มหาภารตะ · อัธยายะ 4.69
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.69.1
स विजित्य धनं चापि विराटो वाहिनीपतिः ।
प्राविशन्नगरं हृष्टश्चतुर्भिः सह पाण्डवैः ॥ ४.६९.१ ॥
วิราฏ ผู้เป็นนายทัพ เมื่อมีชัยและได้ทรัพย์มาแล้ว ก็เข้าสู่นครด้วยความยินดี พร้อมด้วยปาณฑพทั้งสี่
4.69.2
जित्वा त्रिगर्तान्संग्रामे गाश्चैवानाय्य केवलाः ।
अशोभत महाराजः सह पार्थैः श्रिया वृतः ॥ ४.६९.२ ॥
เมื่อพระองค์ทรงชนะตรีคารตะในการรบ และนำฝูงโคทั้งหมดกลับมาได้ มหาราชก็งามสง่ายิ่ง ประดับด้วยศิริ ร่วมกับบุตรแห่งปฤถา
4.69.3
तमासनगत वीरं सुहृदां प्रीतिवर्धनम् ।
तपतस्थुः प्रकृतयः समन्ताद्ब्राह्मणैः सह ॥ ४.६९.३ ॥
ประชาชนทั้งหลายพร้อมด้วยพราหมณ์ ต่างมาเฝ้ารอรอบด้าน เพื่อถวายการรับใช้วีรบุรุษผู้ประทับบนบัลลังก์ ผู้เพิ่มพูนความยินดีของมิตรสหาย
4.69.4
सभाजितः सभासद्भिः प्रतिनन्द्य स मत्स्यराट् ।
विसर्जयामास तदा द्विजांश्च प्रकृतीस्तथा ॥ ४.६९.४ ॥
พระเจ้ามัตสยะได้รับการยกย่องจากเหล่าขุนนาง ทรงตอบรับคำทักทายแล้วจึงทรงให้ทวิชาและประชาชนกลับไป
4.69.5
ततः स राजा मात्स्यानां विराटो वाहिनीपतिः ।
प्रविश्यान्तःपुरं रम्यं स्त्रीशतैरुपशोभितम्।
उत्तरं तत्र नापश्यत्क्व यात इति चाब्रवीत् ॥ ४.६९.५ ॥
ครั้งนั้น วิราฏ พระราชาแห่งมัตสยะ ผู้เป็นนายทัพ เสด็จเข้าสู่ที่ประทับฝ่ายในอันงดงาม ประดับด้วยสตรีนับร้อย เมื่อไม่เห็นอุตตรอยู่ที่นั่น จึงตรัสว่า "เขาไปไหนเสียแล้ว"
4.69.6
आचख्युस्तत्र संहृष्टाः स्त्रियः कन्याश्च वेश्मनि ।
अन्तःपुरचराश्चैव कुरुभिर्गोधनं हृतम् ॥ ४.६९.६ ॥
ในที่นั้น บรรดาสตรี หญิงสาว และผู้รับใช้ฝ่ายในต่างด้วยความยินดี ทูลเล่าว่า พวกเการพได้ยึดฝูงโคไปแล้ว
4.69.7
ताञ्जेतुमभिसंरब्ध एक एवातिसाहसात् ।
बृहन्नलासहायश्च निर्यातः पृथिवींजयः ॥ ४.६९.७ ॥
ด้วยความกล้าหาญยิ่งนัก พระองค์เสด็จออกไปเพียงลำพังเพื่อปราบพวกนั้น มีพฤหันนลาเป็นสารถี ผู้ทรงชัยชนะเหนือปฐพี
4.69.8
उपयातानतिरथान्द्रोणं शान्तनवं कृपम् ।
कर्णं दुर्योधनं चैव द्रोणपुत्रं च षड्रथान् ॥ ४.६९.८ ॥
ยอดนักรบรถศึกที่เข้ามาใกล้ ได้แก่ โทรณะ ภีษมะบุตรศานตนุ กฤปะ กรรณะ ทุรโยธน์ และบุตรของโทรณะ รวมเป็นหกนักรบรถศึกผู้ยิ่งใหญ่
4.69.9
ततो विराटः परमाभितप्तः ।
पुत्रं निशम्यैकरथेन यातम्।
बृहन्नलासारथिमाजिमर्दनं ।
प्रोवाच सर्वानथ मन्त्रिमुख्यान् ॥ ४.६९.९ ॥
ครั้งนั้น วิราฏ ผู้ทุกข์ร้อนยิ่งนัก เมื่อได้ยินว่าบุตรของตนเสด็จไปเพียงลำพังด้วยรถศึกคันเดียว มีพฤหันนลาเป็นสารถี ผู้เป็นยอดนักรบ ก็ตรัสกับเสนาบดีผู้ประเสริฐทั้งปวง
