ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 4.7
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.7.1
स राजधानीं संप्राप्य पार्थिवोऽर्जुनमब्रवीत् ।
इमानि पुरुषव्याघ्र आयुधानि परंतप।
कस्मिन्न्यासयितव्यानि गुप्तिश्चैषां कथं भवेत् ॥ ४.७.१ ॥
ਰਾਜਧਾਨੀ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਰਾਜੇ ਨੇ ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਕਿਹਾ — ਹੇ ਪੁਰੁਸ਼ਵਿਆਘਰ, ਹੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਤਪਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਇਹ ਸ਼ਸਤਰ ਕਿੱਥੇ ਰੱਖੇ ਜਾਣ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਿਵੇਂ ਹੋਵੇ?
4.7.2
सायुधा हि वयं तात प्रवेक्ष्यामः पुरं यदि ।
समुद्वेगं जनस्यास्य करिष्यामो न संशयः ॥ ४.७.२ ॥
ਹੇ ਤਾਤ, ਸ਼ਸਤਰਾਂ ਸਹਿਤ ਜੇ ਅਸੀਂ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਈਏ, ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਰੂਰ ਘਬਰਾਹਟ ਪੈਦਾ ਹੋਵੇਗੀ।
4.7.3
गाण्डीवं हि नरव्याघ्र त्रिषु लोकेषु विश्रुतम् ।
कथं नाविष्कृताः स्यामो धार्तराष्ट्रस्य मारिष ॥ ४.७.३ ॥
ਹੇ ਨਰਵਿਆਘਰ, ਗਾਂਡੀਵ ਤਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ; ਹੇ ਮਾਰਿਸ਼, ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਤੋਂ ਅਸੀਂ ਕਿਵੇਂ ਲੁਕੇ ਰਹਾਂਗੇ?
4.7.4
यदीद धनुरादाय चरेम सजने पुरे ।
क्षिप्र नः प्रतिजानीयुर्मनुष्या नात्र संशयः ॥ ४.७.४ ॥
ਜੇ ਅਸੀਂ ਇਹ ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕ ਕੇ ਭਰੇ ਹੋਏ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮੀਏ, ਤਾਂ ਲੋਕ ਛੇਤੀ ਹੀ ਸਾਨੂੰ ਪਛਾਣ ਲੈਣਗੇ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
4.7.5
एकस्मिन्नपि विज्ञाते समयं नो व्यतीत्य च ।
भूयो द्वादशवर्षाणि प्रविशेम वनं वयम् ॥ ४.७.५ ॥
ਸਾਡੇ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵੀ ਪਛਾਣਿਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਤੈਅ ਕੀਤਾ ਸਮਾਂ ਬੀਤਣ ਮਗਰੋਂ ਵੀ ਅਸੀਂ ਫਿਰ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲ ਲਈ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਵਾਂਗੇ।
4.7.6
तस्मात्सर्वाणि शस्त्राणि प्रच्छाद्यान्यत्र यत्र वा ।
प्रविशेम पुरश्रेष्ठं तथा सम्यक्कृतं भवेत् ॥ ४.७.६ ॥
ਇਸ ਲਈ ਸਾਰੇ ਸ਼ਸਤਰ ਕਿਤੇ ਹੋਰ ਲੁਕਾ ਕੇ ਅਸੀਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਈਏ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੰਮ ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਹੋਵੇਗਾ।
4.7.7
अजातशत्रोर्वचनं श्रुत्वा चैव महायशाः ।
उवाच धर्मपुत्रं तमर्जुनः परवीरहा ॥ ४.७.७ ॥
ਅਜਾਤਸ਼ਤਰੂ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਮਹਾਯਸ਼ਸਵੀ ਅਤੇ ਵੈਰੀ ਵੀਰਾਂ ਦਾ ਸੰਹਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਉਸ ਧਰਮਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
4.7.8
इयं वने मनुष्येन्द्र महती दृश्यते शमी ।
भीमशाखा दुरारोहा श्मशानस्य समीपतः ॥ ४.७.८ ॥
ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਇੰਦਰ, ਬਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵੱਡਾ ਸ਼ਮੀ ਰੁੱਖ ਦਿਸਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਦੀਆਂ ਡਰਾਉਣੀਆਂ ਟਹਿਣੀਆਂ ਹਨ, ਚੜ੍ਹਨਾ ਔਖਾ, ਸ਼ਮਸ਼ਾਨ ਦੇ ਨੇੜੇ।
4.7.9
उत्पथे चापि जातेयं मनुष्यैर्न निषेव्यते ।
विपुलाऽऽकीर्णशाखा च वायसैरुपसेविता ॥ ४.७.९ ॥
ਇਹ ਰੁੱਖ ਰਾਹ ਤੋਂ ਹਟ ਕੇ ਉੱਗਿਆ ਹੈ, ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਕੋਲ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੇ; ਇਸ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ਾਲ ਅਤੇ ਸੰਘਣੀਆਂ ਟਹਿਣੀਆਂ ਉੱਤੇ ਕਾਂ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
4.7.10
स्नेहानुबद्धां पश्यामि दुरारोहामिमां शमीम् ॥ ४.७.१० ॥
ਇਸ ਦੁਰਾਰੋਹ ਸ਼ਮੀ ਨੂੰ ਮੈਂ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਬੱਝੀ ਹੋਈ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ।
4.7.11
समीपे च श्मशानस्य गृहं नास्य विशेषतः ।
समासज्यायुधान्यस्यां गच्छामो नगरं नृप ॥ ४.७.११ ॥
ਸ਼ਮਸ਼ਾਨ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਖ਼ਾਸਕਰ ਇਸ ਦੇ ਕੋਲ ਕੋਈ ਘਰ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਨ੍ਰਿਪ, ਇਸ ਉੱਤੇ ਹਥਿਆਰ ਟੰਗ ਕੇ ਅਸੀਂ ਨਗਰ ਨੂੰ ਚੱਲੀਏ।
4.7.12
न चास्यां चारयिष्यन्ति मनुष्याः पार्थ केचन ॥ ४.७.१२ ॥
ਅਤੇ ਹੇ ਪਾਰਥ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਇਸ ਕੋਲ ਨਹੀਂ ਘੁੰਮੇਗਾ।
4.7.13
धनुर्भिः पुरुषं कृत्वा चर्मकेशास्थिसंवृतम् ।
उद्बन्धमिव कृत्वा च धनुर्ज्यापाशसंवृतम् ।
अस्यामायुधमासज्य गच्छाम नगरं वयम् ॥ ४.७.१३ ॥
ਧਨੁਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਚਮੜੀ, ਵਾਲਾਂ ਅਤੇ ਹੱਡੀਆਂ ਨਾਲ ਢਕਿਆ ਇੱਕ ਮਨੁੱਖ ਬਣਾ ਕੇ, ਫਾਹੇ ਲੱਗੇ ਵਰਗਾ ਬਣਾ ਕੇ, ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਤਾਰ ਦੇ ਫੰਦੇ ਵਿੱਚ ਲਪੇਟ ਕੇ, ਇਸ ਉੱਤੇ ਹਥਿਆਰ ਟੰਗ ਕੇ ਅਸੀਂ ਨਗਰ ਨੂੰ ਚੱਲੀਏ।
4.7.14
एवं परिहरिष्यन्ति मनुष्या वनचारिणः ।
अत्रैवं नावबुध्यन्ते मनुष्याः केचिदायुधम् ॥ ४.७.१४ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਫਿਰਨ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿਣਗੇ; ਇੱਥੇ ਕੁਝ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਹਥਿਆਰ ਨੂੰ ਪਛਾਣਨਗੇ ਨਹੀਂ।
4.7.15
एवमुक्त्वा स राजानं धर्मात्मानं धनञ्जयः ।
प्रचक्रमे निधानाय शश्त्राणां भरतर्षभ ॥ ४.७.१५ ॥
ਧਰਮਾਤਮਾ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖ ਕੇ ਧਨੰਜਯ ਨੇ ਹਥਿਆਰ ਰੱਖਣ ਦਾ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਹੇ ਭਰਤਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ।
4.7.16
तानि सर्वाणि संनह्य पञ्च पञ्चाचलोपमाः ।
आयुधानि कलापांश्च निस्त्रिंशानतुलप्रभान् ॥ ४.७.१६ ॥
ਉਹ ਸਭ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ, ਪਹਾੜਾਂ ਵਰਗੇ ਪੰਜ-ਪੰਜ ਹਥਿਆਰ, ਤਰਕਸ਼ ਅਤੇ ਬੇਮਿਸਾਲ ਤੇਜ ਵਾਲੀਆਂ ਤਲਵਾਰਾਂ (ਬੰਨ੍ਹੀਆਂ)।
4.7.17
ततो युधिष्ठिरो राजा सहदेवमुवाच ह ।
आरुह्येमां शमीं वीर निधत्स्वेहायुधानि नः ॥ ४.७.१७ ॥
ਤਦ ਰਾਜਾ ਯੁਧਿਸ਼ਟਰ ਨੇ ਸਹਦੇਵ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਹੇ ਵੀਰ, ਇਸ ਸ਼ਮੀ ਰੁੱਖ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਇੱਥੇ ਸਾਡੇ ਹਥਿਆਰ ਰੱਖ।'
