ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 4.68
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.68.1
ततो विजित्य संग्रामे कुरुगोवृषभेक्षणः ।
समानयामास तदा विराटस्य धनं महत् ॥ ४.६८.१ ॥
ਫਿਰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਕੁਰੂਆਂ ਦੇ ਬਲਦ-ਨੈਣ (ਅਰਜੁਨ) ਨੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਵਿਰਾਟ ਦਾ ਵੱਡਾ ਧਨ ਵਾਪਸ ਲਿਆਂਦਾ।
4.68.2
मतषु च प्रभग्नेषु धार्तराष्ट्रेषु सर्वशः ।
वनान्निष्क्रम्य गहनाद्बहवः कुरुसैनिकाः ।
भयात्संत्रस्तमनसः समाजग्मुस्ततस्ततः ॥ ४.६८.२ ॥
ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਾਰ ਗਏ ਤਾਂ ਸੰਘਣੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕੁਰੂ ਸਿਪਾਹੀ ਡਰ ਨਾਲ ਕੰਬਦੇ ਮਨ ਨਾਲ ਇੱਧਰ-ਉੱਧਰ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ।
4.68.3
मुक्तकेशाः प्रदृश्यन्ते स्थिताः प्राञ्जलयस्तदा ।
क्षुत्पिणसापरिश्रान्ता विदेशस्था विचेतसः ।
ऊचुः प्राञ्जलयः सर्वे पार्थ किं करवामहे ॥ ४.६८.३ ॥
ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਵਾਲਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਖੜ੍ਹੇ ਦਿਸੇ। ਭੁੱਖ-ਪਿਆਸ ਨਾਲ ਥੱਕੇ, ਪਰਦੇਸ ਵਿੱਚ ਭਟਕੇ, ਵਿਚਲਿਤ ਮਨ ਵਾਲੇ ਸਾਰਿਆਂ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਪਾਰਥ, ਅਸੀਂ ਕੀ ਕਰੀਏ?"
4.68.4
प्राणानन्तर्मनोयातान्प्रयाचिष्यामहे वयम् ।
वयं चार्जुन ते दासा ह्यनुरक्ष्या ह्यनाथकाः ॥ ४.६८.४ ॥
ਡਰ ਨਾਲ ਮਨ ਅੰਦਰ ਸਮਟ ਗਏ ਅਸੀਂ ਆਪਣੀਆਂ ਜਾਨਾਂ ਦੀ ਭੀਖ ਮੰਗਦੇ ਹਾਂ। ਹੇ ਅਰਜੁਨ, ਅਸੀਂ ਤੇਰੇ ਦਾਸ ਹਾਂ; ਅਨਾਥ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਅਸੀਂ ਰੱਖਿਆ ਦੇ ਯੋਗ ਹਾਂ।
4.68.5
अनाथान्दुःखितान्दीनान्कृशान्वृद्धान्पराजितान् ।
न्यस्तशस्त्रान्निराशांश्च नाहं हन्मि कृताञ्जलीन् ॥ ४.६८.५ ॥
ਅਨਾਥਾਂ, ਦੁਖੀਆਂ, ਦੀਨਾਂ, ਕਮਜ਼ੋਰਾਂ, ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ, ਹਾਰੇ ਹੋਇਆਂ, ਹਥਿਆਰ ਸੁੱਟ ਚੁੱਕਿਆਂ, ਨਿਰਾਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਹੱਥ ਜੋੜਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਮਾਰਦਾ।
4.68.6
भवन्तो यान्तु विस्रब्धा निर्भया अमृता यथा ।
मम पादरजोलक्ष्म्या जीवन्तु सुचिरं भुवि ॥ ४.६८.६ ॥
ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਨਿਡਰ ਅਤੇ ਭਰੋਸੇ ਨਾਲ, ਅਮਰਾਂ ਵਾਂਗ ਜਾਓ। ਮੇਰੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਧੂੜ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਚਿਰ ਜੀਓ।
4.68.7
तस्य तामभयां वाचं श्रुत्वा योधाः समागताः ।
आयुः कीर्तियशोभिस्ते तमाशीर्भिरवर्धयन् ॥ ४.६८.७ ॥
ਉਸ ਦੇ ਉਸ ਨਿਰਭੈ ਬਚਨ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਯੋਧਿਆਂ ਨੇ ਉਮਰ, ਕੀਰਤੀ ਅਤੇ ਯਸ਼ ਦੀਆਂ ਅਸੀਸਾਂ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਵਧਾਇਆ।
4.68.8
ततो निवृत्ताः कुरवो यग्नाश्च दिवमास्थिताः ।
प्रयाताः सर्वतस्तत्र नमस्कृत्य धनञ्जयम् ॥ ४.६८.८ ॥
ਫਿਰ ਕੌਰਵ ਮੁੜ ਗਏ; ਯੱਗ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਚੜ੍ਹ ਗਏ। ਉੱਥੋਂ ਸਭ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਧਨੰਜੈ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਚਲੇ ਗਏ।
4.68.9