4.69.10
गवां शतसहस्राणि उभिभूय ममात्मजम् ।
कुस्वः कालयन्ति स्म सर्वे युद्धविशारदाः ॥ ४.६९.१० ॥
พวกเการพผู้ชำนาญการรบ ต่างข่มและยึดโคนับแสนตัวไปแล้ว และกำลังพาบุตรของข้าไป
4.69.11
तस्माद्गच्छतु मे योधा बलेन महता वृताः ।
उत्तरस्य परीप्सार्थं ये त्रिगर्तैरविक्षताः ॥ ४.६९.११ ॥
ฉะนั้น ขอให้พลนักรบของข้า ซึ่งยังไม่ได้รับบาดเจ็บจากตรีคารตะ จงยกไปพร้อมด้วยกองทัพอันยิ่งใหญ่ เพื่อช่วยอุตตรให้พ้นภัย
4.69.12
हयांश्च नागांश्च रथांश्च शीघ्रं ।
वादित्रसङ्घांश्च ततः प्रभूतान्।
प्रस्थापयामास सुतस्य हेतो-
र्विचित्रचित्राभरणोपपन्नान् ॥ ४.६९.१२ ॥
พระองค์จึงรีบส่งม้า ช้าง รถศึก และกองดุริยางค์จำนวนมาก ประดับด้วยเครื่องอลังการอันงดงามหลากหลาย ไปเพื่อบุตรของพระองค์
4.69.13
एवं स राजा मात्स्यानां महानक्षोहिणीपतिः ।
व्यादिदेशाथ स क्षिप्रं वाहिनीं चतुरङ्गिणीम् ॥ ४.६९.१३ ॥
พระเจ้ามัตสยะผู้เป็นนายทัพแห่งอักโษหิณีอันยิ่งใหญ่ ได้มีรับสั่งให้กองทัพสี่เหล่าเคลื่อนพลโดยเร็ว
4.69.14
कुमारमाशु जानीत यदि जीवति वा नवा ।
यस्य यन्ता गतः षण्डो मन्येऽहं स न जीवति ॥ ४.६९.१४ ॥
จงรีบหาให้รู้ว่ากุมารยังมีชีวิตอยู่หรือไม่ ข้าคิดว่าเขาคงไม่มีชีวิตแล้ว เพราะขันทีผู้เป็นสารถีของเขาได้ไปแล้ว…
4.69.15
तमब्रवीद्धर्मसुतो विराट-
मार्तं विदित्वा कुरुभिः प्रतप्तम्।
बृहन्नला सारथिश्चेन्नरेन्द्र ।
परे न नेष्यन्ति तवाद्य गाश्च ॥ ४.६९.१५ ॥
ธรรมบุตร ทรงทราบว่าวิราฏทุกข์ทรมานและถูกเการพเบียดเบียน จึงตรัสกับพระองค์ว่า "ข้าแต่ราชาแห่งนรชน หากพฤหันนลาเป็นสารถีของพระองค์ ผู้อื่นจะไม่นำโคของพระองค์ไปในวันนี้เป็นแน่"
4.69.16
सर्वान्महीपान्सहितान्कुरूंश्च ।
तथैव देवासुरनागयक्षान्।
अलं विजेतुं समरे सुतस्ते ।
अनुष्ठितः सारथिना हि तेन ॥ ४.६९.१६ ॥
บุตรของพระองค์สามารถชนะกษัตริย์ทั้งปวง เการพทั้งหมดที่รวมกันอยู่ และเทพ อสูร นาค และยักษ์ได้ในการรบ บัดนี้ได้ดำเนินการร่วมกับสารถีผู้นั้นแล้ว
4.69.17
सर्वथा कुरवश्चापि ये चान्ये वसुधाधिपाः ।
त्रिगर्तान्निर्जिताञ्श्रुत्वा न स्थास्यन्ति कथंचन ॥ ४.६९.१७ ॥
ไม่ว่าอย่างไร เการพและเจ้าแห่งแผ่นดินอื่น ๆ เมื่อได้ยินว่าตรีคารตะพ่ายแพ้แล้ว ก็จะไม่ยืนหยัดต่อสู้เลยแม้แต่น้อย
4.69.18
अथोत्तरेण प्रहिता दूतास्ते शीघ्रगामिनः ।
विराटनगरं प्राप्य जयं प्रावेदयंस्तदा ॥ ४.६९.१८ ॥
ครั้งนั้น ทูตผู้ว่องไวของพระองค์ซึ่งถูกส่งมาจากทางเหนือ มาถึงนครของวิราฏ และแจ้งข่าวชัยชนะในครั้งนั้น
4.69.19
राजानं वृतमाचख्युर्मन्त्रिभिर्जयमुत्तमम् ।
पराजयं कुरूणां च उपायान्तं तथोत्तरम् ॥ ४.६९.१९ ॥
พวกเขาทูลพระราชาผู้ประทับท่ามกลางเสนาบดีว่า ได้รับชัยชนะอันยิ่งใหญ่ เการพพ่ายแพ้ และอุตตรกำลังเสด็จกลับมา
4.69.20
सर्वा विनिर्जिता गावः कुरवश्च पराजिताः ।
उत्तरः सह सूतेन कुशली च परंतपः ॥ ४.६९.२० ॥
ฝูงโคทั้งหมดถูกพิชิตกลับคืนมา เการพพ่ายแพ้ และอุตตรผู้เผาผลาญศัตรู ปลอดภัยพร้อมกับสารถีของตน
4.69.21
दिष्ट्या ते निर्जिता गावः कुरवश्च पराजिताः ।
दिष्ट्या ते विजयी पुत्रः श्रूयते पार्थिवर्षभः ॥ ४.६९.२१ ॥
โชคดีที่โคของท่านถูกยึดไป และชาวกุรุถูกปราชัย โชคดีที่ได้ยินข่าวว่าโอรสผู้ชนะของท่าน ผู้เป็นวัวหนุ่มในหมู่กษัตริย์ มีชัยแล้ว
4.69.22
नाद्भुतं त्विह मन्येऽहं यत्ते पुत्रोऽजयत्कुरून् ।
ध्रुव एव जयस्तस्य यस्य यन्ता बृहन्नला ॥ ४.६९.२२ ॥
ข้าพระองค์มิได้เห็นเป็นเรื่องน่าอัศจรรย์ที่โอรสของท่านมีชัยเหนือชาวกุรุ เพราะชัยชนะของผู้ที่มีพฤหันนฬาเป็นสารถีนั้นแน่นอนอยู่แล้ว
4.69.23
देवेन्द्रसारथिश्चैव मातलिः ख्यातविक्रमः ।
कृष्णस्य सारथिश्चैव न बृहन्नलया समौ ॥ ४.६९.२३ ॥
มาตลี สารถีของพระอินทร์เจ้าแห่งเทพ ผู้มีความกล้าหาญเป็นที่เลื่องลือ และสารถีของพระกฤษณะ ก็มิอาจเทียบเท่าพฤหันนฬาได้
4.69.24
ततो विराटो नृपतिः संप्रहृष्टतनूरुह ।
श्रुत्वा तु विजयं तस्य कुमारस्यामितौजसः।
संतोषयित्वा दूतांस्तान्धनरत्नैश्च सर्वशः ॥ ४.६९.२४ ॥
ครั้นนั้น พระเจ้าวิราฏ มีขนตั้งชูชันด้วยความปีติยินดี เมื่อทรงทราบข่าวชัยชนะของกุมารผู้มีพลานุภาพไม่มีประมาณ จึงทรงตอบแทนทูตเหล่านั้นด้วยทรัพย์และอัญมณีอย่างบริบูรณ์
4.69.25
गते त्वनुजने तस्मिन्दूतवाक्यं निशम्य च ।
उत्तरस्य जयात्प्रीतो विराटः प्रत्यभाषत ॥ ४.६९.२५ ॥
เมื่อบริวารถอยไปแล้ว และทรงสดับถ้อยคำของทูต พระเจ้าวิราฏผู้ปีติในชัยชนะของอุตตระ จึงตรัสตอบ
4.69.26
राजमार्गाः क्रियन्तां वै पताकाभिरलंकृताः ।
पुष्पोपहारैरर्च्यतां देवताश्चापि सर्वशः ॥ ४.६९.२६ ॥
ขอให้จัดราชมรรคาให้ประดับด้วยธงทั้งหลาย และขอให้บูชาเทวดาทั่วทุกแห่งด้วยดอกไม้
4.69.27
कुमारा योधमुख्याश्च गणिकाश्च स्वलंकृताः ।
वादित्राणि च सर्वाणि प्रत्युद्यान्तु सुतं मम ॥ ४.६९.२७ ॥
ขอให้เหล่ากุมาร นักรบผู้เป็นหัวหน้า และหญิงโลมที่แต่งกายงดงาม พร้อมด้วยดนตรีทุกชนิด ออกไปต้อนรับโอรสของเรา
4.69.28
भवन्तु ते लब्धजये सुते मे ।
पौराश्च मर्त्याश्च परे च नार्यः ।
ते शुक्लवस्त्राः प्रभवन्तु मार्गे ।
सुगन्धमाल्याभरणाश्च नार्यः ॥ ४.६९.२८ ॥
เพื่อโอรสทั้งหลายของเราผู้ได้ชัยชนะ ขอให้ชาวเมือง ประชาชน และสตรีอื่นๆ สวมผ้าขาว เดินนำหน้าไปตามทาง และขอให้สตรีประดับด้วยพวงมาลัยและเครื่องอาภรณ์อันหอมไปด้วย
4.69.29
भजन्तु सर्वा गणिकाः सुतं मे ।
नार्यश्च कन्याः सहसैनिकाश्च ।
स्वलंकृतास्ताः सुभगाः सुवेषाः ।
पुत्रस्य पन्थानमनुव्रजन्तु ॥ ४.६९.२९ ॥
ขอให้หญิงโลมทั้งหมดติดตามโอรสของเรา ขอให้สตรีและหญิงสาว พร้อมด้วยทหาร แต่งกายงดงาม โชคดี และสวมเครื่องแต่งที่เหมาะสม ติดตามไปตามทางของโอรส
4.69.30
घण्टापणवकाः शीघ्रं मत्तमारुह्य कुञ्जरम् ।
शृङ्गाटकेषु सर्वेषु समाख्यान्तु जयं मम् ॥ ४.६९.३० ॥
ขอให้ผู้เล่นระฆังและกลองรีบขึ้นขี่ช้าง แล้วประกาศชัยชนะของเราที่ทุกทางแยก
4.69.31
उत्तरा च कुमारीभिर्बह्वाभरणभूषिता ।
सखीं विजितसंग्रामां प्रत्युद्यातु बृहन्नलाम् ॥ ४.६९.३१ ॥
ขอให้อุตตรา ประดับด้วยเครื่องอาภรณ์มากมาย พร้อมด้วยหมู่กุมารี ออกไปต้อนรับสหายของนางคือพฤหันนฬา ผู้ได้ชัยในการรบ
4.69.32
श्रुत्वा तु वचनं तस्य पार्थिवस्य महात्मन ।
तथैव चक्रुः संहृष्टाः पौराः स्वस्तिकपाणयः ॥ ४.६९.३२ ॥
เมื่อได้สดับถ้อยคำของพระราชาผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่นั้น ชาวเมืองผู้ปีติก็ทำตามเช่นนั้น โดยถือเครื่องหมายสวัสดิกะไว้ในมือ
4.69.33
मूताश्च सर्वे सहमागधाश्च ।
हृष्टा विराटस्य पुरे जनौघाः ।
भेर्यश्च तूर्याणि च वारिजाश्च ।
वेपैः परार्ध्यैः प्रमदाजनाश्च ॥ ४.६९.३३ ॥
ในเมืองของพระเจ้าวิราฏ มีบรรดากวีขับขานและนักสดุดีทั้งหมด พร้อมด้วยฝูงชนผู้ปีติ กลอง แตร และสังข์ และสตรีผู้แต่งกายด้วยเครื่องนุ่งห่มอันประเสริฐยอดเยี่ยม ต่างอยู่พร้อมแล้ว
4.69.34
वन्दिप्रवादाः पणवादिकाश्च ।
तथैव वाद्यानि च वंशशब्दाः ।
कांस्यं सतालं मधुरं च गीत-
मादाय नार्यो नगरान्निरीयुः ॥ ४.६९.३४ ॥
ทั้งคำขับขานของกวี กลองและเครื่องดนตรีอื่นๆ เสียงขลุ่ย ฉิ่งทองเหลืองพร้อมจังหวะ และบทเพลงไพเราะ สตรีเหล่านั้นถือขึ้นแล้วออกจากเมือง
4.69.35
प्रत्युद्ययुः पुत्रमनन्तवीर्यं ।
ते ब्राह्मणाः शान्तिपराः प्रधानाः ।
स्वाध्यायवेदाध्ययनक्रमज्ञाः ॥ ४.६९.३५ ॥
พราหมณ์ผู้เป็นหัวหน้า ผู้มุ่งสันติ และรู้ลำดับแห่งการศึกษาพระเวทด้วยตนเองและการสาธยาย ได้ออกไปต้อนรับโอรสผู้มีพลานุภาพไม่มีที่สุด
4.69.36
स्वस्तिक्रियागीतजपप्रधानाः ॥ ४.६९.३६ ॥
ผู้เป็นประธานในพิธีอวยชัย การขับร้อง และการสวดมนต์