4.7.18
इति संदिश्य तं पार्थः पुनरेव धनञ्जयम् ।
अब्रवीदायुधानीह निधातुं भरतर्षभः ॥ ४.७.१८ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸਨੂੰ ਹਦਾਇਤ ਦੇ ਕੇ ਪਾਰਥ (ਯੁਧਿਸ਼ਟਰ) ਨੇ ਫਿਰ ਧਨੰਜਯ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, ਇੱਥੇ ਹਥਿਆਰ ਰੱਖਣ ਲਈ, ਹੇ ਭਰਤਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ।
4.7.19
येन देवान्मनुष्यांश्च पिशाचोरगराक्षसान् ।
निवातकवचांश्चापि पौलोमांश्च परंतपः ।
कालकेयांश्च दुर्धाषान्सर्वांश्चैकरथोऽजयत् ॥ ४.७.१९ ॥
ਜਿਸ ਨਾਲ ਪਰੰਤਪ ਨੇ ਇਕੱਲੇ ਰਥ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਮਨੁੱਖਾਂ, ਪਿਸ਼ਾਚਾਂ, ਨਾਗਾਂ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ, ਨਿਵਾਤਕਵਚਾਂ, ਪੌਲੋਮਾਂ ਅਤੇ ਦੁਰਧਰਸ਼ ਕਾਲਕੇਯਾਂ ਸਭ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ।
4.7.20
स्फीताञ्जनपदांश्चान्यानजयत्कुरुनन्दनः ।
तदुदग्रं महाघोरं सपत्नगणमूदनम्।
अपज्यमकरोत्पार्थो गाण्डीवं च भयंकरम् ॥ ४.७.२० ॥
ਕੁਰੂਨੰਦਨ ਨੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਜਨਪਦਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਿਆ। ਉਸ ਉਗਰ, ਅਤਿ ਭਿਆਨਕ, ਵੈਰੀ-ਸਮੂਹ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਪਾਰਥ ਨੇ ਬਿਨਾਂ ਤਾਰ ਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ; ਭਿਆਨਕ ਗਾਂਡੀਵ ਨੂੰ ਵੀ।
4.7.21
येन वीरः कुरुक्षेत्रमभ्यरक्षत्परंतपः ।
जृम्भिते च धनुःश्रेष्ठे न्यासार्थं नृपसत्तमः ॥ ४.७.२१ ॥
ਜਿਸ ਨਾਲ ਵੀਰ ਪਰੰਤਪ ਨੇ ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ; ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਤਾਰ ਚੜ੍ਹਾਈ ਗਈ ਤਾਂ ਨ੍ਰਿਪਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਧਰੋਹਰ ਲਈ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ।
4.7.22
धर्मपुत्रो महातेजाः सर्वलोकवशंकरम् ।
भुजङ्गभोगसदृशं मणिकाञ्चनभूषितम् ॥ ४.७.२२ ॥
ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਧਰਮਪੁੱਤਰ ਨੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਸੱਪ ਦੀ ਕੁੰਡਲੀ ਵਰਗਾ, ਮਣੀਆਂ ਤੇ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਉਹ ਧਨੁਸ਼ ਰੱਖਿਆ।
4.7.23
वित्रासनं दानवानां राक्षसानां च नित्यशः ।
धनूरत्नं महातेजा जृम्भयामास पाण्डवः ॥ ४.७.२३ ॥
ਦਾਨਵਾਂ ਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਸਦਾ ਡਰਾਉਣ ਵਾਲੇ ਉਸ ਧਨੁਸ਼ਰਤਨ ਦੀ ਤਾਰ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਪਾਂਡਵ ਨੇ ਚੜ੍ਹਾਈ।
4.7.24
पाञ्चालान्येन संग्रामे भीमसेनोऽजयत्पुरा ।
प्रत्यषेधद्बहूनेकः सपत्नांश्चापि दिग्जये ॥ ४.७.२४ ॥
ਜਿਸ ਨਾਲ ਭੀਮਸੇਨ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਪਾਂਚਾਲਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ; ਦਿਗਵਿਜਯ ਵਿੱਚ ਇਕੱਲੇ ਹੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਹਟਾਇਆ ਸੀ।
4.7.25
निशम्य यस्य विष्कारं विद्रवन्ति रणे परे ।
पर्वतस्येव दीर्णस्य विस्फोटमशनेरिव ॥ ४.७.२५ ॥