एवं दत्ताभयास्तेन ततो याताः कुरून्प्रति ॥ ४.६८.९ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਵੱਲੋਂ ਅਭੈ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਲੋਕ ਫਿਰ ਕੁਰੂਆਂ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ।
4.68.10
स कर्म कृत्वा परमार्यकर्मा निहत्य शत्रून्द्विषतां निहन्ता ।
यातो महामेघ इवातपान्ते विद्राव्य पार्थः कुरुसैन्यमेकः ॥ ४.६८.१० ॥
ਉਹ ਪਰਮ ਆਰੀਆ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਇਕੱਲੇ ਕੌਰਵ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਭਜਾ ਕੇ, ਗਰਮੀ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਮਹਾਮੇਘ ਵਾਂਗ ਚਲਾ ਗਿਆ।
4.68.11
तं मात्स्यपुत्रं द्विषतां निहन्ता वचोऽब्रवीत्संपरिगृह्य राजन् ॥ ४.६८.११ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ! ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੇ ਉਸ ਮਤਸ੍ਯ ਰਾਜ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਗਲ ਲਾ ਕੇ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।
4.68.12
पितुः सकाशे तव तात सर्वे वसन्ति पार्था विदितं त्वयेति ।
तान्मास्म शंसीर्नगरं प्रविश्य भीतः प्रणश्येत्स च मत्स्यराजः ॥ ४.६८.१२ ॥
ਹੇ ਤਾਤ! ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ ਕੋਲ ਸਾਰੇ ਪਾਰਥ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਤੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ। ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਨਾ ਦੱਸੀਂ; ਡਰ ਕੇ ਉਹ ਮਤਸ੍ਯ ਰਾਜਾ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਵੇ।
4.68.13
मया जिता सा ध्वजिनी कुरूणां मया हि गावो विजिता द्विषद्भ्यः ।
एवं तु कामं नगरं प्रविश्य त्वमात्मना कर्म कृतं ब्रवीहि ॥ ४.६८.१३ ॥
ਕੌਰਵਾਂ ਦੀ ਉਸ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਮੈਂ ਹੀ ਜਿੱਤਿਆ; ਵੈਰੀਆਂ ਤੋਂ ਗਾਵਾਂ ਵੀ ਮੈਂ ਹੀ ਜਿੱਤੀਆਂ। ਹੁਣ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਚਾਹੇਂ, ਆਪਣਾ ਕੀਤਾ ਕਰਮ ਤੂੰ ਆਪ ਦੱਸ।
4.68.14
यत्ते कृतं कर्म न वारणीयं तत्कर्म कर्तुं मम नास्ति शक्तिः ।
न त्वां प्रवक्ष्यामि पितुः सकाशे यावन्न मां वक्ष्यसि सव्यसाचिन् ॥ ४.६८.१४ ॥
ਜੋ ਕਰਮ ਤੂੰ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ; ਐਸਾ ਕਰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸਵਿਆਸਾਚੀ, ਜਦ ਤੱਕ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦੱਸਦਾ, ਪਿਤਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕਰਾਂਗਾ।
4.68.15
स शत्रुसेनां तरसा विजित्य आच्छिद्य सर्वं तु धनं कुरूणाम् ।
श्मशानमागम्य पुनः शमीं तामभ्येत्य तस्थौ शरविक्षताङ्गः ॥ ४.६८.१५ ॥
ਉਸ ਨੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵੈਰੀ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ ਕੌਰਵਾਂ ਦਾ ਸਾਰਾ ਧਨ ਖੋਹ ਲਿਆ। ਫਿਰ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਉਸ ਸ਼ਮੀ ਰੁੱਖ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਅੰਗਾਂ ਸਮੇਤ ਖੜ੍ਹ ਗਿਆ।
4.68.16
ततः स वह्निप्रतिमो महाकपिः सहैव भूतैर्दिवमुत्पपात ।
तथा च माया विहिता बभूव सा ध्वजं च सिंहं युयुजे रथे पुनः ॥ ४.६८.१६ ॥
ਤਦ ਅਗਨੀ ਵਰਗਾ ਉਹ ਮਹਾਕਪੀ (ਧਵਜ) ਜੀਵਾਂ ਸਮੇਤ ਅਕਾਸ਼ ਵੱਲ ਉੱਡ ਗਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਮਾਇਆ ਰਚੀ ਗਈ; ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਧਵਜ ਅਤੇ ਸ਼ੇਰ ਨੂੰ ਰਥ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਜੋੜ ਦਿੱਤਾ।
