात सर्वे वसन्ति पार्था विदितं त्वयेति ।
तान्मास्म शंसीर्नगरं प्रविश्य भीतः प्रणश्येत्स च मत्स्यराजः ॥ ४.६८.१२ ॥
वत्सा, तुझ्या पित्याजवळ सर्व पार्थ राहत आहेत हे तुला माहीत आहे. नगरात प्रवेश करून त्यांच्याबद्दल सांगू नकोस; भीतीने तो मत्स्यराज नष्ट होईल.
4.68.13
मया जिता सा ध्वजिनी कुरूणां मया हि गावो विजिता द्विषद्भ्यः ।
एवं तु कामं नगरं प्रविश्य त्वमात्मना कर्म कृतं ब्रवीहि ॥ ४.६८.१३ ॥
कौरवांची ती सेना मीच जिंकली; शत्रूंकडून गायीही मीच जिंकल्या. आता नगरात जाऊन, तुला हवे तसे, तू स्वतः केलेले कर्म सांग.
4.68.14
यत्ते कृतं कर्म न वारणीयं तत्कर्म कर्तुं मम नास्ति शक्तिः ।
न त्वां प्रवक्ष्यामि पितुः सकाशे यावन्न मां वक्ष्यसि सव्यसाचिन् ॥ ४.६८.१४ ॥
तू केलेले कर्म अडवता येणार नाही; असे कर्म करण्याची शक्ती माझ्यात नाही. सव्यसाची, तू मला सांगेपर्यंत मी वडिलांसमोर तुझ्याबद्दल बोलणार नाही.
4.68.15
स शत्रुसेनां तरसा विजित्य आच्छिद्य सर्वं तु धनं कुरूणाम् ।
श्मशानमागम्य पुनः शमीं तामभ्येत्य तस्थौ शरविक्षताङ्गः ॥ ४.६८.१५ ॥
त्याने वेगाने शत्रुसेना जिंकून कौरवांचे सर्व धन हिरावून घेतले. मग स्मशानात येऊन त्या शमी वृक्षाजवळ पोहोचून, बाणांनी जखमी झालेल्या अंगांनिशी तो उभा राहिला.
4.68.16
ततः स वह्निप्रतिमो महाकपिः सहैव भूतैर्दिवमुत्पपात ।
तथा च माया विहिता बभूव सा ध्वजं च सिंहं युयुजे रथे पुनः ॥ ४.६८.१६ ॥
तेव्हा अग्नीसारखा तो महाकपी (ध्वज) प्राण्यांसह आकाशात उडाला. अशा प्रकारे ती माया निर्माण झाली; पुन्हा त्याने ध्वज आणि सिंह रथाला जोडले.
4.68.17
निधाय तच्चायुधमाजिमर्दनः कुरूत्तमानामिषुधीन्ध्वजांस्तथा ।
प्रायात्स मात्स्यो नगरं प्रवेष्टुं किरीटिना सारथिना महात्मा ॥ ४.६८.१७ ॥
ते शस्त्र ठेवून, युद्ध मर्दन करणाऱ्या त्याने कौरवश्रेष्ठांचे भाते आणि ध्वजही ठेवले. मग मत्स्यराजकुमार महात्मा किरीटी (अर्जुन) सारथीसह नगरात प्रवेश करण्यास गेला.
4.68.18
पार्थश्च कृत्वा परमार्यकर्म निहत्य शत्रून्द्विषतां निहन्ता ।
विधाय भूयश्च तथैव वेषं जग्राह रश्मीन्पुनरुत्तरस्य।
बृहन्नलारूपमथो विधाय प्रायात्य मात्स्यो नगरं प्रवेष्टुम् ॥ ४.६८.१८ ॥
पार्थाने परम वीरकर्म करून, शत्रूंना ठार मारून, पुन्हा तसाच वेश धारण करून उत्तराच्या लगाम पुन्हा हातात घेतल्या. मग बृहन्नलेचे रूप धारण करून मत्स्यनगरात प्रवेश करण्यास गेला.
4.68.19
ततो निवृत्ताः कुरवः प्रभग्नाः शममास्थिताः ।
परस्परमवेक्ष्यैव जग्मुस्ते हृतवाससः ॥ ४.६८.१९ ॥
मग पराभूत कौरव परतले, शांतीचा आश्रय घेऊन. एकमेकांकडे पाहून, वस्त्रे हरण झालेले ते निघून गेले.
4.68.20
पन्थानमुपसंगम्य फल्गुनो वाक्यमब्रवीत् ।
राजपुत्र प्रपद्यस्व धनानीमानि सर्वशः।
गोकुलानि महाबाहो वीरगोपालकैः सह ॥ ४.६८.२० ॥
मार्गावर येऊन फाल्गुन म्हणाला: "हे राजपुत्रा, ही सर्व धने, वीर गोपालांसह, गोकुळे स्वीकार, हे महाबाहो."
4.68.21
ततोऽपराह्णे यास्यामो विराटनगरं प्रति ।
आश्वास्य पाययित्वा च परिप्लाव्य च वाजिनः। ॥ ४.६८.२१ ॥
मग दुपारी आपण विराट नगराकडे जाऊ; घोड्यांना आश्वस्त करून, पाणी पाजून आणि स्नान घालून.
4.68.22
गच्छन्तु त्वरितं दूता गोपालाः प्रेषितास्त्वया ।
नगरे प्रियमाख्यातुं घोषयन्तु च ते जयम् ॥ ४.६८.२२ ॥
तुम्ही पाठवलेले दूत, गोपाळ, त्वरेने जावोत; नगरात प्रिय वार्ता सांगण्यासाठी आणि तुमचा विजय घोषित करण्यासाठी.
4.68.23
उत्तरस्त्वरमाणोऽथ दूतानाज्ञापयत्ततः ।
वचनादर्जुनस्यैव ह्याचक्षध्वं जयं मम ॥ ४.६८.२३ ॥
तेव्हा उत्तराने त्वरेने दूतांना आज्ञा दिली: "अर्जुनाच्या वचनानेच माझ्या विजयाची घोषणा करा."
4.68.24
मया जिता सा ध्वजिनी कुरुणं ।
मया च गावो विजिता द्विषद्भ्यः।
एवं तु कामं नगरं प्रविश्य ।
मयाऽऽत्मना कर्म कृतं ब्रवीत ॥ ४.६८.२४ ॥
मी कौरवांची ती सेना जिंकली, आणि शत्रूंकडून गायीही मीच जिंकून घेतल्या. अशा प्रकारे इच्छेनुसार नगरात प्रवेश करून हे कर्म मी स्वतः केले, असे तो म्हणाला.