మహాభారతం · అధ్యాయం 4.69
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.69.1
स विजित्य धनं चापि विराटो वाहिनीपतिः ।
प्राविशन्नगरं हृष्टश्चतुर्भिः सह पाण्डवैः ॥ ४.६९.१ ॥
విజయం, ధనం సాధించిన సేనాధిపతి విరాటుడు సంతోషంగా నలుగురు పాండవులతో కలిసి నగరంలో ప్రవేశించాడు.
4.69.2
जित्वा त्रिगर्तान्संग्रामे गाश्चैवानाय्य केवलाः ।
अशोभत महाराजः सह पार्थैः श्रिया वृतः ॥ ४.६९.२ ॥
యుద్ధంలో త్రిగర్తులను జయించి, గోవులన్నింటినీ తిరిగి తెచ్చి, పృథ పుత్రులతో కలిసి ఐశ్వర్యంతో చుట్టబడి ఆ మహారాజు ప్రకాశించాడు.
4.69.3
तमासनगत वीरं सुहृदां प्रीतिवर्धनम् ।
तपतस्थुः प्रकृतयः समन्ताद्ब्राह्मणैः सह ॥ ४.६९.३ ॥
ఆసనంపై కూర్చున్న ఆ వీరుడిని, మిత్రుల ఆనందాన్ని పెంచేవాడిని, ప్రజలు బ్రాహ్మణులతో కలిసి అన్ని వైపుల నుండి సేవించారు.
4.69.4
सभाजितः सभासद्भिः प्रतिनन्द्य स मत्स्यराट् ।
विसर्जयामास तदा द्विजांश्च प्रकृतीस्तथा ॥ ४.६९.४ ॥
సభ్యులచే గౌరవించబడిన మత్స్యరాజు, వారికి ప్రతి అభివాదం చేసి, అప్పుడు ద్విజులను మరియు ప్రజలను సాగనంపాడు.
4.69.5
ततः स राजा मात्स्यानां विराटो वाहिनीपतिः ।
प्रविश्यान्तःपुरं रम्यं स्त्रीशतैरुपशोभितम्।
उत्तरं तत्र नापश्यत्क्व यात इति चाब्रवीत् ॥ ४.६९.५ ॥
అప్పుడు మత్స్యుల రాజు, సేనాధిపతి విరాటుడు, వందలాది స్త్రీలతో అలంకరించబడిన సుందర అంతఃపురంలో ప్రవేశించి, అక్కడ ఉత్తరుడిని చూడక, "అతడు ఎక్కడికి వెళ్ళాడు?" అని అడిగాడు.
4.69.6
आचख्युस्तत्र संहृष्टाः स्त्रियः कन्याश्च वेश्मनि ।
अन्तःपुरचराश्चैव कुरुभिर्गोधनं हृतम् ॥ ४.६९.६ ॥
అక్కడి ఇంట్లో సంతోషంగా స్త్రీలు, కన్యలు, అంతఃపుర సేవకులు, కురువులు గోధనాన్ని అపహరించారని చెప్పారు.
4.69.7
ताञ्जेतुमभिसंरब्ध एक एवातिसाहसात् ।
बृहन्नलासहायश्च निर्यातः पृथिवींजयः ॥ ४.६९.७ ॥
వారిని జయించాలనే ఆవేశంతో, ఒంటరిగానే అతిసాహసంతో, బృహన్నలను సారథిగా చేసుకుని పృథ్వీజయుడు బయలుదేరాడు.
4.69.8
उपयातानतिरथान्द्रोणं शान्तनवं कृपम् ।
कर्णं दुर्योधनं चैव द्रोणपुत्रं च षड्रथान् ॥ ४.६९.८ ॥
వచ్చిన మహారథులను — ద్రోణుడు, శంతనుని కుమారుడు భీష్ముడు, కృపుడు, కర్ణుడు, దుర్యోధనుడు, ద్రోణుని కుమారుడు — ఈ ఆరుగురు మహారథులను.
4.69.9
ततो विराटः परमाभितप्तः ।
पुत्रं निशम्यैकरथेन यातम्।
बृहन्नलासारथिमाजिमर्दनं ।
प्रोवाच सर्वानथ मन्त्रिमुख्यान् ॥ ४.६९.९ ॥
అప్పుడు విరాటుడు ఎంతో వ్యథ చెందాడు. తన కుమారుడు ఒంటరి రథంలో, బృహన్నలను సారథిగా చేసుకుని వెళ్ళాడని విని, యుద్ధంలో శత్రువులను అణచే ఆ కుమారుని గురించి ప్రధాన మంత్రులందరితో మాట్లాడాడు.
4.69.10
गवां शतसहस्राणि उभिभूय ममात्मजम् ।
कुस्वः कालयन्ति स्म सर्वे युद्धविशारदाः ॥ ४.६९.१० ॥
లక్షల గోవులను బలవంతంగా లాక్కొని, నా కుమారుడిని — యుద్ధవిద్యలో నిపుణులైన కౌరవులంతా తీసుకెళ్తున్నారు.
4.69.11
तस्माद्गच्छतु मे योधा बलेन महता वृताः ।
उत्तरस्य परीप्सार्थं ये त्रिगर्तैरविक्षताः ॥ ४.६९.११ ॥
కాబట్టి నా యోధులు గొప్ప సేనతో పరివేష్టితులై, ఉత్తరుని రక్షించడానికి వెళ్లాలి — త్రిగర్తుల వల్ల గాయపడనివారు.
4.69.12
हयांश्च नागांश्च रथांश्च शीघ्रं ।
वादित्रसङ्घांश्च ततः प्रभूतान्।
प्रस्थापयामास सुतस्य हेतो-
र्विचित्रचित्राभरणोपपन्नान् ॥ ४.६९.१२ ॥
గుర్రాలు, ఏనుగులు, రథాలు, అలాగే అనేక వాద్యబృందాలను — విచిత్రమైన రంగురంగుల ఆభరణాలతో అలంకరించినవాటిని — కుమారుని కోసం వెంటనే పంపించాడు.
4.69.13
एवं स राजा मात्स्यानां महानक्षोहिणीपतिः ।
व्यादिदेशाथ स क्षिप्रं वाहिनीं चतुरङ्गिणीम् ॥ ४.६९.१३ ॥
ఈ విధంగా మత్స్యుల రాజు, మహా అక్షౌహిణీ సేనాధిపతి, వెంటనే చతురంగ సేనకు ఆజ్ఞాపించెను.
4.69.14
कुमारमाशु जानीत यदि जीवति वा नवा ।
यस्य यन्ता गतः षण्डो मन्येऽहं स न जीवति ॥ ४.६९.१४ ॥
ఆ కుమారుడు బ్రతికి ఉన్నాడో లేదో త్వరగా తెలుసుకోండి. అతని సారథిగా వెళ్ళినవాడు షండుడు; అతడు బ్రతికి లేడని నేను భావిస్తున్నాను.
4.69.15
तमब्रवीद्धर्मसुतो विराट-
मार्तं विदित्वा कुरुभिः प्रतप्तम्।
बृहन्नला सारथिश्चेन्नरेन्द्र ।
परे न नेष्यन्ति तवाद्य गाश्च ॥ ४.६९.१५ ॥
కురువుల చేత బాధింపబడి దుఃఖించిన విరాటుడితో ధర్మపుత్రుడు ఇలా అన్నాడు: 'నరేంద్రా, బృహన్నల సారథి అయితే, ఈ రోజు ఇతరులు నీ గోవులను తీసుకెళ్ళరు.'
4.69.16
सर्वान्महीपान्सहितान्कुरूंश्च ।
तथैव देवासुरनागयक्षान्।
अलं विजेतुं समरे सुतस्ते ।
अनुष्ठितः सारथिना हि तेन ॥ ४.६९.१६ ॥
అన్ని రాజులను, కలిసి ఉన్న కురువులను, దేవతలను, అసురులను, నాగులను, యక్షులను కూడా యుద్ధంలో జయించగల నీ కుమారుడు ఆ సారథితో కలిసి పనిచేస్తున్నాడు.
4.69.17
सर्वथा कुरवश्चापि ये चान्ये वसुधाधिपाः ।
त्रिगर्तान्निर्जिताञ्श्रुत्वा न स्थास्यन्ति कथंचन ॥ ४.६९.१७ ॥
కురువులు, ఇతర భూపతులు కూడా, త్రిగర్తులు ఓడించబడ్డారని విని, ఎట్టి పరిస్థితిలోనూ నిలబడరు.
4.69.18
अथोत्तरेण प्रहिता दूतास्ते शीघ्रगामिनः ।
विराटनगरं प्राप्य जयं प्रावेदयंस्तदा ॥ ४.६९.१८ ॥
అప్పుడు ఉత్తరం నుండి పంపబడిన వేగంగా వెళ్ళే నీ దూతలు విరాట నగరాన్ని చేరి అప్పుడు విజయాన్ని తెలియజేశారు.
4.69.19
राजानं वृतमाचख्युर्मन्त्रिभिर्जयमुत्तमम् ।
पराजयं कुरूणां च उपायान्तं तथोत्तरम् ॥ ४.६९.१९ ॥
మంత్రులతో చుట్టుముట్టబడిన రాజుకు వారు ఉత్తమ విజయాన్ని, కురువుల పరాజయాన్ని, ఉత్తరుడు తిరిగి వస్తున్న సంగతిని తెలియజేశారు.
4.69.20
सर्वा विनिर्जिता गावः कुरवश्च पराजिताः ।
उत्तरः सह सूतेन कुशली च परंतपः ॥ ४.६९.२० ॥
అన్ని ఆవులు జయించబడ్డాయి, కురువులు ఓడిపోయారు; శత్రువులను దహించే ఉత్తరుడు సారథితో కలిసి క్షేమంగా ఉన్నాడు.
4.69.21
दिष्ट्या ते निर्जिता गावः कुरवश्च पराजिताः ।
दिष्ट्या ते विजयी पुत्रः श्रूयते पार्थिवर्षभः ॥ ४.६९.२१ ॥
అదృష్టవశాత్తు మీ ఆవులు జయించబడ్డాయి, కురువులు ఓడిపోయారు; అదృష్టవశాత్తు మీ విజయవంతుడైన కుమారుడు, రాజులలో వృషభుడు, కీర్తించబడుతున్నాడు.
4.69.22
नाद्भुतं त्विह मन्येऽहं यत्ते पुत्रोऽजयत्कुरून् ।
ध्रुव एव जयस्तस्य यस्य यन्ता बृहन्नला ॥ ४.६९.२२ ॥
మీ కుమారుడు కురువులను జయించడం నాకు అద్భుతంగా అనిపించడం లేదు; బృహన్నల సారథిగా ఉన్నవారికి విజయం ఖచ్చితమే.
4.69.23
देवेन्द्रसारथिश्चैव मातलिः ख्यातविक्रमः ।
कृष्णस्य सारथिश्चैव न बृहन्नलया समौ ॥ ४.६९.२३ ॥
దేవేంద్రుని సారథి మాతలి, తన పరాక్రమంతో ప్రసిద్ధుడు; కృష్ణుని సారథి కూడా బృహన్నలతో సమానులు కారు.
4.69.24
ततो विराटो नृपतिः संप्रहृष्टतनूरुह ।
श्रुत्वा तु विजयं तस्य कुमारस्यामितौजसः।
संतोषयित्वा दूतांस्तान्धनरत्नैश्च सर्वशः ॥ ४.६९.२४ ॥
అప్పుడు రాజు విరాటుడు, ఆనందంతో రోమాంచితుడై, అమితతేజస్వి అయిన కుమారుని విజయం విని, ఆ దూతలను ధనరత్నాలతో పూర్తిగా సంతృప్తిపరచి...
4.69.25
गते त्वनुजने तस्मिन्दूतवाक्यं निशम्य च ।
उत्तरस्य जयात्प्रीतो विराटः प्रत्यभाषत ॥ ४.६९.२५ ॥
దూతలు వెళ్లిపోయాక, వారి మాటలు విని, ఉత్తరుని విజయంతో సంతోషించిన విరాటుడు సమాధానమిచ్చాడు.
4.69.26
राजमार्गाः क्रियन्तां वै पताकाभिरलंकृताः ।
पुष्पोपहारैरर्च्यतां देवताश्चापि सर्वशः ॥ ४.६९.२६ ॥
రాజమార్గాలు పతాకలతో అలంకరించాలి; పుష్పోపహారాలతో అన్ని చోట్లా దేవతలను పూజించాలి.
4.69.27
कुमारा योधमुख्याश्च गणिकाश्च स्वलंकृताः ।
वादित्राणि च सर्वाणि प्रत्युद्यान्तु सुतं मम ॥ ४.६९.२७ ॥
యువరాజులు, ప్రధాన యోధులు, బాగా అలంకరించుకున్న గణికలు, అన్ని వాద్యాలు నా కుమారుణ్ణి ఎదుర్కొని వెళ్లాలి.
4.69.28
भवन्तु ते लब्धजये सुते मे ।
पौराश्च मर्त्याश्च परे च नार्यः ।
ते शुक्लवस्त्राः प्रभवन्तु मार्गे ।
सुगन्धमाल्याभरणाश्च नार्यः ॥ ४.६९.२८ ॥
విజయం సాధించిన నా కుమారులకు, పౌరులు, మానవులు, ఇతర స్త్రీలు తెల్లని వస్త్రాలతో మార్గంలో ముందుకు సాగాలి; సుగంధ మాలలు, ఆభరణాలతో ఉన్న స్త్రీలు కూడా.
4.69.29
भजन्तु सर्वा गणिकाः सुतं मे ।
नार्यश्च कन्याः सहसैनिकाश्च ।
स्वलंकृतास्ताः सुभगाः सुवेषाः ।
पुत्रस्य पन्थानमनुव्रजन्तु ॥ ४.६९.२९ ॥
నా కుమారుణ్ణి గణికలందరూ సేవించాలి; స్త్రీలు, కన్యలు, సైనికులతో కలిసి అలంకృతులై, సుందరులై, మంచి వేషధారులై కుమారుని మార్గాన్ని అనుసరించాలి.
4.69.30
घण्टापणवकाः शीघ्रं मत्तमारुह्य कुञ्जरम् ।
शृङ्गाटकेषु सर्वेषु समाख्यान्तु जयं मम् ॥ ४.६९.३० ॥
ఘంట, పణవ వాద్యకారులు వేగంగా ఏనుగు ఎక్కి అన్ని కూడళ్లలోనూ నా విజయాన్ని ప్రకటించాలి.
4.69.31
उत्तरा च कुमारीभिर्बह्वाभरणभूषिता ।
सखीं विजितसंग्रामां प्रत्युद्यातु बृहन्नलाम् ॥ ४.६९.३१ ॥
అనేక ఆభరణాలతో అలంకరించబడిన ఉత్తర కన్యలతో కలిసి, యుద్ధంలో విజయం సాధించిన సఖి బృహన్నలను ఎదుర్కొని వెళ్లనీ.
4.69.32
श्रुत्वा तु वचनं तस्य पार्थिवस्य महात्मन ।
तथैव चक्रुः संहृष्टाः पौराः स्वस्तिकपाणयः ॥ ४.६९.३२ ॥
ఆ మహాత్ముడైన రాజు మాటను విని, సంతోషించిన పౌరులు చేతుల్లో స్వస్తిక చిహ్నాలతో అలాగే చేశారు.
4.69.33
मूताश्च सर्वे सहमागधाश्च ।
हृष्टा विराटस्य पुरे जनौघाः ।
भेर्यश्च तूर्याणि च वारिजाश्च ।
वेपैः परार्ध्यैः प्रमदाजनाश्च ॥ ४.६९.३३ ॥
విరాటుని పురంలో సూతులు, మాగధులు అందరూ, సంతోషించిన జనసమూహాలు, భేరులు, తూర్యాలు, శంఖాలు, ఉత్తమమైన వేషధారణతో స్త్రీలు ఉన్నారు.
4.69.34
वन्दिप्रवादाः पणवादिकाश्च ।
तथैव वाद्यानि च वंशशब्दाः ।
कांस्यं सतालं मधुरं च गीत-
मादाय नार्यो नगरान्निरीयुः ॥ ४.६९.३४ ॥
వందుల పొగడ్తలు, పణవం మొదలైన వాద్యాలు, వేణు ధ్వనులు, తాళంతో కూడిన కాంస్య వాద్యాలు, మధురగీతాలు తీసుకుని స్త్రీలు నగరం నుండి బయలుదేరారు.
4.69.35
प्रत्युद्ययुः पुत्रमनन्तवीर्यं ।
ते ब्राह्मणाः शान्तिपराः प्रधानाः ।
स्वाध्यायवेदाध्ययनक्रमज्ञाः ॥ ४.६९.३५ ॥
అనంత పరాక్రమశాలి అయిన కుమారుని ఎదుర్కొనడానికి శాంతియందు నిష్ఠగల ప్రధాన బ్రాహ్మణులు వెళ్లారు; వారు స్వాధ్యాయం, వేదాధ్యయన క్రమాలను తెలిసినవారు.
4.69.36
स्वस्तिक्रियागीतजपप्रधानाः ॥ ४.६९.३६ ॥
స్వస్తి క్రియలు, గీతం, జపంలో ప్రధానులు.