ਜਿਸ ਦੀ ਧਨੁਸ਼-ਟੰਕਾਰ ਸੁਣ ਕੇ ਰਣ ਵਿੱਚ ਵੈਰੀ ਭੱਜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਟੁੱਟੇ ਪਰਬਤ ਜਾਂ ਬਿਜਲੀ ਦਾ ਧਮਾਕਾ।
4.7.26
सैन्धवं येन राजानं जित्वा क्रुद्धः परामृशत् ।
येन क्रोधवशाञ्जघ्ने पर्वते गन्धमादने ॥ ४.७.२६ ॥
ਸਿੰਧ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਜਿਸਨੇ ਉਸਨੂੰ ਫੜਿਆ; ਕ੍ਰੋਧ ਦੇ ਵਸ ਹੋ ਕੇ ਗੰਧਮਾਦਨ ਪਰਬਤ ਉੱਤੇ ਉਸਨੂੰ ਮਾਰਿਆ।
4.7.27
दिव्यं सौगन्धिकं पुष्पं येनाजैषीत्स पाण्डवः। ॥ ४.७.२७ ॥
ਦਿਵ ਸੌਗੰਧਿਕ ਫੁੱਲ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਉਹ ਪਾਂਡਵ।
4.7.28
इन्द्राशनिसमस्पर्शं वज्रहाटकभूषितम् ।
ज्यापाशं धनुषस्तस्य भीमसेनोऽवतारयत् ॥ ४.७.२८ ॥
ਇੰਦਰ ਦੇ ਵਜ੍ਰ ਵਰਗਾ ਛੋਹ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਹੀਰੇ-ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸ਼ਿੰਗਾਰੇ ਉਸ ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਤੰਦ ਭੀਮਸੇਨ ਨੇ ਉਤਾਰ ਦਿੱਤੀ।
4.7.29
नकुलं पुनराहूय धर्मराजो युधिष्ठिरः ।
उवाच येन संग्रामे सर्वशत्रूञ्जिघांससि ॥ ४.७.२९ ॥
ਧਰਮਰਾਜ ਯੁਧਿਸ਼ਟਰ ਨੇ ਨਕੁਲ ਨੂੰ ਫੇਰ ਬੁਲਾ ਕੇ ਕਿਹਾ: "ਰਣ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਤੂੰ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈਂ।"
4.7.30
सुराष्ट्राञ्जितवान्येन शार्ङ्गगाण्डीवसन्निभम् ।
सुवर्णविकृतं सारमिन्द्रायुधनिभं वरम् ॥ ४.७.३० ॥
ਸ਼ਾਰੰਗ ਅਤੇ ਗਾਂਡੀਵ ਵਰਗਾ, ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਘੜਿਆ, ਇੰਦਰਧਨੁਸ਼ ਵਰਗਾ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਧਨੁਸ਼ ਲੈ ਕੇ ਜਿਸਨੇ ਸੁਰਾਸ਼ਟਰ ਜਿੱਤਿਆ।
4.7.31
तवानुरूपं सुकृतं चापमेतदलङ्कृतम् ।
तद्व्यंसयित्वा ज्यापाशं निधातुं धनुराहर ॥ ४.७.३१ ॥
ਇਹ ਤੇਰੇ ਯੋਗ, ਸੁੰਦਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਅਤੇ ਸਜਾਇਆ ਹੋਇਆ ਧਨੁਸ਼ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਤਾਰ ਦਾ ਫੰਦਾ ਢਿੱਲਾ ਕਰਕੇ ਧਨੁਸ਼ ਰੱਖਣ ਲਈ ਲੈ ਆ।
4.7.32
अजयत्पश्चिमामाशां धनुषा येन पाण्डवः ।
माद्रीपुत्रो महाबाहुस्ताम्रास्यो मितभाषिता ॥ ४.७.३२ ॥
ਜਿਸ ਧਨੁਸ਼ ਨਾਲ ਪਾਂਡਵ ਨੇ ਪੱਛਮੀ ਦਿਸ਼ਾ ਜਿੱਤੀ, ਉਹ ਮਾਦਰੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਮਹਾਬਾਹੂ, ਤਾਂਬੇ ਵਰਗੇ ਮੂੰਹ ਵਾਲੇ, ਮਿਤਭਾਸ਼ੀ (ਨਕੁਲ ਦਾ) ਸੀ।
4.7.33
कुले नास्ति समो रूपे यस्येति नकुलः स्मृतः ॥ ४.७.३३ ॥
ਕੁਲ ਅਤੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਿਸ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ, ਇਸੇ ਲਈ ਉਹ ਨਕੁਲ ਕਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
4.7.34
सहदेवं च संप्रेक्ष्य पुनर्धर्मसुतोऽब्रवीत् ।
कलिङ्गान्द्राक्षिणात्यांश्च मागधांश्चाजिशोभनः ॥ ४.७.३४ ॥
ਸਹਦੇਵ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਧਰਮਪੁੱਤਰ ਫਿਰ ਬੋਲਿਆ — ਰਣ ਵਿੱਚ ਸ਼ੋਭਦਾ ਉਹ ਕਲਿੰਗਾਂ, ਦੱਖਣੀਆਂ ਅਤੇ ਮਾਗਧਾਂ ਬਾਰੇ ਬੋਲਿਆ।
4.7.35
येनैव शत्रून्समरे अधाक्षीररिमर्दन ।
तत्स्रंसयित्वा ज्यापाशं निधातुं धनुराहर ॥ ४.७.३५ ॥