4.68.17
निधाय तच्चायुधमाजिमर्दनः कुरूत्तमानामिषुधीन्ध्वजांस्तथा ।
प्रायात्स मात्स्यो नगरं प्रवेष्टुं किरीटिना सारथिना महात्मा ॥ ४.६८.१७ ॥
ਉਹ ਸ਼ਸਤਰ ਰੱਖ ਕੇ, ਜੰਗ ਨੂੰ ਮਸਲਣ ਵਾਲੇ ਨੇ ਕੌਰਵਾਂ ਦੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਤਰਕਸ਼ ਤੇ ਧਵਜ ਵੀ ਰੱਖ ਦਿੱਤੇ। ਫਿਰ ਉਹ ਮੱਛ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਮਹਾਤਮਾ ਕਿਰੀਟੀ (ਅਰਜੁਨ) ਅਤੇ ਸਾਰਥੀ ਨਾਲ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਣ ਲਈ ਚੱਲ ਪਿਆ।
4.68.18
पार्थश्च कृत्वा परमार्यकर्म निहत्य शत्रून्द्विषतां निहन्ता ।
विधाय भूयश्च तथैव वेषं जग्राह रश्मीन्पुनरुत्तरस्य।
बृहन्नलारूपमथो विधाय प्रायात्य मात्स्यो नगरं प्रवेष्टुम् ॥ ४.६८.१८ ॥
ਪਾਰਥ ਨੇ ਪਰਮ ਵੀਰਤਾ ਦਾ ਕਰਮ ਕਰਕੇ, ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਫਿਰ ਉਹੀ ਭੇਸ ਧਾਰਿਆ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਦੀਆਂ ਲਗਾਮਾਂ ਮੁੜ ਫੜ ਲਈਆਂ। ਫਿਰ ਬ੍ਰਿਹੰਨਲਾ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਮਤਸ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਣ ਲਈ ਚੱਲਿਆ।
4.68.19
ततो निवृत्ताः कुरवः प्रभग्नाः शममास्थिताः ।
परस्परमवेक्ष्यैव जग्मुस्ते हृतवाससः ॥ ४.६८.१९ ॥
ਫਿਰ ਹਾਰੇ ਹੋਏ ਕੌਰਵ ਮੁੜ ਗਏ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ। ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਵੱਲ ਵੇਖ ਕੇ, ਕੱਪੜੇ ਖੋਹੇ ਗਏ ਉਹ ਚਲੇ ਗਏ।
4.68.20
पन्थानमुपसंगम्य फल्गुनो वाक्यमब्रवीत् ।
राजपुत्र प्रपद्यस्व धनानीमानि सर्वशः।
गोकुलानि महाबाहो वीरगोपालकैः सह ॥ ४.६८.२० ॥
ਰਾਹ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਫਾਲਗੁਨ ਨੇ ਆਖਿਆ: "ਹੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਇਹ ਸਾਰਾ ਧਨ, ਵੀਰ ਗਊ-ਪਾਲਕਾਂ ਸਮੇਤ, ਗਊਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਸੰਭਾਲ ਲੈ, ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੂ।"
4.68.21
ततोऽपराह्णे यास्यामो विराटनगरं प्रति ।
आश्वास्य पाययित्वा च परिप्लाव्य च वाजिनः। ॥ ४.६८.२१ ॥
ਫਿਰ ਦੁਪਹਿਰ ਵੇਲੇ ਅਸੀਂ ਵਿਰਾਟ ਨਗਰ ਵੱਲ ਜਾਵਾਂਗੇ; ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਧੀਰਜ ਦੇ ਕੇ, ਪਾਣੀ ਪਿਲਾ ਕੇ ਅਤੇ ਨੁਹਾ ਕੇ।
4.68.22
गच्छन्तु त्वरितं दूता गोपालाः प्रेषितास्त्वया ।
नगरे प्रियमाख्यातुं घोषयन्तु च ते जयम् ॥ ४.६८.२२ ॥
ਤੂੰ ਭੇਜੇ ਹੋਏ ਦੂਤ, ਗਊ-ਪਾਲਕੋ, ਛੇਤੀ ਜਾਓ; ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਚੰਗੀ ਖ਼ਬਰ ਦੱਸਣ ਅਤੇ ਤੇਰੀ ਜਿੱਤ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰਨ ਲਈ।
4.68.23
उत्तरस्त्वरमाणोऽथ दूतानाज्ञापयत्ततः ।
वचनादर्जुनस्यैव ह्याचक्षध्वं जयं मम ॥ ४.६८.२३ ॥
ਫਿਰ ਉੱਤਰ ਨੇ ਛੇਤੀ ਨਾਲ ਦੂਤਾਂ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ: "ਅਰਜੁਨ ਦੇ ਬਚਨ ਨਾਲ ਹੀ ਮੇਰੀ ਜਿੱਤ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰੋ।"
4.68.24
मया जिता सा ध्वजिनी कुरुणं ।
मया च गावो विजिता द्विषद्भ्यः।
एवं तु कामं नगरं प्रविश्य ।
मयाऽऽत्मना कर्म कृतं ब्रवीत ॥ ४.६८.२४ ॥
ਮੈਂ ਕੌਰਵਾਂ ਦੀ ਉਹ ਸੈਨਾ ਜਿੱਤ ਲਈ, ਅਤੇ ਵੈਰੀਆਂ ਤੋਂ ਗਾਂਵਾਂ ਵੀ ਮੈਂ ਹੀ ਖੋਹੀਆਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਇਹ ਕਰਮ ਮੈਂ ਆਪ ਕੀਤਾ, ਇਹ ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ।