મહાભારત · અધ્યાય 4.69
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.69.1
स विजित्य धनं चापि विराटो वाहिनीपतिः ।
प्राविशन्नगरं हृष्टश्चतुर्भिः सह पाण्डवैः ॥ ४.६९.१ ॥
વિજય અને ધન મેળવીને સેનાપતિ વિરાટ આનંદપૂર્વક ચાર પાંડવો સાથે નગરમાં પ્રવેશ્યા.
4.69.2
जित्वा त्रिगर्तान्संग्रामे गाश्चैवानाय्य केवलाः ।
अशोभत महाराजः सह पार्थैः श्रिया वृतः ॥ ४.६९.२ ॥
યુદ્ધમાં ત્રિગર્તોને જીતીને અને બધી ગાયો પાછી લાવીને, પૃથાના પુત્રો સાથે વૈભવથી ઘેરાયેલા તે મહારાજ શોભ્યા.
4.69.3
तमासनगत वीरं सुहृदां प्रीतिवर्धनम् ।
तपतस्थुः प्रकृतयः समन्ताद्ब्राह्मणैः सह ॥ ४.६९.३ ॥
આસન પર બેઠેલા તે વીરની, મિત્રોનો આનંદ વધારનારની, પ્રજાજનોએ બ્રાહ્મણો સાથે ચારેય બાજુથી સેવા કરી.
4.69.4
सभाजितः सभासद्भिः प्रतिनन्द्य स मत्स्यराट् ।
विसर्जयामास तदा द्विजांश्च प्रकृतीस्तथा ॥ ४.६९.४ ॥
સભાસદો દ્વારા સન્માનિત મત્સ્યરાજે તેમને પ્રતિનંદન આપીને ત્યારે બ્રાહ્મણો અને પ્રજાજનોને વિદાય આપી.
4.69.5
ततः स राजा मात्स्यानां विराटो वाहिनीपतिः ।
प्रविश्यान्तःपुरं रम्यं स्त्रीशतैरुपशोभितम्।
उत्तरं तत्र नापश्यत्क्व यात इति चाब्रवीत् ॥ ४.६९.५ ॥
ત્યારે મત્સ્યોના રાજા અને સેનાપતિ વિરાટે સેંકડો સ્ત્રીઓથી શોભતા સુંદર અંતઃપુરમાં પ્રવેશ કરીને, ત્યાં ઉત્તરને ન જોતાં કહ્યું, "તે ક્યાં ગયો?"
4.69.6
आचख्युस्तत्र संहृष्टाः स्त्रियः कन्याश्च वेश्मनि ।
अन्तःपुरचराश्चैव कुरुभिर्गोधनं हृतम् ॥ ४.६९.६ ॥
ત્યાં ઘરમાં આનંદથી સ્ત્રીઓ, કન્યાઓ અને અંતઃપુરના સેવકોએ કહ્યું કે કૌરવોએ ગોધન હરી લીધું છે.
4.69.7
ताञ्जेतुमभिसंरब्ध एक एवातिसाहसात् ।
बृहन्नलासहायश्च निर्यातः पृथिवींजयः ॥ ४.६९.७ ॥
તેમને જીતવા ક્રોધે ભરાઈ, એકલા જ અતિસાહસથી, બૃહન્નલાને સારથિ બનાવી પૃથ્વીજય નીકળ્યો.
4.69.8
उपयातानतिरथान्द्रोणं शान्तनवं कृपम् ।
कर्णं दुर्योधनं चैव द्रोणपुत्रं च षड्रथान् ॥ ४.६९.८ ॥
આવેલા અતિરથીઓને — દ્રોણ, શંતનુપુત્ર ભીષ્મ, કૃપ, કર્ણ, દુર્યોધન અને દ્રોણપુત્ર — આ છ મહારથીઓને.
4.69.9
ततो विराटः परमाभितप्तः ।
पुत्रं निशम्यैकरथेन यातम्।
बृहन्नलासारथिमाजिमर्दनं ।
प्रोवाच सर्वानथ मन्त्रिमुख्यान् ॥ ४.६९.९ ॥
ત્યારે વિરાટ અત્યંત વ્યથિત થયો. પુત્ર એક રથમાં, બૃહન્નલાને સારથિ બનાવીને ગયો છે એમ સાંભળી, યુદ્ધમાં શત્રુઓને કચડનાર તે પુત્ર વિશે તેણે બધા મુખ્ય મંત્રીઓને કહ્યું.
4.69.10
गवां शतसहस्राणि उभिभूय ममात्मजम् ।
कुस्वः कालयन्ति स्म सर्वे युद्धविशारदाः ॥ ४.६९.१० ॥
લાખો ગાયોને બળજબરીથી હરીને, મારા પુત્રને — યુદ્ધકુશળ કૌરવો બધા લઈ જઈ રહ્યા હતા.
4.69.11
तस्माद्गच्छतु मे योधा बलेन महता वृताः ।
उत्तरस्य परीप्सार्थं ये त्रिगर्तैरविक्षताः ॥ ४.६९.११ ॥
તેથી મારા યોદ્ધાઓ મોટા સૈન્યથી ઘેરાઈને, ઉત્તરને છોડાવવા જાય — જે ત્રિગર્તોથી ઘાયલ થયા નથી તેઓ.
4.69.12
हयांश्च नागांश्च रथांश्च शीघ्रं ।
वादित्रसङ्घांश्च ततः प्रभूतान्।
प्रस्थापयामास सुतस्य हेतो-
र्विचित्रचित्राभरणोपपन्नान् ॥ ४.६९.१२ ॥
ઘોડા, હાથી અને રથ, તથા ઘણા વાદ્યવૃંદો — વિચિત્ર અને ચળકતા અલંકારોથી શણગારેલા — પુત્ર માટે તરત મોકલ્યા.
4.69.13
एवं स राजा मात्स्यानां महानक्षोहिणीपतिः ।
व्यादिदेशाथ स क्षिप्रं वाहिनीं चतुरङ्गिणीम् ॥ ४.६९.१३ ॥
આ રીતે મત્સ્યોના તે રાજા, મહા અક્ષૌહિણી સેનાના સ્વામીએ તરત ચતુરંગિણી સેનાને આજ્ઞા આપી.
4.69.14
कुमारमाशु जानीत यदि जीवति वा नवा ।
यस्य यन्ता गतः षण्डो मन्येऽहं स न जीवति ॥ ४.६९.१४ ॥
તે કુમાર જીવે છે કે નહિ તે જલદી જાણો. જેનો સારથિ તે ષંઢ ગયો છે, હું માનું છું કે તે જીવતો નથી.
4.69.15
तमब्रवीद्धर्मसुतो विराट-
मार्तं विदित्वा कुरुभिः प्रतप्तम्।
बृहन्नला सारथिश्चेन्नरेन्द्र ।
परे न नेष्यन्ति तवाद्य गाश्च ॥ ४.६९.१५ ॥
કૌરવોથી પીડિત અને દુઃખી વિરાટને ધર્મપુત્રે કહ્યું: 'હે નરેન્દ્ર, બૃહન્નલા સારથિ હોય તો આજે બીજા તારી ગાયો લઈ જશે નહિ.'
4.69.16
सर्वान्महीपान्सहितान्कुरूंश्च ।
तथैव देवासुरनागयक्षान्।
अलं विजेतुं समरे सुतस्ते ।
अनुष्ठितः सारथिना हि तेन ॥ ४.६९.१६ ॥
બધા રાજાઓ, એકઠા થયેલા કૌરવો, તેમજ દેવ, અસુર, નાગ અને યક્ષોને પણ યુદ્ધમાં જીતવા સમર્થ તમારો પુત્ર તે સારથિ સાથે કાર્યરત છે.
4.69.17
सर्वथा कुरवश्चापि ये चान्ये वसुधाधिपाः ।
त्रिगर्तान्निर्जिताञ्श्रुत्वा न स्थास्यन्ति कथंचन ॥ ४.६९.१७ ॥
કૌરવો અને બીજા ભૂપતિઓ ત્રિગર્તો પરાજિત થયા છે એમ સાંભળીને કોઈ પણ રીતે ટકશે નહિ.
4.69.18
अथोत्तरेण प्रहिता दूतास्ते शीघ्रगामिनः ।
विराटनगरं प्राप्य जयं प्रावेदयंस्तदा ॥ ४.६९.१८ ॥
ત્યારે ઉત્તરથી મોકલાયેલા તમારા ઝડપી દૂતો વિરાટ નગરે પહોંચીને ત્યારે વિજયના સમાચાર આપ્યા.
4.69.19
राजानं वृतमाचख्युर्मन्त्रिभिर्जयमुत्तमम् ।
पराजयं कुरूणां च उपायान्तं तथोत्तरम् ॥ ४.६९.१९ ॥
મંત્રીઓથી ઘેરાયેલા રાજાને તેમણે ઉત્તમ વિજય, કૌરવોની પરાજય અને ઉત્તર પાછો આવી રહ્યો છે તે સમાચાર આપ્યા.
4.69.20
सर्वा विनिर्जिता गावः कुरवश्च पराजिताः ।
उत्तरः सह सूतेन कुशली च परंतपः ॥ ४.६९.२० ॥
બધી ગાયો જીતાઈ, કૌરવો પરાજિત થયા; શત્રુઓને તપાવનાર ઉત્તર સારથિ સાથે કુશળ છે.
4.69.21
दिष्ट्या ते निर्जिता गावः कुरवश्च पराजिताः ।
दिष्ट्या ते विजयी पुत्रः श्रूयते पार्थिवर्षभः ॥ ४.६९.२१ ॥
સદ્ભાગ્યે આપની ગાયો જીતાઈ, કૌરવો પરાજિત થયા; સદ્ભાગ્યે આપનો વિજયી પુત્ર, રાજાઓમાં વૃષભ સમાન, સંભળાઈ રહ્યો છે.
4.69.22
नाद्भुतं त्विह मन्येऽहं यत्ते पुत्रोऽजयत्कुरून् ।
ध्रुव एव जयस्तस्य यस्य यन्ता बृहन्नला ॥ ४.६९.२२ ॥
આપના પુત્રે કૌરવોને જીત્યા એમાં મને કંઈ અદ્ભુત લાગતું નથી; જેનો સારથિ બૃહન્નળા હોય તેનો વિજય નિશ્ચિત છે.
4.69.23
देवेन्द्रसारथिश्चैव मातलिः ख्यातविक्रमः ।
कृष्णस्य सारथिश्चैव न बृहन्नलया समौ ॥ ४.६९.२३ ॥
દેવેન્દ્રનો સારથિ માતલિ, પોતાના પરાક્રમથી પ્રસિદ્ધ; કૃષ્ણનો સારથિ પણ બૃહન્નળા સમાન નથી.
4.69.24
ततो विराटो नृपतिः संप्रहृष्टतनूरुह ।
श्रुत्वा तु विजयं तस्य कुमारस्यामितौजसः।
संतोषयित्वा दूतांस्तान्धनरत्नैश्च सर्वशः ॥ ४.६९.२४ ॥
પછી રાજા વિરાટ, આનંદથી રોમાંચિત થઈને, અમિતતેજસ્વી કુમારની જીત સાંભળીને, તે દૂતોને ધન અને રત્નોથી સર્વથા સંતોષ આપીને...
4.69.25
गते त्वनुजने तस्मिन्दूतवाक्यं निशम्य च ।
उत्तरस्य जयात्प्रीतो विराटः प्रत्यभाषत ॥ ४.६९.२५ ॥
દૂતો ગયા પછી, તેમના વચનો સાંભળી, ઉત્તરના વિજયથી પ્રસન્ન થયેલા વિરાટે ઉત્તર આપ્યો.
4.69.26
राजमार्गाः क्रियन्तां वै पताकाभिरलंकृताः ।
पुष्पोपहारैरर्च्यतां देवताश्चापि सर्वशः ॥ ४.६९.२६ ॥
રાજમાર્ગો ધ્વજાઓથી શણગારાય; પુષ્પોના અર્પણથી સર્વત્ર દેવતાઓની પૂજા થાય.
4.69.27
कुमारा योधमुख्याश्च गणिकाश्च स्वलंकृताः ।
वादित्राणि च सर्वाणि प्रत्युद्यान्तु सुतं मम ॥ ४.६९.२७ ॥
કુમારો, મુખ્ય યોદ્ધાઓ, સુશોભિત ગણિકાઓ અને સર્વ વાજિંત્રો મારા પુત્રને સામે જાય.
4.69.28
भवन्तु ते लब्धजये सुते मे ।
पौराश्च मर्त्याश्च परे च नार्यः ।
ते शुक्लवस्त्राः प्रभवन्तु मार्गे ।
सुगन्धमाल्याभरणाश्च नार्यः ॥ ४.६९.२८ ॥
જય મેળવનારા મારા પુત્રો માટે નગરજનો, મનુષ્યો અને અન્ય સ્ત્રીઓ શ્વેત વસ્ત્ર પહેરીને માર્ગ પર આગળ વધો; સુગંધી માળા અને આભૂષણોથી સજેલી સ્ત્રીઓ પણ.
4.69.29
भजन्तु सर्वा गणिकाः सुतं मे ।
नार्यश्च कन्याः सहसैनिकाश्च ।
स्वलंकृतास्ताः सुभगाः सुवेषाः ।
पुत्रस्य पन्थानमनुव्रजन्तु ॥ ४.६९.२९ ॥
મારા પુત્રની સેવા સર્વ ગણિકાઓ કરે; સ્ત્રીઓ, કન્યાઓ અને સૈનિકો સુશોભિત, સુંદર અને સુંદર વેશે પુત્રના માર્ગે ચાલે.
4.69.30
घण्टापणवकाः शीघ्रं मत्तमारुह्य कुञ्जरम् ।
शृङ्गाटकेषु सर्वेषु समाख्यान्तु जयं मम् ॥ ४.६९.३० ॥
ઘંટા અને પણવ વગાડનારાઓ ઝડપથી હાથી પર ચઢીને બધા ચોકમાં મારા વિજયની ઘોષણા કરે.
4.69.31
उत्तरा च कुमारीभिर्बह्वाभरणभूषिता ।
सखीं विजितसंग्रामां प्रत्युद्यातु बृहन्नलाम् ॥ ४.६९.३१ ॥
ઘણાં આભૂષણોથી શણગારેલી ઉત્તરા કુમારીઓ સાથે યુદ્ધવિજેતા સખી બૃહન્નલાને સામે જવા દો.
4.69.32
श्रुत्वा तु वचनं तस्य पार्थिवस्य महात्मन ।
तथैव चक्रुः संहृष्टाः पौराः स्वस्तिकपाणयः ॥ ४.६९.३२ ॥
તે મહાત્મા રાજાનું વચન સાંભળીને હર્ષિત થયેલા નગરજનોએ હાથમાં સ્વસ્તિકચિહ્નો લઈને તેમ જ કર્યું.
4.69.33
मूताश्च सर्वे सहमागधाश्च ।
हृष्टा विराटस्य पुरे जनौघाः ।
भेर्यश्च तूर्याणि च वारिजाश्च ।
वेपैः परार्ध्यैः प्रमदाजनाश्च ॥ ४.६९.३३ ॥
વિરાટના નગરમાં સૂતો, માગધો અને હર્ષિત જનસમૂહ, ભેરીઓ, તૂર્યો, શંખો, અને ઉત્તમ વેશધારી સ્ત્રીઓ હતી.
4.69.34
वन्दिप्रवादाः पणवादिकाश्च ।
तथैव वाद्यानि च वंशशब्दाः ।
कांस्यं सतालं मधुरं च गीत-
मादाय नार्यो नगरान्निरीयुः ॥ ४.६९.३४ ॥
વંદીઓના સ્તુતિવચન, પણવ આદિ વાદ્યો, વાંસળીના સ્વર, તાલ સાથે કાંસાનું વાદ્ય અને મધુર ગીત લઈને સ્ત્રીઓ નગરમાંથી નીકળી.
4.69.35
प्रत्युद्ययुः पुत्रमनन्तवीर्यं ।
ते ब्राह्मणाः शान्तिपराः प्रधानाः ।
स्वाध्यायवेदाध्ययनक्रमज्ञाः ॥ ४.६९.३५ ॥
અનંતવીર્ય પુત્રને સામે જવા શાંતિપરાયણ પ્રધાન બ્રાહ્મણો ગયા; તેઓ સ્વાધ્યાય અને વેદાધ્યયનનો ક્રમ જાણતા હતા.
4.69.36
स्वस्तिक्रियागीतजपप्रधानाः ॥ ४.६९.३६ ॥
સ્વસ્તિક્રિયા, ગીત અને જપમાં પ્રધાન.