ਹੇ ਸ਼ਤਰੂਆਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਜਿਸ ਧਨੁਸ਼ ਨਾਲ ਤੂੰ ਰਣ ਵਿੱਚ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸਾੜਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਦੀ ਤਾਰ ਦਾ ਫੰਦਾ ਢਿੱਲਾ ਕਰਕੇ ਧਨੁਸ਼ ਰੱਖਣ ਲਈ ਲੈ ਆ।
4.7.36
दक्षिणां दक्षिणाचारो दिशं येनाजयत्प्रभुः ।
अपज्यमकरोद्वीरः सहदेवस्तदायुधम् ॥ ४.७.३६ ॥
ਦੱਖਣ ਦਿਸ਼ਾ ਜਿਸ ਧਨੁਸ਼ ਨਾਲ ਸਦਾਚਾਰੀ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਜਿੱਤੀ, ਉਸ ਹਥਿਆਰ ਦੀ ਤਾਰ ਵੀਰ ਸਹਦੇਵ ਨੇ ਉਤਾਰ ਦਿੱਤੀ।
4.7.37
दीप्तान्खण्डांश्च सुदृढान्सुतीक्ष्णान्कनकत्सरून् ।
विविधान्क्षुरनाराचान्निस्त्रिंशांश्च शरानपि ।
आयुधानि कलापांश्च गदाश्च निदधुः सह ॥ ४.७.३७ ॥
ਚਮਕਦੀਆਂ, ਬਹੁਤ ਮਜ਼ਬੂਤ, ਬਹੁਤ ਤਿੱਖੀਆਂ ਤਲਵਾਰਾਂ, ਸੋਨੇ ਦੀ ਮੁੱਠ ਵਾਲੇ ਹਥਿਆਰ, ਤਰ੍ਹਾਂ-ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਛੁਰੇ ਅਤੇ ਨਾਰਾਚ ਤੀਰ, ਤਲਵਾਰਾਂ, ਤੀਰ, ਹਥਿਆਰ, ਤਰਕਸ਼ ਅਤੇ ਗਦਾਵਾਂ — ਸਭ ਇਕੱਠੇ ਰੱਖੇ।
4.7.38
अथाब्रवीद्धर्मराजः सहदेवं परन्तपः ।
आरुह्येमां शमीं वीर निधत्स्वेहायुधानि नः ॥ ४.७.३८ ॥
ਫਿਰ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਤਪਾਉਣ ਵਾਲੇ ਧਰਮਰਾਜ ਨੇ ਸਹਦੇਵ ਨੂੰ ਕਿਹਾ — ਹੇ ਵੀਰ, ਇਸ ਸ਼ਮੀ ਰੁੱਖ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਇੱਥੇ ਸਾਡੇ ਹਥਿਆਰ ਰੱਖ ਦੇ।
4.7.39
इदं गोमृगमभ्याशे गतसत्वमचेतनम् ।
एतदुत्कृत्य वै वीर धनूंपि परिवेष्टय ॥ ४.७.३९ ॥
ਨੇੜੇ ਹੀ ਇਹ ਗਊ-ਮਿਰਗ ਦੀ ਲਾਸ਼ ਪਈ ਹੈ, ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਤੇ ਬੇਹੋਸ਼। ਹੇ ਵੀਰ, ਇਸ ਨੂੰ ਕੱਟ ਕੇ ਇਸ ਨਾਲ ਧਨੁਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਲਪੇਟ ਦੇ।
4.7.40
एवमुक्तो महाबाहुः सहदेवो यथोक्तवत् ।
शमीमारुह्य त्वरितो धनूंपि परिवेष्टयत् ॥ ४.७.४० ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹੇ ਜਾਣ 'ਤੇ ਮਹਾਬਾਹੂ ਸਹਦੇਵ ਨੇ ਜਿਵੇਂ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ ਉਵੇਂ ਹੀ ਕੀਤਾ — ਸ਼ਮੀ ਉੱਤੇ ਫੁਰਤੀ ਨਾਲ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਧਨੁਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਲਪੇਟ ਦਿੱਤਾ।
4.7.41
शीतवातातपभयाद्वर्पत्राणाय दुर्जयः ।
तानि वीरो यथा जानन्निरावाधानि सर्वशः ।
पुनः पुनः सुसंवेष्ट्य कृत्वा सुकृतमावरम् ॥ ४.७.४१ ॥
ਠੰਢ, ਹਵਾ ਤੇ ਧੁੱਪ ਦੇ ਡਰ ਤੋਂ, ਮੀਂਹ ਤੋਂ ਬਚਾਉ ਲਈ — ਅਜਿੱਤ ਵੀਰ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣ ਕੇ, ਹਰ ਪਾਸਿਓਂ ਬਿਨਾਂ ਨੁਕਸਾਨ ਦੇ, ਵਾਰ-ਵਾਰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਪੇਟ ਕੇ ਉੱਤਮ ਢੱਕਣ ਬਣਾਇਆ।
4.7.42
यत्र चापश्यत स वै तिरोवर्पाणि वर्पति ।
तत्र तानि दृढैः पाशैः सुगाढं पर्यवन्धत ॥ ४.७.४२ ॥
ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਮੀਂਹ ਨੂੰ ਛੁਪ ਕੇ ਪੈਂਦਾ ਵੇਖਿਆ, ਉੱਥੇ ਉਸਨੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਰੱਸਿਆਂ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਕੱਸ ਕੇ ਬੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ।
4.7.43
ततः परमदूरस्थमुञ्छवृत्तिकलेवरम् ।
प्रायोपवेशनाच्छुष्कं स्नायुचर्मास्थिसंयुतम् ॥ ४.७.४३ ॥
ਫਿਰ ਦੂਰ ਪਿਆ ਹੋਇਆ ਉਹ ਸਰੀਰ — ਉਞ੍ਛਵ੍ਰਿਤੀ ਨਾਲ ਜੀਵਿਆ, ਪ੍ਰਾਯੋਪਵੇਸ਼ਨ ਨਾਲ ਸੁੱਕਿਆ, ਨਸਾਂ, ਚਮੜੀ ਅਤੇ ਹੱਡੀਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ।
4.7.44
तच्चानीय धनुर्मध्ये निबबन्धु पाण्डवाः ।
उपायकुशलाः सर्वे प्रणदन्तः समब्रुवन् ॥ ४.७.४४ ॥
ਉਸਨੂੰ ਲਿਆ ਕੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੇ ਧਨੁਸ਼ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਬੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ। ਉਪਾਅ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਉਹ ਸਾਰੇ ਹੱਸਦੇ ਹੋਏ ਬੋਲੇ।
4.7.45
अस्य बद्धस्य दौर्गन्ध्यान्मनुष्या वनचारिणः ।
दूरात्परिहरिष्यन्ति सशवेयं शमी इति ॥ ४.७.४५ ॥
ਇਸ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ ਸ਼ਵ ਦੀ ਬਦਬੂ ਕਾਰਨ ਜੰਗਲੀ ਲੋਕ ਇਸ ਸ਼ਮੀ ਰੁੱਖ ਨੂੰ ਦੂਰੋਂ ਹੀ ਛੱਡ ਦੇਣਗੇ।
4.7.46
अथाब्रवीन्महाराजो धर्मात्मा स युधिष्ठिरः ।
रञ्जुभिः सुकृतं प्राज्ञ विनिर्वध्नीहि पाण्डव ॥ ४.७.४६ ॥
ਫਿਰ ਧਰਮਾਤਮਾ ਮਹਾਰਾਜ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਕਿਹਾ — ਹੇ ਪ੍ਰਾਗਿਆ, ਹੇ ਪਾਂਡਵ, ਰੱਸੀਆਂ ਨਾਲ ਇਸ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੰਨ੍ਹ।
4.7.47
यानि चात्र विशालानि रूढमूलानि मन्यसे ।
तेपामुपरि बध्नीहि इदं विप्रकलवरम् ॥ ४.७.४७ ॥
ਇੱਥੇ ਜੋ ਵੱਡੇ ਅਤੇ ਜੜ੍ਹਾਂ ਜਮਾਏ ਹੋਏ ਰੁੱਖ ਤੂੰ ਸਮਝਦਾ ਹੈਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉੱਪਰ ਇਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਸ਼ਵ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ।
4.7.48
तच्छ्रुत्वा सहदेवस्तु पर्यबध्नत तच्छवम् ॥ ४.७.४८ ॥
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਸਹਦੇਵ ਨੇ ਉਸ ਸ਼ਵ ਨੂੰ ਚਾਰੇ ਪਾਸਿਓਂ ਬੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ।
4.7.49
युधिष्ठिरः शुचिर्भूत्वा मनसाऽभिप्रणम्य च ।
ब्रह्माणामिन्द्रं वरदं कुबेरं वरुणानिलौ ॥ ४.७.४९ ॥
ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਕੇ ਮਨ ਨਾਲ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਰਦਾਤਾ ਇੰਦਰ, ਕੁਬੇਰ, ਵਰੁਣ ਅਤੇ ਵਾਯੂ ਨੂੰ (ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ)।
4.7.50
रुद्रं यमं च विष्णुं च सोमार्कौ धर्ममेव च ।
पृथिवीमन्तरिक्षं च दिशश्चोपदिशस्तथा ।
वसूश्चं मरुतश्चैव ज्वलनं चातितेजसम् ॥ ४.७.५० ॥
ਰੁਦਰ, ਯਮ, ਵਿਸ਼ਨੂ, ਸੋਮ ਅਤੇ ਸੂਰਜ, ਧਰਮ, ਧਰਤੀ, ਅੰਤਰਿਕਸ਼, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ ਉਪਦਿਸ਼ਾਵਾਂ, ਵਸੂ, ਮਰੁਤ ਅਤੇ ਅਤਿ ਤੇਜਸਵੀ ਅਗਨੀ ਨੂੰ (ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ)।
4.7.51
दिवाचरा रात्रिचराणि वाऽपि यानीह भूतान्यनुकीर्तितानि ।
तेभ्यो नमस्कृत्य च सुव्रतेभ्यः प्रणम्य तेपां शरणं गतोऽहम् ॥ ४.७.५१ ॥
ਇੱਥੇ ਦੱਸੇ ਗਏ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਰਾਤ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਨ ਵਾਲੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਸੁਵ੍ਰਤੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲਈ ਹੈ।
4.7.52
सर्वायुधानीह महाबलानि न्यासं महादेवसमीपतो वै ।
न्यस्याम्यहं वायुसमीपतश्च वनस्पतीनां च सपर्वतानाम् ॥ ४.७.५२ ॥
ਇੱਥੇ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮਹਾਬਲੀ ਹਥਿਆਰ ਮੈਂ ਮਹਾਦੇਵ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਵਾਯੂ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਅਤੇ ਰੁੱਖਾਂ ਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਨਿਆਸ ਵਜੋਂ ਰੱਖਾਂਗਾ।
4.7.53
एष न्यासो मया दत्तः सोममूर्यानिलान्तिके ।
मम पार्थस्य वा देयं पूर्णे वर्षे त्रयोदशे ॥ ४.७.५३ ॥
ਇਹ ਨਿਆਸ ਮੈਂ ਸੋਮ, ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਵਾਯੂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਤੇਰ੍ਹਵਾਂ ਸਾਲ ਪੂਰਾ ਹੋਣ 'ਤੇ ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਜਾਂ ਪਾਰਥ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਦਿੱਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
4.7.54
नेदं भीमे प्रदातव्यमयं क्रुद्धो वृकोदरः ।
आमर्षान्नित्यसंक्रुद्धो धृतराष्ट्रसुतान्प्रति।
अपूर्णकाले प्रहरेत्क्रोधसंजातमत्सरः ॥ ४.७.५४ ॥
ਇਹ ਭੀਮ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ; ਇਹ ਵ੍ਰਿਕੋਦਰ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੈ। ਅਮਰਸ਼ ਕਰਕੇ ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਮਾਂ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕ੍ਰੋਧ ਅਤੇ ਈਰਖਾ ਨਾਲ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਉੱਤੇ ਵਾਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
4.7.55
पुनः प्रवेशो नः स्यात्तु वनवासाय सर्वदा ।
समये परिपूर्णे तु धार्तराष्ट्रान्निहन्महे ॥ ४.७.५५ ॥
ਵਣਵਾਸ ਲਈ ਸਾਨੂੰ ਫਿਰ ਦਾਖਲ ਹੋਣਾ ਪਵੇਗਾ; ਪਰ ਜਦੋਂ ਸਮਾਂ ਪੂਰਾ ਹੋਵੇਗਾ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਾਂਗੇ।
4.7.56
एष चार्थश्च धर्मश्च कामः कीर्तिरलं यशः ।
मदायत्तमिदं सर्वं जीवितं च न संशयः ॥ ४.७.५६ ॥
ਇਹ ਧਨ, ਧਰਮ, ਕਾਮ, ਕੀਰਤੀ ਅਤੇ ਯਸ਼—ਸਭ ਕੁਝ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ, ਜੀਵਨ ਵੀ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।
4.7.57
वैशंपायन उवाच ।
दैवतेभ्यो नमस्कृत्य शमीं कृत्वा प्रदक्षिणम्।
नगरं गन्तुमायाताः सर्वे ते भ्रातरः सह ॥ ४.७.५७ ॥
ਵੈਸ਼ੰਪਾਇਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਸ਼ਮੀ ਰੁੱਖ ਦੀ ਪ੍ਰਦਕਸ਼ਿਣਾ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਭਰਾ ਇਕੱਠੇ ਨਗਰ ਜਾਣ ਲਈ ਆਏ।
4.7.58
आगोपालाविपालेभ्यः कर्षकेभ्यः परंतप ।
आजग्मुर्नगराभ्याशं दर्शयन्तः पुनः पुनः ॥ ४.७.५८ ॥
ਹੇ ਪਰੰਤਪ, ਗਵਾਲਿਆਂ, ਭੇਡ-ਪਾਲਕਾਂ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਦਰਸ਼ਨ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਉਹ ਨਗਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆਏ।
4.7.59
अशीतिशतवर्पेयं माताऽस्माकमिहान्तिके ।
बहुकालपरीणामा मृत्योस्तु वशमेयुपी ।
न चाग्निसंस्कारमियं प्रापिता कुलधर्मतः ॥ ४.७.५९ ॥
ਸਾਡੀ ਇਹ ਮਾਂ ਇੱਥੇ ਨੇੜੇ ਹੈ; ਇਕ ਸੌ ਅੱਸੀ ਸਾਲ ਦੀ, ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਕੇ ਮੌਤ ਦੇ ਵਸ ਹੋ ਗਈ ਹੈ; ਪਰ ਕੁਲ-ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਅਗਨੀ-ਸੰਸਕਾਰ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ।
4.7.60
यः समासाद्यते कश्चित्तस्मिन्देशे यदृच्छया ।
तमेवमृचुर्धर्मज्ञाः कुलधर्मो न ईदृशः ॥ ४.७.६० ॥
ਉਸ ਥਾਂ ਤੇ ਇਤਫ਼ਾਕ ਨਾਲ ਜੋ ਕੋਈ ਮਿਲਦਾ, ਧਰਮ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਉਸਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖਦੇ: ਸਾਡਾ ਕੁਲਧਰਮ ਐਸਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।
4.7.61
विश्रावयन्तस्ते हृष्टा दिशः सर्वा व्यनादयन् ।
स्वर्गतेयमिहास्माकं जननी शोकविह्वला ॥ ४.७.६१ ॥
ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਉੱਚੀ ਐਲਾਨ ਕਰਦੇ ਸਭ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਗੂੰਜਾਉਂਦੇ ਸਨ: ਸੋਗ ਨਾਲ ਵਿਆਕੁਲ ਸਾਡੀ ਇਹ ਮਾਤਾ ਇੱਥੇ ਸੁਰਗਵਾਸੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।
4.7.62
वने विचरमाणानां लुब्धानां वनचारिणाम् ।
कुलधर्मोऽयमस्माकं पूर्वैराचरितः पुरा ॥ ४.७.६२ ॥
ਬਨ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਦੇ, ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਦੇ ਬਨਵਾਸੀ ਸਾਡਾ ਇਹ ਕੁਲਧਰਮ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਪੂਰਵਜਾਂ ਨੇ ਅਪਣਾਇਆ ਸੀ।
4.7.63
एवं ते सुकृतं कृत्वा समन्तादवघुष्य च ।
भीमसेनोऽर्जुनश्चैव माद्रीपुत्रावुभावपि ॥ ४.७.६३ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ੁਭ ਕਰਮ ਕਰਕੇ ਤੇ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਐਲਾਨ ਕਰਕੇ, ਭੀਮਸੇਨ ਅਤੇ ਅਰਜੁਨ ਤੇ ਮਾਦਰੀ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਪੁੱਤਰ ਵੀ (ਉੱਥੋਂ ਚਲੇ ਗਏ)।
4.7.64
युधिष्ठिरश्च कृष्णा च राजपत्नी सुमध्यमा ।
ततो यथासमाज्ञप्तं नगरं प्राविशंस्तदा ॥ ४.७.६४ ॥
ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਅਤੇ ਪਤਲੀ ਕਮਰ ਵਾਲੀ ਰਾਜਪਤਨੀ, ਫਿਰ ਹੁਕਮ ਮੁਤਾਬਕ ਉਸ ਵੇਲੇ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ।
4.7.65
मत्स्यराज्ञो विराटस्य समीपं वस्तुमञ्जसा ।
अज्ञातचर्यां चरितुं वर्षं राष्ट्रे त्रयोदशम् ॥ ४.७.६५ ॥
ਮਤਸ ਰਾਜੇ ਵਿਰਾਟ ਦੇ ਕੋਲ ਸਿੱਧਾ ਵਸਣ ਲਈ ਅਤੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਤੇਰ੍ਹਵੇਂ ਸਾਲ ਅਗਿਆਤਵਾਸ ਕੱਟਣ ਲਈ।
4.7.66
अतश्छन्नानि नामानि चकारैषां युधिष्ठिरः ।
जयो जयेशो विजयो जयत्सेनो जयद्बलः। ॥ ४.७.६६ ॥
ਇਸ ਲਈ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗੁਪਤ ਨਾਮ ਦਿੱਤੇ: ਜਯ, ਜਯੇਸ਼, ਵਿਜਯ, ਜਯਤਸੇਨ ਅਤੇ ਜਯਦਬਲ।
4.7.67
आपत्सु नामभिस्त्वेतैः समाह्वामः परस्परम् ।
ततो यथाप्रतिज्ञाभिः प्राविशन्नगरं महत्। ॥ ४.७.६७ ॥
ਮੁਸੀਬਤ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਅਸੀਂ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਬੁਲਾਵਾਂਗੇ। ਫਿਰ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਅਨੁਸਾਰ ਉਹ ਉਸ ਮਹਾਨ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਏ।
4.7.68
अज्ञातचर्यां वत्स्यन्तो राष्ट्रे वर्षं त्रयोदशम् ॥ ४.७.६८ ॥
ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਤੇਰ੍ਹਵੇਂ ਵਰ੍ਹੇ ਅਣਜਾਣ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ।